મહાભારત · અધ્યાય 8.46
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.46.1
सुदुष्करमिदं कर्म कृतं भीमेन सञ्जय ।
येन कर्णो महाबाहू रथोपस्थे निपातितः ॥ ८.४६.१ ॥
હે સંજય, ભીમે આ અતિ દુષ્કર કર્મ કર્યું, જેનાથી મહાબાહુ કર્ણ રથના આસન પર પડી ગયો.
8.46.2
कर्णो ह्येको रणे हन्ता पाण्डवान्सृञ्जयैः सह ।
इति दुर्योधनः सूत प्राब्रवीन्मां मुहुर्मुहुः ॥ ८.४६.२ ॥
"કર્ણ એકલો જ રણમાં સૃંજયો સહિત પાંડવોનો સંહારક છે" — હે સૂત, દુર્યોધને મને વારંવાર આમ કહ્યું.
8.46.3
पराजितं तु राधेयं दृष्ट्वा भीमेन संयुगे ।
ततः परं किमकरोत्पुत्रो दुर्योधनो मम ॥ ८.४६.३ ॥
યુદ્ધમાં ભીમ દ્વારા પરાજિત રાધેયને (કર્ણને) જોઈને, ત્યાર પછી મારા પુત્ર દુર્યોધને શું કર્યું?
8.46.4
विमुखं प्रेक्ष्य राधेयं सूतपुत्रं महाहवे ।
पुत्रस्तव महाराज सोदर्यानिदमब्रवीत् ॥ ८.४६.४ ॥
હે મહારાજ, મહાયુદ્ધમાં રાધેય સૂતપુત્ર કર્ણને વિમુખ જોઈને, આપના પુત્રે પોતાના ભાઈઓને આમ કહ્યું.
8.46.5
शीघ्रं गच्छत भद्रं वो राधेयं परिरक्षत ।
भीमसेनभयेऽगाधे म़ज्जन्तं व्यसनार्णवे ॥ ८.४६.५ ॥
"તમારું કલ્યાણ થાઓ! જલદી જાઓ અને ભીમસેનના અગાધ ભયમાં, વિપત્તિના સાગરમાં ડૂબી રહેલા રાધેયનું રક્ષણ કરો."
8.46.6
ते तु राज्ञा समादिष्टा भीमसेनं जिघांसवः ।
अभ्यवर्तन्त सङ्क्रुद्धाः पतङ्गाः पावकं यथा ॥ ८.४६.६ ॥
રાજાની આજ્ઞાથી તેઓ ભીમસેનને મારવાની ઇચ્છાથી, ક્રોધે ભરાઈને, અગ્નિ તરફ જેમ પતંગિયા દોડે તેમ તેના પર તૂટી પડ્યા.
8.46.7
श्रुतायुर्दुर्धरः क्राथो विवित्सुर्विकटः समः ।
निषङ्गी कवची पाशी तथा नन्दोपनन्दकौ ॥ ८.४६.७ ॥
શ્રુતાયુ, દુર્ધર, ક્રાથ, વિવિત્સુ, વિકટ અને સમ, નિષંગી, કવચી, પાશી તથા નંદ અને ઉપનંદ.
8.46.8
दुष्प्रधर्षः सुबाहुश्च वातवेगसुवर्चसौ ।
धनुर्ग्राहो दुर्मदश्च जलसन्धः शलः सहः ॥ ८.४६.८ ॥
દુષ્પ્રધર્ષ, સુબાહુ, વાતવેગ અને સુવર્ચસ, ધનુર્ગ્રાહ, દુર્મદ, જલસંધ, શલ અને સહ.
8.46.9
एते रथैः परिवृता वीर्यवन्तो महाबलाः ।
भीमसेनं समासाद्य समन्तात्पर्यवारयन् ॥ ८.४६.९ ॥
આ વીર્યવાન મહાબલીઓ રથોથી ઘેરાઈને ભીમસેન પાસે પહોંચ્યા અને ચારે બાજુથી તેમને ઘેરી લીધા.
8.46.10
ते व्यमुञ्चञ्छरव्रातान्नानालिङ्गान्समन्ततः ।
स तैरभ्यर्द्यमानस्तु भीमसेनो महाबलः ॥ ८.४६.१० ॥
તેમણે ચારેબાજુથી વિવિધ ચિહ્નોવાળા બાણોના સમૂહ છોડ્યા. તેમનાથી પીડાયેલો મહાબલી ભીમસેન...
