મહાભારત · અધ્યાય 8.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.52.1
कथं संशप्तकैः सार्धमर्जुनस्याभवद्रणः ।
सूतपुत्रस्य पाञ्चालैः कथं युद्धं प्रवर्तितम् ॥ ८.५२.१ ॥
સંશપ્તકો સાથે અર્જુનનું યુદ્ધ કેવી રીતે થયું? સૂતપુત્રનું પાંચાલો સાથે યુદ્ધ કેવી રીતે શરૂ થયું?
8.52.2
अश्वत्थाम्नस्तु यद्युद्धमर्जुनस्य च सञ्जय ।
अन्येषां च मदीयानां पाण्डवैस्तद्ब्रवीहि मे ॥ ८.५२.२ ॥
હે સંજય! અશ્વત્થામા અને અર્જુન વચ્ચે જે યુદ્ધ થયું, અને મારા અન્ય લોકોનું પાંડવો સાથે જે યુદ્ધ થયું, તે મને કહે.
8.52.3
शृणु राजन्यथावृत्तं सङ्ग्रामं ब्रुवतो मम ।
वीराणां शत्रुभिः सार्धं देहपाप्मविनाशनम् ॥ ८.५२.३ ॥
હે રાજન! હું કહું છું તેમ જે બન્યું તે સાંભળો. વીરોનું શત્રુઓ સાથેનું આ યુદ્ધ દેહનાં પાપોનો નાશ કરનારું છે.
8.52.4
पार्थः संशप्तकबलं प्रविश्यार्णवसन्निभम् ।
व्यक्षोभयदमित्रघ्नो महावात इवार्णवम् ॥ ८.५२.४ ॥
શત્રુઓનો નાશ કરનાર પાર્થ (અર્જુન) સમુદ્ર જેવી સંશપ્તક સેનામાં પ્રવેશીને, મહાવાયુ સમુદ્રને ક્ષુબ્ધ કરે તેમ તેને ક્ષુબ્ધ કરી નાખ્યો.
8.52.5
पूर्णचन्द्राभवक्राणि स्वक्षिभ्रूदशनानि च ।
शिरांस्युन्मथ्य वीराणां शितैर्भल्लैर्धनञ्जयः।
सन्तस्तार क्षितिं क्षिप्रं विनालैर्नलिनैरिव ॥ ८.५२.५ ॥
પૂર્ણ ચંદ્ર જેવા મુખ, આંખો, ભ્રમર અને દાંતવાળા વીરોનાં માથાં તીક્ષ્ણ ભલ્લોથી કાપી, દાંડી વગરનાં કમળોની જેમ અર્જુને તરત ધરતી પર પાથરી દીધાં.
8.52.6
सुवृत्तानायतान्पुष्टांश्चन्दनागुरुभूषितान् ।
सायुधान्सतलत्रांश्च पञ्चास्योरगसन्निभान्।
बाहून्क्षुरैरमित्राणां चिच्छेद समरेऽर्जुनः ॥ ८.५२.६ ॥
ગોળ, લાંબા, પુષ્ટ, ચંદન અને અગરુથી શણગારેલા, શસ્ત્રો અને તલત્રાણ સહિત, પાંચ ફેણવાળા સર્પો જેવા શત્રુઓના બાહુ અર્જુને યુદ્ધમાં ક્ષુરોથી કાપી નાખ્યા.
8.52.7
धुर्यान्धुर्योतरान्सूतान्ध्वजांश्चापानि सायकान् ।
पाणीन्नितान्तनिशितैर्भल्लैश्चिच्छेद पाण्डवः ॥ ८.५२.७ ॥
પાંડવે અતિ તીક્ષ્ણ ભલ્લોથી ધુરાના ઘોડા, પાછળના ઘોડા, સારથિ, ધ્વજા, ધનુષ્ય, બાણ અને હાથ કાપ્યા.
8.52.8
रथान्द्विपान्हयांश्चैव सारोहानर्जुनो युधि ।
शरैरनेकसाहस्रैर्निन्ये राजन्यमक्षयम् ॥ ८.५२.८ ॥
અર્જુને યુદ્ધમાં સવારો સહિત રથ, હાથી અને ઘોડાને હજારો બાણોથી, હે રાજન્, યમલોકે મોકલ્યા.
