మహాభారతం · అధ్యాయం 8.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.49.1
कृतवर्मा कृपो द्रौणिः सूतपुत्रश्च मारिष ।
उलूकः सौबलश्चैव राजा च सह सोदरैः ॥ ८.४९.१ ॥
కృతవర్మ, కృపుడు, ద్రోణపుత్రుడు, సూతపుత్రుడు (కర్ణుడు), ఓ మారిష, ఉలూకుడు, సుబలపుత్రుడు (శకుని), మరియు రాజు (దుర్యోధనుడు) తన సోదరులతో కలిసి.
8.49.2
सीदमानां चमूं दृष्ट्वा पाण्डुपुत्रभयार्दिताम् ।
समुज्जह्रुः स्म वेगेन भिन्नां नावमिवार्णवे ॥ ८.४९.२ ॥
పాండుపుత్రుల భయంతో పీడితమై మునిగిపోతున్న సేనను చూసి, సముద్రంలో విరిగిన నావను లేపినట్లు వారు వేగంగా దానిని పైకి లేపారు.
8.49.3
ततो युद्धमतीवासीन्मुहूर्तमिव भारत ।
भीरूणां त्रासजननं शूराणां हर्षवर्धनम् ॥ ८.४९.३ ॥
అప్పుడు, ఓ భరతవంశీయుడా, యుద్ధం అత్యంత తీవ్రమైంది; ఒక క్షణం ఆగినట్లుగా ఉంది — భీరువులకు భయం కలిగిస్తూ, శూరులకు ఆనందాన్ని పెంచుతూ.
8.49.4
कृपेण शरवर्षाणि प्रतिमुक्तानि संयुगे ।
सृञ्जयांश्छादयामासुः शलभानां व्रजा इव ॥ ८.४९.४ ॥
యుద్ధంలో కృపుడు కురిపించిన బాణ వర్షాలు సృంజయులను కప్పివేశాయి — మిడతల గుంపుల వలె.
8.49.5
शिखण्डी च ततः क्रुद्धो गौतमं त्वरितो ययौ ।
ववर्ष शरवर्षाणि समन्ताद्द्विजपुङ्गवम् ॥ ८.४९.५ ॥
అప్పుడు కోపోద్రిక్తుడైన శిఖండి త్వరగా గౌతముడి (కృపుడి) వైపు వెళ్లి, అన్ని వైపుల నుండి ఆ ద్విజశ్రేష్ఠునిపై బాణవర్షం కురిపించాడు.
8.49.6
कृपस्तु शरवर्षं तद्विनिहत्य महास्त्रवित् ।
शिखण्डिनं रणे क्रुद्धो विव्याध दशभिः शरैः ॥ ८.४९.६ ॥
కాని మహాస్త్రాలను ఎరిగిన కృపుడు ఆ బాణవర్షాన్ని నాశనం చేసి, యుద్ధంలో కోపంతో శిఖండిని పది బాణాలతో గుచ్చాడు.
8.49.7
ततः शिखण्डी कुपितः शरैः सप्तभिराहवे ।
कृपं विव्याध कुपितं कङ्कपत्रैरजिह्मगैः ॥ ८.४९.७ ॥
అప్పుడు కోపించిన శిఖండి యుద్ధంలో ఏడు బాణాలతో కోపించిన కృపుడిని గాయపరిచాడు; అవి నేరుగా ఎగిరే కంకపత్ర బాణాలు.
8.49.8
ततः कृपः शरैस्तीक्ष्णैः सोऽतिविद्धो महारथः ।
ततः सुनिशितैस्तीक्ष्णैः क्षुरप्रैर्हेमभूषितैः।
व्यश्वसूतरथं चक्रे शिखण्डिनमथो द्विजः ॥ ८.४९.८ ॥
తరువాత కృపుడు — తీవ్రంగా గాయపడిన ఆ మహారథుడు — పదునైన బాణాలతో, ఆ తర్వాత బంగారు అలంకారాలున్న అతి పదునైన క్షురప్ర బాణాలతో శిఖండి రథాన్ని గుర్రాలు, సారథి లేకుండా చేశాడు; ఆయన బ్రాహ్మణుడు.
8.49.9
हताश्वात्तु ततो यानादवप्लुत्य महारथः ।
खङ्गं चर्म तथा गृह्य सत्वरं ब्राह्मणं ययौ ॥ ८.४९.९ ॥
గుర్రాలు చంపబడిన రథం నుండి ఆ మహారథుడు దూకి, కత్తి, డాలు తీసుకుని వేగంగా ఆ బ్రాహ్మణుని వైపు వెళ్ళాడు.
