మహాభారతం · అధ్యాయం 8.35
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.35.1
मारिषाधिरथेः श्रुत्वा वाचो युद्धाभिनन्दिनः ।
शल्योऽब्रवीत्पुनः कर्णं निदर्शनमुदाहरन् ॥ ८.३५.१ ॥
యుద్ధాన్ని అభినందించే అధిరథుని కుమారుడు కర్ణుని మాటలు విని, శల్యుడు మళ్ళీ కర్ణునికి ఒక దృష్టాంతం చెప్పాడు.
8.35.2
जातोऽहं यज्वनां वंशे सङ्ग्रामेष्वनिवर्तिनाम् ।
राज्ञां मूर्धाभिषिक्तानां स्वयं धर्मपरायणः ॥ ८.३५.२ ॥
యజ్ఞాలు చేసేవారు, యుద్ధంలో వెనుదిరగనివారు, మూర్ధాభిషిక్తులైన రాజుల వంశంలో నేను జన్మించాను; నేనే ధర్మపరాయణుడను.
8.35.3
यथैव मत्तो मद्येन त्वं तथा लक्ष्यसे वृष ।
तथाऽद्य त्वां प्रमाद्यन्तं चिकित्सेयं सुहृत्तया ॥ ८.३५.३ ॥
ఓ వృషభా, మద్యంతో మత్తెక్కినవాడిలా నీవు కనిపిస్తున్నావు; అలాగే నేడు నీ ప్రమాదాన్ని మిత్రభావంతో సరిచేయాలని నేను భావిస్తున్నాను.
8.35.4
इमां काकोपमां कर्ण प्रोच्यमानां निबोध मे ।
श्रुत्वा यथेष्टं कुर्यास्त्वं निहीन कुलपांसन ॥ ८.३५.४ ॥
కర్ణా, నేను చెప్పబోయే ఈ కాక ఉపమానాన్ని వినుము. విన్న తర్వాత నీకిష్టమైనదే చేయి, హీనుడా, కులాన్ని కలుషితం చేసేవాడా!
8.35.5
नाहमात्मनि किञ्चिद्वै किल्बिषं कर्ण संस्मरे ।
येन मां त्वं महाबाहो हन्तुमिच्चस्यनागसम् ॥ ८.३५.५ ॥
కర్ణా, నాలో ఏ దోషమూ నాకు గుర్తులేదు; మహాబాహూ, ఏ కారణంతో నిర్దోషినైన నన్ను నీవు చంపాలనుకుంటున్నావో?
8.35.6
अवश्यं तु मया वाच्यं बुद्ध्वा तव हिताहितम् ।
विशेषतो रथस्थेन राज्ञश्चैव हितैषिणा ॥ ८.३५.६ ॥
కానీ నీ మేలు కీడులను గ్రహించి నేను తప్పకుండా చెప్పాలి; ముఖ్యంగా రథంపై నిలిచి రాజు హితాన్ని కోరేవాడిగా.
8.35.7
समं च विषमं चैव रथिनश्च बलाबलम् ।
श्रमः खेदश्च सततं हयानां रथिना सह ॥ ८.३५.७ ॥
సమమైన నేలా విషమమైన నేలా, రథికుని బలమూ బలహీనతా, రథికునితో ఉన్న గుర్రాల అలసటా నిరంతర ఖేదమూ.
8.35.8
आयुधस्य परिज्ञानं रुतं च मृगपक्षिणाम् ।
सारं चैवाप्यासरं च शल्यानां च प्रतिक्रिया ॥ ८.३५.८ ॥
ఆయుధాల సంపూర్ణ జ్ఞానం, మృగపక్షుల అరుపులు, సారమూ సమీపమూ, బాణాలకు ప్రతిచర్యా.
8.35.9
अस्त्रयोगं च युद्वं च निमित्तानि तथैव च ।
सर्वमेतन्मया ज्ञेयं रथस्यास्य कुटुम्बिना।
अतस्त्वां कथये कर्ण निदर्शनमिदं पुनः ॥ ८.३५.९ ॥
అస్త్రప్రయోగమూ యుద్ధమూ శకునములూ — ఇవన్నీ ఈ రథ సారథినైన నేను తెలుసుకోవాలి. కాబట్టి, కర్ణా, నీకు ఈ ఉదాహరణను మళ్ళీ చెబుతున్నాను.
8.35.10
वैश्यः किल समुद्रान्ते प्रभूतधनधान्यवान् ।
यज्वा दानपतिः क्षान्तः स्वकर्मस्थोऽभवच्छुचिः ॥ ८.३५.१० ॥
సముద్రతీరంలో ఒక వైశ్యుడు ఉండేవాడట; అతడు అపారమైన ధనధాన్యాలు కలవాడు. యజ్ఞం చేసేవాడు, దానాలకు ప్రభువు, ఓర్పు కలవాడు, తన ధర్మంలో నిలిచినవాడు, పవిత్రుడు.
8.35.11
बहुपुत्रः प्रियापत्यः सर्वभूतानुकम्पकः ।
राज्ञो धर्मप्रधानस्य राष्ट्रे वसति निर्भयः ॥ ८.३५.११ ॥
అతనికి అనేకమంది పుత్రులూ ప్రియమైన సంతానమూ ఉండేవారు; అతడు సర్వప్రాణులపై దయగలవాడు. ధర్మప్రధానుడైన రాజు రాజ్యంలో అతడు నిర్భయంగా నివసించేవాడు.
