మహాభారతం · అధ్యాయం 8.46
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.46.1
सुदुष्करमिदं कर्म कृतं भीमेन सञ्जय ।
येन कर्णो महाबाहू रथोपस्थे निपातितः ॥ ८.४६.१ ॥
సంజయా, భీముడు ఈ అత్యంత కఠినమైన కర్మను చేశాడు; దాని వల్ల మహాబాహువు కర్ణుడు రథోపస్థంపై పడగొట్టబడ్డాడు.
8.46.2
कर्णो ह्येको रणे हन्ता पाण्डवान्सृञ्जयैः सह ।
इति दुर्योधनः सूत प्राब्रवीन्मां मुहुर्मुहुः ॥ ८.४६.२ ॥
"కర్ణుడు ఒక్కడే యుద్ధంలో సృంజయులతో కలిసి పాండవులను సంహరిస్తాడు" అని, సూతా, దుర్యోధనుడు నాకు పదే పదే చెప్పాడు.
8.46.3
पराजितं तु राधेयं दृष्ट्वा भीमेन संयुगे ।
ततः परं किमकरोत्पुत्रो दुर्योधनो मम ॥ ८.४६.३ ॥
యుద్ధంలో భీముడి చేత ఓడించబడిన రాధేయుడిని (కర్ణుడిని) చూసిన తర్వాత, నా కుమారుడు దుర్యోధనుడు ఏమి చేశాడు?
8.46.4
विमुखं प्रेक्ष्य राधेयं सूतपुत्रं महाहवे ।
पुत्रस्तव महाराज सोदर्यानिदमब्रवीत् ॥ ८.४६.४ ॥
మహారాజా, మహాయుద్ధంలో రాధేయుడు, సూతపుత్రుడైన కర్ణుడు వెనుదిరిగినది చూసి, మీ కుమారుడు తన సోదరులతో ఇలా అన్నాడు.
8.46.5
शीघ्रं गच्छत भद्रं वो राधेयं परिरक्षत ।
भीमसेनभयेऽगाधे म़ज्जन्तं व्यसनार्णवे ॥ ८.४६.५ ॥
"మీకు శుభం! వేగంగా వెళ్ళండి; భీమసేనుని అగాధమైన భయంలో, విపత్తు సముద్రంలో మునిగిపోతున్న రాధేయుడిని రక్షించండి."
8.46.6
ते तु राज्ञा समादिष्टा भीमसेनं जिघांसवः ।
अभ्यवर्तन्त सङ्क्रुद्धाः पतङ्गाः पावकं यथा ॥ ८.४६.६ ॥
రాజు ఆజ్ఞాపించగా వారు భీమసేనుడిని చంపాలనే కోరికతో, కోపోద్రిక్తులై, అగ్ని వైపు పతంగాలు పరుగెత్తినట్లు అతనిపై విరుచుకుపడ్డారు.
8.46.7
श्रुतायुर्दुर्धरः क्राथो विवित्सुर्विकटः समः ।
निषङ्गी कवची पाशी तथा नन्दोपनन्दकौ ॥ ८.४६.७ ॥
శ్రుతాయుడు, దుర్ధరుడు, క్రాథుడు, వివిత్సువు, వికటుడు, సముడు, నిషంగి, కవచి, పాశి, అలాగే నందుడు, ఉపనందుడు.
8.46.8
दुष्प्रधर्षः सुबाहुश्च वातवेगसुवर्चसौ ।
धनुर्ग्राहो दुर्मदश्च जलसन्धः शलः सहः ॥ ८.४६.८ ॥
దుష్ప్రధర్షుడు, సుబాహువు, వాతవేగుడు, సువర్చసుడు, ధనుర్గ్రాహుడు, దుర్మదుడు, జలసంధుడు, శలుడు, సహుడు.
8.46.9
एते रथैः परिवृता वीर्यवन्तो महाबलाः ।
भीमसेनं समासाद्य समन्तात्पर्यवारयन् ॥ ८.४६.९ ॥
ఈ వీర్యవంతులు, మహాబలులు రథాలతో చుట్టుముట్టి, భీమసేనుని సమీపించి అన్ని వైపుల నుండి ఆవరించారు.
8.46.10
ते व्यमुञ्चञ्छरव्रातान्नानालिङ्गान्समन्ततः ।
स तैरभ्यर्द्यमानस्तु भीमसेनो महाबलः ॥ ८.४६.१० ॥
వారు అన్ని వైపుల నుండి నానా గుర్తులు గల బాణ సమూహాలను ప్రయోగించారు. వారిచే బాధింపబడిన మహాబలుడు భీమసేనుడు...
