มหาภารตะ · อัธยายะ 8.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.4.1
मामकस्यास्य सैन्यस्य हृतोत्सेकस्य स़ञ्जय ।
अवशेषं न पश्यामि ककुदे मृदिते सति ॥ ८.४.१ ॥
สัญชัยเอ๋ย กองทัพของข้าพเจ้าสูญเสียความภาคภูมิไปแล้ว เมื่อยอดนายทัพถูกบดขยี้ ข้าพเจ้าไม่เห็นเหลือสิ่งใดอยู่เลย
8.4.2
तौ हि वीरौ महेष्वासौ मदर्थे कुरुसत्तमौ ।
भीष्मद्रोणौ हतौ श्रुत्वा कोन्वर्थो जीवितेन मे ॥ ८.४.२ ॥
วีรบุรุษทั้งสองนั้น นักธนูผู้ยิ่งใหญ่ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่กุรุ ได้ต่อสู้เพื่อข้าพเจ้า เมื่อได้ยินว่าภีษมะและโทรณะถูกสังหารแล้ว ชีวิตนี้ของข้าพเจ้ายังมีประโยชน์อะไรอีกเล่า
8.4.3
न च मृष्यामि राधेयं हतमाहवशोभिनम् ।
यस्य बाह्वोर्बलं तुल्यं कुञ्जराणां शतं शतम् ॥ ८.४.३ ॥
และข้าพเจ้าทนไม่ได้ที่กรรณะ บุตรของราธา ผู้รุ่งโรจน์ในการรบ ซึ่งแขนทั้งสองมีกำลังเท่ากับช้างนับร้อยนับร้อย ได้ถูกสังหารแล้ว
8.4.4
हतप्रवरसैन्यं मे यथा शंससि सञ्जय ।
अहतानपि मे शंस येऽत्र जीवन्ति केचन ॥ ८.४.४ ॥
สัญชัยเอ๋ย เมื่อท่านบอกข้าพเจ้าว่ากองทัพชั้นยอดของข้าพเจ้าถูกสังหาร ขอจงบอกข้าพเจ้าด้วยว่าใครบ้างที่ยังมีชีวิตอยู่ที่นี่ ผู้ที่ยังไม่ถูกฆ่า
8.4.5
एतेषु हि मृतेष्वद्य ये त्वया परिकीर्तिताः ।
येऽपि जीवन्ति ते सर्वे मृता इति मतिर्मम ॥ ८.४.५ ॥
ผู้ที่ท่านเอ่ยนามไว้วันนี้ ล้วนถูกสังหารดุจเช่นเหล่านี้ ส่วนผู้ที่ยังมีชีวิตอยู่ทั้งหมด ในความเห็นของข้าพเจ้า ก็ล้วนตายแล้ว
8.4.6
यस्मिन्महास्त्राणि समर्पितानि ।
चित्राणि शुभ्राणि चतुर्विधानि।
दिव्यानि राजन्विहितानि चैव ।
द्रोणेन वीरे द्विजसत्तमेन ॥ ८.४.६ ॥
ข้าแต่พระราชา โทรณะผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่พราหมณ์ ได้ประทานและมอบอาวุธวิเศษอันยิ่งใหญ่แก่วีรบุรุษผู้นั้น มีสี่ชนิด งดงาม ผ่องใส และเป็นทิพย์
8.4.7
महारथः कृतिमान्क्षिप्रहस्तो ।
दृढायुधो दृढमुष्टिर्दृढेषुः।
स वीर्यवान्द्रोणपुत्रस्तरस्वी ।
व्यवस्थितो योद्वुकामस्त्वदर्थे ॥ ८.४.७ ॥
นักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่ ชำนาญ มือไว ถือศาสตราแน่นมั่น กำหมัดแน่น ธนูแน่น บุตรของโทรณะผู้กล้าหาญนั้น เด็ดเดี่ยว ยืนพร้อม ปรารถนาจะต่อสู้เพื่อพระองค์