8.35.12
पुत्राणां तस्य बालानां कुमाराणां यशस्विनाम् ।
काको बहूनामभवदुच्छिष्टकृतभोजनः ॥ ८.३५.१२ ॥
అతని యశస్వులైన బాలకులు, కుమారుల మధ్య ఒక కాకి ఉండేది; అది వారి ఎంగిలి భోజనం తిని జీవించేది.
8.35.13
तस्मैसदा प्रयच्छन्ति वैश्यपुत्राः कुमारकाः ।
मांसोदनं दधि क्षीरं पायसं मधुसर्पिषी ॥ ८.३५.१३ ॥
వైశ్య కుమారులైన ఆ బాలురు దానికి ఎల్లప్పుడూ మాంసోదనం, పెరుగు, పాలు, పాయసం, తేనె, నెయ్యి ఇచ్చేవారు.
8.35.14
स चोच्छिष्टभृतः काको वैश्यपुत्रैः कुमारकैः ।
सदृशान्पक्षिणो दृप्तः श्रेयससश्चावमन्यते ॥ ८.३५.१४ ॥
వైశ్య కుమారులైన బాలుర ఎంగిలి ఆహారంతో పెరిగిన ఆ కాకి గర్వంతో తనతో సమానమైన పక్షులను, గొప్ప పక్షులను కూడా చులకనగా చూసింది.
8.35.15
अथ हंसाः समुद्रान्ते प्रजग्मुरतिपातिनः ।
गरुडस्य गतौ तुल्याश्चक्राङ्गा हृष्टचेतसः ॥ ८.३५.१५ ॥
అప్పుడు సముద్రతీరంలో గరుత్మంతుని వేగంతో సమానంగా ఎగిరే, చక్రచిహ్న అవయవాలు గల, సంతోష హృదయులైన హంసలు ఎగిరిపోయాయి.
8.35.16
कुमरारकास्तदा हंसान्दृष्ट्वा काकमथाब्रुवन् ।
भवानेव विशिष्टोऽसि पतत्रिभ्यो विहङ्गम ॥ ८.३५.१६ ॥
అప్పుడు బాలురు హంసలను చూసి కాకితో ఇలా అన్నారు: 'ఓ పక్షీ, పక్షులన్నింటిలో నువ్వే శ్రేష్ఠుడవు.'
8.35.17
एतेऽतिपातिनः पश्य विहङ्गान्वियदाश्रितान् ।
एहि त्वमपि शक्तो हि कस्मान्न पतितं त्वया ॥ ८.३५.१७ ॥
'ఇదిగో, ఆకాశంలో విహరించే ఈ వేగంగా ఎగిరే పక్షులను చూడు. నువ్వు కూడా సమర్థుడివే, ఎందుకు నువ్వు ఎగరలేదు?'
8.35.18
प्रतार्यमाणस्तैः सर्वैरल्पबुद्धिभइरण्डजः ।
तद्वचः सत्यमित्येव मौर्ख्याद्दर्पाच्च जज्ञिवान् ॥ ८.३५.१८ ॥
వారందరిచే మోసగించబడిన, అల్పబుద్ధి గల ఆ అండజ పక్షి, మూర్ఖత్వం వల్ల, గర్వం వల్ల, 'ఆ మాటలు నిజమే' అని భావించి (ఎగరడానికి) సిద్ధమైంది.
8.35.19
तान्सोनुपत्य जिज्ञासुः क एषां श्रेष्ठभागिति ।
उच्छिष्टदर्पितः काको बहूनामेकपातिनाम् ॥ ८.३५.१९ ॥
వారి వద్దకు వెళ్లి, వీరిలో శ్రేష్ఠ భాగానికి అర్హుడు ఎవరని తెలుసుకోవాలనుకున్న, ఎంగిలి తిండితో గర్వించిన కాకి, ఒకే ఎగురుడు గల అనేక పక్షులతో అడిగింది.
8.35.20
तेषां यं प्रवरं मेने हंसानां दूरपातिनाम् ।
स तमाह्वत दुर्बुद्धिः पताव इति पक्षिणम्।
तच्छ्रुत्वा प्राहसन्हंसा ये तत्रासन्समागताः ॥ ८.३५.२० ॥
దూరంగా ఎగిరే హంసలలో అది ఎవరిని శ్రేష్ఠంగా భావించిందో, ఆ దుర్బుద్ధి ఆ పక్షిని 'ఓ ఎగిరేవారా!' అని పిలిచింది. అది విని అక్కడ చేరిన హంసలు నవ్వాయి.
8.35.21
भाषतो बहु काकस्य बालिश्यात्पततां वराः ।
इदमूचुः स्म चक्राङ्गावचः काकं विङ्गमाः ॥ ८.३५.२१ ॥
కాకి ఎన్నో మాటలు మాట్లాడగా, బాలిశత్వం వల్ల, ఎగిరేవారిలో శ్రేష్ఠమైన చక్రాంగ పక్షులు దిగులుపడి కాకితో ఇలా అన్నాయి.
8.35.22
वयं हंसाश्चरामेमां पृथिवीं मानसौकसः ।
पक्षिणां च वयं नित्यं दूरपातेन पूजिताः ॥ ८.३५.२२ ॥
మేము హంసలం, మానస సరస్సులో నివసించేవారం; ఈ భూమిపై సంచరిస్తాం. పక్షులలో మేము ఎప్పుడూ దూర ప్రయాణం వల్ల గౌరవించబడుతున్నాం.