8.52.9
तं प्रवीराः सुसंरब्धा नर्दमाना इवर्षभाः ।
वासितार्थमिव क्रुद्धमभिद्रुत्य महोत्कटाः।
निघ्न्तमभिजघ्नुस्ते शरैः शृङ्गैरिवर्षभाः ॥ ८.५२.९ ॥
અત્યંત ક્રોધિત, ગર્જતા વૃષભ જેવા તે મહાવીરો, કામાતુર ગાય પાછળ દોડતા વૃષભની જેમ દોડીને, પ્રહાર કરતા તે ક્રુદ્ધ વીરને બાણો અને શિંગડા જેવા બાણોથી ઘાયલ કર્યો.
8.52.10
तस्य तेषां च तद्युद्वमभवद्रोमहर्षणम् ।
त्रैलोक्यविजये यद्वद्दैत्यानां सह वज्रिणा ॥ ८.५२.१० ॥
તેનું અને તેમનું તે યુદ્ધ, ત્રણ લોકના વિજય સમયે વજ્રધારી (ઇન્દ્ર) સાથે દૈત્યોના યુદ્ધ જેવું, રોમાંચક બન્યું.
8.52.11
अस्त्रैस्त्राणि संवार्य द्विषतां सर्वतोऽर्जुनः ।
इषुभिर्बहुभिस्तूर्णं विद्व्वा प्राणाञ्जहार सः ॥ ८.५२.११ ॥
અર્જુને શત્રુઓનાં અસ્ત્રોને પોતાનાં અસ્ત્રોથી ચારેબાજુ રોકીને, તરત જ અનેક બાણોથી વીંધીને તેમના પ્રાણ હર્યા.
8.52.12
छिन्नत्रिवेणुचक्राक्षान्हतयोधान्ससारथीन् ।
विध्वस्तायुधतूणीरान्समुन्मथितकेतनान् ॥ ८.५२.१२ ॥
ત્રણ ટુકડા થયેલા રથના દાંડા, ચક્રો અને ધરીઓ; હણાયેલા યોદ્ધાઓ અને સારથિઓ; ભાંગેલા આયુધો અને ભાથા; ઉખડી ગયેલી ધ્વજાઓ.
8.52.13
सञ्छिन्नयोक्ररश्मीषान्वित्रिवेणून्विकूबरान् ।
विस्रस्तबन्धुरयुगान्विस्रस्ताक्षप्रमण्डलान् ॥ ८.५२.१३ ॥
ધૂંસરી, લગામ અને દોરડાં કપાઈ ગયાં હતાં; ત્રિવેણુ અને કૂબર તૂટી ગયાં હતાં; ધૂંસરી અને બંધનો ઢીલાં પડ્યાં હતાં; ધરી અને ચક્રવલય વિખેરાઈ ગયાં હતાં.
8.52.14
रथान्विशकलीकुर्वन्महाभ्राणीव मारुतः ॥ ८.५२.१४ ॥
મોટા વાદળોને પવન જેમ વિખેરી નાખે, તેમ તે રથોને ટુકડે ટુકડા કરી રહ્યો હતો.
8.52.15
विस्मापकं प्रेक्षकाणां द्विषतां भयवर्धनम् ।
महारथसहस्रस्य समं कर्माकरोज्जयः ॥ ८.५२.१५ ॥
જોનારાઓને આશ્ચર્યચકિત કરતું અને શત્રુઓનો ભય વધારતું, હજાર મહારથીઓ સમાન કર્મ જયે કર્યું.
8.52.16
सिद्धदेवर्षिसङ्घाश्च चारणाश्चापि तुष्टुवुः ॥ ८.५२.१६ ॥
સિદ્ધો, દેવો, ઋષિગણો અને ચારણોએ પણ તેમની સ્તુતિ કરી.
