મહાભારત · અધ્યાય 8.39
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.39.1
ततः परानीकभिदं व्यूहमप्रतिमं कृतम् ।
समीक्ष्य कर्णः पार्थानां धृष्टधुम्नाभिरक्षितम् ॥ ८.३९.१ ॥
ત્યારે કર્ણે શત્રુસેનાને ભેદનારી તે અજોડ વ્યૂહરચના જોઈ; તેનું રક્ષણ ધૃષ્ટદ્યુમ્ન કરી રહ્યા હતા.
8.39.2
प्रययौ रथघोषेण सिंहनादरवेण च ।
वादित्राणां च निनदैः कम्पयन्निव मेदिनीम् ॥ ८.३९.२ ॥
રથોની ગર્જના, સિંહનાદ અને વાજિંત્રોના અવાજ સાથે તે આગળ વધ્યો, જાણે પૃથ્વીને કંપાવતો હોય.
8.39.3
ततः प्रयान्तं राधेयं मद्रराजः स्मयन्निव ।
अवधूय इदं वाक्यमब्रवीत्कुरुसन्निधौ ॥ ८.३९.३ ॥
ત્યારે આગળ જતા રાધેય કર્ણને મદ્રરાજે હસતાં હસતાં કૌરવોની સામે આ વચન કહ્યું.
8.39.4
चमूं तवेमां विपुलां समृद्वा… ।
मसङ्खेयामश्वनराकुलां च।
तथा प्रवेष्टा समरे धनञ्जयः ।
कक्षं दहन्दीप्त इवाश्रयाशी ॥ ८.३९.४ ॥
તારી આ વિશાળ, સમૃદ્ધ, અસંખ્ય ઘોડા અને માણસોથી ભરેલી સેનામાં યુદ્ધમાં ધનંજય પ્રવેશશે, જેમ બળતો અગ્નિ ઝાડીને બાળે છે.
8.39.5
रथे स्तितौ वीरवरौ वरेण्यौ ।
सिंहस्कन्धौ लोहितपद्मनेत्रौ।
द्रष्टा भवानद्य विना प्रयत्ना… ।
त्तथाहि मे शकुना वेदयन्ति ॥ ८.३९.५ ॥
રથ પર ઊભેલા બે શ્રેષ્ઠ વીરો, સિંહ જેવા ખભા અને લાલ કમળ જેવી આંખોવાળા; આજે તું પ્રયત્ન વગર જ તેમને જોઈશ, કારણ કે મારા શુકનો એમ સૂચવે છે.
8.39.6
अद्य द्रष्टाऽसि तं वीरं श्वेताश्वं कृष्णसारथिम् ।
निघ्नन्तं शात्रवान्सङ्ख्ये यं कर्ण परिपृच्छसि ॥ ८.३९.६ ॥
હે કર્ણ, આજે તું તે વીરને જોશે—સફેદ ઘોડાવાળો, કૃષ્ણ જેનો સારથિ છે, યુદ્ધમાં શત્રુઓનો સંહાર કરનાર, જેના વિશે તું પૂછી રહ્યો છે તે.
8.39.7
अद्य तौ पुरुषव्याघ्रौ लोहिताक्षौ परन्तपौ ।
वासुदेवार्जुनौ कर्ण द्रष्टाऽस्यमितविक्रमौ ॥ ८.३९.७ ॥
હે કર્ણ, આજે તું એ બે પુરુષવ્યાઘ્રોને જોઈશ — લાલ નેત્રોવાળા, શત્રુઓને તપાવનારા, અમિત પરાક્રમી વાસુદેવ અને અર્જુનને.
8.39.8
सारथिर्यस्य गोविन्दो गाण्डीवं यस्य कार्मुकम् ।
तं चेद्वन्ताऽसि राधेय त्वं नो राजा भविष्यसि ॥ ८.३९.८ ॥
જેના સારથિ ગોવિંદ છે અને જેનું ધનુષ ગાંડીવ છે, તેને જો તું મારી શકે, હે રાધેય, તો તું અમારો રાજા થશે.
8.39.9
प्रवात्येष महावायुरभितस्तव वाहिनीम् ।
क्रव्यादा व्याहरन्त्येते मृगाः कुर्वन्ति भैरवम् ॥ ८.३९.९ ॥
આ મહાવાયુ તારી સેનાની ચારેય બાજુ વહી રહ્યો છે. આ માંસાહારી પશુઓ ચીસો પાડી ભયાનક અવાજ કરી રહ્યા છે.
