મહાભારત · અધ્યાય 8.36
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.36.1
मद्राधिपस्याधिरथिर्महात्मा ।
वचो निशम्याप्रियमप्रतीतः।
उवाच शल्यं विदितं ममैत… ।
द्यथाविधावर्जुनवासुदेवौ ॥ ८.३६.१ ॥
મદ્રરાજના તે અપ્રિય વચનો સાંભળીને અધિરથનો મહાત્મા પુત્ર (કર્ણ) અસંતુષ્ટ થયો અને શલ્યને કહ્યું, “મારા જાણવામાં છે… અર્જુન અને વાસુદેવ જેવા છે તેવા.”
8.36.2
शौरे रथं वाहयतोऽर्जुनस्य ।
बलं महास्त्राणि च पाण्डवस्य।
अहं विजानामि यथावदद्य ।
परोक्षभूतं तव तत्तु शल्य ॥ ८.३६.२ ॥
શૂરના વંશજ (કૃષ્ણ) રથ હાંકતા હોય ત્યારે અર્જુનનું બળ અને પાંડવનાં મહાઅસ્ત્રો — હે શલ્ય, તે હું આજે યથાર્થ જાણું છું; તારા માટે તે અત્યાર સુધી અદૃશ્ય હતાં.
8.36.3
तौ चाप्यहं शस्त्रभृतां वरिष्ठौ ।
व्यपेतभीर्योधयिष्यामि कृष्णौ।
सन्तापयत्यभ्यधिकं हि रामा… ।
च्छापोऽद्य मां ब्राह्मणसत्तमाच्च ॥ ८.३६.३ ॥
તે બંને કૃષ્ણો અને શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠો સાથે પણ હું નિર્ભય થઈ યુદ્ધ કરીશ. પરશુરામ… શાપ આજે મને અત્યંત સંતાપ આપે છે, બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠનો તે શાપ પણ.
8.36.4
पुरा महेन्द्राद्रिवरे समुद्रे ।
तपस्विनं राममुपेत्य शल्य।
अस्त्रार्थिनं माऽद्य शिष्यं गृहाणे… ।
त्यथाऽब्रुवं ब्राह्मणच्छद्मना च ॥ ८.३६.४ ॥
પૂર્વે મહેન્દ્ર પર્વતના શ્રેષ્ઠ શિખર પર, સમુદ્રકાંઠે, તપસ્વી રામ (પરશુરામ) પાસે જઈને, હે શલ્ય, અસ્ત્રોની ઇચ્છાથી હું બ્રાહ્મણના વેશમાં બોલ્યો: “આજે મને શિષ્ય તરીકે સ્વીકારો…”
8.36.5
तत्रावसं ब्राह्मण इत्यविप्रो ।
ब्रह्मास्त्रलोभादनृतेन चाहम्।
तज्जामदग्न्येन परं महास्त्रं ।
समन्त्रयुक्तं विहितं ममासीत् ॥ ८.३६.५ ॥
ત્યાં હું બ્રાહ્મણ ન હોવા છતાં “બ્રાહ્મણ” નામે રહ્યો; બ્રહ્માસ્ત્રના લોભથી અને અસત્યથી. ત્યારે જમદગ્નિના પુત્ર (પરશુરામ) મંત્રસહિત તે પરમ મહાઅસ્ત્ર મને આપ્યું.
8.36.6
अस्त्रं यदा तद्विदितं ममासी… ।
त्तदाऽब्रवीद्ब्राह्मणो मां महर्षिः।
आपद्गतेनास्त्रमिदं प्रयोज्यं ।
त्वया रणे गच्छता साधयेति ॥ ८.३६.६ ॥
જ્યારે આ અસ્ત્ર મને જ્ઞાત થયું… ત્યારે બ્રાહ્મણ મહર્ષિએ મને કહ્યું: "આપત્તિમાં પડેલાએ આ અસ્ત્ર પ્રયોજવું. રણમાં જતાં તું આને સાધજે."
8.36.7
तत्रापि मे देवराजेन विघ्नो ।
हितार्थिना फल्गुनस्यैव शल्य।
कृतो विभेदेन ममोरुमेत्य ।
प्रविश्य कीटस्य तनुं विरूपाम् ॥ ८.३६.७ ॥
ત્યાં પણ દેવરાજ ઇન્દ્રે ફાલ્ગુન (અર્જુન)ના હિતની ઇચ્છાથી મારામાં વિઘ્ન નાખ્યું; કીડાના વિકૃત દેહમાં પ્રવેશીને મારી જાંઘમાં કાંટાની જેમ ભોંક્યું.
