మహాభారతం · అధ్యాయం 8.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.4.1
मामकस्यास्य सैन्यस्य हृतोत्सेकस्य स़ञ्जय ।
अवशेषं न पश्यामि ककुदे मृदिते सति ॥ ८.४.१ ॥
సంజయా, నా ఈ సైన్యపు గర్వం హరించబడింది. ప్రధాన వీరుడు నలిపివేయబడిన తర్వాత మిగిలింది ఏమీ నాకు కనబడటం లేదు.
8.4.2
तौ हि वीरौ महेष्वासौ मदर्थे कुरुसत्तमौ ।
भीष्मद्रोणौ हतौ श्रुत्वा कोन्वर्थो जीवितेन मे ॥ ८.४.२ ॥
నా కోసం పోరాడిన ఆ ఇద్దరు వీరులు, మహా విలుకాండ్రు, కురువులలో శ్రేష్ఠులు. భీష్ముడు, ద్రోణుడు హతులయ్యారని విన్న తర్వాత నా జీవితానికి ప్రయోజనం ఏముంది?
8.4.3
न च मृष्यामि राधेयं हतमाहवशोभिनम् ।
यस्य बाह्वोर्बलं तुल्यं कुञ्जराणां शतं शतम् ॥ ८.४.३ ॥
యుద్ధంలో శోభించిన, ఎవని బాహుబలం వందలాది ఏనుగులతో సమానమైన రాధేయుడు కర్ణుడు హతుడవడాన్ని నేను సహించలేను.
8.4.4
हतप्रवरसैन्यं मे यथा शंससि सञ्जय ।
अहतानपि मे शंस येऽत्र जीवन्ति केचन ॥ ८.४.४ ॥
సంజయా, నా శ్రేష్ఠ సైన్యం హతమైనదని నీవు వివరించినట్లే, ఇక్కడ ఇంకా బ్రతికి ఉన్నవారిని, హతులు కానివారిని నాకు చెప్పు.
8.4.5
एतेषु हि मृतेष्वद्य ये त्वया परिकीर्तिताः ।
येऽपि जीवन्ति ते सर्वे मृता इति मतिर्मम ॥ ८.४.५ ॥
నీవు ఈ రోజు పేర్కొన్నవారు వీరిలాగే హతులయ్యారు. బ్రతికి ఉన్నవారందరూ నా అభిప్రాయంలో మృతులే.
8.4.6
यस्मिन्महास्त्राणि समर्पितानि ।
चित्राणि शुभ्राणि चतुर्विधानि।
दिव्यानि राजन्विहितानि चैव ।
द्रोणेन वीरे द्विजसत्तमेन ॥ ८.४.६ ॥
రాజా, ఏ వీరునికి, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడైన ద్రోణుడు నాలుగు విధాల ప్రకాశవంతమైన, అద్భుతమైన, దివ్యమైన మహా అస్త్రాలను విధిప్రకారం అప్పగించాడో.
8.4.7
महारथः कृतिमान्क्षिप्रहस्तो ।
दृढायुधो दृढमुष्टिर्दृढेषुः।
स वीर्यवान्द्रोणपुत्रस्तरस्वी ।
व्यवस्थितो योद्वुकामस्त्वदर्थे ॥ ८.४.७ ॥
మహారథుడు, నేర్పరి, వేగమైన చేతులు కలవాడు, దృఢమైన ఆయుధం, దృఢమైన పట్టు, దృఢమైన బాణాలు కలవాడు, పరాక్రమశాలి, వేగవంతుడు అయిన ద్రోణపుత్రుడు మీ కోసం యుద్ధం చేయాలనే కోరికతో నిలిచి ఉన్నాడు.