8.46.11
तेषामापततां क्षिप्रं सुतानां ते जनाधिप ।
रथैः पञ्चशतैः सार्धं पञ्चाशदहनद्रथान् ॥ ८.४६.११ ॥
ఓ జనాధిపా! వేగంగా దాడి చేస్తున్న నీ కుమారులలో భీమసేనుడు ఐదు వందల రథాలతో కూడిన యాభై రథాలను సంహరించాడు.
8.46.12
विवित्सोस्तु ततः क्रुद्धो भल्लेनापाहरच्छिरः ।
भीमसेनो महाराज तत्पपात हतं भुवि ॥ ८.४६.१२ ॥
అప్పుడు కోపించిన భీమసేనుడు భల్లంతో వివిత్సువు తలను నరికాడు. ఓ మహారాజా, అతడు హతుడై నేలపై పడిపోయాడు.
8.46.13
सकुण्डलशिरस्त्राणं पूर्णचन्द्रोपमं तथा ।
अशोभत महाराज पूर्णचन्द्र इवाम्बरे ॥ ८.४६.१३ ॥
కుండలాలు, శిరస్త్రాణంతో అతడు పూర్ణచంద్రునిలా ఉన్నాడు. మహారాజా, ఆకాశంలో పూర్ణచంద్రుడిలా ప్రకాశించాడు.
8.46.14
तं दृष्ट्वा निहतं शूरं भ्रातरः सर्वतस्तदा ।
अभ्यद्रवन्त समरे भीमं भीमपराक्रमम् ॥ ८.४६.१४ ॥
ఆ శూరుడు హతమవడం చూసి, అతని సోదరులు అన్నివైపుల నుండి అప్పుడు యుద్ధంలో భయంకర పరాక్రమశాలి భీముని మీదకు దూసుకొచ్చారు.
8.46.15
ततोऽपराभ्यां भल्लाभ्यां पुत्रयोस्ते महाहवे ।
जहार समरे प्राणान्भीमो भीमपराक्रमः ॥ ८.४६.१५ ॥
అప్పుడు మహాయుద్ధంలో భయంకర పరాక్రమశాలి భీముడు మరో రెండు భల్లాలతో నీ ఇద్దరు కుమారుల ప్రాణాలను యుద్ధంలో హరించాడు.
8.46.16
तौ धरामन्वपद्येतां वातरुग्णाविव द्रुमौ ।
विकटश्च सहश्चोमौ देवपुत्रोपमौ नृप ॥ ८.४६.१६ ॥
ఆ ఇద్దరూ గాలికి విరిగిన రెండు చెట్ల వలె నేలపై పడిపోయారు. ఓ రాజా, వికటుడు, సహుడు ఇద్దరూ దేవపుత్రుల వలె ఉన్నారు.
8.46.17
ततस्तु त्वरितो भीमः क्राथं निन्ये यमक्षयम् ।
नाराचेन सुतीक्ष्णेन स हतो न्यपतद्भुवि ॥ ८.४६.१७ ॥
అప్పుడు భీముడు త్వరగా క్రాథుని యమలోకానికి పంపాడు. అత్యంత వాడియైన నారాచంతో కొట్టబడిన అతడు నేలపై పడిపోయాడు.
8.46.18
हाहाकारस्ततस्तीव्रः सम्बभूव जनेश्वर ।
वध्यमानेषु वीरेषु तव पुत्रेषु धन्विषु ॥ ८.४६.१८ ॥
ఓ జనేశ్వరా, అప్పుడు నీ కుమారులైన ధనుర్ధరులైన వీరులు వధించబడుతుండగా భయంకరమైన హాహాకారం చెలరేగింది.
8.46.19
तेषां सुलुलिते सैन्ये पुनर्भीमो महाबलः ।
नन्दोपनन्दौ समरे प्रैषयद्यमसादनम् ॥ ८.४६.१९ ॥
వారి సైన్యం తీవ్రంగా కలత చెందినప్పుడు, మహాబలుడైన భీముడు యుద్ధంలో నందుడిని, ఉపనందుడిని యమసదనానికి పంపాడు.
8.46.20
ततस्ते प्राद्रवन्भीताः पुत्रास्ते विह्वलीकृताः ।
भीमसेनं रणे दृष्ट्वा कालान्तकयमोपमम् ॥ ८.४६.२० ॥
అప్పుడు భయపడి, కలత చెందిన మీ కుమారులు యుద్ధంలో కాలుడు, అంతకుడు, యముడిలా ఉన్న భీమసేనుడిని చూసి పారిపోయారు.
