มหาภารตะ · อัธยายะ 8.35
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.35.1
मारिषाधिरथेः श्रुत्वा वाचो युद्धाभिनन्दिनः ।
शल्योऽब्रवीत्पुनः कर्णं निदर्शनमुदाहरन् ॥ ८.३५.१ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของกรรณะ บุตรแห่งอธิรถ ผู้ปรารถนาการรบ ศัลยะจึงกล่าวกับกรรณะอีกครั้ง โดยยกนิทัศน์ขึ้นกล่าว
8.35.2
जातोऽहं यज्वनां वंशे सङ्ग्रामेष्वनिवर्तिनाम् ।
राज्ञां मूर्धाभिषिक्तानां स्वयं धर्मपरायणः ॥ ८.३५.२ ॥
ข้าพเจ้าเกิดในวงศ์แห่งผู้บำเพ็ญยัญ ในวงศ์แห่งกษัตริย์ผู้ไม่หันหลังกลับในสงคราม ผู้รับการอภิเษกที่พระเศียร และตัวข้าพเจ้าเองก็อุทิศตนแก่ธรรม
8.35.3
यथैव मत्तो मद्येन त्वं तथा लक्ष्यसे वृष ।
तथाऽद्य त्वां प्रमाद्यन्तं चिकित्सेयं सुहृत्तया ॥ ८.३५.३ ॥
วัว ดังที่ท่านดูเมามายด้วยสุรา เช่นนั้นเองวันนี้ข้าพเจ้าจะแก้ความประมาทของท่านด้วยความเป็นมิตร
8.35.4
इमां काकोपमां कर्ण प्रोच्यमानां निबोध मे ।
श्रुत्वा यथेष्टं कुर्यास्त्वं निहीन कुलपांसन ॥ ८.३५.४ ॥
กรรณะ จงฟังนิทัศน์เรื่องอีกาที่ข้าพเจ้ากำลังกล่าวนี้ เมื่อฟังแล้วจะทำอย่างไรก็ตามใจท่าน ผู้ต่ำทรามผู้ทำให้วงศ์ตระกูลมัวหมอง
8.35.5
नाहमात्मनि किञ्चिद्वै किल्बिषं कर्ण संस्मरे ।
येन मां त्वं महाबाहो हन्तुमिच्चस्यनागसम् ॥ ८.३५.५ ॥
กรรณะ ข้าพเจ้าไม่นึกถึงความผิดใดๆ ในตนเลย ผู้มีแขนทรงพลัง ที่ทำให้ท่านปรารถนาจะฆ่าข้าพเจ้า ผู้ไร้ความผิด
8.35.6
अवश्यं तु मया वाच्यं बुद्ध्वा तव हिताहितम् ।
विशेषतो रथस्थेन राज्ञश्चैव हितैषिणा ॥ ८.३५.६ ॥
แต่ข้าพเจ้าต้องกล่าว เพราะรู้แล้วว่าอะไรเป็นประโยชน์และอะไรเป็นโทษแก่ท่าน โดยเฉพาะข้าพเจ้าผู้ยืนอยู่บนรถ และปรารถนาความเจริญของพระราชา
8.35.7
समं च विषमं चैव रथिनश्च बलाबलम् ।
श्रमः खेदश्च सततं हयानां रथिना सह ॥ ८.३५.७ ॥
พื้นราบและพื้นขรุขระ กำลังและความอ่อนแอของนักรบรถศึก ความเหน็ดเหนื่อยและความอิดโรยเป็นนิจของม้าที่รับใช้นักรบรถศึก
8.35.8
आयुधस्य परिज्ञानं रुतं च मृगपक्षिणाम् ।
सारं चैवाप्यासरं च शल्यानां च प्रतिक्रिया ॥ ८.३५.८ ॥
ความรู้อย่างถ่องแท้เกี่ยวกับอาวุธ เสียงร้องของสัตว์ป่าและนก กำลังและระยะใกล้ไกล และวิธีต้านทานลูกศร
8.35.9
अस्त्रयोगं च युद्वं च निमित्तानि तथैव च ।
सर्वमेतन्मया ज्ञेयं रथस्यास्य कुटुम्बिना।
अतस्त्वां कथये कर्ण निदर्शनमिदं पुनः ॥ ८.३५.९ ॥
การใช้อาวุธ การรบ และลางบอกเหตุ ทั้งหมดนี้ข้าพเจ้าต้องรู้ในฐานะสารถีของรถคันนี้ เพราะฉะนั้น กรรณะ ข้าพเจ้าจึงเล่านิทัศน์นี้ให้ท่านฟังอีกครั้ง
8.35.10
वैश्यः किल समुद्रान्ते प्रभूतधनधान्यवान् ।
यज्वा दानपतिः क्षान्तः स्वकर्मस्थोऽभवच्छुचिः ॥ ८.३५.१० ॥
ว่ากันว่า ที่ฝั่งมหาสมุทรมีพ่อค้าผู้มั่งคั่งด้วยทรัพย์และธัญญาหารมากมาย เขาเป็นผู้บำเพ็ญยัญ เป็นเจ้าแห่งการให้ทาน อดทน ปฏิบัติหน้าที่ของตน และบริสุทธิ์
8.35.11
बहुपुत्रः प्रियापत्यः सर्वभूतानुकम्पकः ।
राज्ञो धर्मप्रधानस्य राष्ट्रे वसति निर्भयः ॥ ८.३५.११ ॥
