มหาภารตะ · อัธยายะ 8.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.5.1
श्रुत्वा कर्णं हतं युद्वे पुत्रांश्चैव पलायिनः ।
नरेन्द्रः किञ्चिदाश्वस्तो द्विजश्रेष्ठ किमब्रवीत् ॥ ८.५.१ ॥
โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง เมื่อได้ยินว่ากรรณถูกสังหารในการรบ และบรรดาบุตรของพระองค์หนีไปแล้ว พระราชาผู้ทรงคลายความโศกลงได้บ้างแล้ว ได้ตรัสอะไรไว้
8.5.2
प्राप्तवान्परमं दुःखं पुत्रव्यसनजं महत् ।
तस्मिन्यदुक्तवान्काले तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ॥ ८.५.२ ॥
เมื่อทรงได้รับความทุกข์อันสูงสุดและใหญ่หลวง ซึ่งเกิดจากความพินาศของบุตร ขอท่านจงบอกแก่ข้าพเจ้าผู้ถามว่า ในกาลนั้นพระองค์ได้ตรัสอะไรไว้
8.5.3
श्रुत्वा कर्णस्य निधनमश्रद्वेयमिवाद्भुतम् ।
भूतसम्मोहनं भीमं मेरोः संसर्पणं यथा ॥ ८.५.३ ॥
เมื่อได้ยินข่าวการสิ้นชีวิตของกรรณ ซึ่งยากจะเชื่อและอัศจรรย์ ทำให้สรรพสัตว์หลงงง และน่าสะพรึงกลัว ดุจการทรุดถล่มลงของเขาเมรุ
8.5.4
चित्तमोहमिवायुक्तं भार्गवस्य महामतेः ।
पराजयमिवेन्द्रस्य द्विषद्ध्यो भीमकर्मणः ॥ ८.५.४ ॥
ดุจความหลงใหลที่บังเกิดขึ้นในจิตใจของพระภารควะผู้มีปัญญายิ่ง ดุจความพ่ายแพ้ของพระอินทร์ ผู้กระทำการอันน่าสะพรึงกลัว ที่ถูกศัตรูกระทำ
8.5.5
दिवः प्रपतनं भानोरुरव्यामिव महाद्युतेः ।
संशोषणमिवाचिन्त्यं समुद्रस्याक्षयाम्भसः ॥ ८.५.५ ॥
ดุจดวงอาทิตย์ผู้รุ่งโรจน์ยิ่งร่วงหล่นจากท้องฟ้าสู่พื้นดิน ดุจการเหือดแห้งของมหาสมุทรผู้มีน้ำไม่มีวันหมด ซึ่งยากจะคาดคิดได้
8.5.6
महीवियद्दिगम्बूनां सर्वनाशमिवाद्भुतम् ।
कर्मणोरिव वैफल्यमुभयोः पुण्यपापयोः ॥ ८.५.६ ॥
ดุจความพินาศสิ้นของแผ่นดิน ท้องฟ้า ทิศทั้งหลาย และน้ำ อันน่าอัศจรรย์ และดุจความไร้ผลของการกระทำทั้งสอง คือบุญและบาป
8.5.7
सञ्चिन्त्य निपुणं बुद्ध्या धृतराष्ट्रो जनेश्वरः ।
नेदमस्तीति सञ्चिन्त्य कर्णस्य समरे वधम् ॥ ८.५.७ ॥
ท้าวธฤตราษฎร์ ผู้เป็นเจ้าแห่งมนุษย์ ทรงพิจารณาด้วยพระปัญญาอย่างถี่ถ้วนแล้วตรัสว่า "ข้อนี้ไม่เป็นเช่นนั้น" ทรงคิดถึงการที่กรรณถูกสังหารในสนามรบ
8.5.8
प्राणिनामेवमात्मत्वात्स्यादपीति विचार्य च ।
शोकाग्निना दह्यमानो धम्यमान इवाशये ॥ ८.५.८ ॥