8.35.23
कथं हंसं नु बलिनं चक्राङ्गं दूरपातिनम् ।
काको भूत्वा निपतने समाह्वयसि दुर्मते।
कथं त्वं पतिता काक सहास्माभिर्ब्रवीहि तत् ॥ ८.३५.२३ ॥
ఓ దుర్మతి కాకీ! కాకివై, దూరంగా ఎగిరే బలమైన హంసను లేదా చక్రాంగ పక్షిని ఎగురులో ఎలా సవాలు చేస్తావు? ఓ కాకీ, నువ్వు మాతో ఎలా పడ్డావో చెప్పు.
8.35.24
अथ हंसवचो मूढः कुत्सयित्वा पुनः पुनः ।
प्रजगादोत्तरं काकः कत्थनो जातिलाघवात् ॥ ८.३५.२४ ॥
అప్పుడు మూర్ఖుడైన ఆ కాకి, హంసల మాటలను పదే పదే నిందించి, తన జాతి హీనత్వం వల్ల గొప్పలు చెబుతూ సమాధానంగా పలికింది.
8.35.25
शतमेकं च पातानां पतिताऽस्मि न संशयः ।
शतयोजनमेकैकं विचित्रं विविधं तथा ॥ ८.३५.२५ ॥
నేను వందరకాల ఎగుర్లు ఎగిరాను, ఇందులో సందేహం లేదు. ప్రతిదీ వంద యోజనాల దూరం, విచిత్రమైనవి, వివిధరకాలవి.
8.35.26
उड्डीनमवडीनं च प्रडीनं डीनमेव च ।
निडीनमथ संडीनं तिर्यक्डीनगतानि च ॥ ८.३५.२६ ॥
పైకి ఎగరడం, క్రిందికి దిగడం, ముందుకు ఎగరడం, ఎగరడం, కూర్చోవడం, కలిసి ఎగరడం, వంకరగా ఎగిరే గతులు కూడా.
8.35.27
विडीनं परिडीनं च पराडीनं सुडीनकम् ।
अभिडीनं महाडीनं निर्डीनमतिडीनकम् ॥ ८.३५.२७ ॥
విడిగా ఎగరడం, చుట్టూ ఎగరడం, దూరంగా ఎగిరిపోవడం, చక్కని ఎగుర్లు, ఎదురుగా ఎగరడం, మహా ఎగుర్లు, బయటకు ఎగరడం, అతి ఎగుర్లు.
8.35.28
अवडीनं प्रडीनं च संडीनं डीनडीनकम् ।
संडीनोड्डीनडीनं च पुनर्डीनविडीनकम् ॥ ८.३५.२८ ॥
క్రిందికి దిగడం, ముందుకు ఎగరడం, కలిసి ఎగరడం, ఎగుర్ల పైన ఎగుర్లు, కలిసి ఎగరడం, పైకి లేచి ఎగరడం, మళ్ళీ కూర్చుని వేరుగా ఎగరడం.
8.35.29
संपातं समुदीषं च ततोऽन्यद्व्यतिरिक्तकम् ।
गतागतं प्रतिगतं बह्वीश्च निकुलीनकाः।
कर्ताऽस्मि मिषतां वोऽद्य ततो द्रक्षयथ मे बलम् ॥ ८.३५.२९ ॥
వేగంగా దూకడం, కలిసి పైకి లేవడం, తరువాత మరో రకం, వెళ్లడం రావడం, తిరిగి రావడం, గూడులో కూర్చునే అనేక ఎగుర్లు. నేను ఈ రోజు మీ ఎదుటే చేస్తాను; అప్పుడు నా బలాన్ని చూస్తారు.
8.35.30
तेषामन्यतमेनाहं पतिष्यामि विहायसम् ।
प्रदिशध्वं यथान्यायं केन हंसाः पताम्यहम् ॥ ८.३५.३० ॥
వాటిలో ఒకదాంతో నేను ఆకాశంలోకి ఎగురుతాను. ఓ హంసలారా, న్యాయంగా చెప్పండి, నేను దేనితో ఎగరాలి?
8.35.31
ते वै ध्रुवं विनिश्चित्य सम्पतध्वं मया सह ।
पातैरेभिः खलु खगाः पतितुं खे निराश्रये ॥ ८.३५.३१ ॥
మీరు నిశ్చయంగా నిర్ణయించుకొని నాతో కలిసి ఎగరండి. ఈ పతనాలతో, పక్షులారా, ఆధారం లేని ఆకాశంలో నిజంగా పడండి.
8.35.32
एवमुक्ते तु काकेन प्रहस्यैको विहंगमः ।
उवाच काकं राधेय वचनं तन्निबोध मे ॥ ८.३५.३२ ॥
కాకి ఈ విధంగా అనగా, ఒక పక్షి నవ్వి కాకితో అన్నది. రాధేయా, నా ఆ మాటలను విను.
8.35.33
शतमेकं च पातानां त्वं काक पतिता ध्रुवम् ।
एकमेव तु यं पातं विदुः सर्वे विहङ्गमाः।
तमहं पतिता काक नान्यं जानामि कञ्चन ॥ ८.३५.३३ ॥
కాకీ, నువ్వు నూటొక్క పతనాలను నిశ్చయంగా ఎరుగుదువు. కానీ అన్ని పక్షులు ఎరిగిన ఆ ఒక్క పతనంతోనే నేను పడతాను, కాకీ, మరొకటి నేనెరుగను.
