మహాభారతం · అధ్యాయం 8.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.52.1
कथं संशप्तकैः सार्धमर्जुनस्याभवद्रणः ।
सूतपुत्रस्य पाञ्चालैः कथं युद्धं प्रवर्तितम् ॥ ८.५२.१ ॥
సంశప్తకులతో అర్జునునికి యుద్ధం ఎలా జరిగింది? సూతపుత్రునికి పాంచాలులతో యుద్ధం ఎలా ప్రారంభమైంది?
8.52.2
अश्वत्थाम्नस्तु यद्युद्धमर्जुनस्य च सञ्जय ।
अन्येषां च मदीयानां पाण्डवैस्तद्ब्रवीहि मे ॥ ८.५२.२ ॥
సంజయా! అశ్వత్థామకు, అర్జునునికి జరిగిన యుద్ధాన్ని, మరియు నా ఇతరులకు పాండవులతో జరిగిన యుద్ధాన్ని నాకు చెప్పు.
8.52.3
शृणु राजन्यथावृत्तं सङ्ग्रामं ब्रुवतो मम ।
वीराणां शत्रुभिः सार्धं देहपाप्मविनाशनम् ॥ ८.५२.३ ॥
రాజా! నేను చెప్పేటట్లు జరిగిన ఈ యుద్ధాన్ని వినుము. వీరులు శత్రువులతో చేసిన ఈ యుద్ధం శరీర పాపాలను నాశనం చేసేది.
8.52.4
पार्थः संशप्तकबलं प्रविश्यार्णवसन्निभम् ।
व्यक्षोभयदमित्रघ्नो महावात इवार्णवम् ॥ ८.५२.४ ॥
శత్రునాశకుడైన పార్థుడు (అర్జునుడు) సముద్రంలా ఉన్న సంశప్తక సేనలోకి ప్రవేశించి, మహావాయువు సముద్రాన్ని కలచివేసినట్లు దానిని కలచివేశాడు.
8.52.5
पूर्णचन्द्राभवक्राणि स्वक्षिभ्रूदशनानि च ।
शिरांस्युन्मथ्य वीराणां शितैर्भल्लैर्धनञ्जयः।
सन्तस्तार क्षितिं क्षिप्रं विनालैर्नलिनैरिव ॥ ८.५२.५ ॥
పూర్ణచంద్రుని వంటి ముఖాలు, కళ్ళు, కనుబొమలు, దంతాలు గల వీరుల తలలను పదునైన భల్లాలతో తెగనరికి, కాడలు లేని పద్మాలవలె అర్జునుడు వేగంగా నేలపై పరిచాడు.
8.52.6
सुवृत्तानायतान्पुष्टांश्चन्दनागुरुभूषितान् ।
सायुधान्सतलत्रांश्च पञ्चास्योरगसन्निभान्।
बाहून्क्षुरैरमित्राणां चिच्छेद समरेऽर्जुनः ॥ ८.५२.६ ॥
గుండ్రంగా, పొడవుగా, బలిష్ఠంగా, చందనం అగరు పూతతో, ఆయుధాలతో, తలత్రాణాలతో, ఐదు తలల సర్పాల వంటి శత్రువుల బాహువులను అర్జునుడు యుద్ధంలో క్షురప్రాలతో ఖండించాడు.
8.52.7
धुर्यान्धुर्योतरान्सूतान्ध्वजांश्चापानि सायकान् ।
पाणीन्नितान्तनिशितैर्भल्लैश्चिच्छेद पाण्डवः ॥ ८.५२.७ ॥
పాండవుడు అతి పదునైన భల్లాలతో కాడి గుర్రాలను, వెనుక గుర్రాలను, సారథులను, ధ్వజాలను, ధనుస్సులను, బాణాలను, చేతులను ఛేదించాడు.
8.52.8
रथान्द्विपान्हयांश्चैव सारोहानर्जुनो युधि ।
शरैरनेकसाहस्रैर्निन्ये राजन्यमक्षयम् ॥ ८.५२.८ ॥
అర్జునుడు యుద్ధంలో సవారీలతో సహా రథాలను, ఏనుగులను, గుర్రాలను వేలాది బాణాలతో, ఓ రాజా, యమలోకానికి పంపాడు.