8.36.8
ममोरुमेत्य प्रबिभेद कीटः ।
सुप्ते गुरौ तत्र शिरो निधाय।
ऊरुप्रभेदाच्च महान्बभूव ।
शरीरतो मे घनशोणितौघः ॥ ८.३६.८ ॥
મારી જાંઘમાં પ્રવેશીને કીડાએ ભોંક્યું; ત્યાં ગુરુ સૂતા હતા, તેમનું માથું મારા પર મૂકાયેલું હતું. જાંઘના ભેદથી મારા શરીરમાંથી ઘટ્ટ લોહીનો મહાપ્રવાહ વહી નીકળ્યો.
8.36.9
गुरोर्भयाच्चापि न चेलिवानहं ।
ततो विबुद्धो ददृशे स विप्रः।
स धैर्ययुक्तं प्रसमीक्ष्य मां वै ।
न त्वं विप्रः कोऽसि सत्यं वदेति ॥ ८.३६.९ ॥
ગુરુના ભયથી હું પણ હાલ્યો નહીં. પછી જાગીને તે બ્રાહ્મણે મને જોયો; ધૈર્યયુક્ત મને સારી રીતે જોઈને તેણે કહ્યું: "તું બ્રાહ્મણ નથી, સત્ય કહે, તું કોણ છે?"
8.36.10
तस्मै तदाऽऽत्मानमहं यथाव… ।
दाख्यातवान्सूत इत्येव शल्य।
स मां निशाम्याथ महातपस्वी ।
संशप्तवान्रोषपरीतचेताः ॥ ८.३६.१० ॥
ત્યારે મેં તેમને યથાર્થ રીતે મારો પરિચય આપ્યો: "હું સૂત છું." તે સાંભળીને મહાતપસ્વી, ક્રોધથી ઘેરાયેલા મનવાળા તેમણે મને શાપ આપ્યો.
8.36.11
सूत त्वया ह्याप्तमिदं तवास्त्रं ।
न कर्मकाले प्रतिभास्यतीति।
अन्यत्र तु स्यात्तव मृत्युकाला… ।
दब्राह्मणे ब्रह्म न हि ध्रुवं स्यात् ॥ ८.३६.११ ॥
હે સૂત, તેં આ અસ્ત્ર મેળવ્યું છે, પણ કર્મના સમયે તે તને યાદ નહીં આવે. તારા મૃત્યુકાળ સિવાય, બ્રાહ્મણ પર બ્રહ્માસ્ત્ર ચોક્કસ ટકશે નહીં.
8.36.12
तदद्य पर्याप्तमतीव मेऽस्त्र… ।
मुपस्थितेऽस्मिंस्तुमुले विमर्दे ॥ ८.३६.१२ ॥
તેથી આજે આ ભયંકર સંઘર્ષ ઉપસ્થિત થતાં મારા માટે આ અસ્ત્ર અત્યંત પૂરતું છે.
8.36.13
शल्योग्रधन्वानमहं वरिष्ठं ।
तरस्विनं भीममसह्यवीर्यम्।
सत्यप्रतिज्ञं युधि पाण्डवेयं ।
धनञ्जयं मृत्युमुखं नयिष्ये ॥ ८.३६.१३ ॥
હે શલ્ય, ઉગ્ર ધનુર્ધર, શ્રેષ્ઠ, વેગવાન, ભયંકર, અસહ્ય પરાક્રમી, યુદ્ધમાં સત્યપ્રતિજ્ઞ પાંડુપુત્ર ધનંજયને હું મૃત્યુના મુખમાં લઈ જઈશ.
8.36.14
धनञ्जयं संयुगेऽहं हनिष्ये ॥ ८.३६.१४ ॥
યુદ્ધમાં હું ધનંજયનો વધ કરીશ.
8.36.15
अपांपतिर्वेगवानप्रमेयो ।
निमज्जयिष्यन्बहुलाः प्रजा इव।
महारवं यः कुरुते समुद्रो ।
वेलेव तं वारयाम्यप्रमेयम् ॥ ८.३६.१५ ॥
ઘણા પ્રાણીઓને ડુબાડવા તત્પર થયેલો વેગવાન, અપ્રમેય સમુદ્ર જેમ મહાગર્જના કરે છે, તેમ તે અપ્રમેયને હું કિનારાની જેમ રોકીશ.