เขามีบุตรมาก มีลูกที่รัก และมีความเมตตาต่อสรรพสัตว์ เขาอาศัยอยู่ในแคว้นของพระราชาผู้ถือธรรมเป็นสำคัญ โดยปราศจากความกลัว
8.35.12
पुत्राणां तस्य बालानां कुमाराणां यशस्विनाम् ।
काको बहूनामभवदुच्छिष्टकृतभोजनः ॥ ८.३५.१२ ॥
ในหมู่บุตรของเขาที่มีมากมาย ทั้งเด็กเล็ก เด็กหนุ่ม และผู้มีชื่อเสียง มีอีกาตัวหนึ่งซึ่งกินอาหารที่พวกเขากินเหลือ
8.35.13
तस्मैसदा प्रयच्छन्ति वैश्यपुत्राः कुमारकाः ।
मांसोदनं दधि क्षीरं पायसं मधुसर्पिषी ॥ ८.३५.१३ ॥
บุตรของพ่อค้า คือเด็กหนุ่มเหล่านั้น ให้อาหารแก่มันเสมอ ได้แก่ เนื้อกับข้าว นม ข้นนม นมเปรี้ยว ข้าวบายศรี น้ำผึ้ง และเนยใส
8.35.14
स चोच्छिष्टभृतः काको वैश्यपुत्रैः कुमारकैः ।
सदृशान्पक्षिणो दृप्तः श्रेयससश्चावमन्यते ॥ ८.३५.१४ ॥
อีกาตัวนั้นเลี้ยงอยู่ด้วยเศษอาหารของบุตรพ่อค้าและเด็กหนุ่ม จึงเย่อหยิ่ง และดูหมิ่นนกที่เสมอกับตนและแม้แต่นกที่เหนือกว่าตน
8.35.15
अथ हंसाः समुद्रान्ते प्रजग्मुरतिपातिनः ।
गरुडस्य गतौ तुल्याश्चक्राङ्गा हृष्टचेतसः ॥ ८.३५.१५ ॥
ครั้นแล้ว หงส์ทั้งหลายที่บินได้รวดเร็วเหมือนครุฑ มีลวดลายรูปล้อที่แขนขา มีใจยินดี ก็บินไปยังริมฝั่งมหาสมุทร
8.35.16
कुमरारकास्तदा हंसान्दृष्ट्वा काकमथाब्रुवन् ।
भवानेव विशिष्टोऽसि पतत्रिभ्यो विहङ्गम ॥ ८.३५.१६ ॥
ครั้นแล้ว เมื่อเด็กหนุ่มเห็นหงส์ก็พูดกับอีกาว่า "นกเอ๋ย ท่านนั่นแหละเป็นผู้เลิศที่สุดในหมู่นกทั้งหลาย"
8.35.17
एतेऽतिपातिनः पश्य विहङ्गान्वियदाश्रितान् ।
एहि त्वमपि शक्तो हि कस्मान्न पतितं त्वया ॥ ८.३५.१७ ॥
"ดูนกที่บินได้รวดเร็วซึ่งอาศัยอยู่บนท้องฟ้าเหล่านี้สิ มาเถิด ท่านเองก็สามารถจริงๆ เหตุใดท่านจึงไม่บินขึ้นไป"
8.35.18
प्रतार्यमाणस्तैः सर्वैरल्पबुद्धिभइरण्डजः ।
तद्वचः सत्यमित्येव मौर्ख्याद्दर्पाच्च जज्ञिवान् ॥ ८.३५.१८ ॥
อีกาผู้มีปัญญาน้อย เกิดจากไข่ ถูกพวกนั้นทั้งหมดหลอกลวง จึงเชื่อว่าถ้อยคำของพวกนั้นเป็นความจริง เพราะความโง่และความทะนง จึงคิดจะบิน
8.35.19
तान्सोनुपत्य जिज्ञासुः क एषां श्रेष्ठभागिति ।
उच्छिष्टदर्पितः काको बहूनामेकपातिनाम् ॥ ८.३५.१९ ॥
อีกาซึ่งเย่อหยิ่งเพราะเศษอาหาร ได้เข้าไปหานกทั้งหลายที่บินไปทางเดียวกันเป็นจำนวนมาก ด้วยความอยากรู้ว่าใครในหมู่นกเหล่านี้สมควรได้ส่วนดีที่สุด
8.35.20
तेषां यं प्रवरं मेने हंसानां दूरपातिनाम् ।
स तमाह्वत दुर्बुद्धिः पताव इति पक्षिणम्।
तच्छ्रुत्वा प्राहसन्हंसा ये तत्रासन्समागताः ॥ ८.३५.२० ॥
อีกาผู้มีปัญญาชั่วนั้นเรียกนกตัวที่มันคิดว่าเลิศที่สุดในหมู่หงส์ที่บินไกลว่า "ท่านผู้บิน" เมื่อได้ยินเช่นนั้น หงส์ทั้งหลายที่มาชุมนุมกันอยู่ที่นั่นก็หัวเราะ
8.35.21
भाषतो बहु काकस्य बालिश्यात्पततां वराः ।
इदमूचुः स्म चक्राङ्गावचः काकं विङ्गमाः ॥ ८.३५.२१ ॥
เมื่อได้ยินถ้อยคำมากมายของอีกาเพราะความโง่เขลา นกจักรางค์ผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดานกที่บินได้ รู้สึกท้อใจ จึงกล่าวถ้อยคำนี้แก่อีกาว่า
8.35.22
वयं हंसाश्चरामेमां पृथिवीं मानसौकसः ।
