મહાભારત · અધ્યાય 8.38
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.38.1
इति शल्य विजानीहि हन्त भूयो ब्रवीमि ते ।
उन्यमानं मया सम्यक्त्वमेकाग्रमनाः शृणु ॥ ८.३८.१ ॥
આ રીતે, શલ્ય, જાણ. હવે હું તને ફરી કહું છું. મારા વડે સારી રીતે કહેવાતું સાંભળ, એકાગ્ર મનથી.
8.38.2
ब्राह्मणः किल नो गेहमध्यगच्छत्पुराऽतिथिः ।
आचारं तत्र सम्प्रेक्ष्य प्रीतो वचनमब्रवीत् ॥ ८.३८.२ ॥
પહેલાં એક બ્રાહ્મણ અમારા ઘરે અતિથિ તરીકે આવ્યો હતો. ત્યાં અમારો આચાર જોઈને પ્રસન્ન થઈને તેણે આ વચન કહ્યું.
8.38.3
मया हिमवतः शृङ्गमेकेनाध्युषितं चिरम् ।
दृष्टाश्च बहवो देशा नानाधर्मसमावृताः ॥ ८.३८.३ ॥
મેં હિમાલયના એક શિખર પર એકલો લાંબો સમય વાસ કર્યો છે; નાના ધર્મોથી ભરેલા ઘણા દેશો મેં જોયા છે.
8.38.4
न च केन च धर्मेण विरुध्यन्ते प्रजा इमाः ।
सर्वाश्चाप्याचरन्धर्मं यदुक्तं वेदपारगैः ॥ ८.३८.४ ॥
આ પ્રજા કોઈ પણ ધર્મથી વિરુદ્ધ નથી; વેદપારંગતોએ કહેલો ધર્મ જ તેઓ બધા આચરે છે.
8.38.5
अटता तु मया देशान्नानाधर्मसमाकुलान् ।
आगच्छता महाराज बाह्लीकेषु निशामितम् ॥ ८.३८.५ ॥
હે મહારાજ, નાના ધર્મોથી ભરેલા દેશોમાં ભ્રમણ કરીને આવતી વખતે મેં બાહ્લીકોમાં આ સાંભળ્યું.
8.38.6
तत्र वै ब्राह्मणो भूत्वा पुनर्भवति क्षत्रियः ।
वैश्यः शूद्रश्च बाह्लीकस्ततो भवति नापितः ॥ ८.३८.६ ॥
ત્યાં બ્રાહ્મણ થયેલો ફરી ક્ષત્રિય થાય છે; વૈશ્ય અને શૂદ્ર પણ થાય છે; અને બાહ્લીકમાં તે પછી નાપિત થાય છે.
8.38.7
नापितश्च ततो भूत्वा पुनर्भवति ब्राह्मणः ।
द्विजो भूत्वा च तत्रैव पुनर्दासोऽभिजायते ॥ ८.३८.७ ॥
નાપિત થઈને પછી ત્યાં જ ફરી બ્રાહ્મણ થાય છે; દ્વિજ થઈને ત્યાં જ ફરી દાસ તરીકે જન્મે છે.
8.38.8
भवन्त्येककुले विप्राः शिष्टा ये कामचारिणः ।
गान्धारा मद्रकाश्चैव बाह्लीकाश्चाप्यतेजसः ॥ ८.३८.८ ॥
એક જ કુળના વિપ્રો, શિષ્ટ હોવા છતાં ઇચ્છા પ્રમાણે વર્તનારા; ગાંધારો, મદ્રકો અને બાહ્લીકો પણ તેજહીન છે.
8.38.9
एतन्मया श्रुतं तत्र धर्मसङ्करकारकम् ।
कृत्स्नामटित्वा पृथिवीं बाह्लीकेषु विपर्ययः ॥ ८.३८.९ ॥
ત્યાં આ મેં સાંભળ્યું છે; આ ધર્મસંકર કરનારું છે: આખી પૃથ્વી ફરીને પણ બાહ્લીકોમાં વિપર્યય છે.
8.38.10
इति शल्य विजानीहि हन्त भूयो ब्रवीमि ते ।
यदप्यन्योऽब्रवीद्वाक्यं बाह्लीकानां विकुत्सितं ॥ ८.३८.१० ॥
હે શલ્ય, આ જાણ. ફરી તને કહું છું: બીજા કોઈએ બાહ્લીકો વિશે જે નિંદિત વચન કહ્યું હતું તે પણ.
