มหาภารตะ · อัธยายะ 8.46
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.46.1
सुदुष्करमिदं कर्म कृतं भीमेन सञ्जय ।
येन कर्णो महाबाहू रथोपस्थे निपातितः ॥ ८.४६.१ ॥
สัญชัยเอ๋ย ภีมะได้กระทำกรรมที่ยากยิ่งนี้ จนทำให้กรรณะผู้มีแขนทรงพลังถูกเหวี่ยงล้มลงบนพื้นรถศึก
8.46.2
कर्णो ह्येको रणे हन्ता पाण्डवान्सृञ्जयैः सह ।
इति दुर्योधनः सूत प्राब्रवीन्मां मुहुर्मुहुः ॥ ८.४६.२ ॥
"กรรณะผู้เดียวเป็นผู้สังหารปาณฑพและสฤญชัยทั้งหลายในสนามรบ" ทุรโยธน์กล่าวกับข้าพเจ้าซ้ำแล้วซ้ำเล่า สารถีเอ๋ย
8.46.3
पराजितं तु राधेयं दृष्ट्वा भीमेन संयुगे ।
ततः परं किमकरोत्पुत्रो दुर्योधनो मम ॥ ८.४६.३ ॥
เมื่อเห็นราธเฉยต์ถูกภีมะเอาชนะในการรบ บุตรของข้าคือทุรโยธน์จึงทำอะไรต่อไป
8.46.4
विमुखं प्रेक्ष्य राधेयं सूतपुत्रं महाहवे ।
पुत्रस्तव महाराज सोदर्यानिदमब्रवीत् ॥ ८.४६.४ ॥
ข้าแต่มหาราช เมื่อเห็นราธเฉยต์ กรรณะบุตรของสารถีหันหลังให้ในมหาสงคราม บุตรของพระองค์จึงตรัสเรื่องนี้แก่พี่น้องของตน
8.46.5
शीघ्रं गच्छत भद्रं वो राधेयं परिरक्षत ।
भीमसेनभयेऽगाधे म़ज्जन्तं व्यसनार्णवे ॥ ८.४६.५ ॥
"ขอให้พวกท่านโชคดี จงรีบไปปกป้องราธเฉยต์ที่กำลังจมอยู่ในมหาสมุทรแห่งความทุกข์ ท่ามกลางความกลัวอันลึกล้ำต่อภีมเสน"
8.46.6
ते तु राज्ञा समादिष्टा भीमसेनं जिघांसवः ।
अभ्यवर्तन्त सङ्क्रुद्धाः पतङ्गाः पावकं यथा ॥ ८.४६.६ ॥
พี่น้องเหล่านั้นได้รับคำสั่งจากพระราชา ด้วยใจที่ปรารถนาจะสังหารภีมเสน พวกเขาโกรธจัดรุดเข้าหาเขา ดุจแมลงเม่าพุ่งเข้าหากองไฟ
8.46.7
श्रुतायुर्दुर्धरः क्राथो विवित्सुर्विकटः समः ।
निषङ्गी कवची पाशी तथा नन्दोपनन्दकौ ॥ ८.४६.७ ॥
ศรุตายุษ ทุรธร กรถ วิวิตสุ วิกฏ สม นิษงคี กวจี ปาศี และนันทะกับอุปนันทะด้วยเช่นกัน
8.46.8
दुष्प्रधर्षः सुबाहुश्च वातवेगसुवर्चसौ ।
धनुर्ग्राहो दुर्मदश्च जलसन्धः शलः सहः ॥ ८.४६.८ ॥
ทุษประธรษะ สุพาหุ วาตเวคะกับสุวรจัส ธนุรครหะ ทุรมทะ ชลสันธะ ศละ และสหะ
8.46.9
एते रथैः परिवृता वीर्यवन्तो महाबलाः ।
भीमसेनं समासाद्य समन्तात्पर्यवारयन् ॥ ८.४६.९ ॥
เหล่านี้มีความกล้าหาญและกำลังมหาศาล ล้อมรอบด้วยรถศึก เข้าประชิดภีมเสนแล้วกั้นเขาไว้ทุกด้าน
8.46.10
ते व्यमुञ्चञ्छरव्रातान्नानालिङ्गान्समन्ततः ।
स तैरभ्यर्द्यमानस्तु भीमसेनो महाबलः ॥ ८.४६.१० ॥
พวกเขาระดมลูกศรเป็นพุ่มๆ มีเครื่องหมายต่างๆ กันจากทุกทิศ ส่วนภีมเสนผู้มีกำลังมหาศาลถูกพวกเขารุมโจมตี
8.46.11
तेषामापततां क्षिप्रं सुतानां ते जनाधिप ।
रथैः पञ्चशतैः सार्धं पञ्चाशदहनद्रथान् ॥ ८.४६.११ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ ภีมเสนสังหารบุตรของพระองค์ที่พุ่งเข้าใส่เขาอย่างรวดเร็ว พร้อมด้วยรถศึกห้าร้อยคัน ล้มลงไปห้าสิบคันด้วยกัน
