മഹാഭാരതം · അധ്യായം 8.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.49.1
कृतवर्मा कृपो द्रौणिः सूतपुत्रश्च मारिष ।
उलूकः सौबलश्चैव राजा च सह सोदरैः ॥ ८.४९.१ ॥
കൃതവർമ്മാവ്, കൃപർ, ദ്രോണപുത്രൻ, സൂതപുത്രൻ (കർണ്ണൻ), ഹേ മാരിഷ, ഉലൂകൻ, സുബലപുത്രൻ (ശകുനി), രാജാവും (ദുര്യോധനൻ) സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം.
8.49.2
सीदमानां चमूं दृष्ट्वा पाण्डुपुत्रभयार्दिताम् ।
समुज्जह्रुः स्म वेगेन भिन्नां नावमिवार्णवे ॥ ८.४९.२ ॥
പാണ്ഡുപുത്രന്മാരുടെ ഭയത്താൽ പീഡിതമായി മുങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്ന സേനയെ കണ്ട് കടലിൽ തകർന്ന തോണിയെ എന്നപോലെ അവർ വേഗത്തിൽ അതിനെ ഉയർത്തി.
8.49.3
ततो युद्धमतीवासीन्मुहूर्तमिव भारत ।
भीरूणां त्रासजननं शूराणां हर्षवर्धनम् ॥ ८.४९.३ ॥
അപ്പോൾ, ഹേ ഭരതവംശജാ, യുദ്ധം അതിതീവ്രമായി; ഒരു നിമിഷം നിന്നതുപോലെ — ഭീരുക്കൾക്ക് ഭയം ജനിപ്പിച്ചും ശൂരന്മാരുടെ സന്തോഷം വർദ്ധിപ്പിച്ചും.
8.49.4
कृपेण शरवर्षाणि प्रतिमुक्तानि संयुगे ।
सृञ्जयांश्छादयामासुः शलभानां व्रजा इव ॥ ८.४९.४ ॥
യുദ്ധത്തിൽ കൃപർ വർഷിച്ച അമ്പുമഴകൾ സൃഞ്ജയരെ മൂടി — വെട്ടുക്കിളിക്കൂട്ടങ്ങളെപ്പോലെ.
8.49.5
शिखण्डी च ततः क्रुद्धो गौतमं त्वरितो ययौ ।
ववर्ष शरवर्षाणि समन्ताद्द्विजपुङ्गवम् ॥ ८.४९.५ ॥
അപ്പോൾ കോപിച്ച ശിഖണ്ഡി വേഗത്തിൽ ഗൗതമനെ (കൃപരെ) സമീപിച്ച്, എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്റെ മേൽ അമ്പുമഴ പെയ്യിച്ചു.
8.49.6
कृपस्तु शरवर्षं तद्विनिहत्य महास्त्रवित् ।
शिखण्डिनं रणे क्रुद्धो विव्याध दशभिः शरैः ॥ ८.४९.६ ॥
എന്നാൽ മഹാസ്ത്രങ്ങൾ അറിയുന്ന കൃപർ ആ അമ്പുമഴയെ നശിപ്പിച്ച് യുദ്ധത്തിൽ കോപത്തോടെ ശിഖണ്ഡിയെ പത്ത് അമ്പുകളാൽ തുളച്ചു.
8.49.7
ततः शिखण्डी कुपितः शरैः सप्तभिराहवे ।
कृपं विव्याध कुपितं कङ्कपत्रैरजिह्मगैः ॥ ८.४९.७ ॥
അപ്പോൾ കോപിച്ച ശിഖണ്ഡി യുദ്ധത്തിൽ ഏഴ് അമ്പുകൾകൊണ്ട് കോപിച്ച കൃപനെ പ്രഹരിച്ചു; അവ നേരേ പായുന്ന കങ്കപത്ര അമ്പുകളായിരുന്നു.
8.49.8
ततः कृपः शरैस्तीक्ष्णैः सोऽतिविद्धो महारथः ।
ततः सुनिशितैस्तीक्ष्णैः क्षुरप्रैर्हेमभूषितैः।
व्यश्वसूतरथं चक्रे शिखण्डिनमथो द्विजः ॥ ८.४९.८ ॥
പിന്നെ കൃപൻ — അതിതീവ്രമായി മുറിവേറ്റ ആ മഹാരഥൻ — മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ടും പിന്നീട് സ്വർണാലങ്കാരമുള്ള അതിമൂർച്ചയുള്ള ക്ഷുരപ്ര അമ്പുകൾകൊണ്ടും ശിഖണ്ഡിയുടെ രഥം കുതിരകളും സാരഥിയുമില്ലാത്തതാക്കി; അദ്ദേഹം ബ്രാഹ്മണൻ.