8.38.11
आनीयेहाक्षता काचिदारट्टात्किल दस्युभिः ।
अधर्मतश्चोपयाता सा तानभ्यशपत्ततः ॥ ८.३८.११ ॥
આરટ્ટથી લૂંટારાઓ અહીં લાવેલી એક અક્ષત સ્ત્રી, અધર્મથી તેમની પાસે ગઈ હતી; ત્યારે તેણે તેમને શાપ આપ્યો.
8.38.12
बालां बन्धुमतीं यन्मामधर्मेणोपगच्छथ ।
तस्मात्कुमार्यः स्वैरिण्यो भविष्यन्ति कुलेषु वः ॥ ८.३८.१२ ॥
"બંધુમતી એવી મને બાળાને તમે અધર્મથી પાસે આવ્યા, તેથી તમારા કુળોમાં કુમારીઓ સ્વૈરિણી થશે."
8.38.13
न चैवास्मात्प्रमोक्षध्वं घोराच्छापान्नराधमाः ।
तस्मात्तेषां भागहरः कथं धर्मान्वदिष्यसि ॥ ८.३८.१३ ॥
હે અધમ મનુષ્યો, આ ભયંકર શાપથી તમે મુક્ત થશો નહિ. તો પછી તેમના ભાગના ભાગીદાર થઈને તું ધર્મની વાતો કેવી રીતે કહીશ?
8.38.14
कुरवः सहपाञ्चालाः साल्वा मात्स्याः सनैमिशाः ।
कोसलाः काशपौण्ड्राश्च कालिङ्गा मागधास्तथा ॥ ८.३८.१४ ॥
કુરુ, પાંચાલ, સાલ્વ, મત્સ્ય, નૈમિશ, કોસલ, કાશી અને પૌંડ્ર, તથા કલિંગ અને માગધ.
8.38.15
चेदयश्च महाभागा धर्मं जानन्ति शाश्वतम् ।
नानादेशेष्वसन्तश्च प्रायो बाह्यालयानृते ॥ ८.३८.१५ ॥
મહાભાગ્યવાન ચેદિઓ શાશ્વત ધર્મ જાણે છે; પરંતુ વિવિધ દેશોના દુષ્ટો, બહાર વસનારાઓ સિવાય પ્રાયઃ.
8.38.16
आमत्स्येभ्यः कुरुपाञ्चालसाल्वा ।
आनैमिशाच्चेदयो ये विशिष्टाः।
धर्मं पुराणमुपजीवन्ति सन्तो ।
मद्रानृते पाञ्चनदांश्च जिह्मान् ॥ ८.३८.१६ ॥
મત્સ્યોથી કુરુ, પાંચાલ, સાલ્વ સુધી, નૈમિશોથી ચેદિ સુધી જે શ્રેષ્ઠ સજ્જનો પુરાતન ધર્મનો આશ્રય લઈ જીવે છે; મદ્રો અને પંચનદના કુટિલો સિવાય.
8.38.17
एवं विद्वान्धर्मकथासु राजं… ।
स्तूष्णींभूतः शल्य भवेः सदा त्वम्।
त्वं तस्य गोप्ता च जनस्य राजा ।
षड्भागहर्ता शुभदुष्कृतस्य ॥ ८.३८.१७ ॥
આ રીતે જાણીને, ધર્મ-ચર્ચાઓમાં રાજા… હે શલ્ય, તું સદા મૌન રહેજે. તું તેનો રક્ષક અને પ્રજાનો રાજા છે; શુભ-અશુભ કર્મોનો છઠ્ઠો ભાગ લેનારો.
8.38.18
अथवा दुष्कृतस्य त्वं हर्ता तेषामरक्षिता ।
रक्षिता पुण्यभाग्राजा प्रजानां त्वं ह्यपुण्यभाक् ॥ ८.३८.१८ ॥
અથવા તું તેમના દુષ્કર્મોનો ભાગીદાર છે, તેમનું રક્ષણ ન કરનાર; પ્રજાનું રક્ષણ કરનાર રાજા પુણ્યનો ભાગીદાર થાય છે, અને તું તો પાપનો ભાગીદાર છે.
8.38.19
पूज्यमाने पुरा धर्मे सर्वदेशेषु शाश्वते ।
धर्मं पाञ्चनदं दृष्ट्वा धिगित्याह पितामहः ॥ ८.३८.१९ ॥
પૂર્વે બધા દેશોમાં શાશ્વત ધર્મ પૂજાતો હતો ત્યારે, પાંચનદનો ધર્મ જોઈને પિતામહે 'ધિક્' કહ્યું.