8.36.16
प्रमुञ्चन्तं बाणसङ्घानमेया… ।
न्मर्मच्छिदो वीरहणः सुपत्रान्।
कुन्तीपुत्रं प्रतियोत्स्यामि युद्धे ।
ज्यां कर्षतामुत्तमं मर्त्यलोके ॥ ८.३६.१६ ॥
બાણોના સમૂહ છોડનારા, મર્મસ્થાનને વીંધનારા, વીરોનો સંહાર કરનારા, સુંદર પાંખોવાળા બાણો વડે... યુદ્ધમાં કુંતીપુત્ર સાથે હું લડીશ; જે મર્ત્યલોકમાં પ્રત્યંચા ખેંચનારાઓમાં ઉત્તમ છે.
8.36.17
एवं बलेनातिबलं महास्त्रं ।
समुद्रकल्पं सुदुरापमुग्रम्।
शरौघिणं पार्थिवान्मज्जयन्तं ।
वेलेव पार्थमिषुभिर्वारयिष्ये ॥ ८.३६.१७ ॥
આ રીતે બળમાં અતિબળવાન, મહાસ્ત્રધારી, સમુદ્ર જેવા, દુર્લભ અને ઉગ્ર, બાણવર્ષા કરીને રાજાઓને ડુબાડનાર પાર્થને, કિનારો સમુદ્રને રોકે તેમ હું બાણોથી રોકીશ.
8.36.18
कृती कृतास्त्रो दृढहस्तयोधी ।
दिव्यास्त्रविच्छ्वेतहयः प्रमाथी।
सुरासुरान्युधि वै यो जयेत ।
तेनाद्य मे पश्य युद्वं सुघोरम् ॥ ८.३६.१८ ॥
કુશળ, અસ્ત્રોમાં સિદ્ધ, દૃઢ હાથવાળો યોદ્ધો, દિવ્યાસ્ત્રોનો જાણકાર, શ્વેત અશ્વોવાળો, વિનાશક, યુદ્ધમાં દેવો અને અસુરોને પણ જીતી શકે તેવો—તેની સાથે આજે મારું અતિ ભયંકર યુદ્ધ જુઓ.
8.36.19
अभीर्मानी पाण्डवो युद्वकामो ।
ह्यमानुषैरस्यति मां महास्त्रैः।
तस्यास्त्रमस्त्रैरभिभूय सङ्ख्ये ।
बाणोत्तमैः पातयिष्यामि पार्थम् ॥ ८.३६.१९ ॥
નિર્ભય, અભિમાની, યુદ્ધની ઇચ્છાવાળો પાંડવ અમાનુષી મહાસ્ત્રોથી મારા પર પ્રહાર કરે છે. તેના અસ્ત્રને અસ્ત્રોથી પરાજિત કરીને, યુદ્ધમાં ઉત્તમ બાણોથી પાર્થને પાડી દઈશ.
8.36.20
सहस्ररश्मिप्रतिमं ज्वलन्तं ।
दिशश्च सर्वाः प्रतपन्तमुग्रम्।
तमोनुदं मेघ इवातिमात्रं ।
धनञ्जयं छादयिष्यामि बाणैः ॥ ८.३६.२० ॥
હજાર કિરણોવાળા સૂર્ય જેવો ઝળહળતો, સર્વ દિશાઓને તપાવતો, ઉગ્ર, અંધકાર દૂર કરનાર ધનંજયને, મેઘની જેમ અતિશય બાણોથી હું ઢાંકી દઈશ.
8.36.21
वैश्वानरं धूमकेतुं ज्वलन्तं ।
तेजस्विनं नरवीरान्दहन्तम्।
पर्जन्यभूतः शरवर्षैर्यथाऽग्निं ।
तथा पार्थं शमयिष्यामि युद्धे ॥ ८.३६.२१ ॥
વૈશ્વાનર જેવો, ધૂમકેતુવાળો, બળતો, તેજસ્વી, વીરપુરુષોને બાળતો પાર્થ—મેઘ બનીને બાણવર્ષાથી અગ્નિને શમાવે તેમ—યુદ્ધમાં હું શમાવીશ.
8.36.22
आशीविषं दृष्टिहणं सुघोरं ।
सुतीक्ष्णदंष्ट्रं ज्वलनप्रभवाम्।
क्रोधात्प्रदीप्तानलवद्दहन्तं ।
कुन्तीपुत्रं शमयिष्यामि भल्लैः ॥ ८.३६.२२ ॥
ક્રોધથી સળગતા અગ્નિ જેવો દાહક, દૃષ્ટિથી ઝેર ફેલાવતો, અતિ ભયંકર, તીક્ષ્ણ દાઢોવાળો, અગ્નિમાંથી જન્મેલા વિષધર સર્પ જેવા કુંતીપુત્રને હું ભલ્લોથી શાંત કરીશ.
