మహాభారతం · అధ్యాయం 8.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.48.1
वर्तमाने तथा युद्धे क्षत्रियाणां निमज्जने ।
गाण्डीवस्य महाघोषः श्रूयते युधि मारिष ॥ ८.४८.१ ॥
ఈ విధంగా యుద్ధం కొనసాగుతుండగా, క్షత్రియులు మునిగిపోతుండగా, ఓ ప్రభూ, యుద్ధంలో గాండీవం యొక్క గొప్ప ధ్వని వినిపించింది.
8.48.2
संशप्तकानामकरोत्कदनं यत्र पाण्डवः ।
कोसलानां तथा राजन्नारायणबलस्य च ॥ ८.४८.२ ॥
అక్కడ పాండవుడు సంశప్తకులను, ఓ రాజా, కోసలులను మరియు నారాయణ సైన్యాన్ని సంహరించాడు.
8.48.3
संशप्तकास्तु समरे शरवृष्टिः समन्ततः ।
अपातयन्पार्थमूर्ध्नि जयगृद्धाः प्रमन्यवः ॥ ८.४८.३ ॥
కాని సంశప్తకులు యుద్ధంలో నలుదిక్కులా బాణవర్షం కురిపించారు; విజయాకాంక్షతో, కోపంతో అర్జునుని శిరస్సుపై దాన్ని పడేశారు.
8.48.4
तां शस्त्रवृष्टिमायान्तीमुरसा धारयन्प्रभुः ।
व्यगाहत परान्पार्थो विनिघ्नन्रथिनां वरान् ॥ ८.४८.४ ॥
ఆ వస్త్రవర్షాన్ని తన వక్షస్థలంతో భరిస్తూ, ప్రభువైన పార్థుడు శత్రువుల్లోకి చొచ్చుకుపోయాడు; శ్రేష్ఠ రథికులను సంహరిస్తూ.
8.48.5
विक्षोभ्य तु रथानीकं कङ्कपत्रैः शिलाशितैः ।
आससाद ततः पार्थः सुशर्माणं महारथम् ॥ ८.४८.५ ॥
రథ సైన్యాన్ని కలవరపెట్టి, రాతిపై పదును పెట్టిన కంకపత్ర బాణాలతో, అప్పుడు పార్థుడు సుశర్మ అనే మహారథుని సమీపించాడు.
8.48.6
स तस्य शरवर्षाणि ववर्ष रथिनां वरः ।
तथा संशप्तकाश्चैव पार्थस्य समरे स्थिताः ॥ ८.४८.६ ॥
రథికులలో శ్రేష్ఠుడైన అతడు అతనిపై బాణవర్షం కురిపించాడు; అలాగే యుద్ధంలో పార్థునికి ఎదురుగా నిలిచిన సంశప్తకులు కూడా అలాగే చేశారు.
8.48.7
सुशर्मा तु ततः पार्थं विद्ध्वा दशभिराशुगैः ।
जनार्दनं त्रिभिर्बाणैरहनद्दक्षिणे भुजे ॥ ८.४८.७ ॥
అప్పుడు సుశర్మ అర్జునుని పది వేగమైన బాణాలతో గాయపరిచి, జనార్దనుని మూడు బాణాలతో కుడి భుజంపై కొట్టాడు.
8.48.8
ततोऽपरेण भल्लेन केतुं पार्थस्य मारिष ।
विव्याध समरे राजन्सुशर्मा क्रोधमूर्च्छितः ॥ ८.४८.८ ॥
అప్పుడు, ఓ రాజా, కోపంతో మూర్ఛితుడైన సుశర్మ యుద్ధంలో మరో భల్లంతో పార్థుని ధ్వజాన్ని కొట్టాడు.
8.48.9
स वानरवरो राजन्विश्वकर्मकृतो महान् ।
ननाद सुमहानादं नृत्यन्निव विभीषयन् ॥ ८.४८.९ ॥
ఓ రాజా, విశ్వకర్మ నిర్మించిన ఆ గొప్ప వానర శ్రేష్ఠుడు నృత్యం చేస్తున్నట్లుగా భయంకరమైన గర్జన చేశాడు.