8.46.21
पुत्रांस्ते निहतान्दृष्ट्वा सूतपुत्रः सुदुर्मनाः ।
हंसवर्णान्हयान्भूयः प्रैषयद्यत्र पाण्डवः ॥ ८.४६.२१ ॥
మీ కుమారులు చంపబడటం చూసి చాలా విచారించిన సూతపుత్రుడు, హంస వర్ణం గల గుర్రాలను మళ్ళీ పాండవుడు ఉన్న చోటికి పంపాడు.
8.46.22
ते प्रेषिता महाराज मद्रराजेन वाजिनः ।
भीमसेनरथं प्राप्य समसज्जन्त वेगिताः ॥ ८.४६.२२ ॥
మహారాజా, మద్రరాజు పంపిన ఆ గుర్రాలు వేగంగా భీమసేనుడి రథాన్ని చేరి దానితో తలపడ్డాయి.
8.46.23
स सन्निपातस्तुमुलो घोररूपो विशाम्पते ।
आसीद्रौद्रो महाराज कर्णपाण्डवयोर्मृधे ॥ ८.४६.२३ ॥
ప్రజాపతీ, మహారాజా, కర్ణుడు, పాండవుడి మధ్య ఆ తలపడటం యుద్ధంలో భయంకరంగా, కోలాహలంగా, రౌద్రంగా మారింది.
8.46.24
दृष्ट्वा मम महाराज तौ समेतौ महारथौ ।
आसीद्बुद्विः कथं युद्वमेतदद्य भविष्यति ॥ ८.४६.२४ ॥
మహారాజా, ఆ ఇద్దరు మహారథులు ఎదురెదురుగా కలవడం చూసి, ఈ యుద్ధం ఈ రోజు ఎలా జరుగుతుందో అన్న ఆలోచన నాకు కలిగింది.
8.46.25
ततो भीमो रणश्लाघी छादयामास पत्रिभिः ।
कर्णं रणे महाराज पुत्राणां तव पश्यताम् ॥ ८.४६.२५ ॥
అప్పుడు యుద్ధంలో గర్వించే భీముడు బాణాలతో కర్ణుడిని కప్పివేశాడు. మహారాజా, మీ కుమారులు చూస్తుండగా యుద్ధంలో ఇది జరిగింది.
8.46.26
ततः कर्णो भृशं क्रुद्धो भीमं नवभिरायसैः ।
विव्याध परमास्त्रज्ञो भल्लैः सन्नतपर्वभिः ॥ ८.४६.२६ ॥
అప్పుడు కర్ణుడు మిక్కిలి కోపించి, పరమాస్త్రాలను తెలిసినవాడై, తొమ్మిది ఇనుప బాణాలతో, వంగిన కీళ్ల భల్లాలతో భీముడిని గుచ్చాడు.
8.46.27
तान्निहत्य महाबाहुर्भीमो भीमपराक्रमः ।
आकर्णपूर्णैर्विशिखैः कर्णं विव्याध सप्तभिः ॥ ८.४६.२७ ॥
వాటిని నాశనం చేసిన మహాబాహువు భీముడు, భయంకర పరాక్రమశాలి, చెవి వరకు లాగి వదిలిన బాణాలతో ఏడు బాణాలతో కర్ణుడిని గుచ్చాడు.
8.46.28
ततः कर्णो महाराज आशीविष इव श्वसन् ।
शरवर्षेण महता छादयामास पाण्डवम् ॥ ८.४६.२८ ॥
అప్పుడు మహారాజా, కర్ణుడు విషసర్పంలా బుసలు కొడుతూ, గొప్ప బాణవర్షంతో పాండవుడిని కప్పివేశాడు.
8.46.29
भीमोऽपि ततं शरव्रातैश्छादयित्वा महारथम् ।
पश्यतां कौरवेयाणां विननर्द महाबलः ॥ ८.४६.२९ ॥
భీముడు కూడా బాణసమూహాలతో ఆ మహారథుడిని కప్పి, కౌరవులు చూస్తుండగా మహాబలుడై గర్జించాడు.
8.46.30
ततः कर्णो भृशं क्रुद्धो दृढमादाय कार्मुकम् ।
भीमं विव्याध दशभिः कङ्कपत्रैः शिलाशितैः।
कार्मुकं चास्य चिच्छेद भल्लेन निशितेन च ॥ ८.४६.३० ॥
అప్పుడు కర్ణుడు మిక్కిలి కోపించి, గట్టి విల్లు పట్టి, రాతిపై సానపెట్టిన కంకపత్ర బాణాలతో భీముడిని పది బాణాలతో గుచ్చాడు. అతని విల్లును కూడా పదునైన భల్లంతో తెంచాడు.