8.36.23
प्रवाहिणं बलवन्तं महौजसं ।
प्रभञ्जनं मातरिश्वानमुग्रम्।
युद्धे सहिष्ये हिमवानिवाचलो ।
धनञ्जयं क्रुद्धममृष्यमाणम्। ॥ ८.३६.२३ ॥
ઝડપથી વહેનાર, બળવાન, મહાતેજસ્વી, તોફાની વાયુ માતરિશ્વા જેવો ઉગ્ર — ક્રોધિત અને અસહ્ય બનેલા ધનંજયને હું યુદ્ધમાં હિમાલયની જેમ સહન કરીશ.
8.36.24
विशारदं रथमार्गेषु शक्तं ।
धुर्यं नित्यं समरेषु प्रवीरम्।
लोके वरं सर्वधनुर्धराणां ।
धनञ्जयं संयुगेऽहं हनिष्ये ॥ ८.३६.२४ ॥
રથયુદ્ધના માર્ગોમાં કુશળ, સમર્થ, યુદ્ધોમાં સદા અગ્રણી વીર, જગતના સર્વ ધનુર્ધરોમાં શ્રેષ્ઠ ધનંજયને હું યુદ્ધમાં મારી નાખીશ.
8.36.25
अद्याहवे यस्य न तुल्यमन्यं ।
मन्ये मनुष्यं धनुराददानम्।
सर्वामिमां यः पृथिवीं सहेत ।
तथापि तेनाद्य रणे समेष्ये ॥ ८.३६.२५ ॥
આજે યુદ્ધમાં જેના સમાન બીજો કોઈ નથી; ધનુષ્ય ધારણ કરનાર એવો મનુષ્ય હું માનતો નથી, જે આખી પૃથ્વીને પણ સહન કરી શકે. તોપણ આજે રણમાં તેની સાથે જ હું મુકાબલો કરીશ.
8.36.26
यः सर्वभूतानि सदैवतानि ।
प्रस्थेऽजयत्खाण्डवे सव्यसाची
को जीवितं रक्षमाणो हि तेन ।
युयुत्सतेऽस्त्रैर्मानुषो मामृतेऽन्यः ॥ ८.३६.२६ ॥
ખાંડવવનમાં દેવો સહિત સર્વ પ્રાણીઓને જીતનાર સવ્યસાચી સાથે, પોતાનો જીવ બચાવવા ઇચ્છતો કયો માણસ શસ્ત્રોથી લડવા ઇચ્છે? મારા સિવાય બીજો કોણ?
8.36.27
मानी कृतास्त्रः कृतहस्तयोधी ।
दिव्यास्त्रविच्छ्वेतहयः प्रमाथी।
तस्याहमद्यातिरथस्य काया… ।
च्छिरो हरिष्यामि शितैः पृषत्कैः। ॥ ८.३६.२७ ॥
અભિમાની, અસ્ત્રવિદ્યામાં કુશળ, હાથથી યુદ્ધ કરનાર, દિવ્યાસ્ત્રોના જાણકાર, શ્વેત અશ્વોવાળો, સંહારક — તે અતિરથીના શરીરમાંથી આજે હું તીક્ષ્ણ બાણોથી તેનું માથું હરી લઈશ.
8.36.28
योत्स्याम्येनं शल्य धनञ्जयं वै ।
मृत्युं पुरस्कृत्य रणे जयं वा।
अन्यो हि न ह्येकरथेन मर्त्यो ।
युध्येत यः पाण्डवमिन्द्रकल्पम् ॥ ८.३६.२८ ॥
હે શલ્ય, હું આ ધનંજય સાથે યુદ્ધ કરીશ, મૃત્યુને આગળ રાખીને, રણમાં વિજય માટે. ઇન્દ્ર સમાન પાંડવ સાથે એક રથથી યુદ્ધ કરે એવો બીજો કોઈ મર્ત્ય નથી.
8.36.29
तस्याहवे पौरुषं पाण्डवस्य ।
ब्रूयां पृष्टः समितौ क्षत्रियाणाम्
किं त्वं मूर्खः प्रहसन्मूढचेता ।
आख्यासि मे पौरुषं फल्गुनस्य ॥ ८.३६.२९ ॥
તે યુદ્ધમાં પાંડવના પૌરુષ વિશે, સભામાં ક્ષત્રિયો વચ્ચે પૂછાય તો હું કહીશ. પણ હે મૂર્ખ, હસતાં મૂઢ ચિત્તવાળો તું મને ફલ્ગુનનું પૌરુષ કેમ કહે છે?
