మహాభారతం · అధ్యాయం 8.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.5.1
श्रुत्वा कर्णं हतं युद्वे पुत्रांश्चैव पलायिनः ।
नरेन्द्रः किञ्चिदाश्वस्तो द्विजश्रेष्ठ किमब्रवीत् ॥ ८.५.१ ॥
ద్విజశ్రేష్ఠా, యుద్ధంలో కర్ణుడు హతుడయ్యాడని, కుమారులు పారిపోయారని విని, రాజు కొంత ఊరట చెంది ఏమన్నాడు?
8.5.2
प्राप्तवान्परमं दुःखं पुत्रव्यसनजं महत् ।
तस्मिन्यदुक्तवान्काले तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ॥ ८.५.२ ॥
కుమారుల నాశనం వల్ల కలిగిన మహా దుఃఖాన్ని పొంది ఆ సమయంలో అతడు చెప్పినదాన్ని, అడుగుతున్న నాకు చెప్పండి.
8.5.3
श्रुत्वा कर्णस्य निधनमश्रद्वेयमिवाद्भुतम् ।
भूतसम्मोहनं भीमं मेरोः संसर्पणं यथा ॥ ८.५.३ ॥
కర్ణుని మరణాన్ని విని, నమ్మశక్యం కానిదీ, అద్భుతమైనదీ, ప్రాణులను మోహింపజేసేదీ, భయంకరమైనదీ, మేరు పర్వతం జారిపోవడం వంటిదీ అయినదాన్ని.
8.5.4
चित्तमोहमिवायुक्तं भार्गवस्य महामतेः ।
पराजयमिवेन्द्रस्य द्विषद्ध्यो भीमकर्मणः ॥ ८.५.४ ॥
మహామతి అయిన భార్గవుని (పరశురాముని) చిత్తంలో కలిగిన మోహంలా, భయంకర కర్మలు చేసే ఇంద్రుడు శత్రువుల చేత ఓడిపోయినట్లు.
8.5.5
दिवः प्रपतनं भानोरुरव्यामिव महाद्युतेः ।
संशोषणमिवाचिन्त्यं समुद्रस्याक्षयाम्भसः ॥ ८.५.५ ॥
మహాతేజస్వి అయిన సూర్యుడు ఆకాశం నుండి భూమిపై పడినట్లు, అక్షయజలాల సముద్రం ఎండిపోయినట్లు, ఊహకందనిది.
8.5.6
महीवियद्दिगम्बूनां सर्वनाशमिवाद्भुतम् ।
कर्मणोरिव वैफल्यमुभयोः पुण्यपापयोः ॥ ८.५.६ ॥
భూమి, ఆకాశం, దిక్కులు, జలాల సంపూర్ణ నాశనంలా అద్భుతమైనది, పుణ్యపాపాలు రెండు కర్మల ఫలం విఫలమైనట్లు.
8.5.7
सञ्चिन्त्य निपुणं बुद्ध्या धृतराष्ट्रो जनेश्वरः ।
नेदमस्तीति सञ्चिन्त्य कर्णस्य समरे वधम् ॥ ८.५.७ ॥
జనేశ్వరుడైన ధృతరాష్ట్రుడు బుద్ధితో బాగా ఆలోచించి, యుద్ధంలో కర్ణుని వధ జరిగిందని ఇది నిజం కాదని భావించాడు.
8.5.8
प्राणिनामेवमात्मत्वात्स्यादपीति विचार्य च ।
शोकाग्निना दह्यमानो धम्यमान इवाशये ॥ ८.५.८ ॥
ప్రాణుల స్వభావం వల్ల ఇలా కూడా జరగవచ్చునని భావించి, అతడు శోకాగ్నిలో దహించుకుపోతూ హృదయంలో రగులుతున్నట్లు అయ్యాడు.