8.35.34
पत त्वमपि तत्राशु येन पातेन मन्यसे ॥ ८.३५.३४ ॥
నువ్వూ అక్కడ త్వరగా పడు, ఏ పతనంతో నువ్వు భావిస్తావో ఆ పతనంతో.
8.35.35
अथ काकं प्रजहसुर्ये तत्रासन्समागताः ।
कथमेकेन पातेन हंसः पातशतं जयेत्।
एकेन वायस त्वैनं पातेनाभिभविष्यति ॥ ८.३५.३५ ॥
అప్పుడు అక్కడ చేరినవారు కాకిని ఎగతాళి చేశారు. ఒకే పతనంతో హంస నూరు పతనాలను ఎలా జయిస్తుంది? కాకీ, ఒకే పతనంతో అది దీనిని జయిస్తుంది.
8.35.36
हंसश्चोत्पतितः काको बलवानाशुविक्रमः ।
प्रपेततुः स्पर्धया च ततस्तौ हंसवायसौ।
उपर्युपरि वेगेन समुद्रं मकरालयम् ॥ ८.३५.३६ ॥
హంస ఎగిరింది, బలవంతుడు, వేగంగా పరాక్రమించే కాకి కూడా ఎగిరింది. తర్వాత పోటీతో ఆ రెండు పక్షులు, హంస, కాకి, వేగంగా ఒకదాని పైన ఒకటిగా, మకరాలకు నిలయమైన సముద్రం వైపు పడ్డాయి.
8.35.37
हंसस्त्वेकेन पातेन काकः पातशतेन च ।
स्पर्धिनौ सहितौ तूर्णं खमास्थाय तरस्विनौ ॥ ८.३५.३७ ॥
హంసం ఒక్క పాతంతో, కాకి వందల పాతాలతో—పోటీదారులైన ఆ ఇద్దరూ వేగంగా ఆకాశాన్ని ఆశ్రయించి కలిసి ఎగిరారు.
8.35.38
हंसस्तु मृदुनैकेन विक्रान्तुमुपचक्रमे ।
पूर्वमेव तु वै काकः स तं तूर्णं प्रचक्रमे ॥ ८.३५.३८ ॥
హంసం ఒక్క మృదువైన ప్రయత్నంతో పరాక్రమం చూపడం మొదలుపెట్టింది; కానీ కాకి ముందుగానే వేగంగా అదే చేయడం ప్రారంభించింది.
8.35.39
नात्यहीयत काकश्च मुहूर्तमिव सूतज ॥ ८.३५.३९ ॥
కాకి ఒక్క క్షణమైనా వెనుకబడలేదు, ఓ సూతపుత్రా.
8.35.40
काकोपि हंसं चापल्याच्छीघ्रतां प्रतिदर्शयन् ।
वेगेनातीत्य तरसा पुनरेति मुहुर्मुहुः ॥ ८.३५.४० ॥
కాకి కూడా చాపల్యంతో తన వేగాన్ని చూపిస్తూ హంసను దాటి వేగంగా ముందుకు వెళ్లి, మళ్ళీ మళ్ళీ తిరిగి వచ్చింది.
8.35.41
तुण्डेनाभ्यहनच्चैनं कुर्वन्नामापसव्यतः ।
रोरूयन्निव चाप्येनं समाह्वयति वै मुहुः।
विसिस्मापयिषुः पातैर्दर्शयन्नात्मनः क्रियाम् ॥ ८.३५.४१ ॥
ముక్కుతో దానిని కొట్టి, ఎడమ వైపు నుండి శబ్దం చేస్తూ, ఏడుస్తున్నట్లుగా మళ్ళీ మళ్ళీ దానిని పిలిచింది; పాతాలతో ఆశ్చర్యపరచాలని తన చర్యను ప్రదర్శించింది.
8.35.42
अथ तानि विचित्राणि पतितानीतराणि च ।
दृष्ट्वा प्रमुदिताः काका विनेदुरधिकैः स्वरैः ॥ ८.३५.४२ ॥
అప్పుడు ఆ విచిత్రమైన పాతాలను, ఇతర విన్యాసాలను చూసి సంతోషించిన కాకులు అధిక స్వరాలతో అరిచాయి.
8.35.43
हंसाश्चापहसन्ति स्म प्रवदन्ति प्रियाणि च ।
कुर्वाणा विविधान्रावानिच्छन्तो जयमात्मनः ॥ ८.३५.४३ ॥
హంసలు అతనిని ఎగతాళి చేశాయి, ప్రియమైన మాటలు పలికాయి; తమకు విజయం కోరుతూ వివిధ ధ్వనులు చేశాయి.
8.35.44
उत्पत्योत्पत्य च प्राहुर्मुहूर्तमिति चेति च ।
वृक्षाग्रेभ्यः स्थलेभ्यश्च निपतन्त्युत्पतन्ति च ॥ ८.३५.४४ ॥
మళ్ళీ మళ్ళీ ఎగిరి ‘ఒక క్షణం’ ‘ఒక క్షణం’ అని పలికాయి; చెట్ల కొనల నుండి, నేల నుండి దిగుతూ ఎగురుతూ ఉన్నాయి.