8.36.30
अत्यप्रियो यः पुरुषो निष्ठुरो हि ।
क्षुद्रः क्षेप्ता क्षमिणश्चाक्षमावान्।
हन्यामहं त्वादृशानां शतानि ।
क्षमाम्यहं क्षमिणां काल एषः ॥ ८.३६.३० ॥
અત્યંત અપ્રિય, નિષ્ઠુર, ક્ષુદ્ર, નિંદક, અને ક્ષમાશીલો પ્રત્યે પણ અસહિષ્ણુ એવા માણસને, તારા જેવા સો જણને હું મારી શકું. પણ ક્ષમાશીલો પ્રત્યે હું ક્ષમા કરું છું — આ કાળ એવો છે.
8.36.31
अवोचस्त्वं पाण्डवार्ये प्रियाणि ।
प्रधर्षयन्मां मूढवत्पापकर्मन्।
मय्यार्जवे जिह्ममतिर्यतस्त्वं ।
मित्रद्रोही साप्तपदं हि मित्रम् ॥ ८.३६.३१ ॥
પાંડવોમાં શ્રેષ્ઠ, તેં પ્રિય વચનો કહ્યાં; પણ હે પાપકર્મી, મૂર્ખની જેમ તું મારું અપમાન કરે છે. મારા પ્રત્યેની સરળતામાં તારી બુદ્ધિ વાંકી છે; તું મિત્રદ્રોહી છે. સાત પગલાંની મૈત્રી જ સાચી મિત્રતા છે.
8.36.32
कालस्त्वयं प्रत्युपयाति दारुणो ।
दुर्योधनो युद्धमुपागमद्यत्।
तस्यार्थसिद्धिं त्वभिकाङ्क्षमाण… ।
स्तमन्वेष्ये यत्र चैकान्तमस्ति ॥ ८.३६.३२ ॥
જુઓ, ભયંકર સમય નજીક આવી રહ્યો છે; દુર્યોધને યુદ્ધ આરંભ્યું છે. તેની કાર્યસિદ્ધિની ઇચ્છા રાખીને… જ્યાં એકાંત છે ત્યાં હું શોધીશ.
8.36.33
तथाप्यहं पाण्डववासुदेवौ ।
योत्स्ये रणे मद्विधस्यैव कर्म।
न प्राकृतः सज्जते वै कदाचि… ।
द्यः प्रत्युदीयात्कृष्णधनञ्जयौ तौ ॥ ८.३६.३३ ॥
તોપણ, પાંડવ અને વાસુદેવ સાથે હું રણમાં યુદ્ધ કરીશ; મારા જેવાનું કર્તવ્ય એ જ છે. કોઈ સામાન્ય માણસ ક્યારેય… કૃષ્ણ અને ધનંજય સામે ઊભો રહી શકે નહીં.
8.36.34
मित्रं मिन्देर्नन्दतेः प्रीयतेर्वा ।
सन्त्रायतेर्मिनुतेर्मोदतेर्वा।
दुर्योधने सर्वमिदं ममास्ति ।
तच्चापि सर्वं मम वेत्ति राजा ॥ ८.३६.३४ ॥
'મિત્ર' શબ્દ 'મિદ્' (બાંધવું), 'નંદ્' (આનંદ પામવો), 'પ્રી' (પ્રસન્ન કરવું), 'ત્રા' (રક્ષણ કરવું), 'મિન્' (માપવું) અથવા 'મુદ્' (હર્ષિત થવું) ધાતુઓ પરથી બને છે. દુર્યોધનમાં મારું આ બધું છે; તે રાજા મારું આ બધું પણ જાણે છે.
8.36.35
शत्रुः शदेः शासतेर्वा श्यतेर्वा ।
शृणातेर्वा श्वसतेः सीदतेर्वा।
श्रमेः शुचो बहुशः सूदतेश्च ।
प्रायेण सर्वं त्वयि तच्च मह्यम् ॥ ८.३६.३५ ॥
શત્રુ શદ્, શાસ્, શ્યૈ, શૃ, શ્વસ્, સદ્ ધાતુઓ પરથી, શોક, શ્રમ, વારંવાર અને સૂદ્ પરથી આવે છે; આ બધું મોટાભાગે તારામાં અને મારામાં છે.