8.49.9
हताश्वात्तु ततो यानादवप्लुत्य महारथः ।
खङ्गं चर्म तथा गृह्य सत्वरं ब्राह्मणं ययौ ॥ ८.४९.९ ॥
കുതിരകൾ വീണ രഥത്തിൽനിന്ന് ആ മഹാരഥൻ ചാടിയിറങ്ങി, വാളും പരിചയും എടുത്ത് വേഗത്തിൽ ആ ബ്രാഹ്മണന്റെ നേരെ പാഞ്ഞു.
8.49.10
तमापतन्तं सहसा शरैः सन्नतपर्वभिः ।
वारयामास समरे तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ८.४९.१० ॥
യുദ്ധത്തിൽ പെട്ടെന്ന് തന്റെ നേരെ പാഞ്ഞടുത്തവനെ കൃപൻ വളഞ്ഞ മുട്ടുകളുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് തടഞ്ഞു; അത് അത്ഭുതം പോലെ തോന്നി.
8.49.11
तत्राद्भुतमपश्याम शिलानां प्लवनं यथा ।
निश्चेष्टो यद्रणे राजञ्छिखण्डी समतिष्ठत ॥ ८.४९.११ ॥
അവിടെ ഞങ്ങൾ ഒരു അത്ഭുതം കണ്ടു, കല്ലുകൾ പൊങ്ങിക്കിടക്കുന്നതുപോലെ; രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ ശിഖണ്ഡി ചലനമറ്റ് നിന്നു.
8.49.12
कृपेण वारितं दृष्ट्वा शिखण्डिनमथो नृप ।
प्रत्युद्ययौ कृपं तूर्णं धृष्टद्युम्नो महारथः ॥ ८.४९.१२ ॥
രാജാവേ, ശിഖണ്ഡി കൃപനാൽ തടയപ്പെട്ടത് കണ്ട് മഹാരഥൻ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ വേഗത്തിൽ കൃപന്റെ നേരെ മുന്നേറി.
8.49.13
धृष्टद्युम्नं ततो यान्तं शारद्वतरथं प्रति ।
प्रतिजग्राह वेगेन कृतवर्मा महारथः ॥ ८.४९.१३ ॥
അപ്പോൾ ശാരദ്വതന്റെ (കൃപന്റെ) രഥത്തിലേക്ക് പോകുന്ന ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെ മഹാരഥനായ കൃതവർമ്മാവ് വേഗത്തിൽ തടുത്തു.
8.49.14
युधिष्ठिरमथायान्तं शारद्वतरथं प्रति ।
सपुत्रं सहसैन्यं च द्रोणपुत्रो न्यवारयत् ॥ ८.४९.१४ ॥
അപ്പോൾ ശാരദ്വതന്റെ രഥത്തിലേക്ക് വരുന്ന യുധിഷ്ഠിരനെ, പുത്രന്മാരോടും സൈന്യത്തോടും കൂടി, ദ്രോണപുത്രൻ തടഞ്ഞു.
8.49.15
नकुलं सहदेवं च त्वरमाणौ महारथौ ।
प्रतिजग्राह ते पुत्रः शरवर्षेण वारयन् ॥ ८.४९.१५ ॥
നകുലനും സഹദേവനും എന്ന രണ്ട് മഹാരഥന്മാർ വേഗത്തിൽ വന്നു; നിങ്ങളുടെ പുത്രൻ ശരവർഷം കൊണ്ട് അവരെ തടഞ്ഞ് എതിരിട്ടു.
8.49.16
भीमसेनं करूशांश्च केकयान्सह सृञ्जयैः ।
कर्णो वैकर्तनो युद्धे वारयामास भारत ॥ ८.४९.१६ ॥
ഹേ ഭാരതാ, യുദ്ധത്തിൽ വികർത്തനപുത്രനായ കർണ്ണൻ ഭീമസേനനെയും കുരുക്കളെയും സൃഞ്ജയരോടൊപ്പം കേകയരെയും തടഞ്ഞു.