8.39.10
पश्य कर्ण महाघोरं भयं वै रोमहर्षणम् ।
अर्कं जीमूतसङ्काशः कबन्धो वार्य तिष्ठति ॥ ८.३९.१० ॥
હે કર્ણ, જો, કેવો ઘોર, રોમાંચ ઉપજાવનારો ભય આ છે. મેઘ સમાન એક માથા વગરનું કબંધ સૂર્યની સામે ઊભું છે.
8.39.11
पश्य यूथं मृगशतं मृगाणां सर्वतोदिशम् ।
ररास दीप्तलाङ्गूलमादित्यामभि संस्थितम् ॥ ८.३९.११ ॥
જો, મૃગોનું ટોળું, સેંકડો મૃગો, સર્વ દિશાઓમાં. સળગતી પૂંછડીઓ સાથે તેઓ સૂર્ય તરફ મુખ કરીને ઊભા રહીને ચીસો પાડે છે.
8.39.12
पश्य काकांश्च गृध्रांश्च समवेतान्सहस्रशः ।
आदित्यमभिवीक्षन्ते ह्यशिवाः कर्ण सस्वराः ॥ ८.३९.१२ ॥
જો, કાગડાઓ અને ગીધો હજારોની સંખ્યામાં ભેગા થયા છે. હે કર્ણ, અશુભ પક્ષીઓ સૂર્યને તાકીને કર્કશ સ્વરે ચીસો પાડે છે.
8.39.13
श्वेतवाजिसमायुक्ते तव कर्ण महारथे ।
पताकाः प्रज्वलन्त्येता ध्वजश्चातीव कम्पते ॥ ८.३९.१३ ॥
હે કર્ણ, સફેદ ઘોડાથી જોડાયેલા તારા મહારથ પરની આ પતાકાઓ બળી રહી છે અને ધ્વજ અત્યંત કંપે છે.
8.39.14
उदीर्यतो हयान्पश्य महाकायान्महाजवान् ।
प्लवमानान्महावीर्यानाकाशे गरुडानिव ॥ ८.३९.१४ ॥
જુઓ, દોડાવાતા વિશાળ શરીર અને મહાવેગવાળા ઘોડાઓને; આકાશમાં ગરુડની જેમ કૂદતા મહાપરાક્રમી ઘોડાઓને.
8.39.15
ध्रुवमेषु निमित्तेषु भूमिमावृत्य पार्थिवाः ।
स्वप्स्यन्ति निहताः कर्ण शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ८.३९.१५ ॥
આ શુકનોથી ચોક્કસ છે, હે કર્ણ, સેંકડો અને હજારો રાજાઓ હણાઈને ભૂમિને આવરીને સૂઈ જશે.
8.39.16
शङ्खानां तुमुलः शब्दः श्रूयते रोमहर्षणः ।
आनकानां च राधेय मृदङ्गानां च हन्यताम् ॥ ८.३९.१६ ॥
શંખોનો ભયંકર અવાજ સંભળાય છે, જે રૂંવાડાં ઊભાં કરે છે; હે રાધેય, આનક અને મૃદંગ પણ વગાડાય છે.
8.39.17
शृणु शब्दान्बहुविधान्नराश्वरथवाजिनाम् ।
ज्यातलत्रेषुशब्दांश्च शृणु कर्ण महात्मनाम् ॥ ८.३९.१७ ॥
હે કર્ણ, માણસો, ઘોડાઓ, રથો અને અશ્વોના બહુવિધ અવાજો સાંભળ; અને મહાત્માઓના ધનુષ્યની પણછ, હથેળી અને બાણોના અવાજો પણ સાંભળ.
8.39.18
हेमरूप्यप्रमृष्टानां वाससां शिल्पिनिर्मिताः ।
सहेमचन्द्रताराभाः पताकाः किङ्गिणीयुताः ॥ ८.३९.१८ ॥
સોના-ચાંદીથી ચમકાવેલા વસ્ત્રોથી શિલ્પીઓએ બનાવેલી પતાકાઓ; સોના, ચંદ્ર અને તારાઓ જેવી આભાવાળી, નાની ઘંટડીઓથી યુક્ત.
8.39.19
नानावर्णा रणे भान्ति श्वसनेन प्रकम्पिताः ।
पश्य कर्णार्जुनस्यैताः सौदामिन्य इवाम्बुदे ॥ ८.३९.१९ ॥
યુદ્ધમાં અનેક રંગની ધજાઓ પવનથી કંપતી ચમકે છે. જુઓ, કર્ણ અને અર્જુનની આ ધજાઓ વાદળમાં વીજળી જેવી છે.