8.36.36
दुर्योधनार्थं तव च प्रियार्थं ।
यशोर्थमात्मार्थमपीश्वरार्थम्।
तस्मादहं पाण्डववासुदेवौ ।
योत्स्ये यत्नात्कर्म च पश्य मेऽद्य ॥ ८.३६.३६ ॥
દુર્યોધન માટે, તારા માટે, પ્રિયજનો માટે, યશ માટે, આત્મા માટે, ઈશ્વર માટે પણ; તેથી હું પાંડવ અને વાસુદેવ સાથે લડીશ. આજે મારું કર્મ ધ્યાનથી જો.
8.36.37
शल्याद्याहं सङ्गतः पाण्डवेन ।
मुच्येयं चेज्जीवमानः कथञ्चित्।
शश्वन्मृत्योः स्यामनाधृष्यरूपो ।
व्यक्तं तस्मात्संयुगाद्विप्रमुक्ताः ॥ ८.३६.३७ ॥
શલ્ય વગેરે સાથે, પાંડવ સાથે મળીને, જો હું કોઈ રીતે જીવતો મુક્ત થાઉં, તો મૃત્યુથી સદા અજેય રૂપવાળો થઈશ; સ્પષ્ટ છે કે, તે યુદ્ધથી મુક્ત થઈને.
8.36.38
अस्त्रं ब्राह्मं मनसा सञ्जपन्वै ।
यदाऽस्यते क्रोधितः सव्यसाची।
तदापि मे नैव मुच्येत पार्थो ।
न चेत्पतेद्विषमे मेऽद्य चक्रम् ॥ ८.३६.३८ ॥
મનમાં બ્રહ્માસ્ત્રનો જપ કરીને, ક્રોધિત સવ્યસાચી તેને છોડે ત્યારે પણ, મારાથી પાર્થ છૂટશે નહીં; જો આજે મારું ચક્ર વિષમ સ્થાને ન પડે તો.
8.36.39
अस्त्राणि विद्ध्वा समरे गतानि ।
ब्राह्माणि दिव्यान्यथ मानुषाणि।
आसादयिष्याम्यहमुग्रवीर्यं ।
नागोत्तमं नाग इव प्रभिन्नः ॥ ८.३६.३९ ॥
યુદ્ધમાં બ્રાહ્મ, દિવ્ય અને માનુષ અસ્ત્રો છોડીને, મદમસ્ત હાથી જેમ શ્રેષ્ઠ ગજની સામે જાય તેમ હું એ ઉગ્રવીર્યની સામે જઈશ.
8.36.40
वैवस्वताद्दण्डहस्ताद्वरुणाद्वापि पाशिनः ।
सगदाद्वा धनपतेः सवज्राद्वा सुराधिपात् ॥ ८.३६.४० ॥
દંડ હાથમાં ધરનારા વૈવસ્વત યમથી, પાશધારી વરુણથી, ગદાસહિત ધનપતિ કુબેરથી, કે વજ્રધારી સુરાધિપ ઇન્દ્રથી પણ.
8.36.41
अथान्यस्मादपि सुरादमित्रादाततायिनः ।
इति शल्य विजानीहि यथा नाहं बिभेम्युत ॥ ८.३६.४१ ॥
બીજા કોઈ દેવ પાસેથી, કે આતતાયી શત્રુ પાસેથી પણ — હે શલ્ય, જાણી લે કે હું ડરતો નથી.
8.36.42
तस्मान्न मे भयं पार्थान्नापि चैव जनार्दनात् ।
सह युद्धं हि मे ताभ्यां साम्पराये भविष्यति ॥ ८.३६.४२ ॥
તેથી પાર્થથી કે જનાર્દનથી પણ મને ભય નથી; એ બંને સાથે મારું યુદ્ધ થશે જ.
8.36.43
श्वभ्रे ते पततां चक्रमिति मां ब्राह्मणोऽब्रवीत् ।
युध्यमानस्य सङ्ग्रामे प्राप्तस्यैकायनं भयम् ॥ ८.३६.४३ ॥
'તારા રથનાં પૈડાં ખાડામાં પડશે' એમ એક બ્રાહ્મણે મને કહ્યું હતું. યુદ્ધ કરનારને અને રણભૂમિએ પહોંચેલાને આ જ એક ભય છે.