8.46.12
विवित्सोस्तु ततः क्रुद्धो भल्लेनापाहरच्छिरः ।
भीमसेनो महाराज तत्पपात हतं भुवि ॥ ८.४६.१२ ॥
จากนั้น ภีมเสนผู้โกรธจัดได้ตัดศีรษะของวิวิตสุด้วยลูกศรภัลละ ข้าแต่มหาราช ผู้นั้นสิ้นชีวิตแล้วล้มลงบนพื้นดิน
8.46.13
सकुण्डलशिरस्त्राणं पूर्णचन्द्रोपमं तथा ।
अशोभत महाराज पूर्णचन्द्र इवाम्बरे ॥ ८.४६.१३ ॥
ศีรษะที่มีตุ้มหูและหมวกเกราะนั้นงดงามดุจพระจันทร์เต็มดวง ข้าแต่มหาราช ผู้นั้นส่องแสงดุจพระจันทร์เต็มดวงบนท้องฟ้า
8.46.14
तं दृष्ट्वा निहतं शूरं भ्रातरः सर्वतस्तदा ।
अभ्यद्रवन्त समरे भीमं भीमपराक्रमम् ॥ ८.४६.१४ ॥
เมื่อพี่น้องเห็นวีรบุรุษผู้นั้นถูกสังหาร ก็รุมกันเข้าหาภีมะผู้มีวีรภาพน่าสะพรึงกลัว จากทุกทิศในสนามรบ
8.46.15
ततोऽपराभ्यां भल्लाभ्यां पुत्रयोस्ते महाहवे ।
जहार समरे प्राणान्भीमो भीमपराक्रमः ॥ ८.४६.१५ ॥
จากนั้น ในมหาสงคราม ภีมะผู้มีวีรภาพน่าสะพรึงกลัว ได้ปลิดชีวิตบุตรทั้งสองของพระองค์ในการรบด้วยลูกศรภัลละอีกสองดอก
8.46.16
तौ धरामन्वपद्येतां वातरुग्णाविव द्रुमौ ।
विकटश्च सहश्चोमौ देवपुत्रोपमौ नृप ॥ ८.४६.१६ ॥
ทั้งสองล้มลงกับพื้นดุจต้นไม้สองต้นที่ลมพัดหัก ข้าแต่พระราชา วิกฏและสหะทั้งสองดุจโอรสของเหล่าเทพ
8.46.17
ततस्तु त्वरितो भीमः क्राथं निन्ये यमक्षयम् ।
नाराचेन सुतीक्ष्णेन स हतो न्यपतद्भुवि ॥ ८.४६.१७ ॥
ครั้นแล้ว ภีมะผู้รวดเร็วได้ส่งกราถะไปยังที่อยู่ของพระยม ถูกลูกศรนาราจะที่คมกล้า เขาจึงล้มลงสู่พื้นดิน
8.46.18
हाहाकारस्ततस्तीव्रः सम्बभूव जनेश्वर ।
वध्यमानेषु वीरेषु तव पुत्रेषु धन्विषु ॥ ८.४६.१८ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ เสียงคร่ำครวญอันดังโหมก็บังเกิดขึ้น ขณะที่บุตรของพระองค์ วีรบุรุษผู้ถือธนู กำลังถูกสังหาร
8.46.19
तेषां सुलुलिते सैन्ये पुनर्भीमो महाबलः ।
नन्दोपनन्दौ समरे प्रैषयद्यमसादनम् ॥ ८.४६.१९ ॥
เมื่อกองทัพของพวกเขาแตกกระจัดกระจายไปทั่ว ภีมะผู้มีกำลังมหาศาลก็ส่งนันทะและอุปนันทะไปสู่ที่อยู่ของยมอีกครั้งในสนามรบ
8.46.20
ततस्ते प्राद्रवन्भीताः पुत्रास्ते विह्वलीकृताः ।
भीमसेनं रणे दृष्ट्वा कालान्तकयमोपमम् ॥ ८.४६.२० ॥
ครั้นแล้ว บุตรของพระองค์ซึ่งหวาดกลัวและงุนงง ก็วิ่งหนีไป เมื่อเห็นภีมเสนในสนามรบ ดุจกาละ ผู้ทำลาย และยม
8.46.21
पुत्रांस्ते निहतान्दृष्ट्वा सूतपुत्रः सुदुर्मनाः ।
हंसवर्णान्हयान्भूयः प्रैषयद्यत्र पाण्डवः ॥ ८.४६.२१ ॥
เมื่อเห็นบุตรของท่านถูกสังหาร สูตบุตรกรรณะผู้ทุกข์ใจยิ่งนัก จึงส่งม้าสีหงส์ไปยังที่ที่ปาณฑพอยู่อีกครั้ง
8.46.22
ते प्रेषिता महाराज मद्रराजेन वाजिनः ।