8.46.31
ततो भीमो महाबाहुर्हेमपट्टविभूषितम् ।
परिघं घोरमादाय मृतत्युदण्डमिवापरम्।
कर्णस्य निधनाकाङ्क्षी चिक्षेपातिबलो नदन् ॥ ८.४६.३१ ॥
అప్పుడు మహాబాహువైన భీముడు బంగారు పట్టీలతో అలంకరించిన, మృత్యుదండంలా భయంకరమైన మరొక పరిఘను తీసుకుని, కర్ణుని వధించాలనే కోరికతో, అతిబలంగా గర్జిస్తూ దానిని విసిరాడు.
8.46.32
तमापतन्तं परिघं वज्राशनिसमस्वनम् ।
चिच्छेद बहुधा कर्णः शरैराशीविषोपमैः ॥ ८.४६.३२ ॥
వజ్రం, పిడుగుల వంటి ధ్వనితో తన వైపు వస్తున్న ఆ పరిఘను కర్ణుడు విషసర్పాలవంటి బాణాలతో అనేక ముక్కలుగా ఛేదించాడు.
8.46.33
ततः कार्मुकमादाय भीमो दृढतरं तदा ।
छादयामास विशिखैः कर्णं परबलार्दनम् ॥ ८.४६.३३ ॥
అప్పుడు భీముడు మరింత దృఢంగా ధనుస్సు తీసుకుని, శత్రుసేనను నాశనం చేసే కర్ణుని బాణాలతో కప్పివేశాడు.
8.46.34
ततो युद्धमभूद्धोरं कर्णपाण्डवयोर्मृधे ।
बलीन्द्रयोरिव मुहुः परस्परवधैषिणोः ॥ ८.४६.३४ ॥
అప్పుడు కర్ణుడు, పాండవుడి మధ్య యుద్ధభూమిలో భయంకర యుద్ధం జరిగింది; ఇద్దరు బలశాలి ఇంద్రులు ఒకరి వధ కోరి మళ్ళీ మళ్ళీ తలపడుతున్నట్లు.
8.46.35
ततः कर्णो महाराज भीमसेनं त्रिभिः शरैः ।
आकर्णपूर्णैर्विव्याध दृढमानम्य कार्मुकम् ॥ ८.४६.३५ ॥
అప్పుడు మహారాజా, కర్ణుడు ధనుస్సును గట్టిగా వంచి, చెవులదాకా లాగిన మూడు బాణాలతో భీమసేనుణ్ణి గాయపరిచాడు.
8.46.36
सोऽतिविद्धो महेष्वासः कर्णेन बलिनां वरः ।
घोरमादत्त विशिखं कर्णकायावदारणम् ॥ ८.४६.३६ ॥
కర్ణునిచే తీవ్రంగా గాయపడిన, బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన ఆ మహాధనుర్ధరుడు, కర్ణుని శరీరాన్ని చీల్చే భయంకర బాణాన్ని తీసుకున్నాడు.
8.46.37
तस्य भित्त्वा तनुत्राणं भित्त्वा कायं च सायकः ।
प्राविशद्वरणीं राजन्वल्मीकमिव पन्नगः ॥ ८.४६.३७ ॥
రాజా, అతని కవచాన్ని, శరీరాన్ని చీల్చి ఆ బాణం పుట్టలోకి పాము దూరినట్లు శ్రేష్ఠ అవయవంలోకి ప్రవేశించింది.
8.46.38
स तेनातिप्रहारेण व्यथितो विह्वलन्निव ।
सञ्चचाल रथे कर्णः क्षितिकम्पे यथाऽचलः ॥ ८.४६.३८ ॥
ఆ తీవ్రమైన దెబ్బతో బాధపడి, కర్ణుడు భూకంపంలో పర్వతం కదిలినట్లు రథంపై కంపించాడు.
8.46.39
ततः कर्णो महाराज रोषामर्षसमन्वितः ।
भीमं तं पञ्चविंशत्या नाराचानां समार्पयत् ॥ ८.४६.३९ ॥
అప్పుడు మహారాజా, కోపంతో అసహనంతో నిండిన కర్ణుడు ఆ భీముడిని ఇరవై ఐదు నారాచ బాణాలతో కొట్టాడు.
8.46.40
चिच्छेद कार्मुकं तूर्णं पाण्डवस्याशु पत्रिणा ॥ ८.४६.४० ॥
త్వరగా ఒక బాణంతో పాండవుడి విల్లును అతడు తెగ్గొట్టాడు.
8.46.41
तततो मुहूर्ताद्राजेन्द्र नातिकृच्छ्राद्वसन्निव ।
विरथं भीमकर्माणं भीमं कर्णश्चकार ह ॥ ८.४६.४१ ॥
అప్పుడు క్షణంలో, రాజేంద్రా, పెద్ద కష్టం లేకుండా, అలవోకగా కర్ణుడు భయంకర కర్మలు చేసే భీముణ్ణి రథం లేనివానిగా చేశాడు.