8.4.8
आनर्तवासी हृदिकात्मजोऽसौ ।
महारथः सात्वतानां वरिष्ठः।
स्वयं भोजः कृतवर्मा कृतास्त्रो ।
व्यवस्थितो योद्वुकामस्त्वदर्थे ॥ ८.४.८ ॥
ఆనర్త దేశ నివాసి, హృదికుని కుమారుడు, సాత్వతులలో శ్రేష్ఠ మహారథుడు, స్వయంగా భోజుడు, అస్త్రవిద్యలో నిపుణుడైన కృతవర్మ మీ కోసం యుద్ధం చేయాలనే కోరికతో నిలిచి ఉన్నాడు.
8.4.9
आर्तायनिः समरे दुष्प्रकम्प्यः ।
सेनाग्रणीः प्रथमस्तावकानाम्।
यः स्वस्रीयान्पाण्डवेयान्विसृज्य ।
सत्यां वाचं स्वां चिकीर्षुस्तरस्वी ॥ ८.४.९ ॥
ఆర్తాయని, యుద్ధంలో కదలించడానికి కష్టమైనవాడు, మీ సైన్యానికి మొదటి నాయకుడు, తన సోదరి కుమారులైన పాండవులను విడిచిపెట్టి తన సత్యవాక్కును నెరవేర్చాలనుకునే వేగవంతుడు.
8.4.10
तजोवधं सूतपुत्रस्य सङ्ख्ये ।
प्रतिश्रुत्याजातशत्रोः पुरस्तात्।
दुराधर्षः शक्रसमानवीर्यः ।
शल्यः स्थितो योद्वुकामस्त्वदर्थे ॥ ८.४.१० ॥
యుద్ధంలో సూతపుత్రుని వధిస్తానని అజాతశత్రువు ఎదుట ప్రతిజ్ఞ చేసిన, జయించరాని, ఇంద్రునితో సమానమైన పరాక్రమం కలిగిన శల్యుడు మీ కోసం యుద్ధం చేయాలనే కోరికతో నిలిచి ఉన్నాడు.
8.4.11
शारद्वतो गौतमश्चापि राज… ।
न्महाबाहुचित्रास्त्रयोधी।
धनुश्चित्रं सुमहद्भावरसाहं ।
व्यवस्थितो योद्वुकामः प्रगृह्य ॥ ८.४.११ ॥
శారద్వతుడు, గౌతముడు కూడా, రాజు… । మహాబాహు, విచిత్రాస్త్ర యోధుడు। అతి మహత్తరమైన విచిత్ర ధనుస్సు… । యుద్ధ కాంక్షతో నిలిచి, దానిని పట్టుకొని.
8.4.12
गान्धारराजः ससुतश्च राज… ।
न्दुर्द्यूतदेवी कलहप्रियश्च।
गान्धारमुख्यैर्यवनैश्च राज… ।
न्व्यवस्थितो योद्वुकामस्त्वदर्थे ॥ ८.४.१२ ॥
గాంధార రాజు తన కుమారునితో కలిసి, రాజు… । జూదం ప్రియుడు, కలహప్రియుడు. గాంధార ప్రముఖులు, యవనులతో కలిసి, రాజు… । నీ కోసం యుద్ధ కాంక్షతో నిలిచాడు.
8.4.13
महारथः केकयराजपुत्रः ।
सदश्वयुक्तं च पताकिनं च।
रथं समारुह्य कुरुप्रवीर ।
व्यवस्थितो योद्वुकामस्त्वदर्थे ॥ ८.४.१३ ॥
మహారథుడు, కేకయ రాజు కుమారుడు, మంచి గుర్రాలు కట్టిన జెండాలున్న రథమెక్కి, కురువీరా, నీ కోసం యుద్ధ కాంక్షతో నిలిచాడు.