8.52.9
तं प्रवीराः सुसंरब्धा नर्दमाना इवर्षभाः ।
वासितार्थमिव क्रुद्धमभिद्रुत्य महोत्कटाः।
निघ्न्तमभिजघ्नुस्ते शरैः शृङ्गैरिवर्षभाः ॥ ८.५२.९ ॥
అత్యంత కోపంతో, ఎద్దుల వలె గర్జిస్తూ, మహావీరులు కోపించిన అతనిపై దూసుకుపోయి, కొట్టుకుంటున్న అతనిని బాణాలతో, కొమ్ముల వంటి బాణాలతో దెబ్బతీశారు.
8.52.10
तस्य तेषां च तद्युद्वमभवद्रोमहर्षणम् ।
त्रैलोक्यविजये यद्वद्दैत्यानां सह वज्रिणा ॥ ८.५२.१० ॥
అతనికి, వారికి మధ్య జరిగిన ఆ యుద్ధం, త్రిలోకాలను జయించిన సమయంలో వజ్రధారి (ఇంద్రుడు)తో దైత్యులు చేసిన యుద్ధంలా, రోమాలు నిక్కబొడిచే విధంగా ఉంది.
8.52.11
अस्त्रैस्त्राणि संवार्य द्विषतां सर्वतोऽर्जुनः ।
इषुभिर्बहुभिस्तूर्णं विद्व्वा प्राणाञ्जहार सः ॥ ८.५२.११ ॥
అర్జునుడు శత్రువుల అస్త్రాలను తన అస్త్రాలతో అన్ని వైపులా అడ్డుకొని, వెంటనే అనేక బాణాలతో గుచ్చి వారి ప్రాణాలను హరించాడు.
8.52.12
छिन्नत्रिवेणुचक्राक्षान्हतयोधान्ससारथीन् ।
विध्वस्तायुधतूणीरान्समुन्मथितकेतनान् ॥ ८.५२.१२ ॥
మూడు ముక్కలైన రథాల కాడలు, చక్రాలు, ఇరుసులు; హతులైన యోధులు, సారథులు; విరిగిన ఆయుధాలు, అంబులపొదులు; పెకిలించబడిన ధ్వజాలు.
8.52.13
सञ्छिन्नयोक्ररश्मीषान्वित्रिवेणून्विकूबरान् ।
विस्रस्तबन्धुरयुगान्विस्रस्ताक्षप्रमण्डलान् ॥ ८.५२.१३ ॥
కాడలు, కళ్లెలు, తాళ్లు తెగిపోయాయి; త్రివేణువులు, కూబరాలు విరిగిపోయాయి; కాడలు, కట్లు వదులైపోయాయి; ఇరుసులు, చక్ర వలయాలు చెదిరిపోయాయి.
8.52.14
रथान्विशकलीकुर्वन्महाभ्राणीव मारुतः ॥ ८.५२.१४ ॥
పెద్ద మేఘాలను గాలి చెదరగొట్టినట్లు, అతడు రథాలను ముక్కలు ముక్కలుగా చేస్తూ ఉన్నాడు.
8.52.15
विस्मापकं प्रेक्षकाणां द्विषतां भयवर्धनम् ।
महारथसहस्रस्य समं कर्माकरोज्जयः ॥ ८.५२.१५ ॥
చూసేవారిని విస్మయపరుస్తూ, శత్రువులకు భయాన్ని పెంచుతూ, వేయి మహారథుల సమానమైన కార్యాన్ని జయుడు చేశాడు.
8.52.16
सिद्धदेवर्षिसङ्घाश्च चारणाश्चापि तुष्टुवुः ॥ ८.५२.१६ ॥
సిద్ధులు, దేవతలు, ఋషిసమూహాలు, చారణులు కూడా వారిని స్తుతించారు.
8.52.17
देवदुन्दुभयो नेदुः पुष्पवर्षाणि चापतन् ।
केशवार्जुनयोर्मूर्ध्नि प्राह वाक्वाशरीरिणी ॥ ८.५२.१७ ॥
దేవ దుందుభులు మ్రోగాయి; కేశవుడు, అర్జునుని తలలపై పుష్పవర్షం కురిసింది. అప్పుడు అశరీరవాణి పలికింది.