पक्षिणां च वयं नित्यं दूरपातेन पूजिताः ॥ ८.३५.२२ ॥
พวกเราเป็นหงส์ อาศัยอยู่ที่ทะเลสาบมานส เที่ยวไปทั่วผืนแผ่นดินนี้ และในหมู่นกทั้งหลาย พวกเราได้รับการยกย่องเสมอเพราะการบินไปได้ไกล
8.35.23
कथं हंसं नु बलिनं चक्राङ्गं दूरपातिनम् ।
काको भूत्वा निपतने समाह्वयसि दुर्मते।
कथं त्वं पतिता काक सहास्माभिर्ब्रवीहि तत् ॥ ८.३५.२३ ॥
โอ้อีกาผู้มีใจชั่วร้าย เจ้าเป็นเพียงอีกา แล้วเหตุใดจึงกล้าท้าทายหงส์ผู้แข็งแรงและบินไปได้ไกล หรือนกจักรางค์ในเวลาบินเล่า โอ้อีกา เจ้าตกลงมาพร้อมกับพวกเราได้อย่างไร จงบอกเราเถิด
8.35.24
अथ हंसवचो मूढः कुत्सयित्वा पुनः पुनः ।
प्रजगादोत्तरं काकः कत्थनो जातिलाघवात् ॥ ८.३५.२४ ॥
ครั้นแล้ว อีกาผู้โง่เขลา เมื่อดูหมิ่นถ้อยคำของหงส์ซ้ำแล้วซ้ำเล่า และโอ้อวดเพราะความต่ำต้อยของชาติกำเนิด ก็กล่าวตอบกลับไป
8.35.25
शतमेकं च पातानां पतिताऽस्मि न संशयः ।
शतयोजनमेकैकं विचित्रं विविधं तथा ॥ ८.३५.२५ ॥
ข้าได้บินมาแล้วร้อยแบบ ไม่ต้องสงสัยเลย แต่ละแบบยาวร้อยโยชน์ แปลกประหลาดและหลากหลายรูปแบบ
8.35.26
उड्डीनमवडीनं च प्रडीनं डीनमेव च ।
निडीनमथ संडीनं तिर्यक्डीनगतानि च ॥ ८.३५.२६ ॥
การบินขึ้นสูง การบินโฉบลง การบินพุ่งไปข้างหน้า การบิน การร่อนลง การบินรวมกัน และการบินเอียงข้างทั้งหลาย
8.35.27
विडीनं परिडीनं च पराडीनं सुडीनकम् ।
अभिडीनं महाडीनं निर्डीनमतिडीनकम् ॥ ८.३५.२७ ॥
การบินแยกออกไป การบินวนรอบ การบินไปไกล การบินที่งดงาม การบินเข้าหา การบินใหญ่ การบินออกไป และการบินสูงสุดเหนือสิ่งใด
8.35.28
अवडीनं प्रडीनं च संडीनं डीनडीनकम् ।
संडीनोड्डीनडीनं च पुनर्डीनविडीनकम् ॥ ८.३५.२८ ॥
การโฉบลง การบินพุ่งไปข้างหน้า การบินรวมกัน การบินซ้อนบินต่อ การบินรวมกันอีกครั้ง การร่อนขึ้นและบินต่อ และการร่อนลงแล้วบินแยกออกไปอีกครั้ง
8.35.29
संपातं समुदीषं च ततोऽन्यद्व्यतिरिक्तकम् ।
गतागतं प्रतिगतं बह्वीश्च निकुलीनकाः।
कर्ताऽस्मि मिषतां वोऽद्य ततो द्रक्षयथ मे बलम् ॥ ८.३५.२९ ॥
การพุ่งลง การบินพุ่งขึ้นพร้อมกัน แล้วก็แบบอื่นที่ต่างออกไป การบินไปและกลับมา การบินย้อนกลับ และการบินซุกรังอันหลากหลาย ข้าจะแสดงทั้งหมดนั้นต่อหน้าต่อตาพวกท่านในวันนี้ แล้วพวกท่านจะได้เห็นกำลังของข้า
8.35.30
तेषामन्यतमेनाहं पतिष्यामि विहायसम् ।
प्रदिशध्वं यथान्यायं केन हंसाः पताम्यहम् ॥ ८.३५.३० ॥
ข้าจะบินขึ้นสู่ท้องฟ้าด้วยการบินแบบใดแบบหนึ่งในนั้น โอ้หงส์ทั้งหลาย จงบอกข้าให้ถูกต้องตามธรรม ว่าข้าควรบินด้วยการบินแบบใด
8.35.31
ते वै ध्रुवं विनिश्चित्य सम्पतध्वं मया सह ।
पातैरेभिः खलु खगाः पतितुं खे निराश्रये ॥ ८.३५.३१ ॥
พวกท่านจงตัดสินใจให้มั่นคงแล้วร่วมบินลงมากับข้า โอ้นกทั้งหลาย ด้วยการบินเหล่านี้ นกย่อมตกลงมาสู่ท้องฟ้าอันไร้ที่พึ่งเท่านั้น
8.35.32
एवमुक्ते तु काकेन प्रहस्यैको विहंगमः ।
उवाच काकं राधेय वचनं तन्निबोध मे ॥ ८.३५.३२ ॥
เมื่ออีกากล่าวดังนี้แล้ว นกตัวหนึ่งหัวเราะและกล่าวกับอีกาว่า โอ้บุตรของราธา จงฟังถ้อยคำของข้านี้เถิด
8.35.33