8.46.11
तेषामापततां क्षिप्रं सुतानां ते जनाधिप ।
रथैः पञ्चशतैः सार्धं पञ्चाशदहनद्रथान् ॥ ८.४६.११ ॥
હે જનાધિપ! ઝડપથી ધસી આવેલા તમારા પુત્રોમાંથી ભીમસેને પાંચસો રથો સાથે પચાસ રથોનો સંહાર કર્યો.
8.46.12
विवित्सोस्तु ततः क्रुद्धो भल्लेनापाहरच्छिरः ।
भीमसेनो महाराज तत्पपात हतं भुवि ॥ ८.४६.१२ ॥
ત્યારે ક્રોધે ભરાયેલા ભીમસેને ભલ્લ વડે વિવિત્સુનું માથું કાપી નાખ્યું. હે મહારાજ, તે હણાઈને ભૂમિ પર પડ્યો.
8.46.13
सकुण्डलशिरस्त्राणं पूर्णचन्द्रोपमं तथा ।
अशोभत महाराज पूर्णचन्द्र इवाम्बरे ॥ ८.४६.१३ ॥
કુંડળ અને શિરસ્ત્રાણ સહિત તે પૂર્ણ ચંદ્ર જેવો હતો. હે મહારાજ, આકાશમાં પૂર્ણ ચંદ્રની જેમ તે શોભ્યો.
8.46.14
तं दृष्ट्वा निहतं शूरं भ्रातरः सर्वतस्तदा ।
अभ्यद्रवन्त समरे भीमं भीमपराक्रमम् ॥ ८.४६.१४ ॥
તે શૂરવીરને હણાયેલો જોઈને તેના ભાઈઓ ત્યારે ચારેય બાજુથી યુદ્ધમાં ભયંકર પરાક્રમી ભીમ પર ધસી ગયા.
8.46.15
ततोऽपराभ्यां भल्लाभ्यां पुत्रयोस्ते महाहवे ।
जहार समरे प्राणान्भीमो भीमपराक्रमः ॥ ८.४६.१५ ॥
પછી મહાયુદ્ધમાં ભયંકર પરાક્રમી ભીમે બીજા બે ભલ્લોથી તારા બે પુત્રોના પ્રાણ યુદ્ધમાં હરી લીધા.
8.46.16
तौ धरामन्वपद्येतां वातरुग्णाविव द्रुमौ ।
विकटश्च सहश्चोमौ देवपुत्रोपमौ नृप ॥ ८.४६.१६ ॥
તે બંને પવનથી તૂટેલા બે વૃક્ષોની જેમ ધરતી પર પડ્યા. હે નૃપ, વિકટ અને સહ બંને દેવપુત્રો સમાન હતા.
8.46.17
ततस्तु त्वरितो भीमः क्राथं निन्ये यमक्षयम् ।
नाराचेन सुतीक्ष्णेन स हतो न्यपतद्भुवि ॥ ८.४६.१७ ॥
પછી ભીમે ઝડપથી ક્રાથને યમલોક મોકલ્યો. અતિ તીક્ષ્ણ નારાચથી હણાયેલો તે ભૂમિ પર પડ્યો.
8.46.18
हाहाकारस्ततस्तीव्रः सम्बभूव जनेश्वर ।
वध्यमानेषु वीरेषु तव पुत्रेषु धन्विषु ॥ ८.४६.१८ ॥
હે જનેશ્વર, તારા પુત્ર ધનુર્ધર વીરો વધાતા હતા ત્યારે ભયંકર હાહાકાર ઊઠ્યો.
8.46.19
तेषां सुलुलिते सैन्ये पुनर्भीमो महाबलः ।
नन्दोपनन्दौ समरे प्रैषयद्यमसादनम् ॥ ८.४६.१९ ॥
તેમનું સૈન્ય અત્યંત વિખેરાઈ ગયું ત્યારે મહાબલી ભીમે યુદ્ધમાં નંદ અને ઉપનંદને યમસદનમાં મોકલ્યા.
8.46.20
ततस्ते प्राद्रवन्भीताः पुत्रास्ते विह्वलीकृताः ।
भीमसेनं रणे दृष्ट्वा कालान्तकयमोपमम् ॥ ८.४६.२० ॥
ત્યારે ભયભીત અને વિહ્વળ થયેલા તમારા પુત્રો, યુદ્ધમાં કાળ, અંતક અને યમ જેવા ભીમસેનને જોઈને ભાગી ગયા.