8.4.8
आनर्तवासी हृदिकात्मजोऽसौ ।
महारथः सात्वतानां वरिष्ठः।
स्वयं भोजः कृतवर्मा कृतास्त्रो ।
व्यवस्थितो योद्वुकामस्त्वदर्थे ॥ ८.४.८ ॥
ผู้อยู่ในอานรรต บุตรของหฤทิกะนั้น นักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่ ประมุขในหมู่สาตวัต โภชผู้เป็นตัวของตัวเอง กฤตวรมัน ผู้ได้ฝึกอาวุธแล้ว ยืนพร้อม ปรารถนาจะต่อสู้เพื่อพระองค์
8.4.9
आर्तायनिः समरे दुष्प्रकम्प्यः ।
सेनाग्रणीः प्रथमस्तावकानाम्।
यः स्वस्रीयान्पाण्डवेयान्विसृज्य ।
सत्यां वाचं स्वां चिकीर्षुस्तरस्वी ॥ ८.४.९ ॥
อารตายนี ผู้สั่นคลอนได้ยากในการรบ เป็นนายทัพคนแรกของฝ่ายพระองค์ ผู้ซึ่งละทิ้งบุตรของน้องสาวคือปาณฑพ ประสงค์จะรักษาคำสัตย์ของตน ผู้เด็ดเดี่ยว
8.4.10
तजोवधं सूतपुत्रस्य सङ्ख्ये ।
प्रतिश्रुत्याजातशत्रोः पुरस्तात्।
दुराधर्षः शक्रसमानवीर्यः ।
शल्यः स्थितो योद्वुकामस्त्वदर्थे ॥ ८.४.१० ॥
ศัลยะ ผู้ไม่อาจต้านทานได้ มีกำลังเทียบเท่าพระอินทร์ ผู้ได้ปฏิญาณไว้ต่อหน้าอชาตศัตรูว่าจะสังหารบุตรของสารถีในการรบ ยืนพร้อม ปรารถนาจะต่อสู้เพื่อพระองค์
8.4.11
शारद्वतो गौतमश्चापि राज… ।
न्महाबाहुचित्रास्त्रयोधी।
धनुश्चित्रं सुमहद्भावरसाहं ।
व्यवस्थितो योद्वुकामः प्रगृह्य ॥ ८.४.११ ॥
ศารทวัต และโคตมะด้วย ข้าแต่พระราชา… ผู้มีแขนใหญ่ นักรบผู้ชำนาญอาวุธอันวิจิตร คันธนูอันวิจิตรและยิ่งใหญ่มาก… ยืนพร้อม ปรารถนาจะต่อสู้ ถืออาวุธขึ้นพร้อมแล้ว
8.4.12
गान्धारराजः ससुतश्च राज… ।
न्दुर्द्यूतदेवी कलहप्रियश्च।
गान्धारमुख्यैर्यवनैश्च राज… ।
न्व्यवस्थितो योद्वुकामस्त्वदर्थे ॥ ८.४.१२ ॥
พระราชาแห่งคันธาระพร้อมด้วยบุตร และพระราชา… ผู้ชอบการเล่นพนัน ผู้ชอบการทะเลาะวิวาท พร้อมด้วยชาวคันธาระผู้เป็นประมุขและชาวยวน พระราชา… ยืนพร้อมเพื่อพระองค์ ปรารถนาจะต่อสู้
8.4.13
महारथः केकयराजपुत्रः ।
सदश्वयुक्तं च पताकिनं च।
रथं समारुह्य कुरुप्रवीर ।
व्यवस्थितो योद्वुकामस्त्वदर्थे ॥ ८.४.१३ ॥
นักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่ บุตรของพระราชาแห่งเกกัย ขึ้นรถศึกที่เทียมด้วยม้าดีและมีธง ข้าแต่วีรบุรุษแห่งกุรุ ยืนพร้อมเพื่อพระองค์ ปรารถนาจะต่อสู้
8.4.14
तथा सुतस्ते ज्वलनार्कवर्णं ।