8.38.20
व्रात्यानां दाशकीयानां कृतेऽप्यशुभकर्मणाम् ।
ब्रह्मणा निन्दितान्धर्मान्कश्चित्सिद्धात्मकोऽब्रवीत् ॥ ८.३८.२० ॥
વ્રાત્ય અને દાશકીય લોકોના અશુભ કર્મોને કારણે બ્રહ્માએ નિંદેલા તેમના ધર્મો વિશે કોઈ સિદ્ધાત્માએ કહ્યું.
8.38.21
इति पाञ्चनदं धर्मवमेने पितामहः ।
स्वधर्मस्थेषु वर्णेषु सोऽप्येतान्नाभ्यपूजयत् ॥ ८.३८.२१ ॥
આ રીતે પિતામહે પાંચનદના ધર્મનો અનાદર કર્યો; સ્વધર્મમાં સ્થિર વર્ણોમાં પણ તેમણે તેમને માન ન આપ્યું.
8.38.22
इति शल्य विजानीहि हन्त भूयो ब्रवीमि ते ।
कल्माषपादः सरसि निमज्जन्राक्षसोऽब्रवीत् ॥ ८.३८.२२ ॥
શલ્ય, આ જાણ; હવે ફરી તને કહું છું — સરોવરમાં ડૂબતો કલ્માષપાદ નામનો રાક્ષસ બોલ્યો.
8.38.23
क्षत्रियस्य मलं भैक्ष्यं ब्राह्मणस्याश्रुतं मलम् ।
मलं पृथिव्या बाह्लीकाः स्त्रीणां कौतूहलं मलम् ॥ ८.३८.२३ ॥
ક્ષત્રિયનો મળ ભિક્ષા; બ્રાહ્મણનો મળ અશ્રુત; પૃથ્વીનો મળ બાહ્લીક; સ્ત્રીઓનો મળ કૌતૂહલ.
8.38.24
निमज्जमानमुद्धृत्य कश्चिद्राजा निशाचरम् ।
अपृच्छत्तेन चाख्यातं तच्छृणुष्व नराधिप ॥ ८.३८.२४ ॥
ડૂબતા નિશાચરને એક રાજાએ ઉપાડીને પૂછ્યું; તેણે જે કહ્યું તે સાંભળો, નરાધિપ.
8.38.25
मानुषाणां मलं म्लेच्छा म्लेच्छानां मुष्टिका मलम् ।
मुष्टिकानां मलं षण्ढाः षण्ढानां राजयाजकाः ॥ ८.३८.२५ ॥
માણસોનો મળ મ્લેચ્છો છે, મ્લેચ્છોનો મળ મુષ્ટિકો છે, મુષ્ટિકોનો મળ ષંઢો છે, અને ષંઢોનો મળ રાજયાજકો છે.
8.38.26
राजयाजकयाज्यानां मद्रकाणां च यन्मलम् ।
तद्भवेद्वै तव मलं यद्यस्मान्न विमुञ्चसि ॥ ८.३८.२६ ॥
રાજયાજકો અને તેમના યજ્ઞ કરાવનારાઓનો, તથા મદ્રકોનો જે મળ છે, તે જ તારો પણ મળ થશે, જો તું તેમાંથી મુક્ત નહીં થાય.
8.38.27
इति रक्षोपसृष्टेषु विषवीर्यहतेषु च ।
विद्वद्भिर्भेषजं दृष्टं संसिद्धवचनोत्तरम् ॥ ८.३८.२७ ॥
આ રીતે રાક્ષસોથી પીડિત અને ઝેરના બળથી હણાયેલાઓ માટે, સિદ્ધોના વચનને અંતિમ માની વિદ્વાનોએ ઔષધ જોયું છે.
8.38.28
ब्राहयाः पञ्चालाः कौरवेयास्तु धर्म्याः ।
सत्या मत्स्याः शूरसेनाश्च याज्याः।
प्राच्या दासा वृषला दाक्षिणात्याः ।
स्तेना बाह्लीकाः सङ्कार वै सुराष्ट्राः ॥ ८.३८.२८ ॥
બાહ્યો, પાંચાલો, કૌરવો ધર્મિષ્ઠ છે; સત્યો, મત્સ્યો, શૂરસેનો યજ્ઞયોગ્ય છે. પૂર્વના લોકો દાસ અને વૃષલ છે; દક્ષિણના લોકો ચોર છે; બાહ્લીકો સંકર છે, અને સુરાષ્ટ્રો પણ.