8.46.21
पुत्रांस्ते निहतान्दृष्ट्वा सूतपुत्रः सुदुर्मनाः ।
हंसवर्णान्हयान्भूयः प्रैषयद्यत्र पाण्डवः ॥ ८.४६.२१ ॥
તમારા પુત્રોને હણાયેલા જોઈને અત્યંત દુઃખી થયેલા સૂતપુત્રે હંસ જેવા રંગના ઘોડા ફરી પાંડવ જ્યાં હતો ત્યાં મોકલ્યા.
8.46.22
ते प्रेषिता महाराज मद्रराजेन वाजिनः ।
भीमसेनरथं प्राप्य समसज्जन्त वेगिताः ॥ ८.४६.२२ ॥
હે મહારાજ, મદ્રરાજે મોકલેલા તે ઘોડા વેગથી ભીમસેનના રથ પર પહોંચીને તેની સાથે અથડાયા.
8.46.23
स सन्निपातस्तुमुलो घोररूपो विशाम्पते ।
आसीद्रौद्रो महाराज कर्णपाण्डवयोर्मृधे ॥ ८.४६.२३ ॥
હે પ્રજાપતિ, મહારાજ, કર્ણ અને પાંડવ વચ્ચેની તે ટક્કર યુદ્ધમાં ભયંકર, કોલાહલભરી અને રૌદ્ર બની.
8.46.24
दृष्ट्वा मम महाराज तौ समेतौ महारथौ ।
आसीद्बुद्विः कथं युद्वमेतदद्य भविष्यति ॥ ८.४६.२४ ॥
હે મહારાજ, તે બે મહારથીઓને સામસામે મળેલા જોઈને મારા મનમાં વિચાર આવ્યો કે આજે આ યુદ્ધ કેવી રીતે થશે.
8.46.25
ततो भीमो रणश्लाघी छादयामास पत्रिभिः ।
कर्णं रणे महाराज पुत्राणां तव पश्यताम् ॥ ८.४६.२५ ॥
ત્યારે રણશ્લાઘી ભીમે બાણોથી કર્ણને ઢાંકી દીધો. હે મહારાજ, તમારા પુત્રો જોતા રહ્યા ત્યારે યુદ્ધમાં આમ થયું.
8.46.26
ततः कर्णो भृशं क्रुद्धो भीमं नवभिरायसैः ।
विव्याध परमास्त्रज्ञो भल्लैः सन्नतपर्वभिः ॥ ८.४६.२६ ॥
ત્યારે કર્ણ અત્યંત ક્રોધિત થઈ, પરમાસ્ત્રજ્ઞ, નવ લોખંડના બાણો અને વળેલી ગાંઠોવાળા ભલ્લોથી ભીમને વીંધવા લાગ્યો.
8.46.27
तान्निहत्य महाबाहुर्भीमो भीमपराक्रमः ।
आकर्णपूर्णैर्विशिखैः कर्णं विव्याध सप्तभिः ॥ ८.४६.२७ ॥
તેમને નષ્ટ કરીને મહાબાહુ ભીમ, ભયંકર પરાક્રમી, કાન સુધી ખેંચેલા બાણોથી કર્ણને સાત બાણોથી વીંધ્યો.
8.46.28
ततः कर्णो महाराज आशीविष इव श्वसन् ।
शरवर्षेण महता छादयामास पाण्डवम् ॥ ८.४६.२८ ॥
ત્યારે હે મહારાજ, કર્ણ ઝેરી સર્પની જેમ નિસાસા નાખતો, મોટા બાણવર્ષાથી પાંડવને ઢાંકવા લાગ્યો.
8.46.29
भीमोऽपि ततं शरव्रातैश्छादयित्वा महारथम् ।
पश्यतां कौरवेयाणां विननर्द महाबलः ॥ ८.४६.२९ ॥
ભીમે પણ બાણોના સમૂહોથી તે મહારથીને ઢાંકી, કૌરવો જોતા હતા ત્યારે મહાબલી થઈ ગર્જના કરી.
8.46.30
ततः कर्णो भृशं क्रुद्धो दृढमादाय कार्मुकम् ।
भीमं विव्याध दशभिः कङ्कपत्रैः शिलाशितैः।
कार्मुकं चास्य चिच्छेद भल्लेन निशितेन च ॥ ८.४६.३० ॥
ત્યારે કર્ણ અત્યંત ક્રોધિત થઈ, મજબૂત ધનુષ્ય લઈ, પથ્થર પર ધાર કાઢેલા કંકપત્ર બાણોથી દસ બાણોથી ભીમને વીંધ્યો. અને તેનું ધનુષ્ય પણ તીક્ષ્ણ ભલ્લથી કાપી નાખ્યું.