8.52.17
देवदुन्दुभयो नेदुः पुष्पवर्षाणि चापतन् ।
केशवार्जुनयोर्मूर्ध्नि प्राह वाक्वाशरीरिणी ॥ ८.५२.१७ ॥
દેવદુંદુભિઓ વાગી; કેશવ અને અર્જુનના મસ્તક પર પુષ્પવર્ષા થઈ. ત્યારે એક અશરીરી વાણી બોલી.
8.52.18
चन्द्राग्न्यनिलसूर्याणां कान्तिदीप्तिबलद्युतीः ।
यौ सदा बिभ्रतुर्वीराविमौ तौ केशवार्जुनौ ॥ ८.५२.१८ ॥
ચંદ્ર, અગ્નિ, વાયુ અને સૂર્યની કાંતિ, દીપ્તિ, બળ અને દ્યુતિ જે વીરો સદા ધારણ કરે છે, તે જ આ બે વીરો — આ કેશવ અને અર્જુન.
8.52.19
ब्रह्मेशानाविव पुरा वीरावेकरथे स्थितौ ।
सर्वभूतवरौ वीरौ नरनारायणाविमौ ॥ ८.५२.१९ ॥
પૂર્વે બ્રહ્મા અને ઈશાનની જેમ એક જ રથમાં ઊભેલા આ બે વીરો, સર્વ પ્રાણીઓમાં શ્રેષ્ઠ, નર અને નારાયણ છે.
8.52.20
इत्येतन्महदाश्चर्यं दृष्ट्वा श्रुत्वा च भारत ।
अश्वत्थामा सुसङ्क्रुद्धः कृष्णावभ्यद्रवद्रणे ॥ ८.५२.२० ॥
હે ભારત, આ મહાન આશ્ચર્ય જોઈને અને સાંભળીને અશ્વત્થામા અત્યંત ક્રોધે ભરાઈને યુદ્ધમાં તે બંને કૃષ્ણો પર ધસી ગયો.
8.52.21
अथ पाण्डवमस्यन्तममित्रान्तकराञ्छरान् ।
सेषुणा पाणिनाऽऽहूय प्रहसन्द्रौणिरब्रवीत् ॥ ८.५२.२१ ॥
ત્યારે પાંડવને શત્રુઓનો વિનાશ કરનારાં બાણો છોડતો જોઈને દ્રોણપુત્રે ધનુષ્ય સહિત હાથથી તેને બોલાવીને હસતાં કહ્યું.
8.52.22
यदि मां मन्यसे वीर प्राप्तमर्हमिहातिथिम् ।
ततः सर्वात्मना त्वद्य युद्वातिथ्यं प्रयच्छ मे ॥ ८.५२.२२ ॥
હે વીર, અહીં આવેલો યોગ્ય અતિથિ તું મને માનતો હોય, તો આજે પૂર્ણ હૃદયથી મને યુદ્ધાતિથ્ય આપ.
8.52.23
एवमाचार्यपुत्रेण समाहूतो युयुत्सया ।
बहुमेनेऽर्जुनोऽऽत्मानमिति चाह जनार्दनम् ॥ ८.५२.२३ ॥
આચાર્યપુત્રે યુદ્ધની ઇચ્છાથી આ રીતે પડકાર્યો, ત્યારે અર્જુને પોતાને ઘણું માન આપીને જનાર્દનને કહ્યું.
8.52.24
संशप्तकाश्च मे वध्या द्रौणिराह्वयते च माम् ।
यदत्रानन्तरं प्राप्तं शंस मे तद्वि माधव ॥ ८.५२.२४ ॥
સંશપ્તકો મારે વધ્ય છે, અને દ્રોણપુત્ર મને પડકારે છે. હે માધવ, અહીં હવે જે પ્રાપ્ત થયું છે તે મને કહો.
8.52.25
आतिथ्यकर्माभ्युत्थाय दीयतां यदि मन्यसे ।
एवमुक्तोऽवहत्पार्थं कृष्णोद्रोणात्मजान्तिके ॥ ८.५२.२५ ॥
જો તમને યોગ્ય લાગે તો આતિથ્યધર્મ તરીકે ઊઠીને કંઈક આપવામાં આવે. એમ કહેવાતાં કૃષ્ણ દ્રોણપુત્રની સમીપે પાર્થને લઈ ગયા.