शतमेकं च पातानां त्वं काक पतिता ध्रुवम् ।
एकमेव तु यं पातं विदुः सर्वे विहङ्गमाः।
तमहं पतिता काक नान्यं जानामि कञ्चन ॥ ८.३५.३३ ॥
โอ้อีกา เจ้าย่อมรู้การบินร้อยกว่าแบบแน่นอน แต่ข้าจะบินด้วยการบินเพียงแบบเดียวที่นกทั้งปวงรู้จักกัน โอ้อีกา ข้าไม่รู้การบินแบบอื่นใดเลย
8.35.34
पत त्वमपि तत्राशु येन पातेन मन्यसे ॥ ८.३५.३४ ॥
เจ้าก็จงบินลงไปที่นั่นอย่างรวดเร็วเถิด ด้วยการบินแบบใดก็ได้ที่เจ้าเห็นว่าเหมาะสม
8.35.35
अथ काकं प्रजहसुर्ये तत्रासन्समागताः ।
कथमेकेन पातेन हंसः पातशतं जयेत्।
एकेन वायस त्वैनं पातेनाभिभविष्यति ॥ ८.३५.३५ ॥
ครั้นแล้ว ผู้ที่มาชุมนุมอยู่ที่นั่นก็หัวเราะเยาะอีกา ว่า ทำไมหงส์จะชนะการบินร้อยแบบได้ด้วยการบินเพียงแบบเดียว โอ้อีกา หงส์จะเอาชนะเจ้าได้ด้วยการบินแบบเดียวนั้นแหละ
8.35.36
हंसश्चोत्पतितः काको बलवानाशुविक्रमः ।
प्रपेततुः स्पर्धया च ततस्तौ हंसवायसौ।
उपर्युपरि वेगेन समुद्रं मकरालयम् ॥ ८.३५.३६ ॥
หงส์บินขึ้น และอีกาผู้แข็งแรงและว่องไวก็บินขึ้นตาม ครั้นแล้ว ด้วยความแข่งขันกัน นกทั้งสองคือหงส์และอีกาก็พุ่งลงอย่างรวดเร็วซ้อนกันเบื้องบนไปยังมหาสมุทร ที่อยู่ของสัตว์ประหลาดทะเล
8.35.37
हंसस्त्वेकेन पातेन काकः पातशतेन च ।
स्पर्धिनौ सहितौ तूर्णं खमास्थाय तरस्विनौ ॥ ८.३५.३७ ॥
หงส์ด้วยการโฉบเพียงครั้งเดียว ส่วนอีกาด้วยการโฉบร้อยครั้ง ทั้งสองแข่งขันกันอยู่ พร้อมกันและรวดเร็ว ต่างก็ทะยานขึ้นสู่ท้องฟ้าอย่างว่องไว
8.35.38
हंसस्तु मृदुनैकेन विक्रान्तुमुपचक्रमे ।
पूर्वमेव तु वै काकः स तं तूर्णं प्रचक्रमे ॥ ८.३५.३८ ॥
ส่วนหงส์เริ่มแสดงกำลังของตนอย่างนุ่มนวลด้วยการบินเพียงครั้งเดียว แต่อีกาได้เริ่มทำสิ่งเดียวกันนั้นอย่างรวดเร็วก่อนแล้ว
8.35.39
नात्यहीयत काकश्च मुहूर्तमिव सूतज ॥ ८.३५.३९ ॥
และอีกาไม่ได้ตามหลังไปเลย แม้เพียงชั่วขณะเดียว โอ้บุตรของสูตะ
8.35.40
काकोपि हंसं चापल्याच्छीघ्रतां प्रतिदर्शयन् ।
वेगेनातीत्य तरसा पुनरेति मुहुर्मुहुः ॥ ८.३५.४० ॥
อีกาก็ด้วยความฉับไว แสดงความเร็วของตนต่อหงส์ โดยแซงหงส์ไปด้วยความเร็ว แล้วกลับมาอีกครั้งแล้วอีกครั้ง
8.35.41
तुण्डेनाभ्यहनच्चैनं कुर्वन्नामापसव्यतः ।
रोरूयन्निव चाप्येनं समाह्वयति वै मुहुः।
विसिस्मापयिषुः पातैर्दर्शयन्नात्मनः क्रियाम् ॥ ८.३५.४१ ॥
กาตัวนั้นใช้จะงอยปากจิกหงส์ และบินวนจากทางซ้ายอยู่เสมอ ทำเหมือนร้องไห้ร่ำไห้ และเรียกหงส์ซ้ำแล้วซ้ำเล่า มันต้องการทำให้หงส์ประหลาดใจด้วยการโฉบลงมา จึงแสดงฝีมือของตนออกมา
8.35.42
अथ तानि विचित्राणि पतितानीतराणि च ।
दृष्ट्वा प्रमुदिताः काका विनेदुरधिकैः स्वरैः ॥ ८.३५.४२ ॥
จากนั้น เมื่อเห็นท่าบินโฉบอันน่าอัศจรรย์นั้นและท่าอื่น ๆ บรรดาอีกาต่างยินดี จึงร้องเสียงดังยิ่งขึ้น
8.35.43
हंसाश्चापहसन्ति स्म प्रवदन्ति प्रियाणि च ।
कुर्वाणा विविधान्रावानिच्छन्तो जयमात्मनः ॥ ८.३५.४३ ॥
ฝ่ายหงส์ทั้งหลายก็เยาะเย้ยกาตัวนั้น และกล่าวคำน่ารื่นหู ร้องเสียงต่าง ๆ กันออกมา ปรารถนาชัยชนะสำหรับตนเอง
8.35.44