8.52.18
चन्द्राग्न्यनिलसूर्याणां कान्तिदीप्तिबलद्युतीः ।
यौ सदा बिभ्रतुर्वीराविमौ तौ केशवार्जुनौ ॥ ८.५२.१८ ॥
చంద్ర, అగ్ని, వాయు, సూర్యుల కాంతిని, దీప్తిని, బలాన్ని, ద్యుతిని ఎల్లప్పుడూ ధరించే ఆ ఇద్దరు వీరులు ఇక్కడ ఉన్నారు — ఈ కేశవుడు, అర్జునుడు.
8.52.19
ब्रह्मेशानाविव पुरा वीरावेकरथे स्थितौ ।
सर्वभूतवरौ वीरौ नरनारायणाविमौ ॥ ८.५२.१९ ॥
పూర్వం బ్రహ్మ, ఈశానుల వలె ఒకే రథంపై నిలిచిన ఈ ఇద్దరు వీరులు, సమస్త ప్రాణులలో శ్రేష్ఠులైన నర నారాయణులు.
8.52.20
इत्येतन्महदाश्चर्यं दृष्ट्वा श्रुत्वा च भारत ।
अश्वत्थामा सुसङ्क्रुद्धः कृष्णावभ्यद्रवद्रणे ॥ ८.५२.२० ॥
భారతా, ఈ మహాద్భుతాన్ని చూసి విని, అశ్వత్థామ మిక్కిలి కోపంతో యుద్ధంలో ఆ ఇద్దరు కృష్ణులపైకి దూకాడు.
8.52.21
अथ पाण्डवमस्यन्तममित्रान्तकराञ्छरान् ।
सेषुणा पाणिनाऽऽहूय प्रहसन्द्रौणिरब्रवीत् ॥ ८.५२.२१ ॥
అప్పుడు పాండవుడు శత్రువులను సంహరించే బాణాలు వేస్తుండగా, ద్రోణపుత్రుడు ధనుస్సుతో చేయి ఎత్తి అతన్ని పిలిచి నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు.
8.52.22
यदि मां मन्यसे वीर प्राप्तमर्हमिहातिथिम् ।
ततः सर्वात्मना त्वद्य युद्वातिथ्यं प्रयच्छ मे ॥ ८.५२.२२ ॥
వీరుడా, ఇక్కడికి వచ్చిన యోగ్యుడైన అతిథిగా నన్ను నీవు భావిస్తే, ఈ రోజు పూర్ణ హృదయంతో నాకు యుద్ధాతిథ్యం ఇవ్వు.
8.52.23
एवमाचार्यपुत्रेण समाहूतो युयुत्सया ।
बहुमेनेऽर्जुनोऽऽत्मानमिति चाह जनार्दनम् ॥ ८.५२.२३ ॥
గురుపుత్రుడు యుద్ధేచ్ఛతో ఈ విధంగా సవాలు చేయగా, అర్జునుడు తనను తాను గౌరవించుకొని జనార్దనుడితో ఇలా అన్నాడు.
8.52.24
संशप्तकाश्च मे वध्या द्रौणिराह्वयते च माम् ।
यदत्रानन्तरं प्राप्तं शंस मे तद्वि माधव ॥ ८.५२.२४ ॥
సంశప్తకులు నా వధ్యులు; ద్రోణపుత్రుడు నన్ను సవాలు చేస్తున్నాడు. మాధవా, ఇప్పుడు ఏది తరువాత కర్తవ్యమో, అది నాకు చెప్పు.
8.52.25
आतिथ्यकर्माभ्युत्थाय दीयतां यदि मन्यसे ।
एवमुक्तोऽवहत्पार्थं कृष्णोद्रोणात्मजान्तिके ॥ ८.५२.२५ ॥
మీకు తగినదనిపిస్తే ఆతిథ్య ధర్మంగా లేచి ఏదైనా ఇవ్వాలి. ఇలా చెప్పగా కృష్ణుడు ద్రోణపుత్రుని సమీపానికి పార్థుని తీసుకువెళ్లాడు.