8.35.45
अवमत्य च हंसं तमिदं काकोऽब्रवीद्वचः ।
योऽसावुत्पतितो हंसः सोऽसावेव प्रहीयते ॥ ८.३५.४५ ॥
ఆ హంసను తృణీకరించి కాకి ఇలా అన్నది: ‘పైకి ఎగిరిన ఆ హంసే ఇప్పుడు వెనుకబడుతోంది.’
8.35.46
अथ हंसस्तु तच्छ्रुत्वा भाषितं पततांवरः ।
विगाह्य हंसो विक्षोभ्य प्रापतत्पश्चिमां दिशम् ॥ ८.३५.४६ ॥
అప్పుడు పక్షులలో శ్రేష్ఠమైన హంస ఆ మాటలు విని, మునిగి అలజడి రేపి పశ్చిమ దిక్కుకు ఎగిరింది.
8.35.47
उपर्युपरि वेगेन सागरं मकरालयम् ।
बहुसत्वसमाकीर्णं वीचीभिर्भीमदर्शनम् ॥ ८.३५.४७ ॥
వేగంగా పైపైకి ఎగిరి, మకరాల నివాసమైన, అనేక జీవులతో నిండిన, అలలతో భయంకరంగా కనిపించే సముద్రం మీదికి వెళ్ళింది.
8.35.48
अथाचिरेण राधेय काको वेगादहीयत ।
ततोऽतीव परिश्रान्तः कथञ्चिद्वंसमन्वगात् ॥ ८.३५.४८ ॥
అప్పుడు కొద్దిసేపటిలోనే, రాధేయా, కాకి వేగంలో వెనుకబడింది; తరువాత మిక్కిలి అలసిపోయి ఎలాగో హంసను వెంబడించింది.
8.35.49
भीश्चैनमाविशत्तीव्रं काकं कर्ण विचेतसम् ।
द्वीपान्द्रुमान्वितान्पश्यन्विश्रमार्थं श्रमातुरः।
निपतेयं क्कनु श्रान्त इति तस्मिञ्जलार्णवे ॥ ८.३५.४९ ॥
కర్ణా, అలసటతో బాధపడిన ఆ కాకిని తీవ్రమైన భయం ఆవరించింది; దాని మనసు కలతపడింది. చెట్లతో కూడిన ద్వీపాలను చూస్తూ, విశ్రాంతి కోసం అది ఇలా అనుకుంది: "అలసిపోయిన నేను ఎక్కడ దిగను?" ఆ జలసముద్రంలో.
8.35.50
अवगाह्य समुद्रोऽपि बहुसत्वगणालयः ।
महान्भूतशतोद्भूसी नभसस्तु विशिष्यते ॥ ८.३५.५० ॥
అనేక జీవరాశులకు నిలయమైన, విశాలమైన సముద్రంలో కూడా వందలాది ప్రాణులు ఉద్భవిస్తాయి; అయినా ఆకాశమే దానికంటే గొప్పది.
8.35.51
गाम्भीर्यार्द्वि समुद्रस्य न विशेषं कुलाधम ।
दिशश्च नाम्भसां कर्ण समुद्रस्था विदुर्जनाः।
विपश्चितोप्यपारत्वात्किं पुनः कर्ण वायसः ॥ ८.३५.५१ ॥
నీచకులజుడా కర్ణా! సముద్రపు లోతులో, విస్తారంలో ఏ భేదమూ లేదు. సముద్రంలో ఉండేవారికి కూడా నీటి దిక్కులు తెలియవు, కర్ణా; అనంతం కావడంవల్ల విజ్ఞులకూ తెలియవు. మరి కర్ణా, ఒక కాకి ఎలా తెలుసుకుంటుంది?
8.35.52
अथ हंसोप्यतिक्रामन्मुहूर्तमिव दूरतः ।
अतिक्रम्य च चक्राङ्गः काकं तं समुदैक्षत ॥ ८.३५.५२ ॥
తరువాత ఆ హంస కూడా దూరం నుండి ఒక్క క్షణంలా ముందుకు సాగి, ఆ కాకిని దాటి వెళ్ళింది; చక్రాంగ పక్షి ఆ కాకిని శ్రద్ధగా చూసింది.
8.35.53
शनकैः परिहीनं तं परिश्रान्तमचेतसम् ।
अवेक्षमाणस्तं काकं प्रत्यागम्य हसन्निव ॥ ८.३५.५३ ॥
నెమ్మదిగా వెనుకబడిపోయి, పూర్తిగా అలసిపోయి, స్పృహ తప్పిన ఆ కాకిని చూస్తూ, తిరిగివచ్చి నవ్వుతున్నట్లుగా.
8.35.54
तं प्रहस्य च चक्राङ्गः काकं मन्दगतिं तदा ।
हीयमानमथो दृष्ट्वा हंसः प्राह यथार्थवत्।
उज्जिहीर्षुर्निमज्जन्तं स्मरन्सत्पुरुषव्रतम् ॥ ८.३५.५४ ॥
అతన్ని నవ్వుతూ, మందగమనంతో ఉన్న ఆ కాకిని చూసి, క్షీణిస్తున్న దానిని చూసి, హంస యథార్థంగా మాట్లాడింది. మునుగుతున్న దానిని పైకి లేపాలనే కోరికతో, సత్పురుషుల వ్రతాన్ని స్మరిస్తూ.