8.36.44
तस्माद्बिभेमि बलवद्ब्राह्मणव्याहृतादहम् ।
एते हि सोमराजान ईश्वराः सुखदुःखयोः ॥ ८.३६.४४ ॥
તેથી બ્રાહ્મણના વચનથી હું ખૂબ ડરું છું; કેમ કે આ ચંદ્રવંશી રાજાઓ જ સુખ અને દુઃખના સ્વામી છે.
8.36.45
कदाचिब्राह्मणस्याथ योग्यहेतेरहं नृप ।
अजानन्नक्षिपं बाणं घोररूपं भयावहम् ॥ ८.३६.४५ ॥
હે રાજા, એકવાર એક બ્રાહ્મણના યોગ્ય કારણસર મેં અજાણતાં ભયંકર રૂપવાળું, ભય ઉત્પન્ન કરતું બાણ છોડ્યું.
8.36.46
होमधेन्वास्ततो वत्सः प्रमत्त इषुणा हतः ।
चरन्वै विजने शल्य ततोऽनु व्याजहार सः ॥ ८.३६.४६ ॥
પછી હોમધેનુનું વાછરડું, એકાંત સ્થળે ફરતાં બેધ્યાનપણે બાણથી માર્યું ગયું. હે શલ્ય, ત્યારબાદ તે બોલ્યો.
8.36.47
यस्माद्वत्सस्त्वया चात्र होमधेन्वा हतो नृप ।
तस्मात्त्वमपि राधेय वाक्शल्यं महदाप्नुहि ॥ ८.३६.४७ ॥
હે રાજા, અહીં તારા દ્વારા હોમધેનુનું વાછરડું માર્યું ગયું, તેથી હે રાધેય, તું પણ મોટું વાક્શલ્ય પામ.
8.36.48
श्वभ्रे ते पतिता चक्रं युध्यमानस्य शत्रुणा ।
प्राप्त एकायने काले मृत्युसाधारणे त्वयि ॥ ८.३६.४८ ॥
ખાડામાં તારું ચક્ર પડ્યું; યુદ્ધ કરતી વખતે શત્રુ દ્વારા તારા પર તે સમય આવ્યો, જે મૃત્યુનો એકમાત્ર માર્ગ છે.
8.36.49
स्पर्धसे येन सङ्ग्रामे यदर्थं घटसेऽनिशम् ।
तत एव ध्रुवं मृत्युं सूत प्राप्स्यसि संयुगे ॥ ८.३६.४९ ॥
જેના કારણે તું યુદ્ધમાં સ્પર્ધા કરે છે અને જેના માટે સતત પ્રયત્ન કરે છે, હે સૂત, તેના જ કારણે તું યુદ્ધમાં ચોક્કસ મૃત્યુ પામીશ.
8.36.50
अहं प्रसादयाञ्चक्रे ब्राह्मणं संशितव्रतम् ॥ ८.३६.५० ॥
કઠોર વ્રતધારી તે બ્રાહ્મણને મેં પ્રસન્ન કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો.
8.36.51
गवां दशशतं वित्तं बलीवर्दांश्च षट्शतम् ।
प्रच्छन्नं काञ्चनैः कामं ब्राह्मणार्थमहं तदा ॥ ८.३६.५१ ॥
ત્યારે મેં બ્રાહ્મણ માટે હજાર ગાયો, છસો બળદો અને ઇચ્છા મુજબ છુપાવેલું સુવર્ણ આપ્યું.
8.36.52
दासीशतं निष्ककण्ठं शतमश्वतरीरथान् ।
कन्यानां निष्ककण्ठीनां सहस्रं समलंकृतम् ॥ ८.३६.५२ ॥
સોનાના સિક્કાના કંઠહાર પહેરેલી સો દાસીઓ, સો ખચ્ચર-રથ અને સોનાના સિક્કાના કંઠહાર પહેરી શણગારેલી હજાર કન્યાઓ (આપી).
8.36.53
ईषादन्तान्नागशतान्दासीदासशतानि च ।
दद्मि तैर्द्विजमुख्यो मे प्रसादं न चकार सः ॥ ८.३६.५३ ॥
હળના દાંડા જેવા દાંતવાળા સો હાથીઓ અને સેંકડો દાસ-દાસીઓ મેં આપી; તોપણ એ શ્રેષ્ઠ દ્વિજે મારા પર કૃપા ન કરી.
8.36.54
कृष्णानां श्वेतवत्सानां गोशतानि चतुर्दश ।
ददन्हि न लभे तस्मात्प्रसादं द्विजसत्तमात् ॥ ८.३६.५४ ॥
સફેદ વાછરડાવાળી કાળી ગાયો ચૌદસો આપવા છતાં એ દ્વિજશ્રેષ્ઠ પાસેથી મને કૃપા મળી નહીં.