8.52.26
शैक्ष्येण विधिनाऽऽहूतं वायुरिन्द्रमिवाध्वरे ।
तमामन्त्र्यैकमनसं केशवो द्रौणिमब्रवीत् ॥ ८.५२.२६ ॥
యజ్ఞంలో విధిగా ఆహ్వానించబడిన వాయువు ఇంద్రునిలా ఉన్న ఆ ఏకాగ్రచిత్త పార్థుని సంబోధించి కేశవుడు ద్రోణపుత్రునితో అన్నాడు.
8.52.27
अश्वत्थामन्स्थिरो भूत्वा प्रहराशु सहस्व च ।
निर्वेष्टुं भर्तृपिण्डं हि कालोऽयमुपजीविनाम् ॥ ८.५२.२७ ॥
అశ్వత్థామా, స్థిరంగా నిలిచి వేగంగా ప్రహరించు, సహించు. యజమాని అన్నఋణం తీర్చుకోవలసిన సమయమిదే; అతని ఆశ్రయంలో జీవించువారికి ఇదే కాలం.
8.52.28
सूक्ष्मो विवादो विप्राणां सूक्ष्मौ क्षास्त्रौ जयाजयौ ॥ ८.५२.२८ ॥
బ్రాహ్మణుల వివాదాలు సూక్ష్మమైనవి; శాస్త్రాలు, జయాపజయాలు కూడా సూక్ష్మమైనవి.
8.52.29
नहि संक्षमसे मोहाद्दिव्यां पार्थस्य सत्क्रियाम् ।
समाप्तिमिच्छन्युध्यस्व स्यिरो भूत्वाऽद्य पाण्डवं ॥ ८.५२.२९ ॥
మోహంతో పార్థుని దివ్యమైన సత్కారాన్ని నువ్వు సహించలేకపోతున్నావు. ముగింపు కోరుతూ ఈరోజు స్థిరంగా పాండవునితో యుద్ధం చేయి.
8.52.30
इत्युक्तो वासुदेवेन तथेत्युक्त्वा द्विजोत्तमः ।
विव्याध केशवं षष्ट्या नाराचैरर्जुनं त्रिभिः ॥ ८.५२.३० ॥
వాసుదేవుడు ఇలా చెప్పగా ‘సరే’ అని ద్విజోత్తముడు కేశవుణ్ణి అరవై నారాచ బాణాలతో, అర్జునుణ్ణి మూడింటితో గాయపరిచాడు.
8.52.31
तस्यार्जुनः सुसङ्क्रुद्धस्त्रिभिर्बाणैः शरासनम् ।
चिच्छेदाथान्यदादत्त द्रौणिर्घोरतरं धनुः ॥ ८.५२.३१ ॥
అర్జునుడు అత్యంత కోపంతో మూడు బాణాలతో అతని విల్లును ఖండించాడు. అప్పుడు ద్రోణుని కుమారుడు మరొక, మరింత భయంకరమైన విల్లును చేపట్టాడు.
8.52.32
सज्यं कृत्वा निमेषाच्च विव्याधार्जुनकेशवौ ।
त्रिभिः शतैर्वासुदेवं सहस्रेण च पाण्डवम् ॥ ८.५२.३२ ॥
ఒక్క క్షణంలో వింటికి నారి ఎక్కించి అతడు అర్జునుడిని, కేశవుడిని కొట్టాడు; వాసుదేవుడిని మూడు వందల బాణాలతో, పాండవుడిని వెయ్యి బాణాలతో.
8.52.33
ततः शरसहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च ।
ससृजे द्रौणिरायस्तः स्तम्भयामास चार्जुनम् ॥ ८.५२.३३ ॥
అప్పుడు ద్రోణుని కుమారుడు పూర్ణ బలంతో వేలాది, లక్షలాది, కోట్లాది బాణాలను ప్రయోగించి అర్జునుడిని స్తంభింపజేశాడు.
