મહાભારત · અધ્યાય 8.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.4.1
मामकस्यास्य सैन्यस्य हृतोत्सेकस्य स़ञ्जय ।
अवशेषं न पश्यामि ककुदे मृदिते सति ॥ ८.४.१ ॥
હે સંજય, મારા આ સૈન્યનો ગર્વ હરાઈ ગયો છે. મુખ્ય વીર કચડાઈ ગયા પછી કંઈ બાકી દેખાતું નથી.
8.4.2
तौ हि वीरौ महेष्वासौ मदर्थे कुरुसत्तमौ ।
भीष्मद्रोणौ हतौ श्रुत्वा कोन्वर्थो जीवितेन मे ॥ ८.४.२ ॥
મારા માટે લડેલા એ બે વીરો, મહાન ધનુર્ધરો, કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ. ભીષ્મ અને દ્રોણ હણાયા એ સાંભળ્યા પછી મારા જીવનનો શો અર્થ?
8.4.3
न च मृष्यामि राधेयं हतमाहवशोभिनम् ।
यस्य बाह्वोर्बलं तुल्यं कुञ्जराणां शतं शतम् ॥ ८.४.३ ॥
યુદ્ધમાં શોભતા, જેના બાહુબળની બરાબરી સેંકડો હાથીઓ સાથે હતી, એ રાધેય કર્ણનું હણાવું હું સહન કરી શકતો નથી.
8.4.4
हतप्रवरसैन्यं मे यथा शंससि सञ्जय ।
अहतानपि मे शंस येऽत्र जीवन्ति केचन ॥ ८.४.४ ॥
હે સંજય, મારું શ્રેષ્ઠ સૈન્ય હણાયું એ જેમ તું વર્ણવે છે, તેમ અહીં જેઓ હજી જીવિત છે અને જેઓ હણાયા નથી તેમને પણ મને કહે.
8.4.5
एतेषु हि मृतेष्वद्य ये त्वया परिकीर्तिताः ।
येऽपि जीवन्ति ते सर्वे मृता इति मतिर्मम ॥ ८.४.५ ॥
આજે તેં જેમનાં નામ લીધાં, તેઓ આમની જેમ જ હણાયા છે. જેઓ જીવિત છે તે પણ મારા મતે સૌ મૃત જ છે.
8.4.6
यस्मिन्महास्त्राणि समर्पितानि ।
चित्राणि शुभ्राणि चतुर्विधानि।
दिव्यानि राजन्विहितानि चैव ।
द्रोणेन वीरे द्विजसत्तमेन ॥ ८.४.६ ॥
હે રાજન, જે વીરને દ્વિજોમાં શ્રેષ્ઠ દ્રોણે ચાર પ્રકારનાં તેજસ્વી, અદ્ભુત, દિવ્ય મહાસ્ત્રો વિધિપૂર્વક આપ્યાં.
8.4.7
महारथः कृतिमान्क्षिप्रहस्तो ।
दृढायुधो दृढमुष्टिर्दृढेषुः।
स वीर्यवान्द्रोणपुत्रस्तरस्वी ।
व्यवस्थितो योद्वुकामस्त्वदर्थे ॥ ८.४.७ ॥
મહારથી, કુશળ, ઝડપી હાથવાળો, દૃઢ આયુધ, દૃઢ મુઠ્ઠી અને દૃઢ બાણવાળો, પરાક્રમી દ્રોણપુત્ર વેગવાન છે અને તમારા માટે યુદ્ધ કરવાની ઇચ્છાથી ઊભો છે.
8.4.8
आनर्तवासी हृदिकात्मजोऽसौ ।
महारथः सात्वतानां वरिष्ठः।
स्वयं भोजः कृतवर्मा कृतास्त्रो ।
व्यवस्थितो योद्वुकामस्त्वदर्थे ॥ ८.४.८ ॥
આનર્ત દેશના નિવાસી, હૃદિકના પુત્ર, સાત્વતોમાં શ્રેષ્ઠ મહારથી, સ્વયં ભોજ કૃતવર્મા, જે અસ્ત્રવિદ્યામાં નિપુણ છે, તે તમારા માટે યુદ્ધ કરવાની ઇચ્છાથી ઊભો છે.
8.4.9
आर्तायनिः समरे दुष्प्रकम्प्यः ।
सेनाग्रणीः प्रथमस्तावकानाम्।
यः स्वस्रीयान्पाण्डवेयान्विसृज्य ।
सत्यां वाचं स्वां चिकीर्षुस्तरस्वी ॥ ८.४.९ ॥
યુદ્ધમાં અડગ આર્તાયનિ, તમારી સેનાનો પ્રથમ નાયક, બહેનના પુત્રો પાંડવોને છોડીને પોતાનું સત્ય વચન પાળવા ઇચ્છતો વેગવાન વીર.