भीमसेनरथं प्राप्य समसज्जन्त वेगिताः ॥ ८.४६.२२ ॥
ม้าเหล่านั้นที่พระราชาแห่งมัทระส่งมา ข้าแต่มหาราชา วิ่งเร็วถึงรถของภีมเสนแล้วเข้าประจัญบานกับรถนั้น
8.46.23
स सन्निपातस्तुमुलो घोररूपो विशाम्पते ।
आसीद्रौद्रो महाराज कर्णपाण्डवयोर्मृधे ॥ ८.४६.२३ ॥
การปะทะกันนั้น ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ ข้าแต่มหาราชา ระหว่างกรรณะกับปาณฑพในสนามรบ กลายเป็นการต่อสู้ที่อึกทึก น่าสะพรึงกลัว และดุร้าย
8.46.24
दृष्ट्वा मम महाराज तौ समेतौ महारथौ ।
आसीद्बुद्विः कथं युद्वमेतदद्य भविष्यति ॥ ८.४६.२४ ॥
ข้าแต่มหาราชา เมื่อเห็นมหารถทั้งสองมาประจันหน้ากัน ความคิดก็เกิดขึ้นในใจข้าว่า การรบนี้จะเป็นไปอย่างไรในวันนี้
8.46.25
ततो भीमो रणश्लाघी छादयामास पत्रिभिः ।
कर्णं रणे महाराज पुत्राणां तव पश्यताम् ॥ ८.४६.२५ ॥
ครั้นแล้ว ภีมะผู้คุยโวในการรบ ได้ใช้ลูกศรปกคลุมกรรณะในการสู้รบ ข้าแต่มหาราชา ขณะที่บุตรของท่านกำลังดูอยู่
8.46.26
ततः कर्णो भृशं क्रुद्धो भीमं नवभिरायसैः ।
विव्याध परमास्त्रज्ञो भल्लैः सन्नतपर्वभिः ॥ ८.४६.२६ ॥
แล้วกรรณะผู้โกรธจัดยิ่งนัก ผู้เชี่ยวชาญอาวุธชั้นสูงสุด ได้ยิงภีมะด้วยลูกศรเหล็กเก้าดอก และด้วยลูกศรภัลละที่มีข้อโค้งงอ
8.46.27
तान्निहत्य महाबाहुर्भीमो भीमपराक्रमः ।
आकर्णपूर्णैर्विशिखैः कर्णं विव्याध सप्तभिः ॥ ८.४६.२७ ॥
ภีมะผู้แขนใหญ่และมีพละกำลังน่าสะพรึงกลัว ทำลายลูกศรเหล่านั้นแล้ว จึงยิงกรรณะด้วยลูกศรเจ็ดดอกที่เหนี่ยวดึงจนถึงใบหู
8.46.28
ततः कर्णो महाराज आशीविष इव श्वसन् ।
शरवर्षेण महता छादयामास पाण्डवम् ॥ ८.४६.२८ ॥
ครั้นแล้ว ข้าแต่มหาราชา กรรณะก็ถอนหายใจฟืดฟาดดั่งงูพิษ ปกคลุมปาณฑพด้วยฝนลูกศรอันมหึมา
8.46.29
भीमोऽपि ततं शरव्रातैश्छादयित्वा महारथम् ।
पश्यतां कौरवेयाणां विननर्द महाबलः ॥ ८.४६.२९ ॥
ภีมะก็เช่นกัน หลังจากปกคลุมมหารถนั้นด้วยกองลูกศร ก็คำรามกึกก้องด้วยพละกำลังอันมหาศาล ขณะที่เการพทั้งหลายกำลังเฝ้าดู
8.46.30
ततः कर्णो भृशं क्रुद्धो दृढमादाय कार्मुकम् ।
भीमं विव्याध दशभिः कङ्कपत्रैः शिलाशितैः।
कार्मुकं चास्य चिच्छेद भल्लेन निशितेन च ॥ ८.४६.३० ॥
แล้วกรรณะผู้โกรธจัดยิ่งนัก จับคันธนูอันแข็งแรงของตน ยิงภีมะด้วยลูกศรสิบดอกมีขนนกกระสา ลับบนหิน และด้วยลูกศรภัลละอันคมกล้า ตัดคันธนูของภีมะขาดไป
8.46.31
ततो भीमो महाबाहुर्हेमपट्टविभूषितम् ।
परिघं घोरमादाय मृतत्युदण्डमिवापरम्।
कर्णस्य निधनाकाङ्क्षी चिक्षेपातिबलो नदन् ॥ ८.४६.३१ ॥
ครั้นแล้ว ภีมะผู้แขนใหญ่ จับกระบองเหล็กอันน่าสะพรึงที่ประดับด้วยแถบทอง ดั่งเป็นคทาแห่งความตายอีกอันหนึ่ง ปรารถนาความตายของกรรณะ จึงคำรามด้วยพละกำลังอันมหาศาล และขว้างมันออกไป