8.52.34
इषुधेर्धनुषो ज्यायास्त्वङ्गुलिभ्यश्च मारिष ।
बाह्वोः कराभ्यामुरसो वदनाद्व्राणनेत्रतः ॥ ८.५२.३४ ॥
ఓ మారిష, అమ్ములపొది నుండి, విల్లు నుండి, వింటి నారి నుండి, వేళ్ల నుండి, భుజాల నుండి, చేతుల నుండి, ఛాతీ నుండి, ముఖం నుండి, ముక్కు కళ్ల నుండి (బాణాలు వెలువడ్డాయి).
8.52.35
कर्णाभ्यां शिरसोऽङ्गेभ्यो लोमवर्मभ्य एव च ।
रथध्वजाभ्यां च शरा निष्पेतुर्ब्रह्मवादिनः ॥ ८.५२.३५ ॥
చెవుల నుండి, తల నుండి, అవయవాల నుండి, రోమకూపాల నుండి, రథం, ధ్వజం నుండి కూడా మంత్రసిద్ధ బాణాలు వెలువడ్డాయి.
8.52.36
शरजालेन महता बद्ध्वा माधवपाण्डवौ ।
ननाद सुदितो द्रौणिर्महामेघौघनिःस्वनम् ॥ ८.५२.३६ ॥
బాణాల మహాజాలంతో మాధవుడిని, పాండవుడిని బంధించి, ద్రోణుని కుమారుడు ఎంతో సంతోషించి మహామేఘ గర్జనలా గర్జించాడు.
8.52.37
तैः पतद्भिर्महाराज द्रौणिमुक्तैः समन्ततः ।
सञ्छादितौ रथस्थौ तावुभौ कृष्णधनञ्जयौ ॥ ८.५२.३७ ॥
మహారాజా, ద్రౌణి ప్రయోగించిన ఆ బాణాలు అన్ని వైపుల నుండి పడి, రథంపై నిలిచిన కృష్ణుడు, ధనంజయుడు ఇద్దరినీ కప్పివేశాయి.
8.52.38
ततः शरशतैस्तीक्ष्णैर्भारद्वाजः प्रतापवान् ।
निश्चेष्टा तावुभौ चक्रे रणे माधवपाण्डवौ ॥ ८.५२.३८ ॥
అప్పుడు ప్రతాపవంతుడైన భారద్వాజుడు (ద్రోణుడు) వాడి వందల బాణాలతో యుద్ధంలో మాధవుడిని, పాండవుడిని ఇద్దరినీ కదలలేని స్థితిలో ఉంచాడు.
8.52.39
महाकृतमभूत् सर्वं स्थावरं जङ्गमं तथा ।
चराचरसा मोप्तारौ दृष्ट्वा सञ्छादितौ शरैः ॥ ८.५२.३९ ॥
కదిలేవి, కదలనివి అన్నీ ఒక గొప్ప ఆశ్చర్యంగా మారాయి; చరాచర జగత్తును కాపాడేవారు ఇద్దరూ బాణాలతో కప్పబడటం చూసి.
8.52.40
सिद्धचार…श्च संपेतुर्शै समन्ततः ।
अपि … लोकानामिति चाब्रुवन् ॥ ८.५२.४० ॥
సిద్ధులు, చారణులు అన్ని వైపుల నుండి చేరారు; లోకాల గురించి ఇలా అనసాగారు.
8.52.41
न मया … राजन्दृष्टपृर्वः पराकमः ।
… कृष्णो छादयतो रणे ॥ ८.५२.४१ ॥
రాజా, యుద్ధంలో కృష్ణుడు (బాణాలతో) కప్పబడిన ఇటువంటి పరాక్రమాన్ని నేను ఇంతకు ముందెన్నడూ చూడలేదు.
8.52.42
…शब्दं रथानां त्रासनं रणे ।
… राजन्सिंहस्य नदतो यथा ॥ ८.५२.४२ ॥
యుద్ధంలో రథాల భయంకర ధ్వని, రాజా, గర్జించే సింహంలా ఉంది.
8.52.43
चरतो युद्धे सव्यं दक्षिणमस्यतः ।
विद्युदम्भोधरस्येव भ्राजमाना व्यदृश्यत ॥ ८.५२.४३ ॥
యుద్ధంలో ఎడమ, కుడి వైపులకు బాణాలు వేస్తూ సంచరించినప్పుడు ఆయన మేఘంలో మెరిసే మెరుపులా కనిపించాడు.