8.5.9
विस्रस्ताङ्गः श्वसन्दीनो हाहेत्युक्त्वा सुदुःखितः ।
विललाप महाराज धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ॥ ८.५.९ ॥
మహారాజా! అంబిక కుమారుడు ధృతరాష్ట్రుడు, అంగాలు సడలి, దీనంగా నిట్టూర్పులు విడుస్తూ, 'అయ్యో, అయ్యో' అని అత్యంత దుఃఖంతో విలపించాడు.
8.5.10
सञ्जयाधिरथिर्वीरः सिंहद्विरदविक्रमः ।
वृषभप्रतिमस्कन्धो वृषभाक्षगतिस्वरः ॥ ८.५.१० ॥
సంజయా! అధిరథుని కుమారుడు వీరుడు కర్ణుడు, సింహం, ఏనుగుల పరాక్రమం కలవాడు; ఎద్దు భుజాలు, ఎద్దు నడక, ఎద్దు స్వరం కలవాడు.
8.5.11
वृषभो वृषभस्येव यो युद्धे न निवर्तते ।
शत्रोरपि महेन्द्रस्य वज्रसंहननो युवा ॥ ८.५.११ ॥
ఎద్దులా యుద్ధంలో వెనుకకు తిరగనివాడు; శత్రువుకు, మహేంద్రునికి కూడా, వజ్రసమాన దేహంగల యువకుడు.
8.5.12
यस्य ज्यातलशब्देन शरवृष्टिरवेण च ।
रथाश्वनरमातङ्गा नावतिष्ठन्ति संयुगे ॥ ८.५.१२ ॥
ఎవరి ధనుస్సు తాడు చప్పుడుతో, బాణవర్షపు వేగంతో, రథాలు, గుర్రాలు, మనుషులు, ఏనుగులు యుద్ధంలో నిలవలేవో.
8.5.13
यमाश्रित्य महाबाहुं द्विषत्सङ्घघ्नमच्युतम् ।
दुर्योधनोऽकरोद्वैरं पाण्डुपुत्रैर्महारथैः ॥ ८.५.१३ ॥
ఏ మహాబాహువును, శత్రుసమూహాలను సంహరించే అచ్యుతుని ఆశ్రయించి, దుర్యోధనుడు పాండుపుత్రులైన మహారథులతో వైరం చేసాడు.
8.5.14
स कथं रथिनां श्रेष्ठः कर्णः पार्थेन संयुगे ।
निहतः पुरुषव्याघ्रः प्रसह्यासह्यविक्रमः ॥ ८.५.१४ ॥
రథికులలో శ్రేష్ఠుడైన ఆ కర్ణుడు, అసహ్య పరాక్రమము గల పురుషవ్యాఘ్రుడు, యుద్ధంలో పార్థునిచేత బలవంతంగా ఎలా చంపబడ్డాడు?
8.5.15
यो नामन्यत वै नित्यमच्युतं च धनञ्जयम् ।
न वृष्मीन्सहितानन्यान्स्वबाहुबलदर्पितः ॥ ८.५.१५ ॥
ఎల్లప్పుడూ అచ్యుతుని, ధనంజయుని కూడా అతడు లెక్కచేయలేదు; కలసిన వృష్ణులను, ఇతరులను కూడా — తన బాహుబలగర్వంతో.
8.5.16
शार्ङ्गगाण्डीवधन्वानौ सहितावपराजितौ ।
अहं दिव्याद्रथादेकः पातयिष्यामि संयुगे ॥ ८.५.१६ ॥
శార్ఙ్గ, గాండీవ ధనువులు ధరించిన ఇద్దరూ కలిసి ఉన్నా అజేయులు — నేను ఒక్కడినే దివ్య రథం నుండి యుద్ధంలో వారిని పడగొడతాను.
8.5.17
इति यः सततं मन्दमवोचल्लोभमोहितम् ।
दुर्योधनमवाचीनं राज्यकामुकमातुरम् ॥ ८.५.१७ ॥
ఈ విధంగా ఎల్లప్పుడూ మూఢుడు లోభంతో మోహితుడై, దుర్యోధనునితో — నీచుడూ, రాజ్యకాంక్షితుడూ, ఆతురుడూ అయిన అతనితో — చెబుతూ ఉండేవాడు.