8.46.42
विरथो भरतश्रेष्ठ प्रहसन्ननिलोपमः ।
गदां गृह्य महाबाहुरपतत्स्यन्दनोत्तमात् ॥ ८.४६.४२ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, రథం లేనివాడై, గాలిలా నవ్వుతూ, ఆ మహాబాహువు గదను పట్టుకుని ఉత్తమ రథం నుండి దూకాడు.
8.46.43
गदया च महाराज कर्णस्य रथकूबरम् ।
पोथयामास सङ्क्रुद्धः समरे शत्रुतापनः ॥ ८.४६.४३ ॥
మహారాజా, కోపోద్రిక్తుడైన శత్రుతాపనుడు యుద్ధంలో తన గదతో కర్ణుని రథకూబరాన్ని చితకగొట్టాడు.
8.46.44
स क्रोधवशमापन्नः पाण्डुपुत्रः प्रतापवान् ।
विद्राव्य गदया वीरस्तव पुत्रान्महाहवे ॥ ८.४६.४४ ॥
కోపవశుడైన ఆ ప్రతాపవంతుడైన పాండుపుత్రుడు, వీరుడు, మహాయుద్ధంలో తన గదతో నీ కుమారులను తరిమికొట్టాడు.
8.46.45
नागान्सप्तशतान्राजन्नीषादन्तान्प्रहारिणः ।
व्यधमत्सहसा भीमः क्रुद्धरूपः परन्तपः ॥ ८.४६.४५ ॥
రాజా, నాగలి దుంగల వంటి దంతాలున్న ఏడువందల దాడిచేసే ఏనుగులను, కోపరూపుడైన శత్రుతాపి భీముడు ఒక్కసారిగా కూల్చివేశాడు.
8.46.46
दन्तवेष्टेषु नेत्रेषु कुम्भेषु च कटेषु च ।
मर्मस्वपि च मर्मज्ञस्तान्नागानवधीद्बली ॥ ८.४६.४६ ॥
దంతాల మూలాల్లో, కళ్ళలో, కుంభాలలో, కణతలలో, మర్మస్థానాలలో కూడా మర్మజ్ఞుడైన బలవంతుడు ఆ ఏనుగులను సంహరించాడు.
8.46.47
अर्दिता भीमसेनेन विनदन्तो भृशातुराः ।
ततस्ते प्राद्रवन्भीताः प्रहताश्च पुनःपुनः।
महामात्रास्तमावव्रुर्मेघा इव दिवाकरम् ॥ ८.४६.४७ ॥
భీమసేనునిచే బాధింపబడి, అత్యంత వ్యాకులులై, గర్జిస్తూ, మళ్ళీ మళ్ళీ దెబ్బతిని భయంతో అవి పారిపోయాయి; అప్పుడు మావటీలు అతన్ని మేఘాలు సూర్యుని కప్పినట్లు చుట్టుముట్టారు.
8.46.48
तान्स सप्तशतान्नागान्सारोहायुधकेतनान् ।
भूमिष्ठो गदया जघ्ने वज्रेणेन्द्र इवाचलान् ॥ ८.४६.४८ ॥
భూమిపై నిలిచి అతడు ఆ ఏడువందల ఏనుగులను, వాటి అధిరోహకులు, ఆయుధాలు, ధ్వజాలతో సహా, ఇంద్రుడు వజ్రంతో పర్వతాలను పడగొట్టినట్లు గదతో కొట్టాడు.
8.46.49
ततः सुबलपुत्रस्य नागानतिबलान्पुनः ।
पोथयामास कौन्तेयो द्विपञ्चाशदरिन्दमः ॥ ८.४६.४९ ॥
అప్పుడు కుంతీపుత్రుడు, శత్రువులను అణచువాడు, సుబలుని కుమారుని అతిబలవంతమైన ఏభై రెండు ఏనుగులను మళ్లీ నలిపివేశాడు.
8.46.50
तथा रथशततं साग्रं पत्तींश्च शतशोऽपरान् ।
न्यहनत्पाण्डवो युद्धे तापयंस्तव वाहिनीम् ॥ ८.४६.५० ॥
అలాగే పాండవుడు యుద్ధంలో వందకు పైగా రథాలను, వందల కొద్దీ ఇతర కాల్బలాన్ని చంపి, నీ సేనను బాధించాడు.
8.46.51
प्रताप्यमानं सूर्येण भीमेन च महात्मना ।
तव सैन्यं सञ्चुकोच चर्माग्नावाहितं यथा ॥ ८.४६.५१ ॥
సూర్యునిచే, మహాత్ముడైన భీముడిచే కాల్చబడిన నీ సేన, నిప్పులో ఉంచిన చర్మంలా ముడుచుకుపోయింది.