ทรงพิจารณาว่า เพราะความเป็นไปของสรรพชีวิตนั้น เรื่องนี้อาจเป็นไปได้ แล้วก็ทรงถูกเผาไหม้ด้วยไฟแห่งความโศก ดุจถูกเป่าให้ลุกโชนอยู่ในใจ
8.5.9
विस्रस्ताङ्गः श्वसन्दीनो हाहेत्युक्त्वा सुदुःखितः ।
विललाप महाराज धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ॥ ८.५.९ ॥
โอ้มหาราช ท้าวธฤตราษฎร์ พระโอรสของนางอัมพิกา ทรงอ่อนระทวยทั้งพระวรกาย ถอนพระทัยอย่างหมดกำลัง ทรงร่ำว่า "อ้า อ้า" แล้วทรงคร่ำครวญด้วยความทุกข์ยิ่ง
8.5.10
सञ्जयाधिरथिर्वीरः सिंहद्विरदविक्रमः ।
वृषभप्रतिमस्कन्धो वृषभाक्षगतिस्वरः ॥ ८.५.१० ॥
สัญชัยกล่าวว่า กรรณ บุตรของท่านอธิรถ ผู้กล้าหาญ มีพระกำลังดุจราชสีห์หรือช้าง มีบ่าดุจโคผู้ และมีท่วงท่าและเสียงดุจโคผู้
8.5.11
वृषभो वृषभस्येव यो युद्धे न निवर्तते ।
शत्रोरपि महेन्द्रस्य वज्रसंहननो युवा ॥ ८.५.११ ॥
ผู้ซึ่งดุจโคผู้ในหมู่โคผู้ ย่อมไม่ถอยหนีในการรบ เป็นหนุ่มผู้มีร่างกายแข็งแกร่งดุจสายฟ้า แม้เผชิญหน้ากับศัตรู แม้กับพระอินทร์ผู้ยิ่งใหญ่
8.5.12
यस्य ज्यातलशब्देन शरवृष्टिरवेण च ।
रथाश्वनरमातङ्गा नावतिष्ठन्ति संयुगे ॥ ८.५.१२ ॥
เมื่อได้ยินเสียงสายธนูของเขาและพายุฝนแห่งลูกศรของเขา รถ ม้า คน และช้างทั้งหลาย ย่อมยืนหยัดอยู่ในการรบไม่ได้
8.5.13
यमाश्रित्य महाबाहुं द्विषत्सङ्घघ्नमच्युतम् ।
दुर्योधनोऽकरोद्वैरं पाण्डुपुत्रैर्महारथैः ॥ ८.५.१३ ॥
ทุรโยธน์อาศัยเขา ผู้มีแขนใหญ่ ผู้สังหารกองทัพศัตรู ผู้ไม่เคยพ่ายแพ้ จึงได้ก่อการอาฆาตกับบุตรแห่งพาณฑุผู้เป็นมหารถทั้งหลาย
8.5.14
स कथं रथिनां श्रेष्ठः कर्णः पार्थेन संयुगे ।
निहतः पुरुषव्याघ्रः प्रसह्यासह्यविक्रमः ॥ ८.५.१४ ॥
กรรณผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่นักรบรถ ผู้เป็นดุจเสือในหมู่มนุษย์ ผู้มีพระกำลังที่ทนทานไม่ได้ ถูกปารถสังหารในการรบด้วยกำลังได้อย่างไร
8.5.15
यो नामन्यत वै नित्यमच्युतं च धनञ्जयम् ।
न वृष्मीन्सहितानन्यान्स्वबाहुबलदर्पितः ॥ ८.५.१५ ॥
เขาผู้มีใจพองด้วยกำลังแขนของตน ได้ดูหมิ่นอัจยุตะและธนัญชัยอยู่เสมอ และไม่ถือว่าพวกวฤษณีที่รวมกันอยู่ หรือผู้อื่นใดเป็นสิ่งสำคัญ
8.5.16
शार्ङ्गगाण्डीवधन्वानौ सहितावपराजितौ ।
अहं दिव्याद्रथादेकः पातयिष्यामि संयुगे ॥ ८.५.१६ ॥
สองท่านนั้นผู้ถือคันธนูศารงคะและคาณฑีวะ แม้จะร่วมกันก็ไม่มีใครเอาชนะได้ ข้าพเจ้าผู้เดียวจากรถทิพย์จะให้ทั้งสองล้มลงในการรบ
