મહાભારત · અધ્યાય 8.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.5.1
श्रुत्वा कर्णं हतं युद्वे पुत्रांश्चैव पलायिनः ।
नरेन्द्रः किञ्चिदाश्वस्तो द्विजश्रेष्ठ किमब्रवीत् ॥ ८.५.१ ॥
હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, યુદ્ધમાં કર્ણ હણાયો અને પુત્રો ભાગી ગયા એ સાંભળીને રાજા કંઈક આશ્વસ્ત થઈ શું બોલ્યો?
8.5.2
प्राप्तवान्परमं दुःखं पुत्रव्यसनजं महत् ।
तस्मिन्यदुक्तवान्काले तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ॥ ८.५.२ ॥
પુત્રોના વિનાશથી ઉત્પન્ન થયેલું મહાન પરમ દુઃખ પામીને તે સમયે તેણે જે કહ્યું, તે પૂછનાર મને કહો.
8.5.3
श्रुत्वा कर्णस्य निधनमश्रद्वेयमिवाद्भुतम् ।
भूतसम्मोहनं भीमं मेरोः संसर्पणं यथा ॥ ८.५.३ ॥
કર્ણનું મૃત્યુ સાંભળીને, જે અવિશ્વસનીય અને અદ્ભુત, પ્રાણીઓને મોહ પમાડનારું, ભયંકર, જાણે મેરુ પર્વત સરકી પડ્યો હોય તેવું હતું.
8.5.4
चित्तमोहमिवायुक्तं भार्गवस्य महामतेः ।
पराजयमिवेन्द्रस्य द्विषद्ध्यो भीमकर्मणः ॥ ८.५.४ ॥
મહામતિ ભાર્ગવ (પરશુરામ)ના ચિત્તમાં ઉત્પન્ન મોહ જેવું, અને ભયંકર કર્મવાળા ઇન્દ્રનો શત્રુઓ દ્વારા પરાજય થયો હોય તેવું.
8.5.5
दिवः प्रपतनं भानोरुरव्यामिव महाद्युतेः ।
संशोषणमिवाचिन्त्यं समुद्रस्याक्षयाम्भसः ॥ ८.५.५ ॥
મહાતેજસ્વી સૂર્ય આકાશથી પૃથ્વી પર પડ્યો હોય તેમ, અને અક્ષય જળવાળો સમુદ્ર સુકાઈ ગયો હોય તેમ, અચિંત્ય.
8.5.6
महीवियद्दिगम्बूनां सर्वनाशमिवाद्भुतम् ।
कर्मणोरिव वैफल्यमुभयोः पुण्यपापयोः ॥ ८.५.६ ॥
પૃથ્વી, આકાશ, દિશાઓ અને જળનો સંપૂર્ણ નાશ જેવું અદ્ભુત, અને પુણ્ય તથા પાપ બંને કર્મોનું નિષ્ફળ જવું જેવું.
8.5.7
सञ्चिन्त्य निपुणं बुद्ध्या धृतराष्ट्रो जनेश्वरः ।
नेदमस्तीति सञ्चिन्त्य कर्णस्य समरे वधम् ॥ ८.५.७ ॥
જનેશ્વર ધૃતરાષ્ટ્રે બુદ્ધિથી સારી રીતે વિચારીને માન્યું કે યુદ્ધમાં કર્ણનો વધ થયો એ સાચું નથી.
8.5.8
प्राणिनामेवमात्मत्वात्स्यादपीति विचार्य च ।
शोकाग्निना दह्यमानो धम्यमान इवाशये ॥ ८.५.८ ॥
જીવોના સ્વભાવથી આમ પણ બની શકે એમ વિચારીને, શોકાગ્નિમાં બળતા તે હૃદયમાં જાણે ધખતા રહ્યા.