8.46.31
ततो भीमो महाबाहुर्हेमपट्टविभूषितम् ।
परिघं घोरमादाय मृतत्युदण्डमिवापरम्।
कर्णस्य निधनाकाङ्क्षी चिक्षेपातिबलो नदन् ॥ ८.४६.३१ ॥
ત્યારે મહાબાહુ ભીમે સોનાની પટ્ટીઓથી શણગારેલો, બીજા મૃત્યુદંડ જેવો ભયાનક પરિઘ ઉપાડ્યો અને કર્ણના વધની ઇચ્છાથી અતિબળવાન થઈ ગર્જના કરતાં તેને ફેંક્યો.
8.46.32
तमापतन्तं परिघं वज्राशनिसमस्वनम् ।
चिच्छेद बहुधा कर्णः शरैराशीविषोपमैः ॥ ८.४६.३२ ॥
વજ્ર અને વીજળી જેવો અવાજ કરતો, તેની તરફ આવતો એ પરિઘ કર્ણે આશીવિષ સર્પો સમાન બાણોથી અનેક ટુકડા કરીને કાપી નાખ્યો.
8.46.33
ततः कार्मुकमादाय भीमो दृढतरं तदा ।
छादयामास विशिखैः कर्णं परबलार्दनम् ॥ ८.४६.३३ ॥
ત્યારે ભીમે વધુ દૃઢતાથી ધનુષ્ય ઉપાડ્યું અને શત્રુસેનાનો નાશ કરનાર કર્ણને બાણોથી ઢાંકી દીધો.
8.46.34
ततो युद्धमभूद्धोरं कर्णपाण्डवयोर्मृधे ।
बलीन्द्रयोरिव मुहुः परस्परवधैषिणोः ॥ ८.४६.३४ ॥
ત્યારે રણભૂમિમાં કર્ણ અને પાંડવ વચ્ચે ભયાનક યુદ્ધ થયું, જાણે બે બળવાન ઇન્દ્રો એકબીજાના વધની ઇચ્છાથી વારંવાર અથડાતા હોય.
8.46.35
ततः कर्णो महाराज भीमसेनं त्रिभिः शरैः ।
आकर्णपूर्णैर्विव्याध दृढमानम्य कार्मुकम् ॥ ८.४६.३५ ॥
ત્યારે હે મહારાજ, કર્ણે ધનુષ્યને દૃઢતાથી વાળીને કાન સુધી ખેંચેલા ત્રણ બાણોથી ભીમસેનને વીંધ્યા.
8.46.36
सोऽतिविद्धो महेष्वासः कर्णेन बलिनां वरः ।
घोरमादत्त विशिखं कर्णकायावदारणम् ॥ ८.४६.३६ ॥
કર્ણથી અતિશય ઘવાયેલા, બળવાનોમાં શ્રેષ્ઠ એ મહાધનુર્ધરે કર્ણના શરીરને ચીરી નાખે એવું એક ભયાનક બાણ ઉપાડ્યું.
8.46.37
तस्य भित्त्वा तनुत्राणं भित्त्वा कायं च सायकः ।
प्राविशद्वरणीं राजन्वल्मीकमिव पन्नगः ॥ ८.४६.३७ ॥
રાજન, તેનું બખ્તર અને શરીર વીંધીને તે બાણ સાપ રાફડામાં પેસે તેમ શ્રેષ્ઠ અંગમાં પેસી ગયું.
8.46.38
स तेनातिप्रहारेण व्यथितो विह्वलन्निव ।
सञ्चचाल रथे कर्णः क्षितिकम्पे यथाऽचलः ॥ ८.४६.३८ ॥
તે અતિ પ્રહારથી પીડિત અને વિહ્વળ થઈને કર્ણ ભૂકંપમાં પર્વત હાલે તેમ રથમાં ડોલ્યો.
8.46.39
ततः कर्णो महाराज रोषामर्षसमन्वितः ।
भीमं तं पञ्चविंशत्या नाराचानां समार्पयत् ॥ ८.४६.३९ ॥
પછી હે મહારાજ, ક્રોધ અને અસહિષ્ણુતાથી ભરેલા કર્ણે તે ભીમને પચ્ચીસ નારાચ બાણોથી પ્રહાર કર્યો.
8.46.40
चिच्छेद कार्मुकं तूर्णं पाण्डवस्याशु पत्रिणा ॥ ८.४६.४० ॥
તેણે ઝડપથી એક બાણથી પાંડવનું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું.