8.49.10
तमापतन्तं सहसा शरैः सन्नतपर्वभिः ।
वारयामास समरे तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ८.४९.१० ॥
యుద్ధంలో అకస్మాత్తుగా తన వైపు పరుగెత్తి వస్తున్న అతడిని కృపుడు వంగిన కీళ్ల బాణాలతో అడ్డుకున్నాడు; అది అద్భుతంగా తోచింది.
8.49.11
तत्राद्भुतमपश्याम शिलानां प्लवनं यथा ।
निश्चेष्टो यद्रणे राजञ्छिखण्डी समतिष्ठत ॥ ८.४९.११ ॥
అక్కడ మేము ఒక అద్భుతాన్ని చూశాము, రాళ్లు తేలినట్లు; రాజా, యుద్ధంలో శిఖండి నిశ్చలంగా నిలబడ్డాడు.
8.49.12
कृपेण वारितं दृष्ट्वा शिखण्डिनमथो नृप ।
प्रत्युद्ययौ कृपं तूर्णं धृष्टद्युम्नो महारथः ॥ ८.४९.१२ ॥
రాజా, శిఖండి కృపునిచే అడ్డగింపబడటం చూసి, మహారథుడు ధృష్టద్యుమ్నుడు వేగంగా కృపుని ఎదురుగా వెళ్ళాడు.
8.49.13
धृष्टद्युम्नं ततो यान्तं शारद्वतरथं प्रति ।
प्रतिजग्राह वेगेन कृतवर्मा महारथः ॥ ८.४९.१३ ॥
అప్పుడు శారద్వతుని (కృపుని) రథం వైపు వెళ్తున్న ధృష్టద్యుమ్నుడిని మహారథుడైన కృతవర్మ వేగంగా ఎదుర్కొన్నాడు.
8.49.14
युधिष्ठिरमथायान्तं शारद्वतरथं प्रति ।
सपुत्रं सहसैन्यं च द्रोणपुत्रो न्यवारयत् ॥ ८.४९.१४ ॥
అప్పుడు శారద్వతుని రథం వైపు వస్తున్న యుధిష్ఠిరుడిని, అతని కుమారులు మరియు సైన్యంతో సహా, ద్రోణపుత్రుడు ఆపాడు.
8.49.15
नकुलं सहदेवं च त्वरमाणौ महारथौ ।
प्रतिजग्राह ते पुत्रः शरवर्षेण वारयन् ॥ ८.४९.१५ ॥
నకులుడు, సహదేవుడు అనే ఇద్దరు మహారథులు వేగంగా ముందుకు వస్తుండగా, మీ కుమారుడు బాణవర్షంతో వారిని ఆపి ఎదుర్కొన్నాడు.
8.49.16
भीमसेनं करूशांश्च केकयान्सह सृञ्जयैः ।
कर्णो वैकर्तनो युद्धे वारयामास भारत ॥ ८.४९.१६ ॥
ఓ భరతవంశీయుడా, యుద్ధంలో వికర్తనుని కుమారుడైన కర్ణుడు భీమసేనుని, కురువులను, సృంజయులతో కూడిన కేకయులను ఆపాడు.
8.49.17
शिखण्डिने ततो बाणान्कृपः शारद्वतो युधि ।
प्राहिणोत्तवरया युक्तो बीभत्सोरथ सन्निधौ ॥ ८.४९.१७ ॥
అప్పుడు శారద్వతుడైన కృపుడు యుద్ధంలో వేగంగా శిఖండిపై బాణాలు ప్రయోగించాడు, అర్జునుని సమీపంలోనే.
8.49.18
ताञ्छरान्प्रेषितांस्तेन समन्तात्स्वर्णभूषितान् ।
चिच्छेद खङ्गमाविध्य भ्रामयंश्च पुनः पुनः ॥ ८.४९.१८ ॥
అతడు ప్రయోగించిన ఆ బంగారు అలంకృత బాణాలను అన్ని వైపులా కత్తిని పదే పదే త్రిప్పుతూ తెగగొట్టాడు.
8.49.19
शतचन्द्रं च तच्चर्म गौतमस्तस्य भारत ।
व्यधमत्सायकैस्तूर्णं तत उच्चुक्रुशुर्जनाः ॥ ८.४९.१९ ॥
భారతా, గౌతముడు వెంటనే తన బాణాలతో అతని శతచంద్ర డాలును ముక్కలు చేశాడు; అప్పుడు ప్రజలు గట్టిగా అరిచారు.