8.5.17
इति यः सततं मन्दमवोचल्लोभमोहितम् ।
दुर्योधनमवाचीनं राज्यकामुकमातुरम् ॥ ८.५.१७ ॥
ผู้โง่เขลานั้นพูดเช่นนี้อยู่เสมอ ด้วยใจที่ถูกความโลภและความหลงครอบงำ กล่าวกับทุรโยธน์ผู้ต่ำทราม ผู้ปรารถนาราชอาณาจักรและกระวนกระวายใจ
8.5.18
योऽजयत्सर्वकाम्भोजानावन्त्यान्केकयैः सह ।
गान्धारान्मद्रकान्मात्स्यांस्त्रिगर्तांस्तङ्कणाञ्शकान्। ॥ ८.५.१८ ॥
เขาผู้ได้พิชิตกัมโพชะทั้งปวง อวันตีพร้อมทั้งเกกัยะ คานธาระ มัทรกะ มัตสยะ ตริคารตะ ตังกณะ และศกะทั้งหลาย
8.5.19
पाञ्चालांश्च विदेहांश्च कुलिन्दान्काशिकोसलान् ।
सूह्मानङ्गांश्च वङ्गांश्च निषादान्पुण्ड्रकीकटान् ॥ ८.५.१९ ॥
ปาญจาละ วิเทหะ กุลินทะ กาศี และโกศละ สุหมะ อังคะ และวังคะ นิษาทะ ปุณฑระ และกีกฏะ
8.5.20
वत्सान्कलिङ्गान्दरदानश्मकानृषिकानपि ।
शबरान्हारहूणांश्च प्रघूणान्सरलानपि ॥ ८.५.२० ॥
วัตสะ กลิงคะ ทรทะ อัศมกะ และฤษิกะ ยังมีศพระ หาระ และหูณะ ประฆูณะ และสรละ ด้วย
8.5.21
म्लेच्छराष्ट्राधिपांश्चैव दुर्गानाटविकांस्तथा ।
जित्वैतान्समरे वीरः प्रदीप्तैः कङ्कपत्रिभिः ॥ ८.५.२१ ॥
ทั้งบรรดาผู้ปกครองแคว้นของชนป่าเถื่อน และผู้อาศัยในป้อมปราการและในป่า วีรบุรุษผู้นั้นได้ชนะทั้งหมดนี้ในการรบ ด้วยลูกศรที่มีขนนกกังกลุ่มแวววาวรุ่งโรจน์
8.5.22
करमाहारयामास जित्वा सर्वानरींस्तथा ।
दुर्योधनस्य वृद्ध्यर्थं राधेयो रथिनां वरः।
दिव्यास्त्रविमन्हातेजाः कर्णो वैकर्तनो वृषः ॥ ८.५.२२ ॥
เมื่อได้ชนะศัตรูทั้งปวงแล้ว ก็ให้นำส่วยมาถวาย และเพื่อความเจริญของทุรโยธน์ กรรณะบุตรของราธา ผู้เป็นเลิศในบรรดานักรบรถศึก มีรัศมีกล้าด้วยทิพยอาวุธ ผู้เป็นบุตรของวิกรรตนะ ผู้เป็นดั่งวัวกระทิง
8.5.23
सेनागोपश्च स कथं शत्रुभिः परमास्त्रवित् ।
घातितः पाण्डवैः शूरैः समरे वीर्यशालिभिः ॥ ८.५.२३ ॥
ก็เหตุใดเล่า ท่านผู้เป็นผู้คุ้มกันกองทัพ ผู้เชี่ยวชาญทิพยอาวุธชั้นสูงสุด จึงถูกศัตรูฆ่าเสียได้ ถูกพวกปาณฑพผู้กล้าหาญ ผู้เปี่ยมด้วยความแกล้วกล้า สังหารในการรบ
8.5.24
वृषो महेन्द्रो देवेषु वृषः कर्णो नरेष्वपि ।
तृतीयमन्यं लोकेषु वृषं नैवानुशुश्रुम ॥ ८.५.२४ ॥
ในหมู่เทวดา วัวกระทิงคือพระมเหนทร และในหมู่มนุษย์ วัวกระทิงก็คือกรรณะ ในสามโลก เราไม่เคยได้ยินว่ามีวัวกระทิงตัวที่สามอีกเลย
8.5.25