उत्पत्योत्पत्य च प्राहुर्मुहूर्तमिति चेति च ।
वृक्षाग्रेभ्यः स्थलेभ्यश्च निपतन्त्युत्पतन्ति च ॥ ८.३५.४४ ॥
มันบินขึ้นแล้วบินขึ้นอีก และร้องว่า "รอสักครู่ รอสักครู่" ลงมาจากยอดไม้และจากพื้นดิน แล้วก็บินขึ้นอีก
8.35.45
अवमत्य च हंसं तमिदं काकोऽब्रवीद्वचः ।
योऽसावुत्पतितो हंसः सोऽसावेव प्रहीयते ॥ ८.३५.४५ ॥
กาดูแคลนหงส์ตัวนั้น แล้วกล่าวถ้อยคำเหล่านี้ว่า "หงส์ที่บินขึ้นไปนั้น บัดนี้กำลังตกตามหลังอยู่นั่นเอง"
8.35.46
अथ हंसस्तु तच्छ्रुत्वा भाषितं पततांवरः ।
विगाह्य हंसो विक्षोभ्य प्रापतत्पश्चिमां दिशम् ॥ ८.३५.४६ ॥
ฝ่ายหงส์ผู้เป็นเลิศในการบินได้ยินคำนั้นแล้ว จึงพุ่งลงไป ทำให้น้ำปั่นป่วน แล้วบินไปทางทิศตะวันตก
8.35.47
उपर्युपरि वेगेन सागरं मकरालयम् ।
बहुसत्वसमाकीर्णं वीचीभिर्भीमदर्शनम् ॥ ८.३५.४७ ॥
มันบินเร็วขึ้นเรื่อย ๆ ข้ามมหาสมุทร ที่เป็นที่อยู่ของมกร เต็มไปด้วยสัตว์นานาชนิด และน่ากลัวยิ่งนักเมื่อมองดูคลื่นของมัน
8.35.48
अथाचिरेण राधेय काको वेगादहीयत ।
ततोऽतीव परिश्रान्तः कथञ्चिद्वंसमन्वगात् ॥ ८.३५.४८ ॥
ต่อมาไม่นาน ดูก่อนบุตรของราธา กาก็ค่อย ๆ ตามหงส์ไม่ทัน เมื่อเหน็ดเหนื่อยอย่างยิ่ง มันก็ตามหงส์มาได้ด้วยความยากลำบาก
8.35.49
भीश्चैनमाविशत्तीव्रं काकं कर्ण विचेतसम् ।
द्वीपान्द्रुमान्वितान्पश्यन्विश्रमार्थं श्रमातुरः।
निपतेयं क्कनु श्रान्त इति तस्मिञ्जलार्णवे ॥ ८.३५.४९ ॥
ดูก่อนกรรณะ ความหวาดกลัวได้เข้าครอบงำกาตัวนั้นอย่างรุนแรง จิตใจของมันสับสน มันเห็นเกาะต่าง ๆ ที่มีต้นไม้ปกคลุม ด้วยความอ่อนล้าและต้องการพักผ่อน มันคิดว่า "เราจะลงจอดที่ไหนได้ ในเมื่อเหนื่อยขนาดนี้" ท่ามกลางมหาสมุทรแห่งน้ำนั้น
8.35.50
अवगाह्य समुद्रोऽपि बहुसत्वगणालयः ।
महान्भूतशतोद्भूसी नभसस्तु विशिष्यते ॥ ८.३५.५० ॥
แม้มหาสมุทร ซึ่งเป็นที่อยู่อันยิ่งใหญ่ของสัตว์นานาชนิดนับไม่ถ้วน ที่ซึ่งร้อยพันชีวิตผุดขึ้นมา ก็ยังถูกท้องฟ้าเหนือกว่า
8.35.51
गाम्भीर्यार्द्वि समुद्रस्य न विशेषं कुलाधम ।
दिशश्च नाम्भसां कर्ण समुद्रस्था विदुर्जनाः।
विपश्चितोप्यपारत्वात्किं पुनः कर्ण वायसः ॥ ८.३५.५१ ॥
ดูก่อนกรรณะผู้ต่ำช้าในตระกูล ความลึกและความกว้างของมหาสมุทรนั้นไม่ต่างกันเลย แม้แต่ผู้คนที่อาศัยอยู่ในมหาสมุทรก็ไม่รู้ทิศของกระแสน้ำ ดูก่อนกรรณะ เพราะมันไร้ขอบเขต แม้ผู้มีปัญญาก็ยังไม่รู้ แล้วกาจะรู้อะไรได้เล่า
8.35.52
अथ हंसोप्यतिक्रामन्मुहूर्तमिव दूरतः ।
अतिक्रम्य च चक्राङ्गः काकं तं समुदैक्षत ॥ ८.३५.५२ ॥
ฝ่ายหงส์นั้นก็บินล่วงหน้าไปไกล ราวกับผ่านไปเพียงชั่วครู่ เมื่อบินล่วงเลยกาไปแล้ว นกจักรวากก็มองดูกาตัวนั้นอย่างตั้งใจ
8.35.53
शनकैः परिहीनं तं परिश्रान्तमचेतसम् ।
अवेक्षमाणस्तं काकं प्रत्यागम्य हसन्निव ॥ ८.३५.५३ ॥
มันมองดูกาตัวนั้น ซึ่งค่อย ๆ ตามหลังไป เหนื่อยล้ามากและหมดสติ แล้วหวนกลับมาหัวเราะราวกับเยาะเย้ย
8.35.54
तं प्रहस्य च चक्राङ्गः काकं मन्दगतिं तदा ।
हीयमानमथो दृष्ट्वा हंसः प्राह यथार्थवत्।
उज्जिहीर्षुर्निमज्जन्तं स्मरन्सत्पुरुषव्रतम् ॥ ८.३५.५४ ॥