8.35.55
बहूनि पतितानि त्वमाचक्षाणो मुहुर्मुहुः ।
पतस्यव्याहरन्खेदं ततो गर्ह्यं प्रभाषसे ॥ ८.३५.५५ ॥
నీవు మళ్లీ మళ్లీ పడిపోయిన అనేక వస్తువులను గురించి చెబుతున్నావు. పడిపోతూ, దుఃఖంతో అస్పష్టంగా మాట్లాడి, అప్పుడు నిందించదగినవి పలుకుతున్నావు.
8.35.56
जलं नाम पतितं काक यत्त्वं पतसि साम्प्रतम् ।
जलं स्पृशसि पक्षाभ्यां तुण्डेन च पुनः पुनः ॥ ८.३५.५६ ॥
ఓ కాకా, నీవు ఇప్పుడు పడుతున్నది జలం అనే పేరుగల దానిలో. రెక్కలతో, ముక్కుతో మళ్లీ మళ్లీ జలాన్ని తాకుతున్నావు.
8.35.57
प्रब्रूहि कतमोऽयं ते पातो वर्तति वायस ।
एह्येहि काक शीघ्रं त्वमेष त्वां परिपालये ॥ ८.३५.५७ ॥
కాకా, నీ ఈ పతనం ఏ రకమైనదో చెప్పు. రా, రా, కాకా, త్వరగా రా; నేను నిన్ను రక్షిస్తాను.
8.35.58
स पक्षाभ्यां स्पृशन्नार्तस्तुण्डेन च जलं तदा ।
काको दृढं परिश्रान्तः सहसा निपपात ह ॥ ८.३५.५८ ॥
అప్పుడు అతను బాధతో రెక్కలతో, ముక్కుతో నీటిని తాకుతూ, కాకి పూర్తిగా అలసి అకస్మాత్తుగా పడిపోయింది.
8.35.59
सागराम्भसि तं दृष्ट्वा पततन्तं दीनचेतसम् ।
म्रियमाणमिदं वाक्यं हंसः काकमुवाच ह ॥ ८.३५.५९ ॥
సముద్ర జలంలో అతడు దీనమనస్సుతో పడిపోతూ, మరణిస్తూ ఉండటం చూసి, హంస కాకితో ఈ మాట చెప్పింది.
8.35.60
शतमेकं च पातानां पताम्यहमिति स्म ह ।
श्लाघन्नात्मानमद्य त्वं काक भाषितवानसि ॥ ८.३५.६० ॥
"నూటలో ఒకటి నేను ఎగురుతాను" అని నిజంగానే తనను తాను పొగుడుకుంటూ, ఓ కాకమా, నువ్వు ఇప్పుడు మాట్లాడావు.
8.35.61
स त्वमेकशतं पातं पतन्नभ्यधिको मया ।
कथमेवं परिश्रान्तः पतितोऽसि महार्णवे ॥ ८.३५.६१ ॥
నువ్వు నూటలో ఒక ఎగురుడు ఎగిరేవాడివి, నాకంటే గొప్పవాడివి కావు. మరి ఇలా అలసిపోయి మహాసముద్రంలో ఎలా పడిపోయావు?
8.35.62
प्रत्युवाच ततः काकः सीदमान इदं वचः ।
उपरीतं तदा हंसं प्रसमीक्ष्य प्रसादयन् ॥ ८.३५.६२ ॥
అప్పుడు మునిగిపోతున్న కాకి సమాధానమిచ్చింది; పైన ఎగురుతున్న హంసను చూసి, దానిని సంతోషపెట్టడానికి ఈ మాటలు అన్నది.
8.35.63
उच्छिष्टान्नेन पुष्टोऽहं दर्पोत्सिक्तः कुसत्वतः ।
सुपर्ण इव चात्मानं ज्ञातवान्पुत्रलाघवात् ॥ ८.३५.६३ ॥
ఎంగిలి ఆహారంతో పెరిగిన నేను, గర్వంతో ఉబ్బి, నీచ స్వభావం వల్ల, గరుడుడిలా నన్ను నేను భావించుకున్నాను; పిల్లవాడి తేలికబుద్ధితో.
8.35.64
शरणं त्वां प्रपन्नोऽहमुदकान्तमवाप्नुयाम् ।
हंसेदानीं परिश्रान्तमापदो मां समुद्वर ॥ ८.३५.६४ ॥
నేను నీ శరణు పొందాను; నేను నీటి అంచుకు చేరాలి. హంసా, ఇప్పుడు అలసిపోయిన నన్ను ఈ ఆపద నుండి ఎత్తుకో.
8.35.65
यदि नाम पुनर्जीवन्गच्छेयं स्वं निवेशनम् ।
नैनं पुनर्हीनमपि क्षेप्ताऽहं खे विचारिणम् ॥ ८.३५.६५ ॥
నేను బ్రతికి మళ్ళీ నా ఇంటికి వెళ్లగలిగితే, ఆకాశంలో తిరిగేవాడైన ఈ నీచుడిని, మళ్ళీ ఎప్పుడూ విసిరివేయను.
8.35.66
तमेवं करुणं दीनं विलपन्तमचेतसम् ।
काककाकेति वाशन्तं निमज्जन्तं महार्णवे।
कृपयाऽभिपरीतो वै कृपां चक्रे दुरात्मनि ॥ ८.३५.६६ ॥
ఇలా దీనంగా, కరుణాజనకంగా విలపిస్తూ, స్పృహ తప్పినవాడై, "కాక, కాక" అని అరుస్తూ, మహాసముద్రంలో మునిగిపోతున్న అతనిని చూసి, కరుణతో నిండి ఆ దురాత్ముడిపై దయ చూపాడు.