8.39.20
ध्वजाः कणकणायन्ते वातेनातिसमीरिताः ।
सपताकरथाश्चापि पाञ्चालानां महात्मनाम् ॥ ८.३९.२० ॥
પવનથી અત્યંત હલાવાયેલી ધજાઓ ખણખણે છે; મહાત્મા પાંચાલોના પતાકાયુક્ત રથ પણ એમ જ.
8.39.21
एष रेणुः समुद्भूतो दिवमावृत्य तिष्ठति ।
गजवाजिप्रणुन्ना च कम्पते कर्ण मेदिनी ॥ ८.३९.२१ ॥
આ ધૂળ ઊઠીને આકાશને ઢાંકીને ઊભી છે; હાથી-ઘોડાઓથી ધકેલાયેલી ધરતી, હે કર્ણ, ધ્રૂજે છે.
8.39.22
श्रूयते मेघसङ्काशो रथनेमिस्वनस्तथा ।
पश्य कुन्तीसुतं वीरं बीभत्सुमपराजितम्।
प्रहरिष्यन्तमायान्तं कपिप्रवरकेतनम् ॥ ८.३९.२२ ॥
મેઘ જેવો રથચક્રોનો ગડગડાટ સંભળાય છે. જુઓ, કુંતીપુત્ર વીર, અજેય બીભત્સુ (અર્જુન) પ્રહાર કરવા ઉદ્યત થઈને આવી રહ્યા છે, જેમની ધજા પર શ્રેષ્ઠ વાનર છે.
8.39.23
गजाश्वरथपत्त्योघांस्तावकान्युधि निघ्नतः ।
ध्वजाग्रं दृश्यते तस्य ज्याशब्दश्चैव श्रूयते ॥ ८.३९.२३ ॥
યુદ્ધમાં તમારા હાથી, ઘોડા, રથ અને પાયદળના સમૂહોને સંહારતા તેમની ધજાનો અગ્રભાગ દેખાય છે; અને તેમના ધનુષ્યની પણછનો ટંકાર પણ સંભળાય છે.
8.39.24
एष संशप्तकान्भूयस्तानेवाभिमुखो गतः ।
करोति कदनं चैष सङ्गामे द्विषतां बली ॥ ८.३९.२४ ॥
આ વીર ફરી તે સંશપ્તકો તરફ મોં કરીને ગયા છે; આ બળવાન યુદ્ધમાં શત્રુઓનો સંહાર કરી રહ્યા છે.
8.39.25
इति ब्रुवाणं मद्रेशं कर्णः प्रोवाच मन्युमान् ॥ ८.३९.२५ ॥
આ પ્રમાણે બોલતા મદ્રરાજને ક્રોધિત કર્ણે કહ્યું.
8.39.26
पश्य संशप्तकैः क्रुद्धैः समन्तात्समभिद्रुतः ।
एष सूर्य इवाम्भोदैश्छन्नः पार्थो न दृश्यते।
एष दान्तोऽर्जुनः शल्य निमग्नः शोकसागरे ॥ ८.३९.२६ ॥
ક્રોધિત સંશપ્તકો દ્વારા ચોતરફથી ઘેરાયેલા તેને જુઓ. વાદળોથી ઢંકાયેલા સૂર્યની જેમ પાર્થ દેખાતો નથી. હે શલ્ય, તે સંયમી અર્જુન શોકસાગરમાં ડૂબી ગયો છે.
8.39.27
वरुणं कोऽम्भसा हन्यादिन्धनेन च कोऽनलम् ।
कोवाऽनिलं निगृह्णीयात्पिबेद्वा को महार्णवम् ॥ ८.३९.२७ ॥
પાણી વડે વરુણને કોણ હણી શકે? બળતણ વડે અગ્નિને કોણ ઓલવી શકે? અથવા વાયુને કોણ રોકી શકે, અથવા મહાસાગરને કોણ પી શકે?
8.39.28
ईदृग्रूपमहं मन्ये पार्थस्य युधि निर्जयम् ।
न हि शक्योऽर्जुनो जेतुं युधि देवासुरैरपि ॥ ८.३९.२८ ॥
યુદ્ધમાં પાર્થ પર આવો વિજય મળવો એવું હું માનું છું. યુદ્ધમાં દેવો અને અસુરો દ્વારા પણ અર્જુનને જીતવો શક્ય નથી.