रथं समास्थाय कुरुप्रवीरः।
व्यवस्थितः पुरुमित्रो नरेन्द्र ।
व्यभ्रे सूर्यो भ्राजमानो यथा खे ॥ ८.४.१४ ॥
ฝ่ายบุตรของพระองค์ก็เช่นกัน ขึ้นรถศึกที่มีสีดุจไฟและดวงอาทิตย์ ข้าแต่วีรบุรุษแห่งกุรุ ปุรุมิตร เจ้าแห่งมนุษย์ ยืนพร้อมรุ่งโรจน์ดุจดวงอาทิตย์ส่องแสงบนท้องฟ้าที่ปราศจากเมฆ
8.4.15
दुर्योधनो नागकुलस्य मध्ये ।
व्यवस्थितः सिंह इवाबभासे।
रथेन जाम्बूनदभूषणेन ।
व्यवस्थितः समरे योत्स्यमानः ॥ ८.४.१५ ॥
ทุรโยธน์ยืนอยู่ท่ามกลางกองช้าง ปรากฏดุจสิงโต บนรถศึกที่ประดับด้วยทอง ยืนพร้อมในการรบ เตรียมจะต่อสู้
8.4.16
स राजमध्ये पुरुषप्रवीरो ।
रराज जाम्बूनदचित्रवर्मा।
पद्मप्रभो वह्निरिवाल्पधूमो ।
मेघान्तरे सूर्य इव प्रकाशः ॥ ८.४.१६ ॥
ท่ามกลางบรรดากษัตริย์ วีรบุรุษผู้ประเสริฐในหมู่มนุษย์นั้น รุ่งโรจน์ในเกราะทองอันวิจิตร เจิดจ้าดุจดอกบัว ดุจไฟที่มีควันน้อย ดุจดวงอาทิตย์สว่างอยู่ท่ามกลางเมฆ
8.4.17
तथा सुषेणोऽप्यसिचर्मपाणि… ।
स्तवात्मजः सत्यसेनश्च वीरः।
व्यवस्थितौ चित्रसेनेन सार्धं ।
हृष्टात्मानौ समरे योद्धकामौ ॥ ८.४.१७ ॥
ฝ่ายสุเษณะ บุตรของพระองค์ ก็ถือดาบและโล่อยู่ในมือ… และวีรบุรุษสัตยเสนะ พร้อมด้วยจิตรเสนะ ยืนพร้อม ใจชื่นบาน ปรารถนาจะต่อสู้ในการรบ
8.4.18
हीनिषेवो भारतराजपुत्र ।
उग्रायुधः श्रुतवर्मा जयश्च।
शलश्च सत्यव्रतदुःशलौ च ।
व्यवस्थिताः सहसैन्या नराग्र्याः ॥ ८.४.१८ ॥
หีนิเษวะ เจ้าชายแห่งราชวงศ์ภรต ศรุตวรมันผู้มีอาวุธดุดัน ชยะและศละ และสัตยวรตะกับทุรศละ บรรดานรชนผู้ประเสริฐยืนพร้อมกับกองทัพของตน
8.4.19
कैतव्यानामधिपः शूरमानी ।
रणेरणे शत्रुहा राजपुत्रः।
रथी हयी नागपत्तिप्रयायी ।
व्यवस्थितो योद्वुकामस्त्वदर्थे ॥ ८.४.१९ ॥
ผู้เป็นเจ้าแห่งไกตวยะ ผู้ภาคภูมิในความกล้าหาญ เจ้าชายผู้สังหารศัตรูในทุกการรบ เป็นนักรบรถศึกและนักขี่ม้า เคลื่อนพลพร้อมช้างและทหารราบ ยืนพร้อม ปรารถนาจะต่อสู้เพื่อพระองค์
8.4.20
वीरः श्रुतायुश्च धृतायुधश्च ।
चित्राङ्गदश्चित्रसेनश्च वीरः।
व्यवस्थिता योद्वुकामा नराग्र्याः ।
प्रहारिणो मानिनः सत्यसन्धाः ॥ ८.४.२० ॥
วีรบุรุษศรุตายุธ และธฤตายุธ จิตรางคทะ และวีรบุรุษจิตรเสนะ ยืนพร้อม ปรารถนาจะต่อสู้ บรรดานรชนผู้ประเสริฐ นักรบผู้โจมตี ผู้ภาคภูมิและซื่อสัตย์ต่อคำสาบาน