8.52.44
स तदा क्षिप्रकारी च दृढहस्तश्च पाण्डवः ।
प्रमोहं परमं गत्वा प्रेक्षन्नास्ते धनञ्जयः ॥ ८.५२.४४ ॥
అప్పుడు వేగంగా పనిచేసే, దృఢహస్తుడైన పాండవుడు ధనంజయుడు తీవ్ర మోహానికి లోనై చూస్తూ నిలిచిపోయాడు.
8.52.45
विक्रमं चरतो युद्धे सव्यं दक्षिणमस्यतः ।
विक्रमं च हृतं मेने आत्मनस्तेन संयुगे ॥ ८.५२.४५ ॥
యుద్ధంలో ఎడమ, కుడి వైపులకు బాణాలు వేస్తూ సంచరిస్తున్న అతని పరాక్రమాన్ని చూసి, తన పరాక్రమాన్ని అతడే హరించాడని అతడు భావించాడు.
8.52.46
अथास्य समरे राजन्वपुरासीत्सुदुर्दृशम् ।
द्रौणेस्तत्कुर्वतः कर्म यादृग्रूपं पिनाकिनः ॥ ८.५२.४६ ॥
ఓ రాజా, అప్పుడు యుద్ధంలో అతని రూపం చూడటానికి అసాధ్యంగా మారింది; ద్రోణపుత్రుడు ఆ కర్మలు చేస్తున్నప్పుడు అది పినాకధారి (శివుడు) రూపంలా కనిపించింది.
8.52.47
वर्धमाने ततस्तत्र द्रोणपुत्रे विशाम्पते ।
हीयमाने च कौन्तेये कृष्णं रोषः समाविशत् ॥ ८.५२.४७ ॥
ఓ ప్రజాపాలకా, అక్కడ ద్రోణపుత్రుడు పెరిగిపోతుండగా, కౌంతేయుడు క్షీణిస్తుండగా, కృష్ణునిలో కోపం ప్రవేశించింది.
8.52.48
स रोषान्निश्वसन्राजन्निर्दहन्निव चक्षुषा ।
द्रौणिं ददर्श सङ्ग्रामे फल्गुनं च मुहुर्मुहुः ॥ ८.५२.४८ ॥
ఓ రాజా, కోపంతో నిట్టూర్చుతూ, కళ్లతో దహించివేయునట్లు, యుద్ధంలో ద్రోణపుత్రుడిని, ఫల్గుణుడిని మళ్లీ మళ్లీ చూశాడు.
8.52.49
ततः कृष्णोऽब्रवीत्क्रुद्धः पार्थं सप्रणयं वचः ॥ ८.५२.४९ ॥
అప్పుడు కోపించిన కృష్ణుడు పార్థునితో ప్రేమపూర్వకంగా ఈ మాట అన్నాడు.
8.52.50
अत्यद्भुततमिदं पार्थ त्वयि पश्यामि संयुगे ।
यत्त्वां विशेषयत्याजौ द्रोणपुत्रोऽद्य भारत ॥ ८.५२.५० ॥
పార్థా, యుద్ధంలో నీలో ఇది అత్యద్భుతంగా కనిపిస్తోంది; భారతా, నేడు ద్రోణ పుత్రుడు యుద్ధంలో నిన్ను అధిగమిస్తున్నాడు.
8.52.51
कच्चित्ते गाण्डिवं हस्ते मुष्टिर्वा न व्यशीर्यत ।
कच्चिद्वीर्यं यथापूर्वं भुजयोर्वा बलं तव ॥ ८.५२.५१ ॥
నీ చేతిలో గాండీవం ఉందా, లేక నీ పట్టు సడలిందా? నీ పరాక్రమం, భుజబలం పూర్వంలాగే ఉన్నాయా?
8.52.52
उदीर्यमाणं हि रणे पश्यामि द्रौणिमाहवे ।
गुरुपुत्र इति ह्येनं मानयन्पाण्डवर्षभ।
उपेक्षां मा कृथाः पार्थ नायं काल उपेक्षितुम् ॥ ८.५२.५२ ॥
యుద్ధంలో ద్రోణ పుత్రుడు ముందుకు వస్తుండటం చూస్తున్నాను. గురు పుత్రుడని గౌరవిస్తూ నిర్లక్ష్యం చేయకు, పాండవ వీరా పార్థా; ఇది ఉపేక్షించే సమయం కాదు.