ครั้นเห็นกาที่บินช้าลงและอ่อนแรงลงทุกที หงส์ที่มีขาดุจล้อก็หัวเราะเยาะมัน แล้วกล่าวตามความเป็นจริง ปรารถนาจะยกผู้กำลังจมให้ขึ้นมา โดยระลึกถึงวัตรปฏิบัติของสัตบุรุษ
8.35.55
बहूनि पतितानि त्वमाचक्षाणो मुहुर्मुहुः ।
पतस्यव्याहरन्खेदं ततो गर्ह्यं प्रभाषसे ॥ ८.३५.५५ ॥
เจ้าพูดถึงการตกลงมาหลายครั้งซ้ำแล้วซ้ำเล่า ขณะกำลังตกลงมาก็พูดอู้อี้ด้วยความเศร้า แล้วเจ้าก็กล่าววาจาที่น่าตำหนิ
8.35.56
जलं नाम पतितं काक यत्त्वं पतसि साम्प्रतम् ।
जलं स्पृशसि पक्षाभ्यां तुण्डेन च पुनः पुनः ॥ ८.३५.५६ ॥
ดูก่อนกา สิ่งที่เจ้ากำลังตกลงไปนี้เรียกว่าน้ำ เจ้าสัมผัสน้ำด้วยปีกและจะงอยปากซ้ำแล้วซ้ำเล่า
8.35.57
प्रब्रूहि कतमोऽयं ते पातो वर्तति वायस ।
एह्येहि काक शीघ्रं त्वमेष त्वां परिपालये ॥ ८.३५.५७ ॥
จงบอกข้าเถิดว่า ดูก่อนกา การตกของเจ้านี้คือการตกแบบใด มาเถิด มาเร็ว ๆ ดูก่อนกา ข้าจะคุ้มครองเจ้าเอง
8.35.58
स पक्षाभ्यां स्पृशन्नार्तस्तुण्डेन च जलं तदा ।
काको दृढं परिश्रान्तः सहसा निपपात ह ॥ ८.३५.५८ ॥
ขณะนั้น กาผู้ทุกข์ร้อนและอ่อนล้ายิ่ง สัมผัสน้ำด้วยปีกและจะงอยปาก ก็ตกลงไปโดยฉับพลัน
8.35.59
सागराम्भसि तं दृष्ट्वा पततन्तं दीनचेतसम् ।
म्रियमाणमिदं वाक्यं हंसः काकमुवाच ह ॥ ८.३५.५९ ॥
หงส์เห็นกาตกลงไปในน้ำมหาสมุทร มีจิตใจหดหู่ กำลังจะตาย จึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่กา
8.35.60
शतमेकं च पातानां पताम्यहमिति स्म ह ।
श्लाघन्नात्मानमद्य त्वं काक भाषितवानसि ॥ ८.३५.६० ॥
"เจ้าพูดว่า ข้าบินได้หนึ่งในร้อยครั้ง ดูก่อนกา วันนี้เจ้าได้กล่าวคำเชิดชูตนเองเช่นนั้นแล้ว"
8.35.61
स त्वमेकशतं पातं पतन्नभ्यधिको मया ।
कथमेवं परिश्रान्तः पतितोऽसि महार्णवे ॥ ८.३५.६१ ॥
เจ้าผู้บินได้หนึ่งในร้อยเที่ยว ก็ไม่ได้ยิ่งใหญ่กว่าข้า แล้วเหตุใดจึงอ่อนล้าเช่นนี้ ตกลงสู่มหาสมุทรได้อย่างไร
8.35.62
प्रत्युवाच ततः काकः सीदमान इदं वचः ।
उपरीतं तदा हंसं प्रसमीक्ष्य प्रसादयन् ॥ ८.३५.६२ ॥
ครั้งนั้น อีกามิ่งกล่าวถ้อยคำเหล่านี้ตอบ ขณะที่กำลังจมลง มันเห็นหงส์ร่อนอยู่เบื้องบน จึงพยายามประจบให้หงส์พอใจ
8.35.63
उच्छिष्टान्नेन पुष्टोऽहं दर्पोत्सिक्तः कुसत्वतः ।
सुपर्ण इव चात्मानं ज्ञातवान्पुत्रलाघवात् ॥ ८.३५.६३ ॥
ข้าอ้วนพีด้วยอาหารที่เหลือจากผู้อื่น และพองด้วยความทะนงจากธรรมชาติอันต่ำช้า ข้านึกว่าตนเป็นเหมือนพญาครุฑ เพราะความเบาปัญญาของลูกเล็กๆ
8.35.64
शरणं त्वां प्रपन्नोऽहमुदकान्तमवाप्नुयाम् ।
हंसेदानीं परिश्रान्तमापदो मां समुद्वर ॥ ८.३५.६४ ॥
ข้าขอพึ่งพระองค์ เพื่อจะได้ไปถึงริมน้ำ ดูก่อนหงส์ บัดนี้ ขอได้โปรดยกข้าที่อ่อนล้านี้ขึ้นให้พ้นจากภัยพิบัติด้วยเถิด
8.35.65
यदि नाम पुनर्जीवन्गच्छेयं स्वं निवेशनम् ।
नैनं पुनर्हीनमपि क्षेप्ताऽहं खे विचारिणम् ॥ ८.३५.६५ ॥
หากข้าได้มีชีวิตรอดและกลับไปยังที่อยู่ของตนได้ ข้าจะไม่ปล่อยให้สัตว์ต่ำช้าที่ท่องไปในท้องฟ้านี้ ได้ลอยขึ้นมาอีกเลย
8.35.66
तमेवं करुणं दीनं विलपन्तमचेतसम् ।