8.46.32
तमापतन्तं परिघं वज्राशनिसमस्वनम् ।
चिच्छेद बहुधा कर्णः शरैराशीविषोपमैः ॥ ८.४६.३२ ॥
กรรณะตัดกระบองเหล็กที่พุ่งลงมาหาตนซึ่งมีเสียงดั่งสายฟ้าและอสนีบาต ให้แตกเป็นชิ้นเล็กชิ้นน้อยด้วยลูกศรที่เหมือนงูพิษ
8.46.33
ततः कार्मुकमादाय भीमो दृढतरं तदा ।
छादयामास विशिखैः कर्णं परबलार्दनम् ॥ ८.४६.३३ ॥
ครั้นแล้ว ภีมะจับคันธนูของตนให้มั่นยิ่งขึ้น แล้วปกคลุมกรรณะผู้บดขยี้กองทัพของฝ่ายศัตรูด้วยลูกศร
8.46.34
ततो युद्धमभूद्धोरं कर्णपाण्डवयोर्मृधे ।
बलीन्द्रयोरिव मुहुः परस्परवधैषिणोः ॥ ८.४६.३४ ॥
แล้วการสู้รบอันน่าสะพรึงก็เกิดขึ้นระหว่างกรรณะกับปาณฑพในสนามรบ ดั่งเทพผู้เป็นใหญ่สองตนที่มีพลังมหาศาล ปะทะกันซ้ำแล้วซ้ำเล่า ต่างปรารถนาความตายของอีกฝ่าย
8.46.35
ततः कर्णो महाराज भीमसेनं त्रिभिः शरैः ।
आकर्णपूर्णैर्विव्याध दृढमानम्य कार्मुकम् ॥ ८.४६.३५ ॥
ครั้นแล้ว ข้าแต่มหาราชา กรรณะง้างคันธนูอย่างมั่นคง เหนี่ยวดึงจนถึงใบหู แล้วยิงภีมเสนด้วยลูกศรสามดอก
8.46.36
सोऽतिविद्धो महेष्वासः कर्णेन बलिनां वरः ।
घोरमादत्त विशिखं कर्णकायावदारणम् ॥ ८.४६.३६ ॥
ภีมะผู้เป็นนักธนูยอดเยี่ยม ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีพลัง ถูกกรรณะยิงจนบาดเจ็บสาหัส จึงหยิบลูกศรอันน่าสะพรึงที่จะเจาะร่างของกรรณะขึ้นมา
8.46.37
तस्य भित्त्वा तनुत्राणं भित्त्वा कायं च सायकः ।
प्राविशद्वरणीं राजन्वल्मीकमिव पन्नगः ॥ ८.४६.३७ ॥
ข้าแต่พระราชา ลูกศรนั้นทะลุชุดเกราะและร่างกายของเขา แล้วพุ่งเข้าไปในเนื้ออันประเสริฐ ดั่งงูที่มุดเข้าไปในจอมปลวก
8.46.38
स तेनातिप्रहारेण व्यथितो विह्वलन्निव ।
सञ्चचाल रथे कर्णः क्षितिकम्पे यथाऽचलः ॥ ८.४६.३८ ॥
กรรณะรู้สึกเจ็บปวดจากการโจมตีอันรุนแรงนั้น และดูเหมือนมึนงง จึงโยกเยกอยู่บนรถ ดั่งภูเขาที่สั่นสะเทือนเมื่อแผ่นดินไหว
8.46.39
ततः कर्णो महाराज रोषामर्षसमन्वितः ।
भीमं तं पञ्चविंशत्या नाराचानां समार्पयत् ॥ ८.४६.३९ ॥
ครั้นแล้ว ข้าแต่มหาราชา กรรณะเต็มไปด้วยความโกรธและความอดทนไม่ได้ จึงยิงภีมะนั้นด้วยลูกศรเหล็กยี่สิบห้าดอก
8.46.40
चिच्छेद कार्मुकं तूर्णं पाण्डवस्याशु पत्रिणा ॥ ८.४६.४० ॥
เขารีบตัดคันธนูของปาณฑพขาดด้วยลูกศรเพียงดอกเดียวอย่างรวดเร็ว
8.46.41
तततो मुहूर्ताद्राजेन्द्र नातिकृच्छ्राद्वसन्निव ।
विरथं भीमकर्माणं भीमं कर्णश्चकार ह ॥ ८.४६.४१ ॥
ต่อมา หลังจากเวลาไม่นาน ข้าแต่จอมกษัตริย์ กรรณะได้ทำให้ภีมะผู้มีการกระทำอันน่ากลัวไร้รถศึกไปได้ โดยไม่ยากลำบากนัก ราวกับเป็นเรื่องง่าย
8.46.42
विरथो भरतश्रेष्ठ प्रहसन्ननिलोपमः ।