8.5.18
योऽजयत्सर्वकाम्भोजानावन्त्यान्केकयैः सह ।
गान्धारान्मद्रकान्मात्स्यांस्त्रिगर्तांस्तङ्कणाञ्शकान्। ॥ ८.५.१८ ॥
అన్ని కాంబోజులను, అవంతులను, కేకయులతో కలిసి, గాంధారులను, మద్రకులను, మత్స్యులను, త్రిగర్తులను, తంకణులను, శకులను జయించినవాడు.
8.5.19
पाञ्चालांश्च विदेहांश्च कुलिन्दान्काशिकोसलान् ।
सूह्मानङ्गांश्च वङ्गांश्च निषादान्पुण्ड्रकीकटान् ॥ ८.५.१९ ॥
పాంచాలులను, విదేహులను, కులిందులను, కాశి మరియు కోసలులను, సుహ్ములను, అంగులను, వంగులను, నిషాదులను, పుండ్రులను, కీకటులను.
8.5.20
वत्सान्कलिङ्गान्दरदानश्मकानृषिकानपि ।
शबरान्हारहूणांश्च प्रघूणान्सरलानपि ॥ ८.५.२० ॥
వత్సులను, కళింగులను, దరదులను, అశ్మకులను, ఋషికులను, శబరులను, హారులను, హూణులను, ప్రఘూణులను, సరులను.
8.5.21
म्लेच्छराष्ट्राधिपांश्चैव दुर्गानाटविकांस्तथा ।
जित्वैतान्समरे वीरः प्रदीप्तैः कङ्कपत्रिभिः ॥ ८.५.२१ ॥
మ్లేచ్ఛ రాజ్యాధిపతులను, దుర్గవాసులను, అటవికులను ఈ అందరినీ యుద్ధంలో జయించి ఆ వీరుడు ప్రకాశించే కంకపత్రి బాణాలతో.
8.5.22
करमाहारयामास जित्वा सर्वानरींस्तथा ।
दुर्योधनस्य वृद्ध्यर्थं राधेयो रथिनां वरः।
दिव्यास्त्रविमन्हातेजाः कर्णो वैकर्तनो वृषः ॥ ८.५.२२ ॥
శత్రువులందరినీ జయించి కప్పం వసూలు చేయించాడు; అలాగే దుర్యోధనుని వృద్ధి కోసం రాధేయుడు, రథికులలో శ్రేష్ఠుడు, దివ్యాస్త్రాల తేజస్సుతో వెలిగే కర్ణుడు, వైకర్తనుడు, వృషుడు.
8.5.23
सेनागोपश्च स कथं शत्रुभिः परमास्त्रवित् ।
घातितः पाण्डवैः शूरैः समरे वीर्यशालिभिः ॥ ८.५.२३ ॥
సేనాధిపతిగా, పరమాస్త్రాలు తెలిసినవాడిగా ఉన్న అతడు శత్రువులచేత ఎలా చంపబడ్డాడు? యుద్ధంలో పరాక్రమశాలులైన పాండవ వీరులచేత.
8.5.24
वृषो महेन्द्रो देवेषु वृषः कर्णो नरेष्वपि ।
तृतीयमन्यं लोकेषु वृषं नैवानुशुश्रुम ॥ ८.५.२४ ॥
దేవతలలో వృషుడు మహేంద్రుడు; మనుష్యులలో కూడా వృషుడు కర్ణుడు; మూడవ లోకాలలో మరొక వృషుడిని మేము వినలేదు.