8.49.17
शिखण्डिने ततो बाणान्कृपः शारद्वतो युधि ।
प्राहिणोत्तवरया युक्तो बीभत्सोरथ सन्निधौ ॥ ८.४९.१७ ॥
അപ്പോൾ ശാരദ്വതനായ കൃപർ യുദ്ധത്തിൽ വേഗത്തോടെ ശിഖണ്ഡിക്കുനേരെ ബാണങ്ങൾ അയച്ചു, അർജുനന്റെ സമീപത്തുതന്നെ.
8.49.18
ताञ्छरान्प्रेषितांस्तेन समन्तात्स्वर्णभूषितान् ।
चिच्छेद खङ्गमाविध्य भ्रामयंश्च पुनः पुनः ॥ ८.४९.१८ ॥
അവൻ അയച്ച സ്വർണ്ണാലങ്കൃതമായ ആ ശരങ്ങളെ, വാൾ ചുഴറ്റി, എല്ലാ വശങ്ങളിൽ നിന്നും ആവർത്തിച്ച് മുറിച്ചുകളഞ്ഞു.
8.49.19
शतचन्द्रं च तच्चर्म गौतमस्तस्य भारत ।
व्यधमत्सायकैस्तूर्णं तत उच्चुक्रुशुर्जनाः ॥ ८.४९.१९ ॥
ഭാരതാ, ഗൗതമൻ ഉടൻ തന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവന്റെ ശതചന്ദ്ര പരിച തകർത്തു; അപ്പോൾ ജനങ്ങൾ ഉച്ചത്തിൽ നിലവിളിച്ചു.
8.49.20
स विचर्मा महाराज खङ्गपाणिरुपाद्रवत् ।
कृपस्तं शरसङ्घातैराद्रवन्तमपीडयत् ॥ ८.४९.२० ॥
മഹാരാജാവേ, അവൻ പരിചയില്ലാതെ വാളുമേന്തി പാഞ്ഞടുത്തു; എന്നാൽ പാഞ്ഞടുത്ത അവനെ കൃപൻ അമ്പുകളുടെ കൂട്ടംകൊണ്ട് പീഡിപ്പിച്ചു.
8.49.21
शारद्वतशरैर्ग्रस्तं क्लिश्यमानं महाबलः ।
चित्रकेतुसुतो राजन्सुकेतुस्त्वरितो ययौ ॥ ८.४९.२१ ॥
രാജാവേ, ശാരദ്വതന്റെ അമ്പുകളാൽ ഗ്രസിക്കപ്പെട്ട് പീഡിതനായ ആ മഹാബലനെ, ചിത്രകേതുവിന്റെ പുത്രനായ സുകേതു വേഗത്തിൽ സമീപിച്ചു.
8.49.22
विकिरन्ब्राह्मणं युद्धे बहुभिर्निशितैः शरैः ।
अभ्यापतदमेयात्मा गौतमस्य रथं प्रति ॥ ८.४९.२२ ॥
യുദ്ധത്തിൽ പലതരം മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ ചിതറിച്ചുകൊണ്ട്, അളവറ്റ ആത്മാവുള്ളവൻ ഗൗതമന്റെ (കൃപന്റെ) രഥത്തിനു നേരെ പാഞ്ഞു.
8.49.23
दृष्ट्वा विषक्तं तं चैव ब्राह्मणं च निवारितम् ।
अपयातस्ततस्तूर्णं शिखण्डी राजसत्तम ॥ ८.४९.२३ ॥
അവൻ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുന്നതും ബ്രാഹ്മണൻ (കൃപൻ) തടയപ്പെട്ടതും കണ്ട്, രാജശ്രേഷ്ഠാ, ശിഖണ്ഡി ഉടൻ പിന്മാറി.
8.49.24
सुकेतुस्तु ततो राजन्गौतमं नवभिः शरैः ।
विद्ध्वा विव्याध सप्तत्या पुनश्चैनं त्रिभिः शरैः ॥ ८.४९.२४ ॥
പിന്നെ, രാജാവേ, സുകേതു ഗൗതമനെ ഒമ്പത് അമ്പുകളാൽ തുളച്ച്, എഴുപത് അമ്പുകളാൽ പ്രഹരിച്ചു; വീണ്ടും മൂന്ന് അമ്പുകളാൽ അവനെ തുളച്ചു.