8.4.10
तजोवधं सूतपुत्रस्य सङ्ख्ये ।
प्रतिश्रुत्याजातशत्रोः पुरस्तात्।
दुराधर्षः शक्रसमानवीर्यः ।
शल्यः स्थितो योद्वुकामस्त्वदर्थे ॥ ८.४.१० ॥
યુદ્ધમાં સૂતપુત્રનો વધ કરવાની અજાતશત્રુ સમક્ષ પ્રતિજ્ઞા લેનાર, દુર્ધર્ષ, ઇન્દ્ર સમાન પરાક્રમી શલ્ય તમારા માટે યુદ્ધ કરવાની ઇચ્છાથી ઊભો છે.
8.4.11
शारद्वतो गौतमश्चापि राज… ।
न्महाबाहुचित्रास्त्रयोधी।
धनुश्चित्रं सुमहद्भावरसाहं ।
व्यवस्थितो योद्वुकामः प्रगृह्य ॥ ८.४.११ ॥
શારદ્વત અને ગૌતમ પણ, રાજા… । મહાબાહુ, વિચિત્રાસ્ત્ર યોદ્ધો। અતિ મહાન વિચિત્ર ધનુષ્ય… । યુદ્ધની ઇચ્છાથી ઊભા રહી, તે ઉપાડીને.
8.4.12
गान्धारराजः ससुतश्च राज… ।
न्दुर्द्यूतदेवी कलहप्रियश्च।
गान्धारमुख्यैर्यवनैश्च राज… ।
न्व्यवस्थितो योद्वुकामस्त्वदर्थे ॥ ८.४.१२ ॥
ગાંધારરાજ પોતાના પુત્ર સહિત, રાજા… । જુગારપ્રિય, કલહપ્રિય. ગાંધારમુખ્યો અને યવનો સાથે, રાજા… । તમારા માટે યુદ્ધની ઇચ્છાથી ઊભો રહ્યો.
8.4.13
महारथः केकयराजपुत्रः ।
सदश्वयुक्तं च पताकिनं च।
रथं समारुह्य कुरुप्रवीर ।
व्यवस्थितो योद्वुकामस्त्वदर्थे ॥ ८.४.१३ ॥
મહારથી, કેકયરાજનો પુત્ર, સારા ઘોડાથી જોડાયેલા ધ્વજાવાળા રથ પર ચઢીને, હે કુરુવીર, તમારા માટે યુદ્ધની ઇચ્છાથી ઊભો રહ્યો.
8.4.14
तथा सुतस्ते ज्वलनार्कवर्णं ।
रथं समास्थाय कुरुप्रवीरः।
व्यवस्थितः पुरुमित्रो नरेन्द्र ।
व्यभ्रे सूर्यो भ्राजमानो यथा खे ॥ ८.४.१४ ॥
એ જ રીતે તમારો પુત્ર, અગ્નિ અને સૂર્યના વર્ણના રથ પર ચઢીને, કુરુવીર પુરુમિત્ર, હે નરેન્દ્ર, ઊભો રહ્યો; વાદળરહિત આકાશમાં સૂર્ય ચમકે તેમ.
8.4.15
दुर्योधनो नागकुलस्य मध्ये ।
व्यवस्थितः सिंह इवाबभासे।
रथेन जाम्बूनदभूषणेन ।
व्यवस्थितः समरे योत्स्यमानः ॥ ८.४.१५ ॥
દુર્યોધન હાથીઓના ટોળા વચ્ચે ઊભો રહ્યો, સિંહ જેવો દેખાતો, સોનાનાં આભૂષણોથી શોભતા રથ પર; યુદ્ધમાં લડવા તૈયાર થઈ ઊભો રહ્યો.
8.4.16
स राजमध्ये पुरुषप्रवीरो ।
रराज जाम्बूनदचित्रवर्मा।
पद्मप्रभो वह्निरिवाल्पधूमो ।
मेघान्तरे सूर्य इव प्रकाशः ॥ ८.४.१६ ॥
રાજાઓની વચ્ચે પુરુષશ્રેષ્ઠ વીર સુવર્ણના ચિત્રિત કવચ સાથે કમળ જેવી પ્રભાથી, થોડા ધુમાડાવાળા અગ્નિની જેમ, વાદળો વચ્ચેના સૂર્યની જેમ ઝળહળ્યો.
8.4.17
तथा सुषेणोऽप्यसिचर्मपाणि… ।
स्तवात्मजः सत्यसेनश्च वीरः।
व्यवस्थितौ चित्रसेनेन सार्धं ।
हृष्टात्मानौ समरे योद्धकामौ ॥ ८.४.१७ ॥
એ જ રીતે આપનો પુત્ર સુષેણ પણ તલવાર અને ઢાલ હાથમાં લઈ… અને વીર સત્યસેન પણ ચિત્રસેન સાથે પ્રસન્ન મનથી યુદ્ધની ઇચ્છા રાખીને ઊભા રહ્યા.
8.4.18
हीनिषेवो भारतराजपुत्र ।
उग्रायुधः श्रुतवर्मा जयश्च।
शलश्च सत्यव्रतदुःशलौ च ।
व्यवस्थिताः सहसैन्या नराग्र्याः ॥ ८.४.१८ ॥
હીનિષેવ, ભારતરાજાનો પુત્ર, ઉગ્રાયુધ શ્રુતવર્મા, જય અને શલ, સત્યવ્રત અને દુઃશલ સૈન્ય સાથે નરશ્રેષ્ઠ રૂપે ઊભા રહ્યા.