8.4.14
तथा सुतस्ते ज्वलनार्कवर्णं ।
रथं समास्थाय कुरुप्रवीरः।
व्यवस्थितः पुरुमित्रो नरेन्द्र ।
व्यभ्रे सूर्यो भ्राजमानो यथा खे ॥ ८.४.१४ ॥
అలాగే నీ కుమారుడు, అగ్ని మరియు సూర్యుని వర్ణం గల రథమెక్కి, కురువీరుడు పురుమిత్రుడు, నరేంద్రా, నిలిచాడు; మేఘరహిత ఆకాశంలో సూర్యుడు ప్రకాశించినట్లు.
8.4.15
दुर्योधनो नागकुलस्य मध्ये ।
व्यवस्थितः सिंह इवाबभासे।
रथेन जाम्बूनदभूषणेन ।
व्यवस्थितः समरे योत्स्यमानः ॥ ८.४.१५ ॥
దుర్యోధనుడు ఏనుగుల గుంపు మధ్య నిలిచాడు, సింహంలా కనిపిస్తూ, బంగారు అలంకారాల రథంపై; యుద్ధంలో పోరాడ సిద్ధంగా నిలిచాడు.
8.4.16
स राजमध्ये पुरुषप्रवीरो ।
रराज जाम्बूनदचित्रवर्मा।
पद्मप्रभो वह्निरिवाल्पधूमो ।
मेघान्तरे सूर्य इव प्रकाशः ॥ ८.४.१६ ॥
రాజుల మధ్య పురుషశ్రేష్ఠుడైన ఆ వీరుడు, బంగారు చిత్రకవచంతో, పద్మకాంతితో, తక్కువ పొగగల అగ్నిలా, మేఘాల మధ్య సూర్యునిలా ప్రకాశించాడు.
8.4.17
तथा सुषेणोऽप्यसिचर्मपाणि… ।
स्तवात्मजः सत्यसेनश्च वीरः।
व्यवस्थितौ चित्रसेनेन सार्धं ।
हृष्टात्मानौ समरे योद्धकामौ ॥ ८.४.१७ ॥
అలాగే మీ కుమారుడు సుషేణుడు కూడా కత్తి డాలు చేతపట్టి… వీరుడైన సత్యసేనుడు చిత్రసేనుడితో కలిసి, సంతోష మనస్కులై యుద్ధం చేయగోరి నిలిచారు.
8.4.18
हीनिषेवो भारतराजपुत्र ।
उग्रायुधः श्रुतवर्मा जयश्च।
शलश्च सत्यव्रतदुःशलौ च ।
व्यवस्थिताः सहसैन्या नराग्र्याः ॥ ८.४.१८ ॥
హీనిషేవుడు, భరతవంశ రాజపుత్రుడు, ఉగ్రాయుధుడైన శ్రుతవర్మ, జయుడు, శలుడు, సత్యవ్రతుడు, దుఃశలుడు తమ సైన్యాలతో నిలిచారు; వారు నరశ్రేష్ఠులు.
8.4.19
कैतव्यानामधिपः शूरमानी ।
रणेरणे शत्रुहा राजपुत्रः।
रथी हयी नागपत्तिप्रयायी ।
व्यवस्थितो योद्वुकामस्त्वदर्थे ॥ ८.४.१९ ॥
కైతవ్యులకు అధిపతి, తన శౌర్యంతో గర్వించిన, ప్రతి యుద్ధంలోనూ శత్రువులను చంపే రాజకుమారుడు, రథికుడు, అశ్వికుడు, గజ-పదాతి దళాలతో ముందుకు సాగేవాడు, మీ కోసం యుద్ధం చేయగోరి నిలిచాడు.
8.4.20
वीरः श्रुतायुश्च धृतायुधश्च ।
चित्राङ्गदश्चित्रसेनश्च वीरः।
व्यवस्थिता योद्वुकामा नराग्र्याः ।
प्रहारिणो मानिनः सत्यसन्धाः ॥ ८.४.२० ॥
వీరుడైన శ్రుతాయుడు, ధృతాయుధుడు, చిత్రాంగదుడు, వీరుడైన చిత్రసేనుడు యుద్ధం చేయగోరి నిలిచారు; వారు నరశ్రేష్ఠులు, ప్రహారం చేసేవారు, అభిమానులు, సత్యప్రతిజ్ఞులు.