8.49.25
अथास्य सशरं चापं पुनश्चिच्छेद मारिष ।
सारथिं च शरेणास्य मृशं मर्मस्वताडयत् ॥ ८.४९.२५ ॥
അപ്പോൾ ഹേ മാന്യനേ, അവന്റെ ശരസഹിതമായ വില്ല് വീണ്ടും മുറിച്ചു; അവന്റെ സാരഥിയെയും ഒരു ശരത്താൽ മർമസ്ഥാനങ്ങളിൽ കഠിനമായി പ്രഹരിച്ചു.
8.49.26
गौतमस्तु ततः क्रुद्धो धनुर्गृह्य नवं दृढम् ।
सुकेतुं त्रिंशता बाणैः सर्वमर्मस्वताडयत् ॥ ८.४९.२६ ॥
അപ്പോൾ ഗൗതമൻ കോപിച്ച് പുതിയതും ദൃഢവുമായ വില്ലെടുത്ത് മുപ്പത് ശരങ്ങളാൽ സുകേതുവിനെ അവന്റെ എല്ലാ മർമസ്ഥാനങ്ങളിലും പ്രഹരിച്ചു.
8.49.27
स विह्वलितसर्वाङ्गः प्रचचाल रथोत्तमे ।
भूमिकम्पे यथा वृक्षश्चचालाकम्पितो भृशम् ॥ ८.४९.२७ ॥
അവന്റെ സർവാംഗവും വിറച്ച് ശ്രേഷ്ഠരഥത്തിൽ ഭൂകമ്പത്തിൽ മരം ആടുന്നതുപോലെ കഠിനമായി ആടി.
8.49.28
चलतस्तस्य कायात्तुं शिरो ज्वलितकुण्डलम् ।
सोष्णीषं सशिरस्त्राणं क्षुरप्रेण त्वपातयत् ॥ ८.४९.२८ ॥
ആടിക്കൊണ്ടിരുന്ന അവന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ജ്വലിക്കുന്ന കുണ്ഡലങ്ങളോടും തലപ്പാവോടും ശിരസ്ത്രാണത്തോടും കൂടിയ തല ക്ഷുരപ്രശരത്താൽ വെട്ടിവീഴ്ത്തി.
8.49.29
तच्छिरः प्रापतद्भूमौ श्येनाहृतमिवामिषम् ।
ततोऽस्य कायो वसुधां पश्चात्प्रापतदच्युत ॥ ८.४९.२९ ॥
ആ തല പരുന്ത് റാഞ്ചിയ മാംസക്കഷണംപോലെ നിലത്ത് വീണു; പിന്നെ ഹേ അച്യുത, അവന്റെ ഉടൽ പിന്നാലെ ഭൂമിയിൽ വീണു.
8.49.30
तस्मिन्हते महाराज पुत्रास्तस्य पदानुगाः ।
गौतमं समरे त्यक्त्वा दुद्रुवुस्ते दिशो दश ॥ ८.४९.३० ॥
മഹാരാജാവേ, അവൻ വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ അവന്റെ പുത്രന്മാരും അനുചരന്മാരും യുദ്ധത്തിൽ ഗൗതമനെ ഉപേക്ഷിച്ച് പത്തുദിക്കുകളിലേക്കും ഓടി.
8.49.31
धृष्टद्युम्नं तु समरे सन्निवार्य महारथः ।
कृतवर्माऽब्रवीद्वृष्टस्तिष्ठतिष्ठेति भारत ॥ ८.४९.३१ ॥
ഭാരതാ, മഹാരഥനായ കൃതവർമ്മാവ് യുദ്ധത്തിൽ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെ തടഞ്ഞുനിർത്തി, അമ്പുകളാൽ മൂടപ്പെട്ടവനായി, "നിൽക്കൂ, നിൽക്കൂ!" എന്ന് പറഞ്ഞു.
8.49.32
तदभूत्तुमुलं युद्वं वृष्णिपार्षतयो रणे ।
आमिषार्थे यथा युद्धं श्येनयोः क्रुद्धयोर्नृप ॥ ८.४९.३२ ॥
രാജാവേ, വൃഷ്ണികളും പാർഷതരും തമ്മിലുള്ള ആ യുദ്ധം രണഭൂമിയിൽ ഘോരമായിരുന്നു; ഇറച്ചിക്കായി കോപിച്ച രണ്ടു പരുന്തുകളുടെ പോരാട്ടം പോലെ.