8.36.55
यत्किञ्चिन्मामकं वित्तं त्वदधीनं करोमि तत् ।
इति मां याचमानं वै ब्राह्मणः प्रत्यवारयत्।
क्रोधदीप्तेक्षणः शळ्य निर्दहन्निव चक्षुषा ॥ ८.३६.५५ ॥
"મારી પાસે જે કંઈ ધન છે તે હું તમારા અધીન કરું છું" — આ રીતે યાચના કરતા મને બ્રાહ્મણે નકાર્યો. હે શલ્ય, ક્રોધથી દીપ્ત નેત્રોથી જાણે દૃષ્ટિથી જ બાળતા હોય તેમ.
8.36.56
व्याहृतं यन्मया सूत तत्तथा न तदन्यथा ।
अनृतोक्तं प्रजां हन्यात्ततः पापमवाप्नुयाम् ॥ ८.३६.५६ ॥
હે સૂત, મેં જે કહ્યું છે તે તેવું જ છે, બીજું નથી. અસત્ય બોલું તો સંતતિનો નાશ થાય; ત્યારે મને પાપ લાગે.
8.36.57
तस्माद्धर्माभिरक्षार्थं नानृतं वक्तुमुत्सहे ।
मा त्वं ब्रह्मगतिं हिंस्याः प्रायश्चित्तं कृतं त्वया ॥ ८.३६.५७ ॥
તેથી ધર્મની રક્ષા માટે હું અસત્ય બોલવા તૈયાર નથી. બ્રાહ્મણના માર્ગની તું હિંસા ન કર; તેં પ્રાયશ્ચિત્ત કરી લીધું છે.
8.36.58
मद्वाक्यं नानृतं लोके कश्चित्कुर्यात्समाप्नुहि ।
यन्मयोक्तं सरोषेण गच्छ सूतज माचिरम् ॥ ८.३६.५८ ॥
મારું વચન જગતમાં ક્યારેય અસત્ય થતું નથી. ક્રોધથી મેં જે કહ્યું છે તે તું પામીશ; હે સૂતપુત્ર, વિલંબ કર્યા વિના જા.
8.36.59
इति मामसकृत्क्रुद्धः स उवाच द्बिजोत्तमः ।
एते हि सोमराजान ईश्वराः सुखदुःखयोः ॥ ८.३६.५९ ॥
આ રીતે ક્રોધિત થયેલા તે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે મને વારંવાર કહ્યું: આ ચંદ્રવંશી રાજાઓ જ સુખ-દુઃખના સ્વામી છે.
8.36.60
नाहं बिभेमि बीभत्सोर्न शल्य मधुसूदनाम् ।
तस्माद्बिभेम्यहं शापात्तेन सत्येन ते शपे ॥ ८.३६.६० ॥
હું અર્જુનથી ડરતો નથી, હે શલ્ય, મધુસૂદનથી પણ ડરતો નથી. તેથી હું શાપથી ડરું છું; તે સત્યના સોગંદ લઈને હું તને કહું છું.
8.36.61
सह युद्धं समेताभ्यामद्येदं समुपस्थितम् ।
युद्वेऽस्मिञ्जीवितं मेऽद्य शल्य संशयमागतम् ॥ ८.३६.६१ ॥
આજે આ યુદ્ધ તે બંને સાથે સામે આવીને ઊભું છે. હે શલ્ય, આ યુદ્ધમાં આજે મારું જીવન સંશયમાં મૂકાયું છે.
8.36.62
शक्रोऽप्यमरराट् ताभ्यामुपगम्याहवं सह ।
संशयं परमं गच्छेत्कथं वा मन्यते भवान् ॥ ८.३६.६२ ॥
દેવોના રાજા શક્ર (ઇન્દ્ર) પણ તે બંને સાથે યુદ્ધમાં ઊતરે તો પરમ સંશયમાં પડે. આપ આને કેવી રીતે માનો છો?
8.36.63
इत्येवं ते मयाऽऽख्यातं क्षिप्तेन न सुहृत्तया ।
जानामि त्वाऽधिक्षिपन्तं दोषमात्मगतं शृणु ॥ ८.३६.६३ ॥
આ રીતે મેં તને કહ્યું; મિત્રની જેમ નહીં, નિંદા કરતાં. તું તારામાં રહેલા દોષ પર જ આક્ષેપ કરે છે એ હું જાણું છું; તારામાં રહેલો દોષ સાંભળ.