8.5.9
विस्रस्ताङ्गः श्वसन्दीनो हाहेत्युक्त्वा सुदुःखितः ।
विललाप महाराज धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ॥ ८.५.९ ॥
હે મહારાજ! અંબિકાના પુત્ર ધૃતરાષ્ટ્રે, અંગો શિથિલ થઈ, દીન બનીને નિસાસા નાખતા, 'હાય હાય' કહીને અત્યંત દુઃખે વિલાપ કર્યો.
8.5.10
सञ्जयाधिरथिर्वीरः सिंहद्विरदविक्रमः ।
वृषभप्रतिमस्कन्धो वृषभाक्षगतिस्वरः ॥ ८.५.१० ॥
હે સંજય! અધિરથનો પુત્ર વીર કર્ણ, સિંહ અને ગજ જેવા પરાક્રમવાળો; બળદ જેવા ખભા, બળદ જેવી ચાલ અને સ્વરવાળો.
8.5.11
वृषभो वृषभस्येव यो युद्धे न निवर्तते ।
शत्रोरपि महेन्द्रस्य वज्रसंहननो युवा ॥ ८.५.११ ॥
બળદની જેમ યુદ્ધમાં પાછો ન ફરનારો; શત્રુને, મહેન્દ્રને પણ, વજ્ર જેવા દૃઢ દેહવાળો યુવાન.
8.5.12
यस्य ज्यातलशब्देन शरवृष्टिरवेण च ।
रथाश्वनरमातङ्गा नावतिष्ठन्ति संयुगे ॥ ८.५.१२ ॥
જેના ધનુષ્યની પણછના અવાજથી અને બાણોના વરસાદના વેગથી રથ, ઘોડા, માણસો અને હાથી યુદ્ધમાં ટકી શકતા નથી.
8.5.13
यमाश्रित्य महाबाहुं द्विषत्सङ्घघ्नमच्युतम् ।
दुर्योधनोऽकरोद्वैरं पाण्डुपुत्रैर्महारथैः ॥ ८.५.१३ ॥
જે મહાબાહુ, શત્રુસમૂહના સંહારક, અચ્યુત પર આધાર રાખીને દુર્યોધને પાંડુપુત્ર મહારથીઓ સાથે વૈર કર્યું.
8.5.14
स कथं रथिनां श्रेष्ठः कर्णः पार्थेन संयुगे ।
निहतः पुरुषव्याघ्रः प्रसह्यासह्यविक्रमः ॥ ८.५.१४ ॥
રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ એ કર્ણ, અસહ્ય પરાક્રમી પુરુષવ્યાઘ્ર, યુદ્ધમાં પાર્થ દ્વારા બળપૂર્વક કેવી રીતે માર્યો ગયો?
8.5.15
यो नामन्यत वै नित्यमच्युतं च धनञ्जयम् ।
न वृष्मीन्सहितानन्यान्स्वबाहुबलदर्पितः ॥ ८.५.१५ ॥
તે સદા અચ્યુત અને ધનંજયને પણ ગણકારતો નહોતો; એકત્ર વૃષ્ણિઓને અને અન્યોને પણ નહિ — પોતાના બાહુબળના અહંકારથી.
8.5.16
शार्ङ्गगाण्डीवधन्वानौ सहितावपराजितौ ।
अहं दिव्याद्रथादेकः पातयिष्यामि संयुगे ॥ ८.५.१६ ॥
શાર્ઙ્ગ અને ગાંડીવ ધનુષ્ય ધારણ કરનારા બંને સાથે હોય તોપણ અપરાજિત છે — હું એકલો દિવ્ય રથથી યુદ્ધમાં તેમને પાડી દઈશ.
8.5.17
इति यः सततं मन्दमवोचल्लोभमोहितम् ।
दुर्योधनमवाचीनं राज्यकामुकमातुरम् ॥ ८.५.१७ ॥
આ રીતે હંમેશાં મૂર્ખ લોભથી મોહિત થઈને દુર્યોધનને — નીચ, રાજ્યકામી, આતુર એવા દુર્યોધનને — તે કહેતો રહ્યો.