8.46.41
तततो मुहूर्ताद्राजेन्द्र नातिकृच्छ्राद्वसन्निव ।
विरथं भीमकर्माणं भीमं कर्णश्चकार ह ॥ ८.४६.४१ ॥
પછી ક્ષણભરમાં, હે રાજેન્દ્ર, મોટા કષ્ટ વિના, જાણે સહજ રીતે, કર્ણે ભયંકર કર્મવાળા ભીમને રથવિહીન કરી દીધો.
8.46.42
विरथो भरतश्रेष्ठ प्रहसन्ननिलोपमः ।
गदां गृह्य महाबाहुरपतत्स्यन्दनोत्तमात् ॥ ८.४६.४२ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, રથવિહીન થઈને, પવન સમાન હસતો, તે મહાબાહુ ગદા લઈને ઉત્તમ રથ પરથી કૂદી પડ્યો.
8.46.43
गदया च महाराज कर्णस्य रथकूबरम् ।
पोथयामास सङ्क्रुद्धः समरे शत्रुतापनः ॥ ८.४६.४३ ॥
હે મહારાજ, ક્રોધે ભરાયેલા શત્રુતાપને યુદ્ધમાં ગદાથી કર્ણના રથકૂબરને ભાંગી નાખ્યું.
8.46.44
स क्रोधवशमापन्नः पाण्डुपुत्रः प्रतापवान् ।
विद्राव्य गदया वीरस्तव पुत्रान्महाहवे ॥ ८.४६.४४ ॥
ક્રોધના વશમાં આવેલા એ પ્રતાપી પાંડુપુત્ર વીરે મહાયુદ્ધમાં ગદાથી તમારા પુત્રોને ભગાડી મૂક્યા.
8.46.45
नागान्सप्तशतान्राजन्नीषादन्तान्प्रहारिणः ।
व्यधमत्सहसा भीमः क्रुद्धरूपः परन्तपः ॥ ८.४६.४५ ॥
હે રાજન્, હળના દાંડા જેવા દાંતવાળા, પ્રહાર કરતા સાતસો હાથીઓને ક્રોધરૂપ શત્રુતાપી ભીમે અચાનક પાડી દીધા.
8.46.46
दन्तवेष्टेषु नेत्रेषु कुम्भेषु च कटेषु च ।
मर्मस्वपि च मर्मज्ञस्तान्नागानवधीद्बली ॥ ८.४६.४६ ॥
દાંતના મૂળ, આંખો, કુંભ, કનપટી અને મર્મસ્થાનો પર પણ મર્મજ્ઞ બળવાન ભીમે એ હાથીઓને મારી નાખ્યા.
8.46.47
अर्दिता भीमसेनेन विनदन्तो भृशातुराः ।
ततस्ते प्राद्रवन्भीताः प्रहताश्च पुनःपुनः।
महामात्रास्तमावव्रुर्मेघा इव दिवाकरम् ॥ ८.४६.४७ ॥
ભીમસેનથી પીડાઈને અત્યંત વ્યાકુળ થઈ, ચીસો પાડતા, વારંવાર પ્રહાર ખાઈને ભયભીત થઈ તેઓ ભાગ્યા; ત્યારે મહાવતોએ તેને વાદળો સૂર્યને ઘેરે તેમ ઘેરી લીધો.
8.46.48
तान्स सप्तशतान्नागान्सारोहायुधकेतनान् ।
भूमिष्ठो गदया जघ्ने वज्रेणेन्द्र इवाचलान् ॥ ८.४६.४८ ॥
જમીન પર ઊભા રહીને તેણે એ સાતસો હાથીઓને, તેમના સવારો, શસ્ત્રો અને ધ્વજો સહિત, ઇન્દ્ર વજ્રથી પર્વતો પાડે તેમ ગદાથી મારી નાખ્યા.
8.46.49
ततः सुबलपुत्रस्य नागानतिबलान्पुनः ।
पोथयामास कौन्तेयो द्विपञ्चाशदरिन्दमः ॥ ८.४६.४९ ॥
પછી શત્રુદમન કુંતીપુત્રે સુબલપુત્રના અતિબળવાન બાવન હાથીઓને ફરી કચડી નાખ્યા.
8.46.50
तथा रथशततं साग्रं पत्तींश्च शतशोऽपरान् ।
न्यहनत्पाण्डवो युद्धे तापयंस्तव वाहिनीम् ॥ ८.४६.५० ॥
એ જ રીતે પાંડવે યુદ્ધમાં સો કરતાં વધુ રથો અને સેંકડો અન્ય પાયદળને મારીને તમારી સેનાને પીડિત કરી.