8.48.10
कपेस्तु निनदं श्रुत्वा सन्त्रस्ता तव वाहिनी ।
भयं विपुलमासाद्य निश्चेष्टा समपद्यत ॥ ८.४८.१० ॥
ఆ కోతి గర్జనను విని నీ సైన్యం భయకంపితమై, తీవ్రమైన భయంతో నిశ్చలమైపోయింది.
8.48.11
ततः सा शुशुभे सेना निश्चेष्टाऽवस्थिता नृप ।
नानापुष्पसमाकीर्णं यथा चित्रीकृतं वनम् ॥ ८.४८.११ ॥
ఓ రాజా, అప్పుడు నిశ్చలంగా నిలిచిన ఆ సేన, నానావిధ పుష్పాలతో నిండి చిత్రీకరించబడిన అరణ్యంలా ప్రకాశించింది.
8.48.12
प्रतिलभ्य ततः संज्ञां योधास्ते कुरुसत्तम ।
अर्जुनं सिषिचुर्बाणैः पर्वतं जलदा इव ॥ ८.४८.१२ ॥
ఓ కురుశ్రేష్ఠా, తరువాత స్పృహ తిరిగి పొందిన ఆ యోధులు అర్జునుడిపై బాణాలతో వర్షం కురిపించారు, మేఘాలు పర్వతంపై వర్షించినట్లు.
8.48.13
सञ्छाद्य समरे पार्थं परिवव्रुः समन्ततः ।
ते हयान्रथचक्रे तु रथेषां चापि मारिष।
ग्रहीतुं प्रचक्रमुश्चैव क्रोधाविष्टाः समन्ततः ॥ ८.४८.१३ ॥
యుద్ధంలో పార్థుని కప్పి వారు నలుదిక్కులా చుట్టుముట్టారు. ఓ మారిష, గుర్రాలను, రథచక్రాలను, రథికులను కూడా పట్టుకోవడానికి వారు ఆవేశంతో నిండి అన్ని వైపులా ప్రారంభించారు.
8.48.14
निगृह्य तु रथं तस्य योधास्ते तु सहस्रशः ।
रथबन्धं प्रचक्रुर्हि पाण्डवस्यामितौजसः ॥ ८.४८.१४ ॥
అతని రథాన్ని నిరోధించి, ఆ యోధులు వేలమంది అమితౌజస్సు గల పాండవుని రథాన్ని చుట్టుముట్టి బంధించారు.
8.48.15
रथमारुरुहुः केचित्कृष्णपार्थौ जिघृक्षवः ।
संशप्तकानां योधास्ते सिंहनादांश्च नेदिरे ॥ ८.४८.१५ ॥
కొందరు కృష్ణుడిని, పార్థుని పట్టుకోవాలనే కోరికతో రథమెక్కారు. ఆ సంశప్తకుల యోధులు సింహనాదాలు చేశారు.
8.48.16
अपरे जगृहुश्चैव केशवस्य महाभुजौ ।
पार्थं चैके महाराज रथस्थं जगृहुर्मुदा ॥ ८.४८.१६ ॥
ఇతరులు కేశవుని మహాబాహువులను పట్టుకున్నారు; ఓ మహారాజా, కొందరు రథంపై నిలిచిన పార్థుని సంతోషంతో పట్టుకున్నారు.
8.48.17
अच्युतः स महाबाहुर्विधुन्वन्रणमूर्धनि ।
पातयामास तान्सर्वान्दुष्टहस्तीव हस्तिपान् ॥ ८.४८.१७ ॥
ఆ అచ్యుతుడు, మహాబాహువు, యుద్ధాగ్రంలో వారిని విదిలించి, దుష్ట ఏనుగు మావటీలను పడదోసినట్లు వారినందరినీ పడగొట్టాడు.