8.49.33
धृष्टद्युम्नस्तु समरे हार्दिक्यं नवभिः शरैः ।
आजघानोरसि क्रुद्वः पीडयन्हृदिकात्मजम् ॥ ८.४९.३३ ॥
എന്നാൽ കോപിച്ച ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ യുദ്ധത്തിൽ ഹൃദികന്റെ പുത്രനായ ഹാർദിക്യനെ ഒമ്പത് അമ്പുകളാൽ മാറിൽ അടിച്ച് പീഡിപ്പിച്ചു.
8.49.34
कृतवर्मा तु समरे पार्षतेन दृढाहतः ।
पार्षतं सरथं साश्वं छादयामास सायकैः ॥ ८.४९.३४ ॥
എന്നാൽ യുദ്ധത്തിൽ പാർഷതന്റെ ശക്തമായ അടിയേറ്റ കൃതവർമ്മാവ് പാർഷതനെ രഥവും കുതിരകളുമായി അമ്പുകളാൽ മൂടി.
8.49.35
सरथश्छादितो राजन्धृष्टद्युम्नो न दृश्यते ।
मेघैरिव परिच्छन्नो भास्करो जलधारिभिः ॥ ८.४९.३५ ॥
രാജാവേ, രഥത്തോടൊപ്പം മൂടപ്പെട്ട ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ കാണുന്നില്ല; ജലം വഹിക്കുന്ന മേഘങ്ങളാൽ മറഞ്ഞ സൂര്യനെപ്പോലെ.
8.49.36
विधूय तं बाणगणं शरैः कनकभूषणैः ।
व्यरोचत रणे राजन्धृष्टद्युम्नः कृतव्रणः ॥ ८.४९.३६ ॥
രാജാവേ, ആ അമ്പുകളുടെ കൂട്ടത്തെ തട്ടിമാറ്റി, സ്വർണ്ണാഭരണമുള്ള അമ്പുകളാൽ, യുദ്ധത്തിൽ മുറിവേറ്റ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ തിളങ്ങി.
8.49.37
ततस्तु पार्षतः क्रुद्धः शस्त्रवृष्टिं सुदारुणाम् ।
कृतवर्माणमासाद्य व्यसृजत्पृतनापतिः ॥ ८.४९.३७ ॥
അപ്പോൾ കോപിച്ച പാർഷതൻ, സേനാപതിയായി, കൃതവർമ്മാവിനെ സമീപിച്ച് അതിഭയങ്കരമായ ആയുധവർഷം അഴിച്ചുവിട്ടു.
8.49.38
तामापतन्तीं सहसा शस्त्रवृष्टिं सुदारुणाम् ।
शरैरनेकसाहस्रैर्हार्दिक्योऽवारयद्युधि ॥ ८.४९.३८ ॥
പെട്ടെന്ന് വീണുകൊണ്ടിരുന്ന ആ അതിഭയങ്കരമായ ആയുധവർഷത്തെ ഹാർദിക്യൻ യുദ്ധത്തിൽ ആയിരക്കണക്കിന് അമ്പുകളാൽ തടുത്തു.
8.49.39
दृष्ट्वा तु वारितां युद्धे शस्त्रवृष्टिं दुरासदाम् ।
कृतवर्माणमासाद्य वारयामास पार्षतः ॥ ८.४९.३९ ॥
യുദ്ധത്തിൽ തടയപ്പെട്ട ആ നേരിടാനാവാത്ത ആയുധവർഷം കണ്ട്, പാർഷതൻ കൃതവർമ്മാവിനെ സമീപിച്ച് അതിനെ തടഞ്ഞു.
8.49.40
यथा युग्मरथेनाजौ वाहान्वाहेरमिश्रयत् ।
गृहीत्वा चर्म खङ्गं च रथं तस्यावपुप्लुवे ॥ ८.४९.४० ॥
യുദ്ധത്തിൽ ഇരട്ടരഥംകൊണ്ട് കുതിരകളെ കുതിരകളുമായി കലർത്തിയതുപോലെ, പരിചയും വാളുമേന്തി അവന്റെ രഥത്തിലേക്ക് ചാടി.