8.46.52
ते भीमभयसन्त्रस्तास्तावका भरतर्षभ ।
विहाय समरे कर्णं दुद्रुवुर्वै दिशो दश ॥ ८.४६.५२ ॥
భరతశ్రేష్ఠా! భీముని భయంతో భయకంపితులైన నీ వారు యుద్ధంలో కర్ణుని విడిచి పది దిక్కులకు పారిపోయారు.
8.46.53
रथाः पञ्चशताश्चान्ये हादिनः शरवर्षिणः ।
भीममभ्यद्रवन्घ्नन्तः शरपूगैः समन्ततः ॥ ८.४६.५३ ॥
ఐదు వందల రథాలు, ఇతరులు గర్జిస్తూ బాణవర్షం కురిపిస్తూ భీముని మీదకు దూకి, నాలుగు వైపులా బాణసమూహాలతో కొట్టారు.
8.46.54
तान्स पञ्चशतान्वीरान्सपताकध्वजायुधान् ।
पोथयामास गदया भीमो विष्णुरिवासुरान् ॥ ८.४६.५४ ॥
విష్ణువు అసురులను నలిపినట్లు, భీముడు పతాకలు, ధ్వజాలు, ఆయుధాలతో కూడిన ఆ ఐదు వందల వీరులను తన గదతో నలిపివేశాడు.
8.46.55
ततः शकुनिनिर्दिष्टाः सादिनः शूरसम्मताः ।
त्रिसाहस्राण्यभिययुः शरशक्त्यृष्टिपाणयः ॥ ८.४६.५५ ॥
అప్పుడు శకునిచే నియమించబడిన, శూరులచే గౌరవింపబడిన అశ్వికులు మూడు వేలమంది, చేతుల్లో బాణాలు, శక్తులు, ఋష్టులు పట్టుకుని ముందుకు వచ్చారు.
8.46.56
तान्प्रत्युद्गम्य यवनान्साश्वारोहांस्तदाऽरिहा ।
विविधान्विचरन्मार्गान्गदया समपोथयत् ॥ ८.४६.५६ ॥
అప్పుడు శత్రువులను సంహరించువాడు వారిని ఎదుర్కొని, యవనులను అశ్వారోహులను వివిధ మార్గాల్లో తిరుగుతూ గదతో పూర్తిగా నలిపాడు.
8.46.57
तेषामासीन्महाञ्छब्दस्ताडितानां च सर्वशः ।
अग्निभिर्दह्यमानानां नलानामिव भारत ॥ ८.४६.५७ ॥
ఓ భారతా, దెబ్బతిన్న వారి నుండి అన్ని వైపులా గొప్ప ధ్వని వెలువడింది, అగ్నిలో కాలుతున్న రెల్లు పగిలినట్లు.
8.46.58
एवं सुबलपुत्रस्य त्रिसाहस्रान्हयोत्तमान् ।
हत्वाऽन्यं रथमास्थाय क्रुद्धो राधेयमभ्ययात् ॥ ८.४६.५८ ॥
ఈ విధంగా సుబలుని కుమారుడి మూడు వేల శ్రేష్ఠ అశ్వికులను చంపి, మరొక రథమెక్కి, కోపంతో రాధేయుడిని (కర్ణుడిని) ఎదుర్కొనడానికి వెళ్ళాడు.
8.46.59
कर्णोऽपि समरे राजन्धर्मपुत्रमरिन्दमम् ।
स शरैश्छादयामास सारथिं चाप्यपातयत् ॥ ८.४६.५९ ॥
ఓ రాజా, యుద్ధంలో కర్ణుడు కూడా శత్రువులను అణచే ధర్మపుత్రుడిని (యుధిష్ఠిరుడిని) బాణాలతో కప్పి, అతని సారథిని కూడా కింద పడగొట్టాడు.
8.46.60
ततः स प्रद्रुतं सैन्यं दृष्ट्वा कर्णो महारथः। ॥ ८.४६.६० ॥
అప్పుడు మహారథుడైన కర్ణుడు తన సైన్యం పారిపోవడం చూశాడు.
8.46.61
राजानमभिधावन्तं शरैरावृत्य रोदसी ।
क्रुद्धः प्रच्छादयामास शरजालेन मारुतिः ॥ ८.४६.६१ ॥
రాజు వైపు పరుగెత్తుతున్న అతన్ని బాణాలతో కప్పి, కోపించిన మారుతి బాణజాలంతో ఆకాశాన్ని భూమిని కప్పివేశాడు.