8.38.29
कृतघ्नता परवित्तापहारो ।
मद्यपानं गुरुदारावमर्दः।
वाक्पारुष्यं गोवधो रात्रिचर्या ।
बहिर्गेहं परवस्त्रोपभोगः ॥ ८.३८.२९ ॥
કૃતઘ્નતા, બીજાનું ધન હરવું, મદ્યપાન, ગુરુપત્નીનું અપમાન, કઠોર વચન, ગોવધ, રાત્રે ભટકવું, ઘરની બહાર રહેવું, અને બીજાનાં વસ્ત્રોનો ઉપયોગ.
8.38.30
शिष्टान्धर्मानुपजीवन्ति वृद्धाः ॥ ८.३८.३० ॥
વૃદ્ધો શિષ્ટોના ધર્મોનું પાલન કરીને જીવે છે.
8.38.31
प्राचीं दिशं श्रिता देवा जातवेदःपुरोगमाः ।
दक्षिणा पितृभिर्गुप्ता यमेन शुभकर्मणा ॥ ८.३८.३१ ॥
પૂર્વ દિશામાં અગ્નિને આગળ રાખીને દેવો આશ્રય લઈને રહ્યા છે; દક્ષિણ દિશા પિતૃઓ દ્વારા અને શુભકર્મા યમ દ્વારા રક્ષિત છે.
8.38.32
प्रतीचीं वरुणः पाति पालयन्नसुरान्बहून् ।
उदीचीं भगवान्सोम ब्रह्मा च ब्राह्मणैः सह ॥ ८.३८.३२ ॥
પશ્ચિમ દિશાનું રક્ષણ વરુણ કરે છે, જે ઘણા અસુરોને કાબૂમાં રાખે છે; ઉત્તર દિશાનું રક્ષણ ભગવાન સોમ અને બ્રાહ્મણો સાથે બ્રહ્મા કરે છે.
8.38.33
रक्षःपिशाचान्हिमवान्गुह्यकान्गन्धमादनः ।
ध्रुवं सर्वाणि भूतानि विष्णुः पाति सुरोत्तमः ॥ ८.३८.३३ ॥
હિમવાન રાક્ષસો અને પિશાચોનું રક્ષણ કરે છે, ગંધમાદન ગુહ્યકોનું; અને સુરોમાં શ્રેષ્ઠ વિષ્ણુ નિશ્ચિતપણે સર્વ ભૂતોનું રક્ષણ કરે છે.
8.38.34
इङ्गितज्ञाश्च मगधाः प्रेक्षितज्ञाश्च कोसलाः ।
अर्धोक्ताः कुरुपाञ्चालाः सर्वोक्ता दाक्षिणापथाः ॥ ८.३८.३४ ॥
મગધવાસીઓ ઇશારો સમજનારા છે, કોસલવાસીઓ નજર સમજનારા છે; કુરુ અને પાંચાલ અર્ધી વાત સાંભળીને સમજે છે, દક્ષિણાપથના લોકોને બધું કહેવું પડે છે.
8.38.35
पार्वतीयाश्च विषया यथैव गिरयस्तथा ।
सर्वज्ञा यवना राजञ्शूराश्चैव विशेषतः।
म्लेच्छाः स्वसंज्ञानियता नानुक्तमितरे जनाः ॥ ८.३८.३५ ॥
પર્વતીય પ્રદેશો પણ પર્વતો જેવા જ છે. હે રાજન, યવનો સર્વજ્ઞ છે, અને વિશેષ કરીને શૂરવીર; મ્લેચ્છો પોતાના સંકેતોથી બંધાયેલા છે; બીજા લોકો ન કહેલું સમજતા નથી.
8.38.36
प्रतिरब्धास्तु बाह्लीका न च केचन मद्रकाः ।
स त्वमेतादृशः शल्य नोत्तरं वक्तुमर्हसि ॥ ८.३८.३६ ॥
બાહ્લીકો અટકાવાયેલા છે, અને મદ્રકોમાંથી કોઈ નથી. હે શલ્ય, તું આવો જ છે; તેથી તારે ઉત્તર આપવો ઉચિત નથી.
8.38.37
एवं ज्ञात्वा जोषमास्स्व प्रतीपं ।
मा स्म क्रुद्धः पापभृतां वरिष्ठ।
पूर्वं हत्वा त्वां सपुत्रं बलैश्च ।
पश्चाद्धंस्ये वासुदेवार्जुनौ च ॥ ८.३८.३७ ॥
આ જાણીને મૌન રહો, વિરોધ ન કરો. હે પાપીઓમાં શ્રેષ્ઠ, ક્રોધ ન કરો. પહેલાં તને, તારા પુત્રને અને સેનાને મારીશ, પછી વાસુદેવ અને અર્જુનને.