8.4.21
कर्णात्मजः सत्यसन्धो महात्मा ।
व्यवस्थितः समरे योद्वुकामः ॥ ८.४.२१ ॥
కర్ణుని కుమారుడు, సత్యసంధుడు, మహాత్ముడు, యుద్ధంలో వ్యూహంగా నిలిచి పోరాడ కోరినవాడు.
8.4.22
अथापरौ कर्णसुतौ वरास्त्रौ ।
व्यवस्थितौ लघुहस्तौ नरेन्द्र।
बले महत्युल्बणसत्ववीर्यौ ।
समास्थितौ योद्वुकामौ त्वदर्थे ॥ ८.४.२२ ॥
ఆ తర్వాత కర్ణుని ఇద్దరు ఇతర కుమారులు, శ్రేష్ఠ ఆయుధ నిపుణులు, చురుకైన చేతులు గలవారు, ఓ నరేంద్రా, విశాల సైన్యంలో ఉగ్రమైన ధైర్యం మరియు పరాక్రమంతో నిలిచారు, నీ కోసం పోరాడ కోరుతూ.
8.4.23
एतैश्च मुख्यैरपरैश्च राज… ।
न्योधप्रवीरैरमितप्रभावैः।
व्यवस्थितो नागकुलस्य मध्ये ।
यथा महेन्द्रः कुरुराजो जयाय ॥ ८.४.२३ ॥
ఈ ప్రధానులు మరియు ఇతరులతో, రాజ…, న్యగ్రోధ వంటి వీర యోధులతో, అపరిమిత ప్రభావం గల వారితో, ఏనుగుల గుంపు మధ్య ఇంద్రుడిలా కురురాజు విజయం కోసం నిలిచాడు.
8.4.24
आख्याता जीवमाना ये परे सैन्या यथायथम् ।
इतीदमवगच्छामि व्यक्तमर्थाभिपत्तितः ॥ ८.४.२४ ॥
జీవించి ఉన్నవారుగా చెప్పబడిన ఇతర సైన్యాలు యథాక్రమంగా చెప్పబడ్డాయి; ఈ విధంగా, చెప్పిన భావం నుండి దీనిని స్పష్టంగా నేను అర్థం చేసుకుంటున్నాను.
8.4.25
एवं ब्रुवन्नेव तदा धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ।
हतप्रवीरं भूयिष्ठं किञ्चिच्छेषं स्वकं बलम्।
श्रुत्वा व्यामोहमागच्छच्छोकव्याकुलितेन्द्रियः ॥ ८.४.२५ ॥
ఈ విధంగా పలుకుతుండగా, అంబిక కుమారుడు ధృతరాష్ట్రుడు, తన సైన్యంలో అధిక భాగం వీరులు హతమై కొంచెమే మిగిలిందని విని, శోకంతో కలత చెందిన ఇంద్రియాలతో మోహాన్ని పొందాడు.
8.4.26
व्याकुलं मे मनस्तात श्रुत्वा सुमहदप्रियम् ।
मनो मुह्यति चाङ्गानि न च शक्नोमि धावितुम्।
इत्येवमुक्त्वा वचनं धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ।
भ्रान्तचित्तस्ततः सोऽथ बभूव जगतीपतिः ॥ ८.४.२६ ॥
ప్రియమైనవాడా, ఎంతో అప్రియమైన వార్తను విని నా మనసు కలత చెందుతోంది; మనసు మూర్ఛిల్లుతోంది, అవయవాలు సడలుతున్నాయి, నేను పరుగెత్తలేకున్నాను. ఇలా పలికి అంబిక కుమారుడైన ధృతరాష్ట్రుడు, ఆ భూపతి, అప్పుడు చిత్తం భ్రాంతికి లోనయ్యాడు.