8.35.67
अथ तं पततं दीनं जलक्लिन्नमचेतनम् ।
पद्भ्यामुत्क्षिप्य वेपन्तं पृष्ठमारो पयत्तदा ॥ ८.३५.६७ ॥
అప్పుడు పడిపోతున్న, దీనుడైన, నీటితో తడిసిన, స్పృహలేని అతనిని, వణుకుతున్న అతనిని కాళ్లతో ఎత్తి, తన వీపుపై ఎక్కించుకున్నాడు.
8.35.68
स हंसः पृष्ठमारोप्य काकं कर्ण विचेतसम् ।
अविस्मयंस्तदा कर्ण पुनरेव समानयत्।
तमेव देशं तरसा स्पर्धया पेततुर्यतः ॥ ८.३५.६८ ॥
ఆ హంసుడు, స్పృహలేని కాకిని వీపుపై ఎక్కించుకుని, ఓ కర్ణా, ఆశ్చర్యపడకుండా మళ్లీ అతన్నే తిరిగి తీసుకువచ్చాడు; వారు పోటీపడుతూ వేగంగా ఎక్కడినుంచి వచ్చారో అదే ప్రదేశానికి ఎగిరారు.
8.35.69
उत्सृज्य त्वब्रवीन्मैवं पुनः कार्यं त्वयेति ह ।
स्थाप्य चैनं पुनर्द्वीपे समाश्वस्य च विक्लवम्।
गतो यथेप्सितं देशं हंसो मन इवाशुगः ॥ ८.३५.६९ ॥
అతన్ని విడిచిపెట్టి, "ఇలా మళ్లీ చేయకు, నువ్వు దీన్ని మళ్లీ చేయాలి" అని చెప్పింది; తర్వాత అతన్ని ఆ ద్వీపంలో ఉంచి, కలవరపడినవానికి ఓదార్పు చెప్పి, మనసులా వేగంగా హంసుడు తనకు కావలసిన స్థలానికి వెళ్ళిపోయాడు.
8.35.70
एवमुच्छिष्टपुष्टः स काकोऽहंसपराजितः ।
बलं वीर्यं महत्कर्ण त्यक्त्वा क्षान्तिमुपागतः ॥ ८.३५.७० ॥
ఇలా ఎంగిలి ఆహారంతో పెరిగిన ఆ కాకి, హంసచేత ఓడిపోయి, ఓ కర్ణా, తన గొప్ప బలాన్ని, వీర్యాన్ని వదిలేసి క్షమాభావాన్ని పొందింది.
8.35.71
उच्छिष्टभोजनः काको यथा वैश्यकुले पुरा ।
एवं त्वमुच्छिष्टभृतो धार्तराष्ट्रैर्न संशयः ॥ ८.३५.७१ ॥
పూర్వం వైశ్య కులంలో ఎంగిలి తిన్న కాకిలా, నువ్వు ధృతరాష్ట్ర పుత్రులచేత ఎంగిలిపై పోషించబడ్డావు; ఇందులో సందేహం లేదు.
8.35.72
सदृशाञ्श्रेयसश्चापि सर्वान्कर्णावमन्यसे ।
द्रोणद्रौणिकृपैर्गुप्तो भीष्मेणान्यैश्च कौरवैः ॥ ८.३५.७२ ॥
కర్ణా, నీతో సమానులను, పెద్దలను అందరినీ నీవు అవమానిస్తున్నావు; ద్రోణ, ద్రౌణి, కృపుల చేత, భీష్మునిచేత, ఇతర కౌరవులచేత నీవు రక్షించబడి ఉన్నావు.
8.35.73
विराटनगरे पार्थमेकं किं नावधीस्तदा ।
यत्र व्यस्ताः समस्ताश्च निर्जिताः स्थ किरीटिना
सृगाला इव सिंहेन क्व ते वीर्यं तदा गतम् ॥ ८.३५.७३ ॥
విరాటనగరంలో ఆ ఒక్క పార్థుడిని నీవు అప్పుడు ఎందుకు చంపలేదు? అక్కడ మీరందరూ చెల్లాచెదురై, మొత్తం కలిసినా కిరీటి చేత ఓడింపబడ్డారు; సింహం చేత నక్కల్లా, అప్పుడు నీ పరాక్రమం ఎక్కడ పోయింది?
8.35.74
भ्रातरं निहतं दृष्ट्वा समरे सव्यसाचिना ।
पश्यतां कुरवीराणां प्रथमं त्वं पलायितः ॥ ८.३५.७४ ॥
యుద్ధంలో సవ్యసాచి చేత నీ సోదరుడు చంపబడడం చూసి, కురువీరులు చూస్తుండగా నీవే మొదట పారిపోయావు.
8.35.75
तथा द्वैतवने कर्ण गन्धर्वैः समभिद्रुतान् ।
कुरून्सदारानुत्सृज्य त्वमेवाग्रे पलायितः ॥ ८.३५.७५ ॥
అలాగే కర్ణా, ద్వైతవనంలో గంధర్వులు చుట్టుముట్టి దాడి చేయగా, కురువులను వారి భార్యలతో సహా విడిచిపెట్టి నీవే ముందుగా పారిపోయావు.