8.46.51
प्रताप्यमानं सूर्येण भीमेन च महात्मना ।
तव सैन्यं सञ्चुकोच चर्माग्नावाहितं यथा ॥ ८.४६.५१ ॥
સૂર્ય અને મહાત્મા ભીમથી તપાવાયેલી તમારી સેના, અગ્નિમાં મૂકેલા ચામડાની જેમ સંકોચાઈ ગઈ.
8.46.52
ते भीमभयसन्त्रस्तास्तावका भरतर्षभ ।
विहाय समरे कर्णं दुद्रुवुर्वै दिशो दश ॥ ८.४६.५२ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ! ભીમના ભયથી ત્રસ્ત થયેલા તમારા માણસો યુદ્ધમાં કર્ણને છોડીને દસ દિશાઓમાં ભાગી ગયા.
8.46.53
रथाः पञ्चशताश्चान्ये हादिनः शरवर्षिणः ।
भीममभ्यद्रवन्घ्नन्तः शरपूगैः समन्ततः ॥ ८.४६.५३ ॥
પાંચસો રથો અને બીજા ગર્જના કરતાં બાણોની વર્ષા કરતાં ભીમ તરફ દોડ્યા અને ચારે બાજુથી બાણસમૂહોથી પ્રહાર કરવા લાગ્યા.
8.46.54
तान्स पञ्चशतान्वीरान्सपताकध्वजायुधान् ।
पोथयामास गदया भीमो विष्णुरिवासुरान् ॥ ८.४६.५४ ॥
વિષ્ણુએ અસુરોને કચડ્યા તેમ ભીમે પતાકા, ધ્વજ અને આયુધો સહિત એ પાંચસો વીરોને ગદાથી કચડી નાખ્યા.
8.46.55
ततः शकुनिनिर्दिष्टाः सादिनः शूरसम्मताः ।
त्रिसाहस्राण्यभिययुः शरशक्त्यृष्टिपाणयः ॥ ८.४६.५५ ॥
ત્યારે શકુનિએ નિર્દેશેલા, શૂરવીરોએ માન્ય ગણેલા ત્રણ હજાર અશ્વારોહીઓ હાથમાં બાણ, શક્તિ અને ઋષ્ટિ લઈ આગળ વધ્યા.
8.46.56
तान्प्रत्युद्गम्य यवनान्साश्वारोहांस्तदाऽरिहा ।
विविधान्विचरन्मार्गान्गदया समपोथयत् ॥ ८.४६.५६ ॥
ત્યારે શત્રુહંતા ભીમે તેમની સામે જઈ, વિવિધ માર્ગો પર ફરતા યવનો અને અશ્વારોહીઓને ગદાથી સંપૂર્ણપણે કચડી નાખ્યા.
8.46.57
तेषामासीन्महाञ्छब्दस्ताडितानां च सर्वशः ।
अग्निभिर्दह्यमानानां नलानामिव भारत ॥ ८.४६.५७ ॥
હે ભારત, માર ખાધેલાઓમાંથી ચારેબાજુ મોટો અવાજ ઊઠ્યો, જેમ અગ્નિમાં બળતા વાંસ ફૂટે.
8.46.58
एवं सुबलपुत्रस्य त्रिसाहस्रान्हयोत्तमान् ।
हत्वाऽन्यं रथमास्थाय क्रुद्धो राधेयमभ्ययात् ॥ ८.४६.५८ ॥
આ રીતે સુબલપુત્રના ત્રણ હજાર ઉત્તમ અશ્વારોહીઓને મારીને, બીજા રથ પર ચડીને, ક્રોધે ભરાઈ તે રાધેય તરફ ગયો.
8.46.59
कर्णोऽपि समरे राजन्धर्मपुत्रमरिन्दमम् ।
स शरैश्छादयामास सारथिं चाप्यपातयत् ॥ ८.४६.५९ ॥
હે રાજન્, યુદ્ધમાં કર્ણે પણ શત્રુઓનું દમન કરનાર ધર્મપુત્ર (યુધિષ્ઠિર)ને બાણોથી ઢાંકી દીધો અને તેના સારથિને પણ પાડી નાખ્યો.
8.46.60
ततः स प्रद्रुतं सैन्यं दृष्ट्वा कर्णो महारथः। ॥ ८.४६.६० ॥
ત્યારે મહારથી કર્ણે પોતાના સૈન્યને ભાગતું જોયું.
8.46.61
राजानमभिधावन्तं शरैरावृत्य रोदसी ।
क्रुद्धः प्रच्छादयामास शरजालेन मारुतिः ॥ ८.४६.६१ ॥
રાજા તરફ ધસી આવતા તેને બાણોથી ઢાંકીને, ક્રુદ્ધ મારુતિએ બાણજાળથી આકાશ અને પૃથ્વી ઢાંકી દીધાં.