8.52.26
शैक्ष्येण विधिनाऽऽहूतं वायुरिन्द्रमिवाध्वरे ।
तमामन्त्र्यैकमनसं केशवो द्रौणिमब्रवीत् ॥ ८.५२.२६ ॥
યજ્ઞમાં વિધિપૂર્વક આમંત્રિત વાયુ જેમ ઇન્દ્ર સમાન હોય, તેમ એકાગ્રચિત્ત તે પાર્થને સંબોધીને કેશવે દ્રોણપુત્રને કહ્યું.
8.52.27
अश्वत्थामन्स्थिरो भूत्वा प्रहराशु सहस्व च ।
निर्वेष्टुं भर्तृपिण्डं हि कालोऽयमुपजीविनाम् ॥ ८.५२.२७ ॥
હે અશ્વત્થામન, સ્થિર થઈને ઝડપથી પ્રહાર કર અને સહન કર. સ્વામીના અન્નનું ઋણ ચૂકવવાનો આ જ સમય છે, કારણ કે સ્વામીના આશ્રયે જીવનારાઓનો આ કાળ છે.
8.52.28
सूक्ष्मो विवादो विप्राणां सूक्ष्मौ क्षास्त्रौ जयाजयौ ॥ ८.५२.२८ ॥
બ્રાહ્મણોના વિવાદ સૂક્ષ્મ છે; શાસ્ત્રો અને જય-પરાજય પણ સૂક્ષ્મ છે.
8.52.29
नहि संक्षमसे मोहाद्दिव्यां पार्थस्य सत्क्रियाम् ।
समाप्तिमिच्छन्युध्यस्व स्यिरो भूत्वाऽद्य पाण्डवं ॥ ८.५२.२९ ॥
મોહથી તું પાર્થના દિવ્ય સત્કારને સહન કરતો નથી. અંતની ઇચ્છા રાખીને આજે સ્થિર થઈને પાંડવ સાથે યુદ્ધ કર.
8.52.30
इत्युक्तो वासुदेवेन तथेत्युक्त्वा द्विजोत्तमः ।
विव्याध केशवं षष्ट्या नाराचैरर्जुनं त्रिभिः ॥ ८.५२.३० ॥
વાસુદેવે એમ કહેતાં ‘ઠીક’ કહીને દ્વિજોત્તમે કેશવને સાઠ નારાચ બાણોથી અને અર્જુનને ત્રણથી વીંધ્યા.
8.52.31
तस्यार्जुनः सुसङ्क्रुद्धस्त्रिभिर्बाणैः शरासनम् ।
चिच्छेदाथान्यदादत्त द्रौणिर्घोरतरं धनुः ॥ ८.५२.३१ ॥
અર્જુને અત્યંત ક્રોધે ભરાઈને ત્રણ બાણોથી તેનું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું. ત્યારે દ્રોણપુત્રે બીજું, વધુ ભયંકર ધનુષ્ય ઉપાડ્યું.
8.52.32
सज्यं कृत्वा निमेषाच्च विव्याधार्जुनकेशवौ ।
त्रिभिः शतैर्वासुदेवं सहस्रेण च पाण्डवम् ॥ ८.५२.३२ ॥
ક્ષણમાં ધનુષ્યે પણછ ચઢાવીને તેણે અર્જુન અને કેશવને વીંધ્યા; વાસુદેવને ત્રણસો બાણોથી અને પાંડવને હજાર બાણોથી.
8.52.33
ततः शरसहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च ।
ससृजे द्रौणिरायस्तः स्तम्भयामास चार्जुनम् ॥ ८.५२.३३ ॥
ત્યારે દ્રોણપુત્રે પૂરી શક્તિથી હજારો, લાખો, કરોડો બાણ છોડીને અર્જુનને સ્તંભિત કરી દીધો.