8.49.20
स विचर्मा महाराज खङ्गपाणिरुपाद्रवत् ।
कृपस्तं शरसङ्घातैराद्रवन्तमपीडयत् ॥ ८.४९.२० ॥
మహారాజా, అతడు డాలు లేకుండా కత్తి చేతపట్టి పరుగెత్తాడు; కానీ కృపుడు పరుగెత్తి వస్తున్న అతన్ని బాణాల వర్షంతో బాధించాడు.
8.49.21
शारद्वतशरैर्ग्रस्तं क्लिश्यमानं महाबलः ।
चित्रकेतुसुतो राजन्सुकेतुस्त्वरितो ययौ ॥ ८.४९.२१ ॥
రాజా, శారద్వతుని బాణాలతో చుట్టుముట్టబడి బాధపడుతున్న ఆ మహాబలుని వద్దకు చిత్రకేతుని కుమారుడు సుకేతుడు వేగంగా వెళ్ళాడు.
8.49.22
विकिरन्ब्राह्मणं युद्धे बहुभिर्निशितैः शरैः ।
अभ्यापतदमेयात्मा गौतमस्य रथं प्रति ॥ ८.४९.२२ ॥
యుద్ధంలో అనేక పదునైన బాణాలను చల్లుతూ, అపరిమిత ఆత్మ గలవాడు గౌతముని (కృపుని) రథం వైపు దూకాడు.
8.49.23
दृष्ट्वा विषक्तं तं चैव ब्राह्मणं च निवारितम् ।
अपयातस्ततस्तूर्णं शिखण्डी राजसत्तम ॥ ८.४९.२३ ॥
అతడు చిక్కుకుపోయినట్లు, బ్రాహ్మణుడు (కృపుడు) అడ్డగించబడినట్లు చూసి, రాజశ్రేష్ఠా, శిఖండి వెంటనే వెనక్కి తగ్గాడు.
8.49.24
सुकेतुस्तु ततो राजन्गौतमं नवभिः शरैः ।
विद्ध्वा विव्याध सप्तत्या पुनश्चैनं त्रिभिः शरैः ॥ ८.४९.२४ ॥
అప్పుడు, రాజా, సుకేతుడు గౌతముని తొమ్మిది బాణాలతో గుచ్చి, డెబ్బై బాణాలతో కొట్టాడు; మళ్లీ అతన్ని మూడు బాణాలతో కూడా గుచ్చాడు.
8.49.25
अथास्य सशरं चापं पुनश्चिच्छेद मारिष ।
सारथिं च शरेणास्य मृशं मर्मस्वताडयत् ॥ ८.४९.२५ ॥
అప్పుడు ఓ పూజ్యుడా, అతని బాణ సహితమైన విల్లును మళ్లీ ఖండించాడు; అతని సారథిని కూడా ఒక బాణంతో మర్మస్థానాలపై తీవ్రంగా కొట్టాడు.
8.49.26
गौतमस्तु ततः क्रुद्धो धनुर्गृह्य नवं दृढम् ।
सुकेतुं त्रिंशता बाणैः सर्वमर्मस्वताडयत् ॥ ८.४९.२६ ॥
అప్పుడు గౌతముడు కోపించి కొత్త, దృఢమైన విల్లును పట్టి, ముప్పై బాణాలతో సుకేతుని అన్ని మర్మస్థానాలపై కొట్టాడు.
8.49.27
स विह्वलितसर्वाङ्गः प्रचचाल रथोत्तमे ।
भूमिकम्पे यथा वृक्षश्चचालाकम्पितो भृशम् ॥ ८.४९.२७ ॥
అతని శరీరమంతా కంపించి, ఉత్తమ రథంపై భూకంపంలో చెట్టు ఊగినట్లు తీవ్రంగా ఊగిపోయాడు.
8.49.28
चलतस्तस्य कायात्तुं शिरो ज्वलितकुण्डलम् ।
सोष्णीषं सशिरस्त्राणं क्षुरप्रेण त्वपातयत् ॥ ८.४९.२८ ॥
ఊగుతున్న అతని శరీరం నుండి, మెరిసే కుండలాలు, తలపాగా, శిరస్త్రాణంతో ఉన్న తలను క్షురప్ర బాణంతో నరికి పడగొట్టాడు.
8.49.29
तच्छिरः प्रापतद्भूमौ श्येनाहृतमिवामिषम् ।
ततोऽस्य कायो वसुधां पश्चात्प्रापतदच्युत ॥ ८.४९.२९ ॥
ఆ తల గద్ద ఎత్తుకుపోయిన మాంస ముక్కలా నేలపై పడింది; తరువాత ఓ అచ్యుతా, అతని దేహం వెనుక భూమిపై కూలింది.