8.46.62
सन्निवृत्तस्ततस्तूर्णं राधेयः शत्रुकर्शनः ।
भीमं प्रच्छादयामास समन्तान्निशितैः शरैः ॥ ८.४६.६२ ॥
પછી શત્રુઓને પીડનાર રાધેય ઝડપથી પાછો ફરીને ભીમને ચારે બાજુથી તીક્ષ્ણ બાણોથી ઢાંકી દીધો.
8.46.63
भीमसेनरथप्रेप्सुं कर्णं भारत सात्यकिः ।
अभ्यर्दयदमेयात्मा पार्ष्णिग्रहणकारणात् ॥ ८.४६.६३ ॥
હે ભારત, ભીમસેનનો રથ મેળવવા ઇચ્છતા કર્ણને અમેયાત્મા સાત્યકિએ પાર્ષ્ણિગ્રહણના કારણે જોરથી દબાવ્યો.
8.46.64
भीमसेनरथप्रेप्सुं कर्णो भारत सात्यकिम् ।
अभ्यवर्तत शैनेयमर्दयञ्छरवृष्टिभिः ॥ ८.४६.६४ ॥
હે ભારત, ભીમસેનનો રથ ઇચ્છતા કર્ણે સાત્યકિ તરફ આગળ વધીને બાણવર્ષાથી તેને પીડ્યો.
8.46.65
तावन्योन्यं समासाद्य वृषभौ सर्वधन्विनाम् ।
विसृजन्तौ शरान्दीप्तान्विभ्राजेतां मनस्विनौ ॥ ८.४६.६५ ॥
બધા ધનુર્ધરોમાં શ્રેષ્ઠ એ બે વૃષભ એકબીજાની સામે આવીને તેજસ્વી બાણો છોડતા, મનસ્વી બનીને ચમકી ઊઠ્યા.
8.46.66
ताभ्यां वियति राजेन्द्र विततततं भीमदर्शनम् ।
कौञ्चपृष्ठारुणं रौद्रं बाणजालं व्यदृश्यत ॥ ८.४६.६६ ॥
હે રાજેન્દ્ર, તે બંને દ્વારા આકાશમાં ફેલાયેલ, જોવામાં ભયંકર, ક્રૌંચ પક્ષીની પીઠ જેવું લાલ ભયાનક બાણજાળ દેખાયું.
8.46.67
नैव सूर्यप्रभा राजन्न दिशः प्रदिशस्तथा ।
प्राज्ञासिष्म वयं ते वा शरैर्मुक्तैः सहस्रशः ॥ ८.४६.६७ ॥
હે રાજન, સૂર્યનો પ્રકાશ ન દેખાયો, ન દિશાઓ કે ઉપદિશાઓ; હજારો છોડેલા બાણોને કારણે અમે તેમને ઓળખી શકતા ન હતા.
8.46.68
मध्याह्ने तपतो राजन्भास्करस्य महाप्रभाः ।
हृताः सर्वाः शरौघैस्तैः कर्णमाधवयोस्तदा ॥ ८.४६.६८ ॥
હે રાજન, મધ્યાહ્ને તપતા સૂર્યની બધી મહાપ્રભા ત્યારે કર્ણ અને માધવના બાણસમૂહોએ હરી લીધી.
8.46.69
सौबलं कृतवर्माणं द्रौणिमाधिरथिं कृपम् ।
संसक्तान्पाण्डवैर्दृष्ट्वा निवृत्ताः कुरवः पुनः ॥ ८.४६.६९ ॥
સુબલપુત્ર શકુનિ, કૃતવર્મા, દ્રોણપુત્ર, અધિરથપુત્ર કર્ણ અને કૃપને પાંડવો સાથે ઝઝૂમતા જોઈને કૌરવો ફરી પાછા વળ્યા.
8.46.70
तेषामापततां शब्दस्तीत्र आसीद्विशाम्पते ।
उद्वृत्तानां यथा वृष्ट्या सागराणां भयावहः ॥ ८.४६.७० ॥
હે વિશાંપતિ, તેમના ધસી આવવાનો અવાજ તીવ્ર હતો; ઉછળતા સાગરોની વૃષ્ટિ જેવો ભયાનક.
8.46.71
ते सेने भृशसंसक्ते दृष्ट्वाऽन्योन्यं महाहवे ।
हर्षेण महता युक्ते परिगृह्य परस्परम् ॥ ८.४६.७१ ॥
તે મહાયુદ્ધમાં તે બંને સેનાઓ એકબીજાને જોઈને અતિશય ભીડાઈ ગઈ; મોટા હર્ષથી એકબીજાને ઘેરી લીધી.