8.52.34
इषुधेर्धनुषो ज्यायास्त्वङ्गुलिभ्यश्च मारिष ।
बाह्वोः कराभ्यामुरसो वदनाद्व्राणनेत्रतः ॥ ८.५२.३४ ॥
હે મારિષ, ભાથામાંથી, ધનુષ્યમાંથી, પણછમાંથી, આંગળીઓમાંથી, બાહુઓમાંથી, હાથોમાંથી, છાતીમાંથી, મુખમાંથી, નાક-આંખોમાંથી (બાણ નીકળ્યાં).
8.52.35
कर्णाभ्यां शिरसोऽङ्गेभ्यो लोमवर्मभ्य एव च ।
रथध्वजाभ्यां च शरा निष्पेतुर्ब्रह्मवादिनः ॥ ८.५२.३५ ॥
કાનમાંથી, માથામાંથી, અંગોમાંથી, રોમકૂપોમાંથી, રથ અને ધ્વજમાંથી પણ મંત્રસિદ્ધ બાણ નીકળ્યાં.
8.52.36
शरजालेन महता बद्ध्वा माधवपाण्डवौ ।
ननाद सुदितो द्रौणिर्महामेघौघनिःस्वनम् ॥ ८.५२.३६ ॥
બાણોની મહાજાળથી માધવ અને પાંડવને બાંધીને દ્રોણપુત્ર અત્યંત હર્ષિત થઈ મહામેઘના ગર્જન જેવો ગર્જ્યો.
8.52.37
तैः पतद्भिर्महाराज द्रौणिमुक्तैः समन्ततः ।
सञ्छादितौ रथस्थौ तावुभौ कृष्णधनञ्जयौ ॥ ८.५२.३७ ॥
હે મહારાજ, દ્રૌણિએ છોડેલા તે પડતા બાણોથી ચારે બાજુથી રથમાં ઊભેલા તે બંને, કૃષ્ણ અને ધનંજય, ઢંકાઈ ગયા.
8.52.38
ततः शरशतैस्तीक्ष्णैर्भारद्वाजः प्रतापवान् ।
निश्चेष्टा तावुभौ चक्रे रणे माधवपाण्डवौ ॥ ८.५२.३८ ॥
પછી પ્રતાપી ભારદ્વાજ (દ્રોણ)એ તીક્ષ્ણ સેંકડો બાણોથી યુદ્ધમાં માધવ અને પાંડવ બંનેને નિશ્ચેષ્ટ કરી દીધા.
8.52.39
महाकृतमभूत् सर्वं स्थावरं जङ्गमं तथा ।
चराचरसा मोप्तारौ दृष्ट्वा सञ्छादितौ शरैः ॥ ८.५२.३९ ॥
ચર અને અચર બધું એક મહાન આશ્ચર્ય બની ગયું; ચરાચરના રક્ષક બંનેને બાણોથી ઢંકાયેલા જોઈને.
8.52.40
सिद्धचार…श्च संपेतुर्शै समन्ततः ।
अपि … लोकानामिति चाब्रुवन् ॥ ८.५२.४० ॥
સિદ્ધ અને ચારણો ચારે બાજુથી એકઠા થયા; અને લોકો વિશે આ રીતે કહેવા લાગ્યા.
8.52.41
न मया … राजन्दृष्टपृर्वः पराकमः ।
… कृष्णो छादयतो रणे ॥ ८.५२.४१ ॥
હે રાજન્, રણમાં કૃષ્ણને (બાણોથી) ઢાંકતો આવો પરાક્રમ મેં પહેલાં ક્યારેય જોયો ન હતો.
8.52.42
…शब्दं रथानां त्रासनं रणे ।
… राजन्सिंहस्य नदतो यथा ॥ ८.५२.४२ ॥
રણમાં રથોનો ભયાનક અવાજ, હે રાજન્, ગર્જતા સિંહ જેવો હતો.
8.52.43
चरतो युद्धे सव्यं दक्षिणमस्यतः ।
विद्युदम्भोधरस्येव भ्राजमाना व्यदृश्यत ॥ ८.५२.४३ ॥
યુદ્ધમાં ડાબે અને જમણે બાણ છોડતા ફરતા તે વાદળમાં ચમકતી વીજળી જેવા દેખાયા.