उच्चैः श्रवा वरोऽश्वानां राज्ञां वैश्रवणो वरः ।
वरो महेन्द्रो देवानां कर्णः प्रहरतां वरः ॥ ८.५.२५ ॥
ในบรรดาม้า อุจจัยศรวสเป็นเลิศ ในบรรดากษัตริย์ ไววศรวณะเป็นเลิศ ในบรรดาเทวดา พระมเหนทรเป็นเลิศ และในบรรดาผู้ทำการประหาร กรรณะเป็นเลิศ
8.5.26
योऽजितः पार्थिवैः शूरैः समर्थैर्वीर्यशालिभिः ।
दुर्योधनस्य वृद्ध्यर्थं कृत्स्नामुर्वीमथाजयत् ॥ ८.५.२६ ॥
ผู้ที่ไม่มีใครพิชิตได้ โดยบรรดากษัตริย์ผู้กล้าหาญ ผู้สามารถและเปี่ยมด้วยความกล้า เขาได้พิชิตแผ่นดินทั้งหมดเพื่อความเจริญของทุรโยธน์
8.5.27
यं लब्ध्वा मागधो राजा सांत्वमानोऽथ सौहृदैः ।
अरौत्सीत्पार्थिवं क्षत्रमृते यादवकौरवान् ॥ ८.५.२७ ॥
เมื่อได้เขามาแล้ว พระเจ้ามาคธ ทรงปลอบประโลมด้วยไมตรีจิต ก็เริ่มรังควานชนชั้นกษัตริย์ทั้งปวง เว้นแต่ยาทพและเการพ
8.5.28
तं श्रुत्वा निहतं कर्णं द्वैरथे सव्यसाचिना ।
शोकार्णवे निमग्नोऽहं भिन्ना नौरिव सागरे ॥ ८.५.२८ ॥
เมื่อได้ฟังว่ากรรณะถูกสวยสาจินหรืออรชุนสังหารในการดวลตัวต่อตัว ข้าพเจ้าก็จมลงในมหรรณพแห่งความโศก ดุจเรือที่แตกหักกลางทะเล
8.5.29
तं वृषं निहतं श्रुत्वा द्वैरथे रथिनां वरम् ।
शोकार्णवे निमग्नोऽहमप्लुवः सागरे यथा ॥ ८.५.२९ ॥
เมื่อได้ฟังว่าวัวกระทิง คือกรรณะ ผู้เป็นเลิศในบรรดานักรบรถศึก ถูกสังหารในการดวลตัวต่อตัว ข้าพเจ้าก็จมลงในมหรรณพแห่งความโศก ดุจผู้ที่ไม่มีแพ จมอยู่กลางทะเล
8.5.30
ईदृशैर्यद्यहं दुःखैर्न विनश्यामि सञ्जय ।
वज्राद्दृढतरं मन्ये हृदयं मम दुर्भिदम् ॥ ८.५.३० ॥
ดูก่อนสัญชัย หากข้าพเจ้าไม่พินาศเพราะทุกข์เช่นนี้ ข้าพเจ้าคิดว่าหัวใจของข้าพเจ้าแข็งยิ่งกว่าสายฟ้า ยากที่จะทะลวงได้
8.5.31
ज्ञातिसंबन्धिमित्राणामिमं श्रुत्वा पराभवम् ।
को मदन्यः पुमाँल्लोके न जह्यात्सूत जीवितम् ॥ ८.५.३१ ॥
ดูก่อนสูต เมื่อได้ฟังความพ่ายแพ้ของญาติ ผู้เกี่ยวดองและมิตรของข้าพเจ้าเช่นนี้ ในโลกนี้จะมีชายใดอีกเล่าที่จะไม่สละชีวิต นอกจากข้าพเจ้า
8.5.32
विषमग्निं प्रपातं च पर्वताग्रादहं वृणे ।
महाप्रस्थानगमनं जलं प्रायोपवेशनम्।
न हि शक्ष्यामि दुःखानि सोढुं कष्टानि सञ्जय ॥ ८.५.३२ ॥
ยาพิษ ไฟ การตกจากยอดเขา การเดินทางครั้งใหญ่สู่ความตาย การจมน้ำ หรือการนั่งอดอาหารจนตาย ข้าพเจ้าเลือกสิ่งเหล่านี้ ดูก่อนสัญชัย ข้าพเจ้าจะไม่อาจทนทุกข์และความลำบากเหล่านี้ได้เลย