8.5.25
उच्चैः श्रवा वरोऽश्वानां राज्ञां वैश्रवणो वरः ।
वरो महेन्द्रो देवानां कर्णः प्रहरतां वरः ॥ ८.५.२५ ॥
గుర్రాలలో ఉచ్చైఃశ్రవుడు శ్రేష్ఠుడు; రాజులలో వైశ్రవణుడు శ్రేష్ఠుడు. దేవతలలో మహేంద్రుడు శ్రేష్ఠుడు; ప్రహరించువారిలో కర్ణుడు శ్రేష్ఠుడు.
8.5.26
योऽजितः पार्थिवैः शूरैः समर्थैर्वीर्यशालिभिः ।
दुर्योधनस्य वृद्ध्यर्थं कृत्स्नामुर्वीमथाजयत् ॥ ८.५.२६ ॥
ఇతర రాజులచేత, శూరులు సమర్థులు పరాక్రమశాలులచేత జయింపబడనివాడు, దుర్యోధనుని అభివృద్ధి కోసం భూమి మొత్తాన్ని జయించాడు.
8.5.27
यं लब्ध्वा मागधो राजा सांत्वमानोऽथ सौहृदैः ।
अरौत्सीत्पार्थिवं क्षत्रमृते यादवकौरवान् ॥ ८.५.२७ ॥
అతడిని పొందిన మగధ రాజు, స్నేహభావంతో ఓదార్చుతూ, యాదవులు కౌరవులు తప్ప మిగిలిన క్షత్రియ రాజులను బాధించాడు.
8.5.28
तं श्रुत्वा निहतं कर्णं द्वैरथे सव्यसाचिना ।
शोकार्णवे निमग्नोऽहं भिन्ना नौरिव सागरे ॥ ८.५.२८ ॥
ద్వంద్వ యుద్ధంలో సవ్యసాచి (అర్జునుడు) చేత కర్ణుడు చంపబడ్డాడని విని, సముద్రంలో విరిగిన పడవలా నేను శోకసముద్రంలో మునిగిపోయాను.
8.5.29
तं वृषं निहतं श्रुत्वा द्वैरथे रथिनां वरम् ।
शोकार्णवे निमग्नोऽहमप्लुवः सागरे यथा ॥ ८.५.२९ ॥
ద్వంద్వ యుద్ధంలో రథికులలో శ్రేష్ఠుడైన ఆ వృషుడు (కర్ణుడు) చంపబడ్డాడని విని, సముద్రంలో పడవ లేనివాడిలా నేను శోకసముద్రంలో మునిగిపోయాను.
8.5.30
ईदृशैर्यद्यहं दुःखैर्न विनश्यामि सञ्जय ।
वज्राद्दृढतरं मन्ये हृदयं मम दुर्भिदम् ॥ ८.५.३० ॥
ఓ సంజయా! ఇటువంటి దుఃఖాలతోనూ నేను నశించకపోతే, నా హృదయం వజ్రం కంటే దృఢమైనదీ భేదించడానికి కష్టమైనదీ అని నేను భావిస్తున్నాను.
8.5.31
ज्ञातिसंबन्धिमित्राणामिमं श्रुत्वा पराभवम् ।
को मदन्यः पुमाँल्लोके न जह्यात्सूत जीवितम् ॥ ८.५.३१ ॥
ఓ సూతా, బంధువులు, సంబంధీకులు, మిత్రుల ఈ పరాజయాన్ని విని, లోకంలో నాకంటే ఎవరు ప్రాణాన్ని విడవకుండా ఉంటారు?
8.5.32
विषमग्निं प्रपातं च पर्वताग्रादहं वृणे ।
महाप्रस्थानगमनं जलं प्रायोपवेशनम्।
न हि शक्ष्यामि दुःखानि सोढुं कष्टानि सञ्जय ॥ ८.५.३२ ॥
విషం, అగ్ని, పర్వత శిఖరం నుండి పడిపోవడం, మహాప్రస్థానం, జలంలో మునగడం, ప్రాయోపవేశం — వీటిని నేను ఎంచుకుంటాను. ఓ సంజయా, ఈ కష్టాలను దుఃఖాలను నేను సహించలేను.