8.4.21
कर्णात्मजः सत्यसन्धो महात्मा ।
व्यवस्थितः समरे योद्वुकामः ॥ ८.४.२१ ॥
บุตรของกรรณะ ผู้ยึดมั่นในคำสัตย์ ผู้ยิ่งใหญ่ในจิตใจ ตั้งมั่นอยู่ในสงคราม ปรารถนาจะต่อสู้
8.4.22
अथापरौ कर्णसुतौ वरास्त्रौ ।
व्यवस्थितौ लघुहस्तौ नरेन्द्र।
बले महत्युल्बणसत्ववीर्यौ ।
समास्थितौ योद्वुकामौ त्वदर्थे ॥ ८.४.२२ ॥
ต่อจากนั้น บุตรอีกสองคนของกรรณะ ผู้เชี่ยวชาญในอาวุธอันประเสริฐและมีมือว่องไว ข้าแต่จอมคน ตั้งมั่นอยู่ในกองทัพอันยิ่งใหญ่ มีความกล้าหาญและกำลังอันดุดัน ปรารถนาจะต่อสู้เพื่อท่าน
8.4.23
एतैश्च मुख्यैरपरैश्च राज… ।
न्योधप्रवीरैरमितप्रभावैः।
व्यवस्थितो नागकुलस्य मध्ये ।
यथा महेन्द्रः कुरुराजो जयाय ॥ ८.४.२३ ॥
พร้อมด้วยวีรบุรุษผู้เป็นหัวหน้าเหล่านี้และผู้อื่น ข้าแต่จอมคน…ร่วมกับนักรบผู้กล้าหาญดุจต้นนยครธ มีอานุภาพหาประมาณมิได้ ท่านประทับอยู่ท่ามกลางฝูงช้าง ดุจพระอินทร์ พระราชาแห่งกุรุประทับเพื่อชัยชนะ
8.4.24
आख्याता जीवमाना ये परे सैन्या यथायथम् ।
इतीदमवगच्छामि व्यक्तमर्थाभिपत्तितः ॥ ८.४.२४ ॥
กองทัพอื่นที่ยังมีชีวิตอยู่ได้ถูกกล่าวถึงไปตามลำดับแล้ว ข้าพเจ้าเข้าใจข้อนี้อย่างแจ่มแจ้งจากความหมายของคำบรรยาย
8.4.25
एवं ब्रुवन्नेव तदा धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ।
हतप्रवीरं भूयिष्ठं किञ्चिच्छेषं स्वकं बलम्।
श्रुत्वा व्यामोहमागच्छच्छोकव्याकुलितेन्द्रियः ॥ ८.४.२५ ॥
ขณะที่กล่าวอยู่อย่างนั้น ท้าวธฤตราษฎร์ บุตรของพระนางอัมพิกา ได้ฟังว่าวีรบุรุษของตนส่วนใหญ่ถูกสังหาร และกองทัพของตนเหลือเพียงเล็กน้อย จึงเข้าสู่ความงุนงง อินทรีย์ของพระองค์ถูกความโศกเศร้าครอบงำ
8.4.26
व्याकुलं मे मनस्तात श्रुत्वा सुमहदप्रियम् ।
मनो मुह्यति चाङ्गानि न च शक्नोमि धावितुम्।
इत्येवमुक्त्वा वचनं धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ।
भ्रान्तचित्तस्ततः सोऽथ बभूव जगतीपतिः ॥ ८.४.२६ ॥
ลูกรัก เมื่อได้ฟังข่าวอันน่าเสียใจยิ่งนี้ ใจของเราก็ปั่นป่วน ใจของเราหลงใหล แขนขาของเราอ่อนแรง เราไม่อาจแม้แต่จะวิ่งได้ เมื่อตรัสถ้อยคำเช่นนี้แล้ว ท้าวธฤตราษฎร์ บุตรของพระนางอัมพิกา จอมปฐพีพระองค์นั้น ก็มีจิตใจสับสนงุนงง