8.46.62
सन्निवृत्तस्ततस्तूर्णं राधेयः शत्रुकर्शनः ।
भीमं प्रच्छादयामास समन्तान्निशितैः शरैः ॥ ८.४६.६२ ॥
అప్పుడు శత్రువులను బాధించే రాధేయుడు వేగంగా వెనక్కి తిరిగి, భీముణ్ణి అన్నివైపులా వాడిగల బాణాలతో కప్పాడు.
8.46.63
भीमसेनरथप्रेप्सुं कर्णं भारत सात्यकिः ।
अभ्यर्दयदमेयात्मा पार्ष्णिग्रहणकारणात् ॥ ८.४६.६३ ॥
ఓ భరతా, భీమసేనుని రథాన్ని పొందాలనుకున్న కర్ణుని, అపరిమిత ఆత్మ గల సాత్యకి పృష్ఠగ్రహణ కారణంగా తీవ్రంగా ఒత్తిడి చేశాడు.
8.46.64
भीमसेनरथप्रेप्सुं कर्णो भारत सात्यकिम् ।
अभ्यवर्तत शैनेयमर्दयञ्छरवृष्टिभिः ॥ ८.४६.६४ ॥
ఓ భరతా, భీమసేనుని రథాన్ని కోరిన కర్ణుడు సాత్యకి వైపు ముందుకు వచ్చి బాణవర్షాలతో అతన్ని పీడించాడు.
8.46.65
तावन्योन्यं समासाद्य वृषभौ सर्वधन्विनाम् ।
विसृजन्तौ शरान्दीप्तान्विभ्राजेतां मनस्विनौ ॥ ८.४६.६५ ॥
విలుకాండ్రలో శ్రేష్ఠులైన ఆ ఇద్దరు వృషభులు ఒకరినొకరు ఎదుర్కొని, ప్రకాశించే బాణాలు వదులుతూ, మనస్వులై ప్రకాశించారు.
8.46.66
ताभ्यां वियति राजेन्द्र विततततं भीमदर्शनम् ।
कौञ्चपृष्ठारुणं रौद्रं बाणजालं व्यदृश्यत ॥ ८.४६.६६ ॥
రాజేంద్రా, వారిద్దరి చేత ఆకాశంలో వ్యాపించిన, చూడటానికి భయంకరమైన, క్రౌంచపక్షి వీపులా ఎర్రనైన భయంకర బాణజాలం కనిపించింది.
8.46.67
नैव सूर्यप्रभा राजन्न दिशः प्रदिशस्तथा ।
प्राज्ञासिष्म वयं ते वा शरैर्मुक्तैः सहस्रशः ॥ ८.४६.६७ ॥
ఓ రాజా, సూర్యకాంతి కనబడలేదు, దిక్కులు, ఉపదిక్కులు కూడా కనబడలేదు; వేలకొద్దీ ప్రయోగించిన బాణాల వల్ల మేము వారిని గుర్తించలేకపోయాము.
8.46.68
मध्याह्ने तपतो राजन्भास्करस्य महाप्रभाः ।
हृताः सर्वाः शरौघैस्तैः कर्णमाधवयोस्तदा ॥ ८.४६.६८ ॥
ఓ రాజా, మధ్యాహ్నం ప్రకాశించే సూర్యుని మహాకాంతినంతా అప్పుడు కర్ణుడు, మాధవుడు ప్రయోగించిన బాణ ప్రవాహాలు హరించివేశాయి.
8.46.69
सौबलं कृतवर्माणं द्रौणिमाधिरथिं कृपम् ।
संसक्तान्पाण्डवैर्दृष्ट्वा निवृत्ताः कुरवः पुनः ॥ ८.४६.६९ ॥
సుబలుని కుమారుడు శకుని, కృతవర్మ, ద్రోణుని కుమారుడు, అధిరథుని కుమారుడు, కృపుడు పాండవులతో పోరాడుతుండటం చూసి కౌరవులు మళ్లీ వెనుదిరిగారు.
8.46.70
तेषामापततां शब्दस्तीत्र आसीद्विशाम्पते ।
उद्वृत्तानां यथा वृष्ट्या सागराणां भयावहः ॥ ८.४६.७० ॥
ఓ ప్రజాపతీ, వారు దూకినప్పుడు వచ్చిన శబ్దం తీవ్రంగా ఉంది; ఉప్పొంగే సముద్రాల వర్షంలా భయంకరంగా ఉంది.
8.46.71
ते सेने भृशसंसक्ते दृष्ट्वाऽन्योन्यं महाहवे ।
हर्षेण महता युक्ते परिगृह्य परस्परम् ॥ ८.४६.७१ ॥
ఆ మహాయుద్ధంలో ఆ రెండు సైన్యాలు ఒకదానినొకటి చూసి గాఢంగా తలపడ్డాయి; గొప్ప ఉత్సాహంతో ఒకదానినొకటి చుట్టుముట్టుకున్నాయి.