8.38.38
आतुराणां परित्यागः स्वदारसुतविक्रयः ।
अङ्गे प्रवर्तते कर्ण येषामधिपतिर्भवान् ॥ ८.३८.३८ ॥
રોગીઓનો ત્યાગ અને પોતાની પત્ની-પુત્રોનું વેચાણ અંગ દેશમાં થાય છે, હે કર્ણ; તેમના અધિપતિ તું છે.
8.38.39
रथातिरथसङ्ख्यायां यत्त्वां भीष्मस्तदाब्रवीत् ।
तान्विदित्वाऽत्मनो दोषान्निर्मन्युर्भव मा क्रुधः ॥ ८.३८.३९ ॥
રથી અને અતિરથીની ગણતરીમાં ભીષ્મે તારા વિશે ત્યારે જે કહ્યું હતું, તે તારા દોષ જાણીને ક્રોધરહિત થા, ક્રોધ ન કર.
8.38.40
सर्वत्र ब्राह्मणाः सन्ति सन्ति सर्वत्र क्षत्रियाः ।
वैश्याः शूद्रास्तथा कर्ण स्त्रियः साध्व्यश्च सुव्रताः ॥ ८.३८.४० ॥
હે કર્ણ, બ્રાહ્મણો સર્વત્ર છે, ક્ષત્રિયો પણ સર્વત્ર છે; વૈશ્યો અને શૂદ્રો પણ તેમ જ; અને સુવ્રતા સાધ્વી સ્ત્રીઓ પણ સર્વત્ર છે.
8.38.41
रमन्ते चोपहासेन पुरुषाः पुरुषैः सह ।
अन्योन्येन रताः क्षीबा देशेदेशे च मैथुनम् ॥ ८.३८.४१ ॥
પુરુષો હાસ્યમાં પુરુષો સાથે રમે છે; મદોન્મત્ત થઈ એકબીજામાં આસક્ત રહે છે; અને દેશે-દેશે મૈથુન પણ થાય છે.
8.38.42
परवाच्येषु निपुणः सर्वो भवति सर्वदा ।
आत्मवाच्यं न जानीते जानन्नपि च मुह्यति ॥ ८.३८.४२ ॥
સૌ હંમેશાં બીજાના દોષ કહેવામાં નિપુણ હોય છે; પોતાના દોષ જાણતા નથી, જાણવા છતાં મોહ પામે છે.
8.38.43
सर्वत्र सन्ति राजनः स्वंस्वं धर्ममनुव्रताः ।
दुर्मनुष्यान्निगृह्णन्ति सन्ति सर्वत्र धार्मिकाः ॥ ८.३८.४३ ॥
સર્વત્ર રાજાઓ છે; તેઓ પોતપોતાના ધર્મનું પાલન કરે છે. સર્વત્ર ધાર્મિક લોકો પણ છે; તેઓ દુષ્ટ માણસોને રોકે છે.
8.38.44
न कर्ण देशसामान्यात्सर्वः पापं निषेवते ।
यादृशाः स्वस्वभावेन देशांस्तांस्तादृशान्विदुः ॥ ८.३८.४४ ॥
હે કર્ણ, દેશના સામાન્ય સ્વભાવને લીધે બધા પાપ કરતા નથી. લોકો પોતાના સ્વભાવ પ્રમાણે જેવા હોય છે, તેવા જ તે દેશોને પણ ઓળખે છે.
8.38.45
तततो दुर्योधनो राजा कर्णशल्याववारयत् ।
सखिभावेन राधेयं शल्यं सौजन्यकेन च ॥ ८.३८.४५ ॥
ત્યારે રાજા દુર્યોધને મૈત્રીભાવથી અને સૌજન્યથી કર્ણ અને શલ્યને રોક્યા.
8.38.46
ततो निवारितः कर्णो धार्तराष्ट्रेण मारिष ।
प्हहस्य तत्र राजेन्द्रं यादि शल्येत्यचोदयत् ॥ ८.३८.४६ ॥
હે માનનીય, ત્યારે ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્ર દ્વારા રોકાયેલા કર્ણે ત્યાં જ હસીને રાજેન્દ્રને કહ્યું, 'હે શલ્ય, ચાલો.'