8.49.30
तस्मिन्हते महाराज पुत्रास्तस्य पदानुगाः ।
गौतमं समरे त्यक्त्वा दुद्रुवुस्ते दिशो दश ॥ ८.४९.३० ॥
మహారాజా, అతడు చంపబడగానే అతని కుమారులు, అనుచరులు యుద్ధంలో గౌతముని విడిచిపెట్టి పది దిక్కులకు పారిపోయారు.
8.49.31
धृष्टद्युम्नं तु समरे सन्निवार्य महारथः ।
कृतवर्माऽब्रवीद्वृष्टस्तिष्ठतिष्ठेति भारत ॥ ८.४९.३१ ॥
భారతా, మహారథుడైన కృతవర్మ యుద్ధంలో ధృష్టద్యుమ్నుని అడ్డగించి, బాణవర్షంతో కప్పబడినవాడై, "ఆగు, ఆగు!" అని అన్నాడు.
8.49.32
तदभूत्तुमुलं युद्वं वृष्णिपार्षतयो रणे ।
आमिषार्थे यथा युद्धं श्येनयोः क्रुद्धयोर्नृप ॥ ८.४९.३२ ॥
రాజా, వృష్ణులు మరియు పార్షతుల మధ్య రణంలో ఆ యుద్ధం ఘోరంగా జరిగింది; మాంసం కోసం కోపించిన రెండు డేగల పోరాటంలా.
8.49.33
धृष्टद्युम्नस्तु समरे हार्दिक्यं नवभिः शरैः ।
आजघानोरसि क्रुद्वः पीडयन्हृदिकात्मजम् ॥ ८.४९.३३ ॥
అయితే కోపించిన ధృష్టద్యుమ్నుడు యుద్ధంలో హృదికుని కుమారుడైన హార్దిక్యుని తొమ్మిది బాణాలతో ఛాతీపై కొట్టి బాధించాడు.
8.49.34
कृतवर्मा तु समरे पार्षतेन दृढाहतः ।
पार्षतं सरथं साश्वं छादयामास सायकैः ॥ ८.४९.३४ ॥
అయితే యుద్ధంలో పార్షతుని గట్టి దెబ్బతో గాయపడిన కృతవర్మ, పార్షతుడిని అతని రథం, గుర్రాలతో సహా బాణాలతో కప్పివేశాడు.
8.49.35
सरथश्छादितो राजन्धृष्टद्युम्नो न दृश्यते ।
मेघैरिव परिच्छन्नो भास्करो जलधारिभिः ॥ ८.४९.३५ ॥
రాజా, రథంతో సహా కప్పబడిన ధృష్టద్యుమ్నుడు కనిపించడం లేదు; నీటిని మోసే మేఘాలతో కప్పబడిన సూర్యునిలా.
8.49.36
विधूय तं बाणगणं शरैः कनकभूषणैः ।
व्यरोचत रणे राजन्धृष्टद्युम्नः कृतव्रणः ॥ ८.४९.३६ ॥
రాజా, ఆ బాణసమూహాన్ని విదిలించి, బంగారు ఆభరణాలు గల బాణాలతో, యుద్ధంలో గాయపడిన ధృష్టద్యుమ్నుడు ప్రకాశించాడు.
8.49.37
ततस्तु पार्षतः क्रुद्धः शस्त्रवृष्टिं सुदारुणाम् ।
कृतवर्माणमासाद्य व्यसृजत्पृतनापतिः ॥ ८.४९.३७ ॥
అప్పుడు కోపించిన పార్షతుడు, సేనాపతియై, కృతవర్మను సమీపించి అత్యంత భయంకరమైన ఆయుధ వర్షాన్ని కురిపించాడు.
8.49.38
तामापतन्तीं सहसा शस्त्रवृष्टिं सुदारुणाम् ।
शरैरनेकसाहस्रैर्हार्दिक्योऽवारयद्युधि ॥ ८.४९.३८ ॥
అకస్మాత్తుగా పడుతున్న ఆ అత్యంత భయంకరమైన ఆయుధ వర్షాన్ని హార్దిక్యుడు యుద్ధంలో వేలకొద్దీ బాణాలతో అడ్డుకున్నాడు.
8.49.39
दृष्ट्वा तु वारितां युद्धे शस्त्रवृष्टिं दुरासदाम् ।
कृतवर्माणमासाद्य वारयामास पार्षतः ॥ ८.४९.३९ ॥
యుద్ధంలో అడ్డుకోబడిన ఆ ఎదుర్కోలేని ఆయుధ వర్షాన్ని చూసి, పార్షతుడు కృతవర్మను సమీపించి దాన్ని అడ్డుకున్నాడు.