8.46.72
ततः प्रववृते युद्धं मध्यं प्राप्ते दिवाकरे ।
यादृशं नैवमस्माभिर्दृष्टपूर्वं न च श्रुतम् ॥ ८.४६.७२ ॥
అప్పుడు సూర్యుడు మధ్యాకాశానికి చేరినప్పుడు యుద్ధం ఆరంభమైంది; అలాంటిది మేము ఇంతకు ముందు చూడలేదు, వినలేదు.
8.46.73
बलौघस्तु समासाद्य बलौघं सहसा रणे ।
उपसर्पत वेगेन वार्योघ इव सागरम् ॥ ८.४६.७३ ॥
సేనల ప్రవాహం సేనల ప్రవాహాన్ని యుద్ధంలో అకస్మాత్తుగా ఎదుర్కొని, నీటి ప్రవాహం సముద్రం వైపు పరుగెత్తినట్లు వేగంగా ముందుకు దూసుకెళ్లింది.
8.46.74
आसीन्निनादः सुमहान्बाणौघानां परस्परम् ।
गर्जतां सागरौघाणां यथा स्यान्निःस्वनो महान् ॥ ८.४६.७४ ॥
ఒకదానితో ఒకటి తలపడే బాణాల ప్రవాహాల నుండి అతి గొప్ప గర్జన పుట్టింది; గర్జించే సముద్ర తరంగాల మహాధ్వనిలా అది ఉంది.
8.46.75
ते तु सेने समासाद्य वेगवत्यौ परस्परम् ।
एकीभावमनुप्राप्ते नद्याविव समागमे ॥ ८.४६.७५ ॥
ఆ రెండు వేగవంతమైన సేనలు ఒకదానినొకటి ఎదుర్కొని, రెండు నదులు సంగమంలో కలిసి ఒకటైనట్లు ఏకమయ్యాయి.
8.46.76
ततः प्रववृते युद्धं घोररूपं विशाम्पते ।
कुरूणां पाण्डवानां च लिप्सतां सुमहद्यशः ॥ ८.४६.७६ ॥
అప్పుడు, ఓ రాజా! కురువులు, పాండవులు అత్యంత గొప్ప కీర్తిని కోరి భయంకరమైన యుద్ధాన్ని ప్రారంభించారు.
8.46.77
शूराणां गर्जतां तत्र ह्यविच्छेदकृता गिरः ।
श्रुयन्ते विविधा राजन्नामान्युद्दिश्य भारत ॥ ८.४६.७७ ॥
ఓ రాజా, ఓ భరతవంశీయుడా! అక్కడ గర్జించే శూరుల అంతరాయం లేని, వివిధ స్వరాలు తమ పేర్లను చాటుతూ వినిపించాయి.
8.46.78
यस्य यद्धि रणे व्यङ्गं पितृतो मातृतोऽपि वा ।
कर्मतः शीलतो वाऽपि स तच्छ्रावयते युधि ॥ ८.४६.७८ ॥
యుద్ధంలో ఎవరికి ఏ గుణం లేదా లోపం ఉందో — తండ్రివైపు నుండైనా, తల్లివైపు నుండైనా, కర్మల నుండైనా, శీలం నుండైనా — అతడే యుద్ధంలో దానిని చాటుతాడు.
8.46.79
तान्दृष्ट्वा समरे शूशांस्तर्जमानान्परस्परम् ।
अभवन्मे मती राजन्नैषामस्तीति जीवितम् ॥ ८.४६.७९ ॥
రాజా, యుద్ధభూమిలో ఆ శూరులు ఒకరినొకరు బెదిరించుకోవడం చూసినప్పుడు, వీరిలో ఎవరికీ ప్రాణం మిగలదనే ఆలోచన నాలో కలిగింది.
8.46.80
तेषां दृष्ट्वा तु क्रुद्धानां वपूंष्यमिततेजसाम् ।
अभवन्मे भयं तीव्रं कथमेतद्भविष्यति ॥ ८.४६.८० ॥
ఆ కోపోద్రిక్తులైన, అపరిమిత తేజస్సు గల వీరుల శరీరాలను చూసినప్పుడు, ఇది ఎలా జరుగుతుందో అనే తీవ్ర భయం నాలో కలిగింది.
8.46.81
ततस्ते पाण्डवा राजन्कौरवाश्च महारथाः ।
ततक्षुः सायकैस्तूर्णमन्योन्यं विजयैषिणः ॥ ८.४६.८१ ॥
అప్పుడు రాజా, విజయాన్ని కోరిన పాండవులు, కౌరవ మహారథులు త్వరగా బాణాలతో ఒకరినొకరు గాయపరిచారు.