8.4.19
कैतव्यानामधिपः शूरमानी ।
रणेरणे शत्रुहा राजपुत्रः।
रथी हयी नागपत्तिप्रयायी ।
व्यवस्थितो योद्वुकामस्त्वदर्थे ॥ ८.४.१९ ॥
કૈતવ્યોનો અધિપતિ, પોતાના શૌર્યનો ગર્વ ધરાવતો, દરેક યુદ્ધમાં શત્રુઓનો સંહાર કરનાર રાજકુમાર, રથી અને અશ્વારોહી, હાથી અને પાયદળ સાથે આગળ વધનાર, તમારા માટે યુદ્ધની ઇચ્છાથી ઊભો રહ્યો.
8.4.20
वीरः श्रुतायुश्च धृतायुधश्च ।
चित्राङ्गदश्चित्रसेनश्च वीरः।
व्यवस्थिता योद्वुकामा नराग्र्याः ।
प्रहारिणो मानिनः सत्यसन्धाः ॥ ८.४.२० ॥
વીર શ્રુતાયુ અને ધૃતાયુધ, ચિત્રાંગદ અને વીર ચિત્રસેન યુદ્ધની ઇચ્છાથી ઊભા રહ્યા; તેઓ નરશ્રેષ્ઠ, પ્રહાર કરનારા, માનીઓ અને સત્યપ્રતિજ્ઞ હતા.
8.4.21
कर्णात्मजः सत्यसन्धो महात्मा ।
व्यवस्थितः समरे योद्वुकामः ॥ ८.४.२१ ॥
કર્ણનો પુત્ર, સત્યસંધ, મહાત્મા, યુદ્ધમાં વ્યૂહમાં ઊભો રહીને લડવાની ઇચ્છાવાળો.
8.4.22
अथापरौ कर्णसुतौ वरास्त्रौ ।
व्यवस्थितौ लघुहस्तौ नरेन्द्र।
बले महत्युल्बणसत्ववीर्यौ ।
समास्थितौ योद्वुकामौ त्वदर्थे ॥ ८.४.२२ ॥
પછી કર્ણના બે અન્ય પુત્રો, શ્રેષ્ઠ અસ્ત્રધારી, ઝડપી હાથવાળા, હે નરેન્દ્ર, વિશાળ સેનામાં પ્રચંડ સાહસ અને પરાક્રમ સાથે ઊભા રહ્યા, તમારા માટે લડવાની ઇચ્છા રાખીને.
8.4.23
एतैश्च मुख्यैरपरैश्च राज… ।
न्योधप्रवीरैरमितप्रभावैः।
व्यवस्थितो नागकुलस्य मध्ये ।
यथा महेन्द्रः कुरुराजो जयाय ॥ ८.४.२३ ॥
આ મુખ્યો અને અન્યો સાથે, રાજ…, ન્યગ્રોધ જેવા વીર યોદ્ધાઓ સાથે, અપરિમિત પ્રભાવવાળા સાથે, હાથીઓના ટોળાની વચ્ચે ઇન્દ્રની જેમ, વિજય માટે કુરુરાજ ઊભો રહ્યો.
8.4.24
आख्याता जीवमाना ये परे सैन्या यथायथम् ।
इतीदमवगच्छामि व्यक्तमर्थाभिपत्तितः ॥ ८.४.२४ ॥
જીવિત તરીકે વર્ણવાયેલી બીજી સેનાઓનું યથાક્રમ વર્ણન થયું; આ રીતે, વર્ણવેલા અર્થ પરથી હું આ સ્પષ્ટ સમજું છું.
8.4.25
एवं ब्रुवन्नेव तदा धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ।
हतप्रवीरं भूयिष्ठं किञ्चिच्छेषं स्वकं बलम्।
श्रुत्वा व्यामोहमागच्छच्छोकव्याकुलितेन्द्रियः ॥ ८.४.२५ ॥
આ પ્રમાણે બોલતા જ, અંબિકાનો પુત્ર ધૃતરાષ્ટ્ર, પોતાની સેનાના મોટાભાગના વીરો માર્યા ગયા અને થોડા જ બાકી રહ્યા છે એમ સાંભળીને, શોકથી વ્યાકુળ ઇન્દ્રિયો સાથે મોહ પામ્યો.
8.4.26
व्याकुलं मे मनस्तात श्रुत्वा सुमहदप्रियम् ।
मनो मुह्यति चाङ्गानि न च शक्नोमि धावितुम्।
इत्येवमुक्त्वा वचनं धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ।
भ्रान्तचित्तस्ततः सोऽथ बभूव जगतीपतिः ॥ ८.४.२६ ॥
હે તાત, અત્યંત અપ્રિય સમાચાર સાંભળીને મારું મન વ્યાકુળ થયું છે; મન મૂંઝાય છે, અંગો શિથિલ છે, હું દોડી શકતો નથી. આમ કહીને અંબિકાનો પુત્ર ધૃતરાષ્ટ્ર, તે રાજા, ત્યારે ભ્રાંતચિત્ત થયો.