8.52.44
स तदा क्षिप्रकारी च दृढहस्तश्च पाण्डवः ।
प्रमोहं परमं गत्वा प्रेक्षन्नास्ते धनञ्जयः ॥ ८.५२.४४ ॥
ત્યારે ઝડપી કાર્યકર્તા અને દૃઢહસ્ત પાંડુપુત્ર ધનંજય અતિશય મોહમાં પડી માત્ર જોતા રહ્યા.
8.52.45
विक्रमं चरतो युद्धे सव्यं दक्षिणमस्यतः ।
विक्रमं च हृतं मेने आत्मनस्तेन संयुगे ॥ ८.५२.४५ ॥
યુદ્ધમાં ડાબે અને જમણે બાણ છોડતા તેના પરાક્રમને જોઈ તેણે માન્યું કે તેનું પોતાનું પરાક્રમ તેણે હરી લીધું છે.
8.52.46
अथास्य समरे राजन्वपुरासीत्सुदुर्दृशम् ।
द्रौणेस्तत्कुर्वतः कर्म यादृग्रूपं पिनाकिनः ॥ ८.५२.४६ ॥
હે રાજન, ત્યારે યુદ્ધમાં તેનું રૂપ જોવું અતિ કઠિન થયું; દ્રોણપુત્ર તે કર્મો કરતો હતો ત્યારે તે પિનાકધારી (શિવ) જેવું દેખાયું.
8.52.47
वर्धमाने ततस्तत्र द्रोणपुत्रे विशाम्पते ।
हीयमाने च कौन्तेये कृष्णं रोषः समाविशत् ॥ ८.५२.४७ ॥
હે પ્રજાપતિ, ત્યાં દ્રોણપુત્ર વધતો જતો હતો અને કૌંતેય ઘટતો જતો હતો ત્યારે કૃષ્ણમાં ક્રોધ પ્રવેશ્યો.
8.52.48
स रोषान्निश्वसन्राजन्निर्दहन्निव चक्षुषा ।
द्रौणिं ददर्श सङ्ग्रामे फल्गुनं च मुहुर्मुहुः ॥ ८.५२.४८ ॥
હે રાજન, ક્રોધથી નિસાસા નાખતા, આંખોથી બાળી નાખશે એવી રીતે, યુદ્ધમાં તેણે દ્રોણપુત્ર અને ફાલ્ગુનને વારંવાર જોયા.
8.52.49
ततः कृष्णोऽब्रवीत्क्रुद्धः पार्थं सप्रणयं वचः ॥ ८.५२.४९ ॥
ત્યારે ક્રોધે ભરાયેલા કૃષ્ણે પાર્થને સ્નેહપૂર્વક આ વચન કહ્યું.
8.52.50
अत्यद्भुततमिदं पार्थ त्वयि पश्यामि संयुगे ।
यत्त्वां विशेषयत्याजौ द्रोणपुत्रोऽद्य भारत ॥ ८.५२.५० ॥
હે પાર્થ, યુદ્ધમાં તારામાં આ અતિ અદ્ભુત હું જોઉં છું; હે ભારત, આજે દ્રોણપુત્ર યુદ્ધમાં તને પણ પાછળ છોડી રહ્યો છે.
8.52.51
कच्चित्ते गाण्डिवं हस्ते मुष्टिर्वा न व्यशीर्यत ।
कच्चिद्वीर्यं यथापूर्वं भुजयोर्वा बलं तव ॥ ८.५२.५१ ॥
તારા હાથમાં ગાંડીવ છે કે તારી મુઠ્ઠી ઢીલી પડી ગઈ? તારો પરાક્રમ અને ભુજાઓનું બળ પહેલાંની જેમ છે કે નહીં?
8.52.52
उदीर्यमाणं हि रणे पश्यामि द्रौणिमाहवे ।
गुरुपुत्र इति ह्येनं मानयन्पाण्डवर्षभ।
उपेक्षां मा कृथाः पार्थ नायं काल उपेक्षितुम् ॥ ८.५२.५२ ॥
યુદ્ધમાં દ્રોણપુત્રને આગળ વધતો હું જોઉં છું. ગુરુપુત્ર માનીને તેનું સન્માન કરતાં ઉપેક્ષા ન કર, હે પાંડવવૃષભ પાર્થ; આ ઉપેક્ષા કરવાનો સમય નથી.