8.35.76
हत्वा जित्वा च गन्धर्वांश्चित्रसेनमुखान्रणे ।
कर्ण दुर्योधनं पार्थः सभ्रातृकममोक्षयत् ॥ ८.३५.७६ ॥
కర్ణా, చిత్రసేనుడు ముఖ్యులుగా ఉన్న గంధర్వులను యుద్ధంలో చంపి, జయించి, పార్థుడు దుర్యోధనుడిని అతని సోదరులతో సహా విడిపించాడు.
8.35.77
पुनः प्रभावः पार्थस्य पुराणः केशवस्य च ।
कथितः कर्ण रामेण सभायां कुरुसंसदि ॥ ८.३५.७७ ॥
కర్ణా, కురుసభలో రాముడు (పరశురాముడు) పార్థుని, కేశవుని పురాతన ప్రభావాన్ని వివరించాడు.
8.35.78
सततं च त्वमश्रौषीर्वचनं द्रोणभीष्मयोः ।
अवध्यौ वदतोः कृष्णौ सन्निधौ च महीक्षिताम् ॥ ८.३५.७८ ॥
నీవు నిరంతరం ద్రోణుడు, భీష్ముడు చెప్పిన మాటలు విన్నావు; రాజుల సమక్షంలో మాట్లాడుతున్న ఇద్దరు కృష్ణులు అవధ్యులని.
8.35.79
कियन्तं तत्र वक्ष्यामि येनयेन धनञ्जयः ।
त्वत्तोऽतिरिक्तः सर्वेभ्यो भूतेभ्यो ब्राह्मणो यथा ॥ ८.३५.७९ ॥
అక్కడ ఎంతని చెప్పగలను? ఏయే విషయాల్లో ధనంజయుడు నీకంటే అధికుడో, బ్రాహ్మణుడు సర్వప్రాణులకంటే అధికుడైనట్లు.
8.35.80
इदानीमेव द्रष्टासि प्रधाने स्यन्दने स्थितौ ।
पुत्रं च वसुदेवस्य कुन्तीपुत्रं च पाण्डवम् ॥ ८.३५.८० ॥
ఇప్పుడే నీవు చూస్తావు, ప్రధాన రథంపై నిలిచిన వసుదేవుని కుమారుడిని, కుంతీ కుమారుడైన పాండవుడిని.
8.35.81
यथाऽश्रयत चक्राङ्गं वायसो बुद्धिमास्थितः ।
तथाश्रयस्व वार्ष्णेयं पाण्डवं च धनञ्जयम् ॥ ८.३५.८१ ॥
బుద్ధిమంతుడైన కాకి చక్రాంగాన్ని ఆశ్రయించినట్లు, నీవు వార్ష్ణేయుడిని, పాండవుడైన ధనంజయుడిని ఆశ్రయించు.
8.35.82
यदा त्वं युधि विक्रान्तौ वासुदेवधनञ्जयौ ।
द्रष्टास्येकरथे कर्ण तदा नैवं वदिष्यसि ॥ ८.३५.८२ ॥
కర్ణా, యుద్ధంలో పరాక్రమశాలులైన వాసుదేవుడు, ధనంజయుడు ఒకే రథంలో ఉండటం చూసినప్పుడు, అప్పుడు నీవు ఇలా అనవు.
8.35.83
यदा शरशतैः पार्थो दर्पं तव वधिष्यति ।
तदा त्वमन्तरं द्रष्टा आत्मनश्चार्जुनस्य च ॥ ८.३५.८३ ॥
పార్థుడు వందలాది బాణాలతో నీ గర్వాన్ని నాశనం చేసినప్పుడు, అప్పుడు నీవు నీకూ అర్జునునికీ ఉన్న తేడాను చూస్తావు.
8.35.84
देवासुरमनुष्येषु प्रख्यातौ यौ नरोत्तमौ ।
तौ मावमंस्था मौर्ख्यात्त्वं स्वद्योत इव रोचनौ ॥ ८.३५.८४ ॥
దేవ-అసుర-మనుష్యులలో ప్రసిద్ధులైన ఆ ఇద్దరు నరోత్తములను మూర్ఖత్వంతో నీవు తృణీకరించకు; నీవు మిణుగురు పురుగువంటివాడివి, వారిద్దరు ప్రకాశించే వెలుగులవంటివారు.
8.35.85
सूर्याचन्द्रमसौ यद्वत्तद्वदजुनकेशवौ ।
प्रकाश्येनाभिविख्यातौ त्वं तु खद्योतवन्नृषु ॥ ८.३५.८५ ॥
సూర్యచంద్రులవలె అర్జునుడు, కేశవుడు తమ ప్రకాశంతో బహిరంగంగా ప్రసిద్ధులు; నీవైతే మనుషులలో మిణుగురు పురుగువంటివాడివి.
8.35.86
एवं विद्वन्मावमंस्थाः सूतपुत्राच्युतार्जुनौ ।
नरसिंहौ नरश्वा त्वं जोषमास्स्व विकत्थसे ॥ ८.३५.८६ ॥
ఇది తెలిసి సూతపుత్రుని, అచ్యుతుని, అర్జునుని తృణీకరించకు; వారు నరసింహులు, నీవు నరశ్వానుడవు; మౌనంగా ఉండు, నీవు వృథాగా గొప్పలు చెప్పుకుంటున్నావు.