8.48.18
स रथस्तैर्गृहीतस्तु पाण्डवस्य महात्मनः ।
स्पन्दितुं नाशकद्राजंस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ८.४८.१८ ॥
ఓ రాజా, వారు మహాత్ముడైన పాండవుని ఆ రథాన్ని పట్టుకున్నారు; అయినా అది కదలలేకపోయింది; అది అద్భుతంగా మారినట్లయింది.
8.48.19
ततः पार्थो महाबाहुः संवृतः स्तैर्महारथैः ।
निगृहीतं रथं दृष्ट्वा तांश्चाप्याद्रवतो बहून् ॥ ८.४८.१९ ॥
అప్పుడు మహాబాహువైన పార్థుడు ఆ మహారథులచే చుట్టుముట్టబడ్డాడు. తన రథం పట్టుబడినట్లు, అనేకులు తన వైపు పరుగెత్తి రావడం చూశాడు.
8.48.20
रथारूढांश्च सुबहून्पदाऽऽक्षिप्य न्यपातयत् ।
अपातयदसम्भ्रान्तः शरैरासन्नयोधिभिः ॥ ८.४८.२० ॥
రథాలపై నిలబడి ఉన్న అనేకులను అతడు కాలితో తన్ని పడగొట్టాడు. దగ్గరగా పోరాడుతున్న యోధులను కలతచెందకుండా బాణాలతో కూల్చాడు.
8.48.21
तांस्तापयित्वा समरे पार्थः परपुरञ्जयः ।
स्मयन्निव महाबाहुः केशवं वाक्यमब्रवीत् ॥ ८.४८.२१ ॥
యుద్ధంలో వారిని బాధించి, శత్రునగరాలను జయించే పార్థుడు, మహాబాహువు, నవ్వుతున్నట్లుగా కేశవునితో ఈ మాట పలికాడు.
8.48.22
पश्य कृष्ण महाबाहो संशप्तकगणान्बहून् ।
कुर्वतोऽसुकरं कर्म मुमूर्षून्कालचोदितान् ॥ ८.४८.२२ ॥
చూడు కృష్ణా, ఓ మహాబాహూ! సాధించలేని కార్యం చేస్తూ, మరణాన్ని కోరుతూ, కాలంచే ప్రేరితులైన ఈ అనేక సంశప్తక గణాలను.
8.48.23
रथबन्धमिमं प्राप्य पृथिव्यां नास्ति कश्चन ।
यः सहेत पुमाँल्लोके मदन्यः क्षत्रियर्षभः ॥ ८.४८.२३ ॥
ఈ రథ-ముట్టడిని ఎదుర్కొని, లోకంలో నాకు తప్ప మరెవరూ క్షత్రియులలో శ్రేష్ఠుడుగా దీన్ని సహించలేరు.
8.48.24
पश्यैततानद्य समरे मत्प्रयुक्तैः सुतेजनैः ।
पात्यमानान्रणे कृष्ण शरैराशीविषोपमैः ॥ ८.४८.२४ ॥
చూడు, ఈనాడు యుద్ధంలో నేను ప్రయోగించిన, బాగా పదునుపెట్టిన, విషసర్పాల వంటి బాణాలచే కూల్చబడుతున్న వీరిని, కృష్ణా.
8.48.25
इत्येवमुक्त्वा बीभत्सुः शङ्खप्रवरमुत्तमम् ।
व्यनादयदमेयात्मा देवदत्तं महामृधे ॥ ८.४८.२५ ॥
ఇలా చెప్పి, అమేయాత్ముడైన బీభత్సుడు (అర్జునుడు) మహాయుద్ధంలో తన ఉత్తమ శంఖం దేవదత్తాన్ని మోగించాడు.
8.48.26
देवदत्तस्वनं श्रुत्वा केशवोऽपि महायशाः ।
पाञ्चजन्यस्वनं चक्रे पूरयन्निव रोदसी ॥ ८.४८.२६ ॥
దేవదత్తం ధ్వనిని విని, మహాయశస్వి కేశవుడు కూడా ద్యావాపృథివులను నింపుతున్నట్లుగా పాంచజన్యాన్ని మోగించాడు.