8.39.29
अथैघं परितोषस्ते वाग्भिस्त्वं सुमाना भव ।
न हि शक्यो युधा जेतुमन्यं कुरु मनोरथम् ॥ ८.३९.२९ ॥
તેથી શબ્દોથી જ તને સંતોષ થાય, સારા મનવાળો થા. યુદ્ધમાં તેને જીતવો શક્ય નથી, તેથી બીજી ઇચ્છા પૂર્ણ કર.
8.39.30
बाहुभ्यामुद्धरेद्भूमिं दहेत्क्रुद्ध इमाः प्रजाः ।
पातयेत्त्रिदिवाद्देवान्नार्जुनं समरे जयेत् ॥ ८.३९.३० ॥
કોઈ બે બાહુઓ વડે પૃથ્વી ઉપાડી શકે, ક્રોધથી આ પ્રજાઓને બાળી શકે, દેવોને સ્વર્ગમાંથી પાડી શકે; પરંતુ યુદ્ધમાં અર્જુનને જીતી શકે નહીં.
8.39.31
पश्य कुन्तीसुतं भीमं वीरमक्लिष्टकारिणम् ।
प्रहरन्तं महाबाहुं स्थितं मेरुमिवाचलम् ॥ ८.३९.३१ ॥
કુંતીના પુત્ર ભીમને જુઓ. વીર અને સહેલાઈથી કર્મ કરનાર મહાબાહુ મેરુ પર્વત જેવા અચળ ઊભા રહીને પ્રહાર કરી રહ્યા છે.
8.39.32
अमर्षी पुरुषव्याघ्रः सदा वैरमनुस्मरन् ।
एष भीमो जयप्रेप्सुर्युधि तिष्ठति वीर्यवान् ॥ ८.३९.३२ ॥
ક્રોધથી ભરેલો, સદા વેરને સ્મરનારો આ પુરુષવ્યાઘ્ર ભીમ વિજયની ઇચ્છાથી યુદ્ધમાં પરાક્રમી બનીને ઊભો છે.
8.39.33
एष धर्मभृतां श्रेष्ठो धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
तिष्ठत्यसुकरः सङ्ख्ये परैः परपुरञ्जयः ॥ ८.३९.३३ ॥
ધર્મધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિર યુદ્ધમાં ઊભા છે. શત્રુઓથી અજેય, શત્રુનગરોના વિજેતા.
8.39.34
एतौ च पुरुषव्याघ्रावाश्विनेयौ महारथौ ।
नकुलः सहदेवश्च तिष्ठतो युधि दुर्जयौ ॥ ८.३९.३४ ॥
અશ્વિનીકુમારોના આ બે પુત્રો, મહારથી પુરુષવ્યાઘ્ર નકુળ અને સહદેવ યુદ્ધમાં ઊભા છે; તેમને જીતવા મુશ્કેલ છે.
8.39.35
एते तिष्ठन्ति कार्ष्णेयाः पञ्च पञ्चाचला इव ।
योत्स्यमाना महावीर्या भीमार्जुनसमा युधि ॥ ८.३९.३५ ॥
આ પાંચ દ્રૌપદીના પુત્રો, પાંચ પર્વતો જેવા, મહાપરાક્રમી, ભીમ અને અર્જુન સમાન, યુદ્ધ કરવા તૈયાર થઈને ઊભા છે.
8.39.36
एते द्रुपदपुत्राश्च धृष्टद्युम्नपुरोगमाः ।
हीनाः सत्यजिता वीरास्तिष्ठन्ति परमौजसः ॥ ८.३९.३६ ॥
દ્રુપદના આ પુત્રો, ધૃષ્ટદ્યુમ્ન જેમની આગળ છે, સત્યજિત વિનાના વીરો, પરમ ઓજસ્વી થઈને ઊભા છે.
8.39.37
यत्र कृष्णार्जुनौ वीरौ यत्र राजा युधिष्ठिरः ।
तत्र धर्मश्च सत्यं च यतो धर्मस्ततो जयः ॥ ८.३९.३७ ॥
જ્યાં વીર કૃષ્ણ અને અર્જુન છે, જ્યાં રાજા યુધિષ્ઠિર છે, ત્યાં ધર્મ અને સત્ય છે; જ્યાં ધર્મ છે ત્યાં જય છે.
8.39.38
इति संवदतोरेव तयोः पुरुषसिंहयोः ।
ते सेने समसज्जेतां ङ्गायमुनवद्भृशम् ॥ ८.३९.३८ ॥
આ રીતે તે બે પુરુષસિંહો વાત કરતા હતા ત્યારે જ, તે બંને સેનાઓ ગંગા અને યમુનાની જેમ અત્યંત વેગથી અથડાઈ પડી.