8.52.53
पश्य माधव दौरात्म्यं गुरुपुत्रस्य मां प्रति ।
वधं प्राप्तौ मन्यते नौ प्रावेश्य शवरेश्मनि।
एषोस्मि हन्मि सङ्कल्पं शिक्षया च बलेन च ॥ ८.५२.५३ ॥
చూడు మాధవా, గురుపుత్రుడు నా పట్ల చేస్తున్న దురాగతాన్ని! మనిద్దరినీ శవాల గృహంలో ప్రవేశింపజేసి చంపాలని అతడు తలపోస్తున్నాడు. ఇదిగో నేను ఉన్నాను; నా సంకల్పాన్ని శిక్షణతో, బలంతో నెరవేరుస్తాను.
8.52.54
एवमुक्त्वाऽस्य चिच्छेद भल्लैः कर्मारमार्जितैः ।
धनुश्छत्रं पताकां च रथशक्तिं गदां वराम् ॥ ८.५२.५४ ॥
ఇలా అని, కమ్మరులు సానపెట్టిన భల్లాలతో అతని ధనస్సు, ఛత్రం, పతాకం, రథశక్తి, శ్రేష్ఠమైన గదను ఛేదించాడు.
8.52.55
अश्वत्थाम्नः शरानस्ताञ्छित्त्वैकैकं त्रिधा त्रिधा ।
व्यधमद्भरतश्रेष्ठो नीहारमिव मारुतः ॥ ८.५२.५५ ॥
అశ్వత్థామ బాణాలను ఒక్కొక్కటిగా మూడేసి ముక్కలుగా తెగనరికి, భరతవంశశ్రేష్ఠుడు మంచును గాలి చెదరగొట్టినట్లు వాటిని చెదరగొట్టాడు.
8.52.56
ततः संशप्तकान्भूयः साश्वसूतरथद्विपान् ।
ध्वजपत्तिगणानुर्ग्रैर्बाणैर्विव्याध पाण्डवः ॥ ८.५२.५६ ॥
తరువాత పాండవుడు సంశప్తకులను, వారి గుర్రాలు, సారథులు, రథాలు, ఏనుగులతో సహా, ధ్వజధారులైన పదాతి సమూహాలను భయంకర బాణాలతో మళ్ళీ గుచ్చాడు.
8.52.57
ये ये ददृशिरे तत्र यद्यद्रूपास्तदा जनाः ।
ते ते तत्र शरैर्व्याप्तं मेनिरेऽऽत्मानमात्मना ॥ ८.५२.५७ ॥
అక్కడ ఎవరెవరు ఏ ఏ రూపాలలో కనిపించారో, వారందరూ అక్కడ బాణాలతో కప్పబడినట్లు తమను తామే భావించుకున్నారు.
8.52.58
ते गाण्डीवप्रमुक्तास्तु नानारूपाः पतत्रिणः ।
क्रोशे साग्रे स्थिताञ्जघ्नुर्द्विपांश्च पुरुषान्रणे ॥ ८.५२.५८ ॥
గాండీవం నుండి వదిలిన ఆ నానారూపాల రెక్కల బాణాలు, ఒక క్రోశం దూరంలో ముందు నిలిచిన ఏనుగులను, మనుషులను యుద్ధంలో కొట్టాయి.
8.52.59
भल्लैश्छिन्नाः कराः पेतुः करिणां मदवर्षिणाम् ।
यथा वने परशुभिर्निकृत्ताः शाल्मलिद्रुमाः ॥ ८.५२.५९ ॥
భల్లాలచే తెగిన మదజలం కురిపించే ఏనుగుల తొండాలు, అడవిలో గొడ్డళ్లతో నరికిన బూరుగు చెట్లలా పడ్డాయి.