काककाकेति वाशन्तं निमज्जन्तं महार्णवे।
कृपयाऽभिपरीतो वै कृपां चक्रे दुरात्मनि ॥ ८.३५.६६ ॥
เมื่อนั้น หงส์เห็นมันร้องครวญอย่างน่าสังเวช ไร้ทางออกและหมดสติ ร้องว่า "กา กา" ขณะจมอยู่ในมหาสมุทร ด้วยความเมตตาที่ท่วมท้น หงส์จึงแสดงความกรุณาต่อสัตว์ชั่วร้ายนั้น
8.35.67
अथ तं पततं दीनं जलक्लिन्नमचेतनम् ।
पद्भ्यामुत्क्षिप्य वेपन्तं पृष्ठमारो पयत्तदा ॥ ८.३५.६७ ॥
แล้วหงส์ก็ใช้เท้ายกกาที่กำลังจม น่าสงสาร เปียกชุ่มด้วยน้ำ หมดสติ และสั่นเทานั้นขึ้น แล้วจึงวางมันไว้บนหลังของตน
8.35.68
स हंसः पृष्ठमारोप्य काकं कर्ण विचेतसम् ।
अविस्मयंस्तदा कर्ण पुनरेव समानयत्।
तमेव देशं तरसा स्पर्धया पेततुर्यतः ॥ ८.३५.६८ ॥
หงส์ตัวนั้นวางกาที่หมดสติไว้บนหลัง ดูก่อนกรรณะ โดยไม่แปลกใจเลย ก็พามันกลับมาอีกครั้ง ทั้งสองบินอย่างรวดเร็ว แข่งขันกันกลับไปยังที่เดิมที่จากมา
8.35.69
उत्सृज्य त्वब्रवीन्मैवं पुनः कार्यं त्वयेति ह ।
स्थाप्य चैनं पुनर्द्वीपे समाश्वस्य च विक्लवम्।
गतो यथेप्सितं देशं हंसो मन इवाशुगः ॥ ८.३५.६९ ॥
หงส์ปล่อยกาลงแล้วกล่าวว่า "อย่าทำเช่นนี้อีก เจ้าต้องทำกิจนี้อีกครั้ง" แล้วหงส์วางมันลงบนเกาะอีกครั้ง ปลอบโยนผู้กำลังหวาดหวั่น แล้วหงส์ก็บินไปยังที่ที่ตนปรารถนา เร็วดั่งใจนึก
8.35.70
एवमुच्छिष्टपुष्टः स काकोऽहंसपराजितः ।
बलं वीर्यं महत्कर्ण त्यक्त्वा क्षान्तिमुपागतः ॥ ८.३५.७० ॥
กาที่เลี้ยงตัวด้วยอาหารที่เหลือ เมื่อพ่ายแพ้ต่อหงส์เช่นนี้ ดูก่อนกรรณะ ก็สละกำลังและความกล้าหาญอันยิ่งใหญ่ของตน แล้วยอมจำนนด้วยความอดทน
8.35.71
उच्छिष्टभोजनः काको यथा वैश्यकुले पुरा ।
एवं त्वमुच्छिष्टभृतो धार्तराष्ट्रैर्न संशयः ॥ ८.३५.७१ ॥
กาที่กินอาหารเหลือ เหมือนกาในตระกูลพ่อค้าแต่โบราณ ฉันนั้นเอง เจ้าก็เลี้ยงตัวด้วยอาหารเหลือจากบุตรของธฤตราษฎร์ ไม่ต้องสงสัยเลย
8.35.72
सदृशाञ्श्रेयसश्चापि सर्वान्कर्णावमन्यसे ।
द्रोणद्रौणिकृपैर्गुप्तो भीष्मेणान्यैश्च कौरवैः ॥ ८.३५.७२ ॥
ดูก่อนกรรณะ เจ้าดูหมิ่นทุกคนที่เสมอกับเจ้าและที่ประเสริฐกว่าเจ้า ทั้งที่เจ้าได้รับการคุ้มครองจากโทรณะ โทรณีบุตร กฤปะ ภีษมะ และเการพอื่นๆ
8.35.73
विराटनगरे पार्थमेकं किं नावधीस्तदा ।
यत्र व्यस्ताः समस्ताश्च निर्जिताः स्थ किरीटिना
सृगाला इव सिंहेन क्व ते वीर्यं तदा गतम् ॥ ८.३५.७३ ॥
เหตุใดเจ้าจึงไม่สังหารปารถะผู้เดียวนั้นในเมืองวิราฏ ที่ซึ่งเจ้าและพวกพ้องต่างกระจัดกระจาย แล้วถูกผู้สวมมงกุฎพิชิตได้ เหมือนฝูงสุนัขจิ้งจอกเผชิญหน้าสิงโต ความกล้าหาญของเจ้าหายไปไหนในตอนนั้น
8.35.74
भ्रातरं निहतं दृष्ट्वा समरे सव्यसाचिना ।
पश्यतां कुरवीराणां प्रथमं त्वं पलायितः ॥ ८.३५.७४ ॥
เจ้าเห็นพี่ชายของเจ้าถูกผู้ใช้มือทั้งสองข้างได้เท่าเทียมสังหารในสนามรบ แต่เจ้ากลับหนีเป็นคนแรก ขณะที่วีรบุรุษแห่งกุรุยืนดูอยู่
8.35.75
तथा द्वैतवने कर्ण गन्धर्वैः समभिद्रुतान् ।
कुरून्सदारानुत्सृज्य त्वमेवाग्रे पलायितः ॥ ८.३५.७५ ॥
ดูก่อนกรรณะ ในป่าไทวตะ เมื่อคนธรรพ์เข้าโจมตีพวกกุรุจากทุกทิศ เจ้าก็ทอดทิ้งพวกเขาพร้อมภรรยาของตน แล้วหนีเป็นคนแรก