8.48.27
तयोः शङ्खस्वनं श्रुत्वा संशप्तकवरूथिनी ।
सञ्चचाल महाराज वित्रस्ता चाद्रवद्भृशम् ॥ ८.४८.२७ ॥
మహారాజా, వారిద్దరి శంఖధ్వనిని విని సంశప్తక సేన వణికి, భయభ్రాంతమై అత్యంతంగా పారిపోయింది.
8.48.28
नागमस्त्रं ततः पार्थः प्रादुश्चक्रे हसन्निव ।
पादबन्धं स तेषां वै चक्रे तेन महास्त्रवित् ॥ ८.४८.२८ ॥
అప్పుడు పార్థుడు నవ్వుతున్నట్లుగా నాగాస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు. ఆ మహాస్త్రవేత్త దానితో వారి పాదాలను బంధించాడు.
8.48.29
यानुद्दिश्य रणे पार्थः पादबन्धं चकार ह ।
ते बद्धाः पादबन्धेन योधाः संशप्तकास्तदा ॥ ८.४८.२९ ॥
ఏ యోధులను లక్ష్యంగా చేసుకుని పార్థుడు యుద్ధంలో పాదబంధనం చేశాడో, ఆ సంశప్తక యోధులు అప్పుడు పాదబంధంతో కట్టబడ్డారు.
8.48.30
निर्विचेष्टास्तदाऽभूवन्पाण्डवस्यास्त्रतेजसा ।
निर्विचेष्टांस्ततो योधानवधीत्पाण्डुनन्दनः।
यथेन्द्रः समरे दैत्यांस्तारकस्य वधे पुरा ॥ ८.४८.३० ॥
పాండవుని అస్త్రతేజస్సు వల్ల వారు నిశ్చేష్టులయ్యారు. అప్పుడు పాండునందనుడు నిశ్చేష్టులైన యోధులను వధించాడు, పూర్వం తారకుని వధలో ఇంద్రుడు యుద్ధంలో దైత్యులను వధించినట్లు.
8.48.31
ते वध्यमानाः समरे मुमुचुस्तं रथोत्तमम् ।
आयुधानि च सर्वाणि विस्रष्टुमुपचक्रमुः ॥ ८.४८.३१ ॥
యుద్ధంలో చంపబడుతూ వారు ఆ ఉత్తమ రథంపై ఆయుధాలను ప్రయోగించడం మొదలుపెట్టారు; అన్ని ఆయుధాలనూ విడవసాగారు.
8.48.32
ततः सुशर्मा राजेन्द्र गृहीतां वीक्ष्य वाहिनीम् ।
सौपर्णमस्त्रं त्वरितः प्रादुश्चक्रे महारथः ॥ ८.४८.३२ ॥
అప్పుడు, ఓ రాజేంద్రా, తన సేన బంధించబడటం చూసి మహారథుడైన సుశర్మ వేగంగా సౌపర్ణ అస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు.
8.48.33
ततः सुपर्णाः सम्पेतुर्भक्षयन्तो भुजङ्गमान् ।
ततो विदुद्रुवुर्नागास्तान्दृष्ट्वा खेचरान्नृप ॥ ८.४८.३३ ॥
అప్పుడు సుపర్ణులు (గరుడులు) దూకి పాములను భక్షిస్తూ వచ్చారు. ఓ రాజా, ఆకాశంలో సంచరించే వారిని చూసి నాగులు పారిపోయాయి.
8.48.34
तद्विमुक्तं बलं रेजे पादबन्धाद्विशाम्पते ।
मेघबन्धाद्यथा मुक्तो भास्करस्तापयन्प्रजाः ॥ ८.४८.३४ ॥
ఓ ప్రజాపతీ, కాళ్ల బంధం నుండి విడిపడిన ఆ సేన, మేఘ బంధం నుండి విడివడిన సూర్యుడు ప్రజలను తపింపజేసినట్లు ప్రకాశించింది.