8.46.72
ततः प्रववृते युद्धं मध्यं प्राप्ते दिवाकरे ।
यादृशं नैवमस्माभिर्दृष्टपूर्वं न च श्रुतम् ॥ ८.४६.७२ ॥
પછી સૂર્ય મધ્યાકાશે પહોંચતાં યુદ્ધ શરૂ થયું; એવું અમે પહેલાં જોયું નહોતું કે સાંભળ્યું નહોતું.
8.46.73
बलौघस्तु समासाद्य बलौघं सहसा रणे ।
उपसर्पत वेगेन वार्योघ इव सागरम् ॥ ८.४६.७३ ॥
સેનાઓનો પ્રવાહ સેનાઓના પ્રવાહને રણમાં અચાનક મળ્યો, અને જળનો પ્રવાહ સાગર તરફ દોડે તેમ વેગથી આગળ ધસ્યો.
8.46.74
आसीन्निनादः सुमहान्बाणौघानां परस्परम् ।
गर्जतां सागरौघाणां यथा स्यान्निःस्वनो महान् ॥ ८.४६.७४ ॥
એકબીજા સાથે અથડાતા બાણોના પ્રવાહોમાંથી અતિ મોટો નાદ ઊઠ્યો, જાણે ગર્જતા સાગરના તરંગોનો મહાધ્વનિ હોય.
8.46.75
ते तु सेने समासाद्य वेगवत्यौ परस्परम् ।
एकीभावमनुप्राप्ते नद्याविव समागमे ॥ ८.४६.७५ ॥
તે બે વેગવાન સેનાઓ એકબીજાનો સામનો કરીને, સંગમે બે નદીઓ ભળીને એક થાય તેમ એકરૂપ થઈ ગઈ.
8.46.76
ततः प्रववृते युद्धं घोररूपं विशाम्पते ।
कुरूणां पाण्डवानां च लिप्सतां सुमहद्यशः ॥ ८.४६.७६ ॥
પછી, હે રાજન! કુરુઓ અને પાંડવોએ અતિ મહાન યશની ઇચ્છાથી ભયંકર સ્વરૂપનું યુદ્ધ શરૂ કર્યું.
8.46.77
शूराणां गर्जतां तत्र ह्यविच्छेदकृता गिरः ।
श्रुयन्ते विविधा राजन्नामान्युद्दिश्य भारत ॥ ८.४६.७७ ॥
હે રાજન, હે ભરતવંશી! ત્યાં ગર્જતા શૂરવીરોના અવિરત, વિવિધ સ્વરો પોતાના નામો પોકારતા સંભળાતા હતા.
8.46.78
यस्य यद्धि रणे व्यङ्गं पितृतो मातृतोऽपि वा ।
कर्मतः शीलतो वाऽपि स तच्छ्रावयते युधि ॥ ८.४६.७८ ॥
યુદ્ધમાં જેને જે ગુણ કે દોષ હોય — પિતાથી, માતાથી, કર્મથી કે શીલથી — તે પોતે જ યુદ્ધમાં તે જાહેર કરે છે.
8.46.79
तान्दृष्ट्वा समरे शूशांस्तर्जमानान्परस्परम् ।
अभवन्मे मती राजन्नैषामस्तीति जीवितम् ॥ ८.४६.७९ ॥
હે રાજન, યુદ્ધભૂમિમાં એ શૂરવીરોને એકબીજાને ધમકાવતા જોઈને મારા મનમાં વિચાર આવ્યો કે એમનામાંથી કોઈનું જીવન બચશે નહીં.
8.46.80
तेषां दृष्ट्वा तु क्रुद्धानां वपूंष्यमिततेजसाम् ।
अभवन्मे भयं तीव्रं कथमेतद्भविष्यति ॥ ८.४६.८० ॥
એ ક્રોધિત, અમિત તેજસ્વી વીરોનાં શરીર જોઈને મારા મનમાં તીવ્ર ભય જાગ્યો કે આ કેવી રીતે થશે.
8.46.81
ततस्ते पाण्डवा राजन्कौरवाश्च महारथाः ।
ततक्षुः सायकैस्तूर्णमन्योन्यं विजयैषिणः ॥ ८.४६.८१ ॥
પછી હે રાજન, વિજયની ઇચ્છા કરતા પાંડવો અને કૌરવ મહારથીઓ ઝડપથી બાણોથી એકબીજાને ઘાયલ કરવા લાગ્યા.