8.49.40
यथा युग्मरथेनाजौ वाहान्वाहेरमिश्रयत् ।
गृहीत्वा चर्म खङ्गं च रथं तस्यावपुप्लुवे ॥ ८.४९.४० ॥
యుద్ధంలో జంట రథంతో గుర్రాలను గుర్రాలతో కలిపినట్లు, డాలు మరియు ఖడ్గం తీసుకుని అతని రథంపైకి దూకాడు.
8.49.41
मिलितेष्वथ वाहेषु प्रत्यासन्ने च पार्षते ।
दृष्ट्वाऽपदानं तस्याशु गदां जग्राह सात्वतः ॥ ८.४९.४१ ॥
గుర్రాలు కలిసిపోయి పార్షతుడు సమీపించగా, అతని దూకుడును చూసి సాత్వతుడు వెంటనే గదను పట్టుకున్నాడు.
8.49.42
गदापाणिस्ततो राजन्रथात्तूर्णमवप्लुतः ।
तमदृष्ट्वा रथोपस्थे सारथिं समताडयत् ॥ ८.४९.४२ ॥
ఓ రాజా, అప్పుడు గదను చేతబట్టి అతడు రథం నుంచి వేగంగా దూకాడు; అతడు రథంలో కనిపించకపోవడంతో సారథినే కొట్టాడు.
8.49.43
खङ्गेन शितधारेण स हतः प्रापतद्रथात् ।
कृतवर्मा ततो हृष्टस्तलशब्दं चकार ह ॥ ८.४९.४३ ॥
పదునైన కత్తితో కొట్టబడి అతడు రథం నుండి పడిపోయాడు. అప్పుడు కృతవర్మ సంతోషంతో చప్పట్లు కొట్టాడు.
8.49.44
पार्षतं चाब्रवीद्राजन्नेह्येहीति पुनःपुनः ।
स तं न ममृषे युद्वे तलशब्दं समीरितम् ॥ ८.४९.४४ ॥
ఓ రాజా, అతడు పార్షతుడితో మళ్ళీ మళ్ళీ 'రా, రా!' అని అన్నాడు. కానీ యుద్ధంలో అతడు చేసిన చప్పట్ల శబ్దాన్ని అతడు సహించలేకపోయాడు.
8.49.45
अवप्लुत्य रथात्तस्मात्स्वरथं पुनरास्थितः ।
अभ्ययात्स तु तत्तूर्णं तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ८.४९.४५ ॥
ఆ రథం నుండి దూకి అతడు మళ్ళీ తన రథంపై ఎక్కాడు. అతడు వేగంగా అతని వైపు ముందుకు వెళ్లి 'ఆగు, ఆగు!' అన్నాడు.
8.49.46
ततो राजन्महेष्वासं कृतवर्माणमाशु वै ।
गदां गृह्य पुनर्वेगात्कृतवर्माणमाहनत् ॥ ८.४९.४६ ॥
ఓ రాజా, అప్పుడు అతడు మహా విలుకాడైన కృతవర్మను వెంటనే గదను పట్టుకొని వేగంగా మళ్ళీ కొట్టాడు.
8.49.47
सोऽतिविद्वो बलवता न्यपतन्मूर्च्छया हतः ।
श्रुतर्वा रथमारोप्य अपोवाह रणाजिरात् ॥ ८.४९.४७ ॥
బలవంతుడి దెబ్బతో తీవ్రంగా గాయపడి అతడు మూర్ఛతో పడిపోయాడు. శ్రుతర్వుడు అతడిని రథంపై ఎక్కించి యుద్ధభూమి నుండి తీసుకువెళ్లాడు.
8.49.48
धृष्टद्युम्नस्तु समरे दृष्ट्वा शत्रुं महारथः ।
कौरवान्समरे तूर्णं वारयामास सायकैः ॥ ८.४९.४८ ॥
అయితే మహారథుడైన ధృష్టద్యుమ్నుడు యుద్ధంలో శత్రువును చూసి వెంటనే బాణాలతో కౌరవులను అడ్డుకున్నాడు.
8.49.49
ततस्ते तावका योधा धृष्टद्युम्नमुपाद्रवन् ।
सिंहनादरवांश्चक्रुस्ततो युद्धमवर्तत ॥ ८.४९.४९ ॥
అప్పుడు మీ ఆ యోధులు ధృష్టద్యుమ్నుని మీదకు దూకారు; సింహనాదాలు చేశారు, అప్పుడు యుద్ధం ప్రారంభమైంది.