8.35.76
हत्वा जित्वा च गन्धर्वांश्चित्रसेनमुखान्रणे ।
कर्ण दुर्योधनं पार्थः सभ्रातृकममोक्षयत् ॥ ८.३५.७६ ॥
ดูก่อนกรรณะ ปารถะได้สังหารและพิชิตคนธรรพ์ที่มีจิตรเสนะเป็นหัวหน้าในสนามรบ แล้วช่วยทุรโยธน์พร้อมพี่น้องให้พ้นจากการจองจำ
8.35.77
पुनः प्रभावः पार्थस्य पुराणः केशवस्य च ।
कथितः कर्ण रामेण सभायां कुरुसंसदि ॥ ८.३५.७७ ॥
ดูก่อนกรรณะ อำนาจอันเก่าแก่ของปารถะและของเกศวะ ได้ถูกประกาศโดยพระราม ในที่ประชุมของสภากุรุอีกครั้ง
8.35.78
सततं च त्वमश्रौषीर्वचनं द्रोणभीष्मयोः ।
अवध्यौ वदतोः कृष्णौ सन्निधौ च महीक्षिताम् ॥ ८.३५.७८ ॥
เจ้าได้ยินถ้อยคำของโทรณะและภีษมะอยู่เสมอ ว่าสองกฤษณะนั้นไม่อาจถูกสังหาร เมื่อพวกท่านกล่าวในที่ประทับของเหล่ากษัตริย์
8.35.79
कियन्तं तत्र वक्ष्यामि येनयेन धनञ्जयः ।
त्वत्तोऽतिरिक्तः सर्वेभ्यो भूतेभ्यो ब्राह्मणो यथा ॥ ८.३५.७९ ॥
ข้าจะกล่าวได้มากเพียงใดเกี่ยวกับความยิ่งกว่าเจ้าในทุกด้านของธนัญชัย ดุจพราหมณ์ที่ยิ่งกว่าสรรพสัตว์ทั้งปวง
8.35.80
इदानीमेव द्रष्टासि प्रधाने स्यन्दने स्थितौ ।
पुत्रं च वसुदेवस्य कुन्तीपुत्रं च पाण्डवम् ॥ ८.३५.८० ॥
บัดนี้เจ้าจะได้เห็นเอง เมื่อยืนอยู่บนรถศึกชั้นเลิศ บุตรของวสุเทพ และปาณฑพผู้เป็นบุตรของกุนตี
8.35.81
यथाऽश्रयत चक्राङ्गं वायसो बुद्धिमास्थितः ।
तथाश्रयस्व वार्ष्णेयं पाण्डवं च धनञ्जयम् ॥ ८.३५.८१ ॥
กาผู้มีปัญญาอาศัยซี่ล้อรถศึกฉันใด ท่านก็จงพึ่งพาพระโอรสของวฤษณิและปาณฑพธนัญชัยฉันนั้น
8.35.82
यदा त्वं युधि विक्रान्तौ वासुदेवधनञ्जयौ ।
द्रष्टास्येकरथे कर्ण तदा नैवं वदिष्यसि ॥ ८.३५.८२ ॥
กรรณะเอ๋ย เมื่อใดท่านได้เห็นวาสุเทพและธนัญชัยสองวีรบุรุษ ขึ้นรถศึกคันเดียวกันในการรบ เมื่อนั้นท่านจะไม่กล่าวอย่างนี้
8.35.83
यदा शरशतैः पार्थो दर्पं तव वधिष्यति ।
तदा त्वमन्तरं द्रष्टा आत्मनश्चार्जुनस्य च ॥ ८.३५.८३ ॥
เมื่อใดปารถะจะทำลายความทะนงของท่านด้วยลูกศรนับร้อย เมื่อนั้นท่านจะเห็นความแตกต่างระหว่างตัวท่านกับอรชุน
8.35.84
देवासुरमनुष्येषु प्रख्यातौ यौ नरोत्तमौ ।
तौ मावमंस्था मौर्ख्यात्त्वं स्वद्योत इव रोचनौ ॥ ८.३५.८४ ॥
วีรบุรุษทั้งสองซึ่งเป็นเลิศในหมู่มนุษย์ และมีชื่อเสียงในหมู่เทพ อสูร และมนุษย์ ท่านอย่าได้ดูหมิ่นเพราะความโง่เขลาเลย ท่านเปรียบเหมือนแมลงเรืองแสง ส่วนทั้งสองเปรียบเหมือนแสงสว่างอันส่องประกาย
8.35.85
सूर्याचन्द्रमसौ यद्वत्तद्वदजुनकेशवौ ।
प्रकाश्येनाभिविख्यातौ त्वं तु खद्योतवन्नृषु ॥ ८.३५.८५ ॥
ดังพระอาทิตย์และพระจันทร์ ฉันใด อรชุนและเกศวะก็ฉันนั้น ย่อมโด่งดังด้วยแสงที่ปรากฏเด็ดชัด ส่วนท่านนั้นในหมู่มนุษย์เปรียบเหมือนแมลงเรืองแสง
8.35.86
एवं विद्वन्मावमंस्थाः सूतपुत्राच्युतार्जुनौ ।
नरसिंहौ नरश्वा त्वं जोषमास्स्व विकत्थसे ॥ ८.३५.८६ ॥
เมื่อรู้ดังนี้แล้ว อย่าดูหมิ่นบุตรของสารถี อัจยุตะและอรชุนเลย ทั้งสองเป็นราชสีห์ในหมู่มนุษย์ ส่วนท่านเป็นเพียงสุนัขในหมู่มนุษย์ จงนิ่งเสียเถิด ท่านอวดอ้างไปโดยเปล่าประโยชน์