8.52.60
पश्चात्तु शैलवत्पतुस्ते गजाः सह सादिभिः ।
वज्रिवज्रावमथिता यथैवाद्रिचयास्तथा ॥ ८.५२.६० ॥
ఆ తరువాత ఆ ఏనుగులు తమ సవారులతో కలిసి పర్వతాలవలె పడ్డాయి; ఇంద్రుని వజ్రంచే నలిగిన పర్వత రాసులు పడినట్లు.
8.52.61
गन्धर्वनगराकारान्रथांश्चैव सुकल्पितान् ।
विनीतैर्जवनैर्युक्तानास्थितान्युद्वदुर्मदैः ॥ ८.५२.६१ ॥
గంధర్వ నగరాల వంటి, చక్కగా అలంకరించిన రథాలపై, వినీతమైన వేగవంతమైన గుర్రాలను కట్టి, యుద్ధంలో గర్విష్ఠులైన వీరులు అధిష్ఠించి ఉన్నవి.
8.52.62
शरैर्विशकलीकुर्वन्नमित्रानभ्यवीवृषत् ।
स्वलङ्कृतानश्वसादीन्पत्तींश्चाहन्धनञ्जयः ॥ ८.५२.६२ ॥
బాణాలతో శత్రువులను ఛిన్నాభిన్నం చేస్తూ ధనంజయుడు వారిపై బాణవర్షం కురిపించాడు; అలంకృతులైన అశ్వారోహులను, పదాతులను సంహరించాడు.
8.52.63
धनञ्जययुगान्तार्कः संशप्तकमहार्णवम् ।
व्यशोषयत दुःशोषं तीक्ष्णैः शरगभस्तिभिः ॥ ८.५२.६३ ॥
యుగాంత సూర్యుడిలా ఉన్న ధనంజయుడు, తీక్ష్ణమైన బాణకిరణాలతో, ఎండిపోనలవికాని సంశప్తక మహాసముద్రాన్ని ఎండింపజేశాడు.
8.52.64
पुनर्द्रौणिमहाशैलं नाराचैर्वज्रसन्निभैः ।
निर्बिभेद महावेगैस्त्वरन्वज्रीव पर्वतम् ॥ ८.५२.६४ ॥
మళ్ళీ ద్రౌణి అనే మహాపర్వతాన్ని, వజ్రసమానమైన నారాచ బాణాలతో, మహావేగంతో త్వరపడుతూ, వజ్రధారి ఇంద్రుడు పర్వతాన్ని భేదించినట్లు భేదించాడు.
8.52.65
तमाचार्यसुतः क्रुद्धः साश्वयन्तारमाशुगैः ।
युयुत्सुरागमद्योद्धुं पार्थस्तानच्छिनच्छरान् ॥ ८.५२.६५ ॥
ఆచార్యుని కుమారుడు (అశ్వత్థామ) కోపించి, గుర్రాలు మరియు సారథితో సహా అతనిని వేగవంతమైన బాణాలతో, యుద్ధకాంక్షతో వచ్చాడు; పార్థుడు ఆ బాణాలను ఛేదించాడు.
8.52.66
ततः परमसङ्क्रुद्धः काण्डकोशमवासृजत् ।
अश्वत्थामाभिरूपाय गृहानतिथये यथा ॥ ८.५२.६६ ॥
అప్పుడు అత్యంత కోపంతో, అతిథికి ఇంటిని తెరిచినట్లు, అశ్వత్థామకు ఎదురుగా తన అంబులపొదిని విప్పాడు.
8.52.67
अथ संशप्तकांस्त्यक्त्वा पाण्डवो द्रौणिमभ्ययात् ।
अपाङ्क्तेयानिव त्यक्त्वा दाता पाङ्क्तेयमर्थिनम् ॥ ८.५२.६७ ॥
అప్పుడు సంశప్తకులను విడిచి పాండవుడు ద్రోణుని కుమారుని వైపు వెళ్ళాడు; పంక్తికి అనర్హులను విడిచి, పంక్తికి తగిన యాచకుని వద్దకు దాత వెళ్ళినట్లు.
8.52.68
स्थिताः संशप्तका राजन्दृष्ट्वा युद्वं महात्मनोः ॥ ८.५२.६८ ॥
ఓ రాజా, సంశప్తకులు నిలిచి ఆ ఇద్దరు మహాత్ముల యుద్ధాన్ని చూశారు.