8.5.18
योऽजयत्सर्वकाम्भोजानावन्त्यान्केकयैः सह ।
गान्धारान्मद्रकान्मात्स्यांस्त्रिगर्तांस्तङ्कणाञ्शकान्। ॥ ८.५.१८ ॥
બધા કંબોજોને, અવંતીઓને, કેકયો સાથે, ગાંધારોને, મદ્રકોને, મત્સ્યોને, ત્રિગર્તોને, તંકણોને અને શકોને જેણે જીત્યા હતા.
8.5.19
पाञ्चालांश्च विदेहांश्च कुलिन्दान्काशिकोसलान् ।
सूह्मानङ्गांश्च वङ्गांश्च निषादान्पुण्ड्रकीकटान् ॥ ८.५.१९ ॥
પાંચાલો, વિદેહો, કુલિંદો, કાશી અને કોસલોને, સુહ્મો, અંગો અને વંગોને, નિષાદો, પુંડ્રો અને કીકટોને.
8.5.20
वत्सान्कलिङ्गान्दरदानश्मकानृषिकानपि ।
शबरान्हारहूणांश्च प्रघूणान्सरलानपि ॥ ८.५.२० ॥
વત્સો, કલિંગો, દરદો, અશ્મકો અને ઋષિકોને, શબરો, હારો અને હૂણોને, પ્રઘૂણો અને સરલોને પણ.
8.5.21
म्लेच्छराष्ट्राधिपांश्चैव दुर्गानाटविकांस्तथा ।
जित्वैतान्समरे वीरः प्रदीप्तैः कङ्कपत्रिभिः ॥ ८.५.२१ ॥
મ્લેચ્છ રાજ્યોના અધિપતિઓ, દુર્ગવાસીઓ અને વનવાસીઓને, આ સૌને યુદ્ધમાં જીતીને તે વીરે પ્રજ્વલિત કંકપત્રી બાણોથી.
8.5.22
करमाहारयामास जित्वा सर्वानरींस्तथा ।
दुर्योधनस्य वृद्ध्यर्थं राधेयो रथिनां वरः।
दिव्यास्त्रविमन्हातेजाः कर्णो वैकर्तनो वृषः ॥ ८.५.२२ ॥
બધા શત્રુઓને જીતીને તેણે ખંડણી મંગાવી; એ જ રીતે દુર્યોધનની વૃદ્ધિ માટે રાધેય, રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ, દિવ્ય અસ્ત્રોના તેજથી ઝળહળતો કર્ણ, વૈકર્તન વૃષ.
8.5.23
सेनागोपश्च स कथं शत्रुभिः परमास्त्रवित् ।
घातितः पाण्डवैः शूरैः समरे वीर्यशालिभिः ॥ ८.५.२३ ॥
સેનાના રક્ષક અને પરમાસ્ત્રોના જ્ઞાતા તે શત્રુઓ દ્વારા કેવી રીતે માર્યા ગયા? યુદ્ધમાં પરાક્રમી પાંડવ વીરો દ્વારા.
8.5.24
वृषो महेन्द्रो देवेषु वृषः कर्णो नरेष्वपि ।
तृतीयमन्यं लोकेषु वृषं नैवानुशुश्रुम ॥ ८.५.२४ ॥
દેવોમાં વૃષ મહેન્દ્ર છે, મનુષ્યોમાં પણ વૃષ કર્ણ છે; ત્રીજો બીજો કોઈ વૃષ લોકોમાં અમે સાંભળ્યો નથી.
8.5.25
उच्चैः श्रवा वरोऽश्वानां राज्ञां वैश्रवणो वरः ।
वरो महेन्द्रो देवानां कर्णः प्रहरतां वरः ॥ ८.५.२५ ॥
ઘોડાઓમાં ઉચ્ચૈઃશ્રવા શ્રેષ્ઠ છે, રાજાઓમાં વૈશ્રવણ શ્રેષ્ઠ છે. દેવોમાં મહેન્દ્ર શ્રેષ્ઠ છે, અને પ્રહાર કરનારાઓમાં કર્ણ શ્રેષ્ઠ છે.