8.52.53
पश्य माधव दौरात्म्यं गुरुपुत्रस्य मां प्रति ।
वधं प्राप्तौ मन्यते नौ प्रावेश्य शवरेश्मनि।
एषोस्मि हन्मि सङ्कल्पं शिक्षया च बलेन च ॥ ८.५२.५३ ॥
જો, માધવ, ગુરુપુત્રની મારા પ્રત્યેની દુષ્ટતા! આપણા બંનેને શબગૃહમાં પ્રવેશ કરાવીને મારી નાખવાનું તે વિચારે છે. આ હું છું; શિક્ષણ અને બળથી હું મારો સંકલ્પ પૂરો કરીશ.
8.52.54
एवमुक्त्वाऽस्य चिच्छेद भल्लैः कर्मारमार्जितैः ।
धनुश्छत्रं पताकां च रथशक्तिं गदां वराम् ॥ ८.५२.५४ ॥
આમ કહીને લુહારોએ ઘસેલા ભલ્લોથી તેનું ધનુષ, છત્ર, પતાકા, રથશક્તિ અને ઉત્તમ ગદા તેણે કાપી નાખ્યાં.
8.52.55
अश्वत्थाम्नः शरानस्ताञ्छित्त्वैकैकं त्रिधा त्रिधा ।
व्यधमद्भरतश्रेष्ठो नीहारमिव मारुतः ॥ ८.५२.५५ ॥
અશ્વત્થામાના તે બાણોને એક પછી એક ત્રણ-ત્રણ ટુકડામાં કાપીને, ભરતશ્રેષ્ઠે ધુમ્મસને પવન ઉડાડે તેમ તેમને વિખેરી નાખ્યા.
8.52.56
ततः संशप्तकान्भूयः साश्वसूतरथद्विपान् ।
ध्वजपत्तिगणानुर्ग्रैर्बाणैर्विव्याध पाण्डवः ॥ ८.५२.५६ ॥
પછી પાંડુપુત્રે સંશપ્તકોને, તેમના ઘોડા, સારથિ, રથ અને હાથીઓ સહિત, તથા ધ્વજધારી પાયદળના સમૂહોને ભયંકર બાણોથી ફરી વીંધ્યા.
8.52.57
ये ये ददृशिरे तत्र यद्यद्रूपास्तदा जनाः ।
ते ते तत्र शरैर्व्याप्तं मेनिरेऽऽत्मानमात्मना ॥ ८.५२.५७ ॥
ત્યાં જે જે લોકો જે જે રૂપે દેખાયા, તે સર્વ ત્યાં બાણોથી વ્યાપ્ત થઈને પોતાને પોતે જ વીંધાયેલા માનવા લાગ્યા.
8.52.58
ते गाण्डीवप्रमुक्तास्तु नानारूपाः पतत्रिणः ।
क्रोशे साग्रे स्थिताञ्जघ्नुर्द्विपांश्च पुरुषान्रणे ॥ ८.५२.५८ ॥
ગાંડીવમાંથી છોડેલાં તે વિવિધ રૂપનાં પાંખવાળાં બાણો, એક ક્રોશની અંદર આગળ ઊભેલા હાથીઓ અને માણસોને યુદ્ધમાં મારી નાખતા હતા.
8.52.59
भल्लैश्छिन्नाः कराः पेतुः करिणां मदवर्षिणाम् ।
यथा वने परशुभिर्निकृत्ताः शाल्मलिद्रुमाः ॥ ८.५२.५९ ॥
ભલ્લોથી કપાયેલી, મદ વરસાવતા હાથીઓની સૂંઢો પડી; જેમ વનમાં કુહાડીઓથી કાપેલાં શાલ્મલી વૃક્ષો પડે.