8.48.35
विप्रमुक्ताः स्वका योधाः फल्गुनस्य रथं प्रति ।
ससृजुः शरसङ्घांश्च शस्त्रसङ्घांश्च मारिष ॥ ८.४८.३५ ॥
విడిపడిన తమ యోధులు ఫల్గుణుడి (అర్జునుడి) రథం వైపు బాణ సమూహాలను, ఆయుధ సమూహాలను ప్రయోగించారు, ఓ మారిష.
8.48.36
तां महास्त्रमयीं वृष्टिं शरैः सञ्छिद्य भारत ।
अवधीत्सततो योधान्वासविः परवीरहा ॥ ८.४८.३६ ॥
ఓ భారత, ఆ మహాస్త్రమయ వర్షాన్ని బాణాలతో ఛేదించి, శత్రువీరులను సంహరించే వాసవి (అర్జునుడు) నిరంతరం యోధులను వధించాడు.
8.48.37
सुशर्मा तु ततो राजन्बाणेन नतपर्वणा ।
अर्जुनं हृदये विद्ध्वा विव्याधान्यैस्त्रिसप्तभिः ॥ ८.४८.३७ ॥
రాజా, అప్పుడు సుశర్ముడు వంగిన కొనగల బాణంతో అర్జునుని హృదయాన్ని కొట్టి, ఇరవై ఒక్క ఇతర బాణాలతో అతన్ని గాయపరిచాడు.
8.48.38
स गाढविद्धो व्यथितो रथोपस्थ उपाविशतत् ।
तत उच्चुक्रुशुः सर्वे हतः पार्थ इति ब्रुवन् ॥ ८.४८.३८ ॥
తీవ్రంగా గాయపడి బాధపడుతూ అతడు రథపు అరుగుపై కూర్చున్నాడు. అప్పుడు అందరూ 'పార్థుడు చంపబడ్డాడు!' అని బిగ్గరగా అరిచారు.
8.48.39
ततः शङ्खनिनादाश्च भेरीशब्दाश्च पुष्कलाः ।
नानावादित्रनिनदाः सिंहनादाश्च जज्ञिरे ॥ ८.४८.३९ ॥
అప్పుడు శంఖధ్వనులు, భేరుల అధిక ధ్వనులు, వివిధ వాద్యాల నినాదాలు, సింహనాదాలు మొదలయ్యాయి.
8.48.40
प्रतिलभ्य ततः संज्ञां श्वेताश्वः कृष्णसारथिः ।
सोऽतिविद्धो महेष्वासः शरैराशीविपोपमैः।
सुशर्माणं महाराज क्रोधाविष्टो महारथः ॥ ८.४८.४० ॥
అప్పుడు స్పృహ తిరిగి పొంది, తెల్లని గుర్రాలు, కృష్ణుడు సారథిగా కలిగిన ఆ మహాధనుర్ధారి, తీవ్రంగా గాయపడినప్పటికీ, విషసర్పాల వంటి బాణాలతో, మహారాజా, కోపోద్రిక్తుడై సుశర్ముని ఎదుర్కొన్నాడు.
8.48.41
ततः शरशतैः पार्थः सञ्छाद्यैनं क्षणाद्रणे ।
दिशस्तु वारयामास बाणैस्तत्र महास्त्रवित् ॥ ८.४८.४१ ॥
అప్పుడు పార్థుడు వందలాది బాణాలతో అతన్ని క్షణంలో యుద్ధంలో కప్పివేసి, మహాస్త్రాలు తెలిసిన అతడు బాణాలతో దిక్కులన్నింటినీ అడ్డుకున్నాడు.
8.48.42
विमुखीकृत्य समरे सुशर्माणं धनञ्जयः ।
ऐन्द्रमस्त्रममेयात्मा प्रादुश्चक्रे हसन्निव ॥ ८.४८.४२ ॥
యుద్ధంలో సుశర్ముడిని పరాఙ్ముఖుడిని చేసి, అపరిమిత ఆత్మ కలిగిన ధనంజయుడు నవ్వుతున్నట్లుగా ఐంద్ర అస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు.