8.5.26
योऽजितः पार्थिवैः शूरैः समर्थैर्वीर्यशालिभिः ।
दुर्योधनस्य वृद्ध्यर्थं कृत्स्नामुर्वीमथाजयत् ॥ ८.५.२६ ॥
બીજા રાજાઓથી, શૂરવીરો અને પરાક્રમી સમર્થ યોદ્ધાઓથી જે અજેય હતો, તેણે દુર્યોધનની વૃદ્ધિ માટે સમગ્ર પૃથ્વી જીતી લીધી.
8.5.27
यं लब्ध्वा मागधो राजा सांत्वमानोऽथ सौहृदैः ।
अरौत्सीत्पार्थिवं क्षत्रमृते यादवकौरवान् ॥ ८.५.२७ ॥
તેને મેળવીને મગધનો રાજા મૈત્રીભાવથી સાંત્વના આપતાં, યાદવો અને કૌરવો સિવાય બીજા ક્ષત્રિય રાજાઓને પીડવા લાગ્યો.
8.5.28
तं श्रुत्वा निहतं कर्णं द्वैरथे सव्यसाचिना ।
शोकार्णवे निमग्नोऽहं भिन्ना नौरिव सागरे ॥ ८.५.२८ ॥
દ્વંદ્વયુદ્ધમાં સવ્યસાચી (અર્જુન) વડે કર્ણ માર્યો ગયો એ સાંભળીને, સમુદ્રમાં ભાંગેલી નાવની જેમ હું શોકસાગરમાં ડૂબી ગયો.
8.5.29
तं वृषं निहतं श्रुत्वा द्वैरथे रथिनां वरम् ।
शोकार्णवे निमग्नोऽहमप्लुवः सागरे यथा ॥ ८.५.२९ ॥
દ્વંદ્વયુદ્ધમાં રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ એ વૃષ (કર્ણ) માર્યો ગયો એ સાંભળીને, સમુદ્રમાં તરાપા વિનાના માણસની જેમ હું શોકસાગરમાં ડૂબ્યો.
8.5.30
ईदृशैर्यद्यहं दुःखैर्न विनश्यामि सञ्जय ।
वज्राद्दृढतरं मन्ये हृदयं मम दुर्भिदम् ॥ ८.५.३० ॥
હે સંજય! આવાં દુઃખોથી પણ જો હું મરતો નથી, તો મારું હૃદય વજ્રથી પણ વધુ કઠોર અને ભેદી ન શકાય એવું હું માનું છું.
8.5.31
ज्ञातिसंबन्धिमित्राणामिमं श्रुत्वा पराभवम् ।
को मदन्यः पुमाँल्लोके न जह्यात्सूत जीवितम् ॥ ८.५.३१ ॥
હે સૂત, જ્ઞાતિ, સંબંધી અને મિત્રોની આ પરાજયની વાત સાંભળીને, મારા સિવાય જગતમાં કયો પુરુષ જીવન ત્યજ્યા વિના રહેશે?
8.5.32
विषमग्निं प्रपातं च पर्वताग्रादहं वृणे ।
महाप्रस्थानगमनं जलं प्रायोपवेशनम्।
न हि शक्ष्यामि दुःखानि सोढुं कष्टानि सञ्जय ॥ ८.५.३२ ॥
વિષ, અગ્નિ, પર્વતશિખરેથી પડવું, મહાપ્રસ્થાન, જળમાં ડૂબવું અને પ્રાયોપવેશન — આમાંથી હું મૃત્યુ પસંદ કરું છું. હે સંજય, આ કષ્ટો અને દુઃખો હું સહન નહીં કરી શકું.