गदां गृह्य महाबाहुरपतत्स्यन्दनोत्तमात् ॥ ८.४६.४२ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในวงศ์ภรต ภีมะผู้มีแขนทรงพลังนั้น ซึ่งบัดนี้ไร้รถศึก หัวเราะดุจสายลม จับตะบองขึ้นมาแล้วกระโดดลงจากรถศึกอันยอดเยี่ยม
8.46.43
गदया च महाराज कर्णस्य रथकूबरम् ।
पोथयामास सङ्क्रुद्धः समरे शत्रुतापनः ॥ ८.४६.४३ ॥
ข้าแต่พระจอมกษัตริย์ ภีมะผู้โกรธจัดและทำให้ศัตรูร้อนรน ใช้ตะบองทุบแอกรถศึกของกรรณะในการรบ
8.46.44
स क्रोधवशमापन्नः पाण्डुपुत्रः प्रतापवान् ।
विद्राव्य गदया वीरस्तव पुत्रान्महाहवे ॥ ८.४६.४४ ॥
โอรสของปาณฑุผู้ทรงพลังนั้น ผู้เป็นวีรบุรุษ ตกอยู่ใต้อำนาจของความโกรธ ได้ไล่ทหารโอรสของท่านให้แตกกระจัดกระจายด้วยตะบองของตนในการรบอันยิ่งใหญ่
8.46.45
नागान्सप्तशतान्राजन्नीषादन्तान्प्रहारिणः ।
व्यधमत्सहसा भीमः क्रुद्धरूपः परन्तपः ॥ ८.४६.४५ ॥
ข้าแต่พระราชา ภีมะผู้มีร่างกายดุดันและทำให้ศัตรูร้อนรน ได้ฟาดช้างเจ็ดร้อนเชือกที่เข้าโจมตี มีงาดุจคันไถ ให้ล้มลงในทันที
8.46.46
दन्तवेष्टेषु नेत्रेषु कुम्भेषु च कटेषु च ।
मर्मस्वपि च मर्मज्ञस्तान्नागानवधीद्बली ॥ ८.४६.४६ ॥
วีรบุรุษผู้เชี่ยวชาญจุดตาย ผู้ทรงพลังนั้น ได้สังหารช้างเหล่านั้น โดยโจมตีที่โคนงา ดวงตา หน้าผาก แก้ม และจุดสำคัญต่าง ๆ บนร่างกาย
8.46.47
अर्दिता भीमसेनेन विनदन्तो भृशातुराः ।
ततस्ते प्राद्रवन्भीताः प्रहताश्च पुनःपुनः।
महामात्रास्तमावव्रुर्मेघा इव दिवाकरम् ॥ ८.४६.४७ ॥
ถูกภีมเสนโจมตี ช้างเหล่านั้นร้องคำรามอย่างทุกข์ทรมานยิ่ง ถูกฟาดซ้ำแล้วซ้ำเล่า จึงพากันวิ่งหนีอย่างหวาดกลัว แล้วพวกควาญช้างก็ล้อมภีมะไว้ ดุจเมฆล้อมดวงอาทิตย์
8.46.48
तान्स सप्तशतान्नागान्सारोहायुधकेतनान् ।
भूमिष्ठो गदया जघ्ने वज्रेणेन्द्र इवाचलान् ॥ ८.४६.४८ ॥
ภีมะยืนอยู่บนพื้นดิน ใช้ตะบองฟาดช้างเจ็ดร้อยเชือกพร้อมทั้งควาญช้าง อาวุธ และธงประจำ ดุจพระอินทร์ฟาดภูเขาด้วยสายฟ้า
8.46.49
ततः सुबलपुत्रस्य नागानतिबलान्पुनः ।
पोथयामास कौन्तेयो द्विपञ्चाशदरिन्दमः ॥ ८.४६.४९ ॥
จากนั้น โอรสของกุนตีผู้ทำให้ศัตรูหวั่นไหว ได้บดขยี้ช้างที่มีกำลังมหาศาลของโอรสสุพละอีกห้าสิบสองเชือก
8.46.50
तथा रथशततं साग्रं पत्तींश्च शतशोऽपरान् ।
न्यहनत्पाण्डवो युद्धे तापयंस्तव वाहिनीम् ॥ ८.४६.५० ॥
ในทำนองเดียวกัน ปาณฑพผู้นั้นได้สังหารรถศึกกว่าหนึ่งร้อยคันและทหารราบอีกนับร้อย ในการรบ ทำให้กองทัพของท่านเดือดร้อน
8.46.51
प्रताप्यमानं सूर्येण भीमेन च महात्मना ।
तव सैन्यं सञ्चुकोच चर्माग्नावाहितं यथा ॥ ८.४६.५१ ॥
กองทัพของท่านถูกทั้งดวงอาทิตย์และภีมะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่แผดเผา จึงหดตัวลง ดุจหนังที่วางอยู่ในกองไฟ