8.48.43
ततो बाणसहस्राणि तदुत्सृष्टानि मारिष ।
सर्वदिक्षु व्यदृश्यन्त सूदयन्ति रथद्विपान् ॥ ८.४८.४३ ॥
అప్పుడు అతడు ప్రయోగించిన వేలకొద్దీ బాణాలు, ఓ మారిష, అన్ని దిక్కులలో కనిపించాయి; రథాలను, ఏనుగులను సంహరిస్తూ.
8.48.44
हयान्पत्तींश्च समरे शस्त्रैः शतसहस्रशः ।
रराज समरे राजञ्शक्रो निघ्नन्निवासुरान् ॥ ८.४८.४४ ॥
యుద్ధంలో ఆయుధాలతో లక్షలాది గుర్రాలను, కాల్బలాన్ని సంహరిస్తూ, ఓ రాజా, అతడు అసురులను చంపే ఇంద్రునిలా ప్రకాశించాడు.
8.48.45
वध्यमाने ततः सैन्ये भयं सुमहदाविशत् ।
संशप्तकगणानां च गोपालानां च भारत ॥ ८.४८.४५ ॥
అప్పుడు సైన్యం హతమవుతుండగా, ఓ భారతా, సంశప్తకుల గణాలలోనూ గోపాలులలోనూ అత్యంత భయం ప్రవేశించింది.
8.48.46
न हि तत्र पुमान्कश्चिद्योऽर्जुनं प्रतिबुध्यते ।
पश्यतां तत्र वीराणामहन्यत बलं तव ॥ ८.४८.४६ ॥
అక్కడ అర్జునుని నిజంగా గ్రహించగల ఏ మనిషీ లేడు; వీరులు చూస్తుండగానే నీ బలం నాశనమైంది.
8.48.47
हन्यमानं च तदभून्निश्चेष्टं च पराक्रमे ॥ ८.४८.४७ ॥
దెబ్బతింటున్న ఆ సైన్యం పరాక్రమంలో చలనం లేకుండా అయ్యింది.
8.48.48
अयुतं तत्र योधानां हत्वा पाण्डुसुतो रणे ।
व्यभ्राजत महाराज विधूमोऽग्निरिव ज्वलन् ॥ ८.४८.४८ ॥
అక్కడ యుద్ధంలో పదివేల యోధులను చంపి, ఓ మహారాజా, పాండుపుత్రుడు పొగలేని మండుతున్న అగ్నిలా ప్రకాశించాడు.
8.48.49
चतुर्दशसहस्राणि यानि दृष्टनि भारत ।
रथानामयुतं चैव त्रिसहस्राश्च दन्तिनः ॥ ८.४८.४९ ॥
ఓ భారతా, కనబడిన పదునాలుగు వేలు, పదివేల రథాలు, మూడువేల ఏనుగులు కూడా.
8.48.50
ततः संशप्तका भूयः परिवव्रुर्धनञ्जयम् ।
मर्तव्यमिति निश्चित्य जयं वाप्यनिवर्तनम् ॥ ८.४८.५० ॥
అప్పుడు సంశప్తకులు మళ్లీ ధనంజయుడిని చుట్టుముట్టారు, చావాలని లేదా జయించాలని నిశ్చయించుకుని, వెనుదిరగకుండా.
8.48.51
तत्र युद्धं महच्चासीत्तावकानां विशाम्पते ।
शूरेण बलिना सार्धं पाण्डवेन किरीटिना।
जित्वा तान्न्यहनत्पार्थः शत्रूञ्शक्र इवासुरान् ॥ ८.४८.५१ ॥
అక్కడ మీ ప్రజలకు, ఓ ప్రజాధిపతీ, శూరుడూ బలవంతుడూ అయిన కిరీటిధారి పాండవునితో గొప్ప యుద్ధం జరిగింది. వారిని జయించి పార్థుడు శత్రువులను సంహరించాడు, ఇంద్రుడు అసురులను సంహరించినట్లు.