8.52.60
पश्चात्तु शैलवत्पतुस्ते गजाः सह सादिभिः ।
वज्रिवज्रावमथिता यथैवाद्रिचयास्तथा ॥ ८.५२.६० ॥
પછી તે હાથીઓ પોતાના સવારો સહિત પર્વતોની જેમ પડ્યા; ઇન્દ્રના વજ્રથી ચૂરેચૂરા થયેલા પર્વતસમૂહો પડે તેમ.
8.52.61
गन्धर्वनगराकारान्रथांश्चैव सुकल्पितान् ।
विनीतैर्जवनैर्युक्तानास्थितान्युद्वदुर्मदैः ॥ ८.५२.६१ ॥
ગંધર્વનગર જેવા સુસજ્જ રથો, વિનીત અને વેગવાન અશ્વોથી જોડાયેલા, યુદ્ધમાં ઉન્મત્ત યોદ્ધાઓ જેમના પર સ્થિત હતા.
8.52.62
शरैर्विशकलीकुर्वन्नमित्रानभ्यवीवृषत् ।
स्वलङ्कृतानश्वसादीन्पत्तींश्चाहन्धनञ्जयः ॥ ८.५२.६२ ॥
બાણોથી શત્રુઓને છિન્નભિન્ન કરતાં ધનંજયે તેમના પર બાણવર્ષા કરી; સુસજ્જ અશ્વારોહીઓ અને પાયદળને હણી નાખ્યા.
8.52.63
धनञ्जययुगान्तार्कः संशप्तकमहार्णवम् ।
व्यशोषयत दुःशोषं तीक्ष्णैः शरगभस्तिभिः ॥ ८.५२.६३ ॥
યુગાંતના સૂર્ય સમાન ધનંજયે તીક્ષ્ણ બાણકિરણોથી, સુકાવી ન શકાય તેવા સંશપ્તક મહાસાગરને સુકાવી નાખ્યો.
8.52.64
पुनर्द्रौणिमहाशैलं नाराचैर्वज्रसन्निभैः ।
निर्बिभेद महावेगैस्त्वरन्वज्रीव पर्वतम् ॥ ८.५२.६४ ॥
ફરીથી દ્રૌણિ નામના મહાપર્વતને, વજ્ર સમાન નારાચ બાણોથી, મહાવેગથી ત્વરા કરતાં, વજ્રધારી ઇન્દ્ર પર્વતને ભેદે તેમ તેણે ભેદ્યો.
8.52.65
तमाचार्यसुतः क्रुद्धः साश्वयन्तारमाशुगैः ।
युयुत्सुरागमद्योद्धुं पार्थस्तानच्छिनच्छरान् ॥ ८.५२.६५ ॥
આચાર્યપુત્ર (અશ્વત્થામા) ક્રોધે ભરાઈ, અશ્વો અને સારથિ સહિત તેને વેગવાન બાણોથી યુદ્ધ કરવા આવ્યો; પાર્થે તે બાણો છેદી નાખ્યાં.
8.52.66
ततः परमसङ्क्रुद्धः काण्डकोशमवासृजत् ।
अश्वत्थामाभिरूपाय गृहानतिथये यथा ॥ ८.५२.६६ ॥
પછી અત્યંત ક્રોધે ભરાઈ, અતિથિ માટે ઘર ખોલે તેમ, અશ્વત્થામા તરફ તેણે પોતાનો ભાથો ખાલી કરી નાખ્યો.
8.52.67
अथ संशप्तकांस्त्यक्त्वा पाण्डवो द्रौणिमभ्ययात् ।
अपाङ्क्तेयानिव त्यक्त्वा दाता पाङ्क्तेयमर्थिनम् ॥ ८.५२.६७ ॥
પછી સંશપ્તકોને છોડીને પાંડવ દ્રોણપુત્ર તરફ ગયો; જેમ દાતા પંક્તિને અયોગ્યોને છોડીને પંક્તિને યોગ્ય યાચક પાસે જાય તેમ.
8.52.68
स्थिताः संशप्तका राजन्दृष्ट्वा युद्वं महात्मनोः ॥ ८.५२.६८ ॥
હે રાજન્, સંશપ્તકો ઊભા રહીને તે બે મહાત્માઓનું યુદ્ધ જોવા લાગ્યા.