8.46.52
ते भीमभयसन्त्रस्तास्तावका भरतर्षभ ।
विहाय समरे कर्णं दुद्रुवुर्वै दिशो दश ॥ ८.४६.५२ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งวงศ์ภรต ทหารของท่านเหล่านั้นต่างหวาดกลัวด้วยความน่าสะพรึงของภีมะ จึงทอดทิ้งกรรณะในการรบ แล้วหนีไปยังทิศทั้งสิบ
8.46.53
रथाः पञ्चशताश्चान्ये हादिनः शरवर्षिणः ।
भीममभ्यद्रवन्घ्नन्तः शरपूगैः समन्ततः ॥ ८.४६.५३ ॥
รถศึกอีกห้าร้อยคันซึ่งคำรามกึกก้องและโปรยลูกศรลงมาดุจฝน พุ่งเข้าใส่ภีมะ และโจมตีท่านจากทุกทิศด้วยลูกศรจำนวนมาก
8.46.54
तान्स पञ्चशतान्वीरान्सपताकध्वजायुधान् ।
पोथयामास गदया भीमो विष्णुरिवासुरान् ॥ ८.४६.५४ ॥
ภีมะได้บดขยี้วีรบุรุษห้าร้อยนายพร้อมธง ป้ายประจำรถ และอาวุธของพวกเขา ด้วยตะบอง ดุจพระวิษณุบดขยี้เหล่าอสูร
8.46.55
ततः शकुनिनिर्दिष्टाः सादिनः शूरसम्मताः ।
त्रिसाहस्राण्यभिययुः शरशक्त्यृष्टिपाणयः ॥ ८.४६.५५ ॥
จากนั้น ทหารม้าสามพันนายที่ศกุนีส่งมา และได้รับการยกย่องว่าเป็นวีรบุรุษ ได้บุกเข้ามาพร้อมลูกศร หอก และหลาวในมือ
8.46.56
तान्प्रत्युद्गम्य यवनान्साश्वारोहांस्तदाऽरिहा ।
विविधान्विचरन्मार्गान्गदया समपोथयत् ॥ ८.४६.५६ ॥
ผู้ทำลายศัตรูจึงเข้าพบพวกยวนะและทหารม้าเหล่านั้น ขณะที่พวกมันเคลื่อนไปตามเส้นทางต่าง ๆ แล้วบดขยี้พวกมันจนสิ้นด้วยตะบอง
8.46.57
तेषामासीन्महाञ्छब्दस्ताडितानां च सर्वशः ।
अग्निभिर्दह्यमानानां नलानामिव भारत ॥ ८.४६.५७ ॥
ข้าแต่ภารตะ จากพวกที่ถูกฟาดอยู่ที่นั่น มีเสียงดังกึกก้องไปทุกทิศ ดุจเสียงต้นอ้อที่แตกปะทุขณะถูกไฟเผา
8.46.58
एवं सुबलपुत्रस्य त्रिसाहस्रान्हयोत्तमान् ।
हत्वाऽन्यं रथमास्थाय क्रुद्धो राधेयमभ्ययात् ॥ ८.४६.५८ ॥
เมื่อสังหารทหารม้าชั้นยอดสามพันนายของโอรสสุพละได้ดังนี้แล้ว ภีมะก็ขึ้นรถศึกอีกคันหนึ่ง และด้วยความโกรธ จึงเข้าโจมตีโอรสของราธา
8.46.59
कर्णोऽपि समरे राजन्धर्मपुत्रमरिन्दमम् ।
स शरैश्छादयामास सारथिं चाप्यपातयत् ॥ ८.४६.५९ ॥
ข้าแต่พระราชา ในการรบ กรรณะได้ปกคลุมโอรสของธรรมะผู้ทำให้ศัตรูหวั่นไหวด้วยลูกศร และยังทำให้สารถีของท่านล้มลงด้วย
8.46.60
ततः स प्रद्रुतं सैन्यं दृष्ट्वा कर्णो महारथः। ॥ ८.४६.६० ॥
ครั้นแล้ว กรรณะผู้เป็นมหารถีเห็นกองทัพของตนแตกพ่ายหนีไป
8.46.61
राजानमभिधावन्तं शरैरावृत्य रोदसी ।
क्रुद्धः प्रच्छादयामास शरजालेन मारुतिः ॥ ८.४६.६१ ॥
บุตรแห่งวายุผู้โกรธแค้น ปกคลุมฟ้าและแผ่นดินด้วยตาข่ายแห่งลูกศร เมื่อพุ่งเข้าหาพระราชา พระองค์ก็ปิดบังทุกสิ่งด้วยลูกศร
8.46.62
सन्निवृत्तस्ततस्तूर्णं राधेयः शत्रुकर्शनः ।
भीमं प्रच्छादयामास समन्तान्निशितैः शरैः ॥ ८.४६.६२ ॥
จากนั้น ราธเยยะ ผู้ทำให้ศัตรูหวาดหวั่น หันกลับอย่างรวดเร็ว และปกคลุมภีมะจากทุกด้านด้วยลูกศรคมกล้า
8.46.63
भीमसेनरथप्रेप्सुं कर्णं भारत सात्यकिः ।
अभ्यर्दयदमेयात्मा पार्ष्णिग्रहणकारणात् ॥ ८.४६.६३ ॥
ข้าแต่ภารตะ สาตยกิผู้มีจิตใจไร้ขอบเขต กดดันกรรณะ ผู้ปรารถนารถศึกของภีมเสนะ เพราะเหตุแห่งการโจมตีจากด้านหลัง
8.46.64
भीमसेनरथप्रेप्सुं कर्णो भारत सात्यकिम् ।
अभ्यवर्तत शैनेयमर्दयञ्छरवृष्टिभिः ॥ ८.४६.६४ ॥
ข้าแต่ภารตะ กรรณะผู้ปรารถนารถศึกของภีมเสนะ ได้เข้าโจมตีสาตยกิ และกดดันเขาด้วยฝนลูกศร
8.46.65
तावन्योन्यं समासाद्य वृषभौ सर्वधन्विनाम् ।
विसृजन्तौ शरान्दीप्तान्विभ्राजेतां मनस्विनौ ॥ ८.४६.६५ ॥
วีรบุรุษสองผู้เป็นดั่งวัวจ่าฝูงแห่งนักธนูทั้งปวง เมื่อเข้าประจัญหน้ากัน ต่างยิงลูกศรลุกโชน และส่องแสงรุ่งเรือง ทั้งสองมีจิตใจกล้าหาญ
8.46.66
ताभ्यां वियति राजेन्द्र विततततं भीमदर्शनम् ।
कौञ्चपृष्ठारुणं रौद्रं बाणजालं व्यदृश्यत ॥ ८.४६.६६ ॥
ข้าแต่ราชาแห่งกษัตริย์ บนท้องฟ้า ตาข่ายลูกศรที่ทั้งสองยิงออกมาปรากฏขึ้น แผ่กว้างและขยายตัว น่าสะพรึงกลัวแก่ผู้พบเห็น มีสีแดงคล้ายหลังนกกระเรียน
8.46.67
नैव सूर्यप्रभा राजन्न दिशः प्रदिशस्तथा ।
प्राज्ञासिष्म वयं ते वा शरैर्मुक्तैः सहस्रशः ॥ ८.४६.६७ ॥
ข้าแต่พระราชา ไม่มีแสงอาทิตย์ ไม่มีทิศหลักหรือทิศรอง ที่จะมองเห็นได้ เพราะลูกศรนับพันถูกยิงออกมา พวกเรามิอาจจำแนกใครได้เลย
8.46.68
मध्याह्ने तपतो राजन्भास्करस्य महाप्रभाः ।
हृताः सर्वाः शरौघैस्तैः कर्णमाधवयोस्तदा ॥ ८.४६.६८ ॥
ข้าแต่พระราชา ในเวลาเที่ยงวัน แสงอันรุ่งโรจน์ของดวงอาทิตย์ที่แผดเผา ถูกกลืนหายไปหมดด้วยกระแสลูกศรของกรรณะและมาธวะทั้งสอง
8.46.69
सौबलं कृतवर्माणं द्रौणिमाधिरथिं कृपम् ।
संसक्तान्पाण्डवैर्दृष्ट्वा निवृत्ताः कुरवः पुनः ॥ ८.४६.६९ ॥
เมื่อเห็นศกุนีบุตรของสุพละ กฤตวรมัน บุตรของโทรณะ กรรณะบุตรของอธิรถ และกฤปะ ประจัญบานอยู่กับปาณฑพ พวกกุรุก็หวนกลับมาอีกครั้ง
8.46.70
तेषामापततां शब्दस्तीत्र आसीद्विशाम्पते ।
उद्वृत्तानां यथा वृष्ट्या सागराणां भयावहः ॥ ८.४६.७० ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ เสียงการเข้าโจมตีของพวกเขาดังกึกก้องรุนแรง น่าหวาดหวั่นดั่งฝนแห่งมหาสมุทรที่คลั่งคลื่น
8.46.71
ते सेने भृशसंसक्ते दृष्ट्वाऽन्योन्यं महाहवे ।
हर्षेण महता युक्ते परिगृह्य परस्परम् ॥ ८.४६.७१ ॥
ในมหาสงครามนั้น สองกองทัพเห็นกันและกันแล้ว ต่างประสานติดพันกันอย่างแน่นหนา ด้วยความปีติยินดีอย่างยิ่ง ต่างรวบรัดและล้อมกันและกันไว้
8.46.72
ततः प्रववृते युद्धं मध्यं प्राप्ते दिवाकरे ।
यादृशं नैवमस्माभिर्दृष्टपूर्वं न च श्रुतम् ॥ ८.४६.७२ ॥
จากนั้น เมื่อดวงอาทิตย์ขึ้นถึงกลางวัน การรบก็เริ่มขึ้น เป็นการรบอย่างที่พวกเราไม่เคยพบเห็นหรือได้ยินมาก่อน
8.46.73
बलौघस्तु समासाद्य बलौघं सहसा रणे ।
उपसर्पत वेगेन वार्योघ इव सागरम् ॥ ८.४६.७३ ॥
กองทัพใหญ่ได้พบกองทัพใหญ่ในสนามรบ ก็พุ่งไปข้างหน้าอย่างรวดเร็วทันที ดั่งกระแสน้ำที่ไหลเชี่ยวเข้าสู่มหาสมุทร
8.46.74
आसीन्निनादः सुमहान्बाणौघानां परस्परम् ।
गर्जतां सागरौघाणां यथा स्यान्निःस्वनो महान् ॥ ८.४६.७४ ॥
เสียงคำรามอันดังกึกก้องได้เกิดขึ้น จากกระแสลูกศรที่กระทบกันและกัน เหมือนเสียงอันยิ่งใหญ่ของคลื่นมหาสมุทรที่คำรามอยู่
8.46.75
ते तु सेने समासाद्य वेगवत्यौ परस्परम् ।
एकीभावमनुप्राप्ते नद्याविव समागमे ॥ ८.४६.७५ ॥
สองกองทัพอันรวดเร็วนั้นประจัญหน้ากัน กลายเป็นหนึ่งเดียว ดั่งสองแม่น้ำที่มาบรรจบกันและรวมเป็นสายเดียว
8.46.76
ततः प्रववृते युद्धं घोररूपं विशाम्पते ।
कुरूणां पाण्डवानां च लिप्सतां सुमहद्यशः ॥ ८.४६.७६ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ จากนั้นการรบอันน่าสะพรึงกลัวก็เริ่มขึ้น ระหว่างพวกกุรุและปาณฑพ ที่ต่างปรารถนาเกียรติยศอันยิ่งใหญ่
8.46.77
शूराणां गर्जतां तत्र ह्यविच्छेदकृता गिरः ।
श्रुयन्ते विविधा राजन्नामान्युद्दिश्य भारत ॥ ८.४६.७७ ॥
ข้าแต่พระราชา ข้าแต่ทายาทแห่งภารตะ ณ ที่นั้น มีเสียงของวีรบุรุษผู้คำรามอยู่ ดังขาดช่วงมิได้ หลากหลาย ต่างร้องเรียกเอ่ยนามของตนเอง
8.46.78
यस्य यद्धि रणे व्यङ्गं पितृतो मातृतोऽपि वा ।
कर्मतः शीलतो वाऽपि स तच्छ्रावयते युधि ॥ ८.४६.७८ ॥
ไม่ว่าความบกพร่องหรือคุณลักษณะใดที่ชายคนหนึ่งมี ไม่ว่าจะได้มาจากบิดาหรือมารดา จากการกระทำหรือจากความประพฤติ ในการต่อสู้ เขาก็จะประกาศให้ผู้อื่นได้ยินเองทั้งสิ้น
8.46.79
तान्दृष्ट्वा समरे शूशांस्तर्जमानान्परस्परम् ।
अभवन्मे मती राजन्नैषामस्तीति जीवितम् ॥ ८.४६.७९ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อเห็นวีรบุรุษเหล่านั้นข่มขู่กันและกันในสนามรบ ความคิดหนึ่งก็เกิดขึ้นในใจของข้าพเจ้าว่า ไม่มีผู้ใดในพวกเขาเหลือชีวิตอยู่
8.46.80
तेषां दृष्ट्वा तु क्रुद्धानां वपूंष्यमिततेजसाम् ।
अभवन्मे भयं तीव्रं कथमेतद्भविष्यति ॥ ८.४६.८० ॥
เมื่อเห็นร่างกายของผู้โกรธเกรี้ยวเหล่านั้น ผู้มีอานุภาพไร้ประมาณ ความกลัวอันรุนแรงก็เกิดขึ้นในใจข้าพเจ้าว่า เรื่องนี้จะเป็นไปได้อย่างไรกัน
8.46.81
ततस्ते पाण्डवा राजन्कौरवाश्च महारथाः ।
ततक्षुः सायकैस्तूर्णमन्योन्यं विजयैषिणः ॥ ८.४६.८१ ॥
ครั้งนั้น ข้าแต่พระราชา ปาณฑพและเหล่ามหารถแห่งเการพ ผู้มุ่งหวังชัยชนะ ต่างก็ยิงธนูใส่กันอย่างรวดเร็ว