8.49.41
मिलितेष्वथ वाहेषु प्रत्यासन्ने च पार्षते ।
दृष्ट्वाऽपदानं तस्याशु गदां जग्राह सात्वतः ॥ ८.४९.४१ ॥
കുതിരകൾ കൂടിക്കലർന്ന് പാർഷതൻ അടുത്തെത്തിയപ്പോൾ, അവന്റെ ചാട്ടം കണ്ട് സാത്വതൻ ഉടൻ ഗദ എടുത്തു.
8.49.42
गदापाणिस्ततो राजन्रथात्तूर्णमवप्लुतः ।
तमदृष्ट्वा रथोपस्थे सारथिं समताडयत् ॥ ८.४९.४२ ॥
രാജാവേ, അപ്പോൾ ഗദ കയ്യിലേന്തി അവൻ രഥത്തിൽ നിന്ന് വേഗം ചാടിയിറങ്ങി; അവനെ രഥത്തിൽ കാണാതെ സാരഥിയെത്തന്നെ അടിച്ചു.
8.49.43
खङ्गेन शितधारेण स हतः प्रापतद्रथात् ।
कृतवर्मा ततो हृष्टस्तलशब्दं चकार ह ॥ ८.४९.४३ ॥
മൂർച്ചയുള്ള വാളാൽ വെട്ടേറ്റ് അവൻ രഥത്തിൽനിന്ന് വീണു. അപ്പോൾ കൃതവർമ്മാവ് സന്തോഷത്തോടെ കൈയടിച്ചു.
8.49.44
पार्षतं चाब्रवीद्राजन्नेह्येहीति पुनःपुनः ।
स तं न ममृषे युद्वे तलशब्दं समीरितम् ॥ ८.४९.४४ ॥
രാജാവേ, അവൻ പാർഷതനോട് വീണ്ടും വീണ്ടും 'വരൂ, വരൂ!' എന്ന് പറഞ്ഞു. എന്നാൽ യുദ്ധത്തിൽ അവൻ മുഴക്കിയ കൈയടി ശബ്ദം അവന് സഹിക്കാനായില്ല.
8.49.45
अवप्लुत्य रथात्तस्मात्स्वरथं पुनरास्थितः ।
अभ्ययात्स तु तत्तूर्णं तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ८.४९.४५ ॥
ആ രഥത്തിൽനിന്ന് ചാടിയിറങ്ങി അവൻ വീണ്ടും സ്വന്തം രഥത്തിൽ കയറി. വേഗത്തിൽ അവന്റെ നേർക്കു മുന്നേറി, 'നിൽക്കൂ, നിൽക്കൂ!' എന്ന് പറഞ്ഞു.
8.49.46
ततो राजन्महेष्वासं कृतवर्माणमाशु वै ।
गदां गृह्य पुनर्वेगात्कृतवर्माणमाहनत् ॥ ८.४९.४६ ॥
രാജാവേ, അപ്പോൾ അവൻ മഹാധനുർധരനായ കൃതവർമ്മാവിനെ ഉടനെ ഗദയെടുത്ത് വേഗത്തിൽ വീണ്ടും അടിച്ചു.
8.49.47
सोऽतिविद्वो बलवता न्यपतन्मूर्च्छया हतः ।
श्रुतर्वा रथमारोप्य अपोवाह रणाजिरात् ॥ ८.४९.४७ ॥
ബലവാന്റെ അടിയേറ്റ് ഗുരുതരമായി മുറിവേറ്റ് അവൻ മൂർച്ഛയോടെ വീണു. ശ്രുതർവാവ് അവനെ രഥത്തിൽ കയറ്റി യുദ്ധഭൂമിയിൽനിന്ന് കൊണ്ടുപോയി.
8.49.48
धृष्टद्युम्नस्तु समरे दृष्ट्वा शत्रुं महारथः ।
कौरवान्समरे तूर्णं वारयामास सायकैः ॥ ८.४९.४८ ॥
എന്നാൽ മഹാരഥനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുവിനെ കണ്ട് ഉടനെ അമ്പുകളാൽ കൗരവരെ തടഞ്ഞു.
8.49.49
ततस्ते तावका योधा धृष्टद्युम्नमुपाद्रवन् ।
सिंहनादरवांश्चक्रुस्ततो युद्धमवर्तत ॥ ८.४९.४९ ॥
അപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ ആ യോദ്ധാക്കൾ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനു നേരെ പാഞ്ഞടുത്തു; സിംഹഗർജ്ജനം മുഴക്കി, അപ്പോൾ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു.