มหาภารตะ · อัธยายะ 8.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.52.1
कथं संशप्तकैः सार्धमर्जुनस्याभवद्रणः ।
सूतपुत्रस्य पाञ्चालैः कथं युद्धं प्रवर्तितम् ॥ ८.५२.१ ॥
สัญชัยกล่าวว่า การรบระหว่างอรชุนกับพวกสัญศปตกะเกิดขึ้นได้อย่างไร และการต่อสู้ระหว่างโอรสของสารถี (กรรณะ) กับพวกปัญจาละเริ่มขึ้นได้อย่างไร
8.52.2
अश्वत्थाम्नस्तु यद्युद्धमर्जुनस्य च सञ्जय ।
अन्येषां च मदीयानां पाण्डवैस्तद्ब्रवीहि मे ॥ ८.५२.२ ॥
ข้าแต่สัญชัย โปรดเล่าให้ข้าฟังถึงการรบระหว่างอัศวัตถามานกับอรชุน และการรบของพวกพ้องฝ่ายข้ากับปาณฑพ
8.52.3
शृणु राजन्यथावृत्तं सङ्ग्रामं ब्रुवतो मम ।
वीराणां शत्रुभिः सार्धं देहपाप्मविनाशनम् ॥ ८.५२.३ ॥
ข้าแต่พระราชา จงฟังการรบตามที่เกิดขึ้นจริง ตามที่ข้ากล่าวเล่า คือการต่อสู้ของเหล่าวีรบุรุษกับศัตรู ซึ่งชำระบาปของร่างกายให้สิ้นไป
8.52.4
पार्थः संशप्तकबलं प्रविश्यार्णवसन्निभम् ।
व्यक्षोभयदमित्रघ्नो महावात इवार्णवम् ॥ ८.५२.४ ॥
ปารถะ (อรชุน) ผู้ทำลายศัตรู เข้าไปในกองทัพของพวกสัญศปตกะ ซึ่งประดุจมหาสมุทร และกวนมันให้ปั่นป่วน ดุจลมใหญ่ที่พัดกวนมหาสมุทร
8.52.5
पूर्णचन्द्राभवक्राणि स्वक्षिभ्रूदशनानि च ।
शिरांस्युन्मथ्य वीराणां शितैर्भल्लैर्धनञ्जयः।
सन्तस्तार क्षितिं क्षिप्रं विनालैर्नलिनैरिव ॥ ८.५२.५ ॥
ธนัญชัยใช้ลูกศรภัลละอันคมกล้าตัดศีรษะของเหล่าวีรบุรุษ ซึ่งมีใบหน้างามดุจจันทร์เต็มดวง มีดวงตา คิ้ว และฟันสวยงาม แล้วโปรยศีรษะเหล่านั้นลงบนพื้นดินอย่างรวดเร็ว ดุจดอกบัวที่ไร้ก้าน
8.52.6
सुवृत्तानायतान्पुष्टांश्चन्दनागुरुभूषितान् ।
सायुधान्सतलत्रांश्च पञ्चास्योरगसन्निभान्।
बाहून्क्षुरैरमित्राणां चिच्छेद समरेऽर्जुनः ॥ ८.५२.६ ॥
อรชุนตัดแขนของศัตรูในสนามรบ แขนเหล่านั้นกลมยาวและแข็งแรง ประดับด้วยจันทน์และอคุรุ ถือศัสตราอาวุธและเกราะป้องแขน มีลักษณะดุจงูห้าเศียร ด้วยมีดโกน
8.52.7
धुर्यान्धुर्योतरान्सूतान्ध्वजांश्चापानि सायकान् ।
पाणीन्नितान्तनिशितैर्भल्लैश्चिच्छेद पाण्डवः ॥ ८.५२.७ ॥
ปาณฑพตัดม้าแอกและม้าที่อยู่ท้ายแอก สารถี ธง คันธนู ลูกศร และมือ ด้วยลูกศรภัลละอันคมยิ่ง
8.52.8
रथान्द्विपान्हयांश्चैव सारोहानर्जुनो युधि ।
शरैरनेकसाहस्रैर्निन्ये राजन्यमक्षयम् ॥ ८.५२.८ ॥
ข้าแต่พระราชา อรชุนในการรบส่งรถศึก ช้าง และม้า พร้อมผู้ขี่ ด้วยลูกศรนับพันนับหมื่น ไปสู่สถานของยมะ
8.52.9
तं प्रवीराः सुसंरब्धा नर्दमाना इवर्षभाः ।
वासितार्थमिव क्रुद्धमभिद्रुत्य महोत्कटाः।
निघ्न्तमभिजघ्नुस्ते शरैः शृङ्गैरिवर्षभाः ॥ ८.५२.९ ॥
เหล่าวีรบุรุษผู้กล้าหาญ โกรธจัดและคำรามดุจโคตัวผู้ พุ่งเข้าใส่เขาผู้โกรธเกรี้ยวและกำลังสังหารอยู่ดุจโคตัวผู้ที่พุ่งเข้าหาโคตัวเมียในฤดูผสม แล้วใช้ลูกศรดุจเขาแทงเขา
8.52.10
तस्य तेषां च तद्युद्वमभवद्रोमहर्षणम् ।
त्रैलोक्यविजये यद्वद्दैत्यानां सह वज्रिणा ॥ ८.५२.१० ॥
การรบระหว่างเขากับพวกนั้นกลับกลายเป็นน่าสยองขนพองสยอง ดุจการรบของเหล่าไทตยะกับพระวัชรินทร์ในคราวที่พิชิตไตรโลก
8.52.11
अस्त्रैस्त्राणि संवार्य द्विषतां सर्वतोऽर्जुनः ।
इषुभिर्बहुभिस्तूर्णं विद्व्वा प्राणाञ्जहार सः ॥ ८.५२.११ ॥
อรชุนป้องกันอาวุธของฝ่ายศัตรูโดยรอบด้วยอาวุธของตน แล้วแทงด้วยลูกศรจำนวนมากอย่างรวดเร็ว และปลิดชีวิตของพวกมันไป
8.52.12
छिन्नत्रिवेणुचक्राक्षान्हतयोधान्ससारथीन् ।
विध्वस्तायुधतूणीरान्समुन्मथितकेतनान् ॥ ८.५२.१२ ॥
รถศึกที่เสาคาน ล้อ และเพลาถูกตัดเป็นสามท่อน นักรบที่ถูกฆ่าพร้อมสารถี อาวุธและแล่งลูกศรแตกกระจาย ธงถูกฉีกขาด
8.52.13
सञ्छिन्नयोक्ररश्मीषान्वित्रिवेणून्विकूबरान् ।
विस्रस्तबन्धुरयुगान्विस्रस्ताक्षप्रमण्डलान् ॥ ८.५२.१३ ॥
แอก บังเหียน และสายรัดถูกตัดขาด เสาคานและปลายเสาหักพัง เครื่องผูกรัดหลุดหย่อน เพลาและขอบล้อกระจัดกระจาย
8.52.14
रथान्विशकलीकुर्वन्महाभ्राणीव मारुतः ॥ ८.५२.१४ ॥
ดุจลมที่พัดกระหน่ำเมฆก้อนใหญ่ให้แตกกระจาย อรชุนกำลังทำลายรถศึกให้แหลกเป็นชิ้นๆ
8.52.15
विस्मापकं प्रेक्षकाणां द्विषतां भयवर्धनम् ।
महारथसहस्रस्य समं कर्माकरोज्जयः ॥ ८.५२.१५ ॥
การกระทำของชัยน่าตะลึงแก่ผู้ที่มาดู และเพิ่มความหวาดกลัวแก่ศัตรู เทียบเท่าได้กับการกระทำของมหารถีนับพันคน
8.52.16
सिद्धदेवर्षिसङ्घाश्च चारणाश्चापि तुष्टुवुः ॥ ८.५२.१६ ॥
หมู่สิทธะ เทวดา และฤๅษี รวมทั้งจารณะ ต่างก็สรรเสริญทั้งสองพระองค์
8.52.17
देवदुन्दुभयो नेदुः पुष्पवर्षाणि चापतन् ।
केशवार्जुनयोर्मूर्ध्नि प्राह वाक्वाशरीरिणी ॥ ८.५२.१७ ॥
กลองของเทวดาดังขึ้น และฝนดอกไม้ก็โปรยลงบนศีรษะของพระกฤษณะและอรชุน แล้วมีเสียงที่ไร้ร่างดังขึ้น
8.52.18
चन्द्राग्न्यनिलसूर्याणां कान्तिदीप्तिबलद्युतीः ।
यौ सदा बिभ्रतुर्वीराविमौ तौ केशवार्जुनौ ॥ ८.५२.१८ ॥
สองวีรบุรุษนี้คือพระกฤษณะและอรชุน ผู้ทรงความงาม ความรุ่งโรจน์ กำลัง และความแจ่มจรัสของดวงจันทร์ ไฟ ลม และดวงอาทิตย์ อยู่เป็นนิตย์
8.52.19
ब्रह्मेशानाविव पुरा वीरावेकरथे स्थितौ ।
सर्वभूतवरौ वीरौ नरनारायणाविमौ ॥ ८.५२.१९ ॥
ดุจพรหมาและอีศานในกาลก่อน สองวีรบุรุษนี้ยืนอยู่บนรถศึกคันเดียวกัน พวกท่านคือนรและนารายณ์ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่สรรพสัตว์
8.52.20
इत्येतन्महदाश्चर्यं दृष्ट्वा श्रुत्वा च भारत ।
अश्वत्थामा सुसङ्क्रुद्धः कृष्णावभ्यद्रवद्रणे ॥ ८.५२.२० ॥
ข้าแต่ภารตะ เมื่ออัศวัตถามานได้เห็นและได้ยินความอัศจรรย์ใหญ่นี้ ก็โกรธจัด และพุ่งเข้าใส่พระกฤษณะทั้งสองในสนามรบ
8.52.21
अथ पाण्डवमस्यन्तममित्रान्तकराञ्छरान् ।
सेषुणा पाणिनाऽऽहूय प्रहसन्द्रौणिरब्रवीत् ॥ ८.५२.२१ ॥
ครั้นนั้น เมื่อเห็นปาณฑพผู้กำลังยิงลูกศรที่ทำลายศัตรูของตน บุตรของโทรณะก็ท้าทายเขาด้วยธนูและมือ หัวเราะ แล้วกล่าวว่า
8.52.22
यदि मां मन्यसे वीर प्राप्तमर्हमिहातिथिम् ।
ततः सर्वात्मना त्वद्य युद्वातिथ्यं प्रयच्छ मे ॥ ८.५२.२२ ॥
ดูก่อนวีรบุรุษ หากท่านเห็นว่าข้าพเจ้าเป็นแขกผู้ควรแก่การต้อนรับซึ่งมาถึงที่นี่ ขอท่านในวันนี้ จงถวายการต้อนรับแขกด้วยการรบ ด้วยทั้งตัวตนของท่านเถิด
8.52.23
एवमाचार्यपुत्रेण समाहूतो युयुत्सया ।
बहुमेनेऽर्जुनोऽऽत्मानमिति चाह जनार्दनम् ॥ ८.५२.२३ ॥
เมื่อบุตรของอาจารย์ท้าทายด้วยความปรารถนาจะรบเช่นนี้ อรชุนก็ถือตนว่ามีค่ามาก และกล่าวถึงชนารทนะนี้
8.52.24
संशप्तकाश्च मे वध्या द्रौणिराह्वयते च माम् ।
यदत्रानन्तरं प्राप्तं शंस मे तद्वि माधव ॥ ८.५२.२४ ॥
สังศปตกะทั้งหลายเป็นผู้ที่ข้าจะต้องสังหาร และบุตรของโทรณะก็ท้าทายข้า โอ มาธวะ ขอทรงบอกข้าว่าต่อจากนี้ควรทำสิ่งใดในที่นี้
8.52.25
आतिथ्यकर्माभ्युत्थाय दीयतां यदि मन्यसे ।
एवमुक्तोऽवहत्पार्थं कृष्णोद्रोणात्मजान्तिके ॥ ८.५२.२५ ॥
หากพระองค์เห็นสมควร ขอให้สละสิ่งหนึ่งไว้เป็นหน้าที่แห่งการต้อนรับแขก
8.52.26
शैक्ष्येण विधिनाऽऽहूतं वायुरिन्द्रमिवाध्वरे ।
तमामन्त्र्यैकमनसं केशवो द्रौणिमब्रवीत् ॥ ८.५२.२६ ॥
เกศวะกล่าวกับปารถะผู้มีใจแน่วแน่เพียงหนึ่งเดียว ผู้ถูกเรียกมาตามพิธีดั่งลมที่ถูกเรียกไปหาพระอินทร์ในการบูชายัญ แล้วจึงกล่าวกับบุตรของโทรณะ
8.52.27
अश्वत्थामन्स्थिरो भूत्वा प्रहराशु सहस्व च ।
निर्वेष्टुं भर्तृपिण्डं हि कालोऽयमुपजीविनाम् ॥ ८.५२.२७ ॥
ดูก่อนอัศวัตถามัน จงตั้งมั่นและโจมตีอย่างรวดเร็ว และจงอดทนไว้ บัดนี้เป็นเวลาที่จะชดใช้บุญคุณแก่นายผู้เลี้ยงดูเรา เพราะเป็นเวลาของผู้อาศัยรับใช้ท่าน
8.52.28
सूक्ष्मो विवादो विप्राणां सूक्ष्मौ क्षास्त्रौ जयाजयौ ॥ ८.५२.२८ ॥
การโต้เถียงของพราหมณ์ละเอียดลึกซึ้ง คัมภีร์ก็ละเอียดลึกซึ้ง และชัยชนะกับความพ่ายแพ้ก็ละเอียดลึกซึ้งเช่นกัน
8.52.29
नहि संक्षमसे मोहाद्दिव्यां पार्थस्य सत्क्रियाम् ।
समाप्तिमिच्छन्युध्यस्व स्यिरो भूत्वाऽद्य पाण्डवं ॥ ८.५२.२९ ॥
เพราะความหลงไม่ทำให้ท่านอดทนต่อเกียรติอันศักดิ์สิทธิ์ที่แสดงแก่ปารถะได้ ปรารถนาจะให้สิ้นสุด จงตั้งมั่นและรบกับบุตรของปาณฑุในวันนี้เถิด
8.52.30
इत्युक्तो वासुदेवेन तथेत्युक्त्वा द्विजोत्तमः ।
विव्याध केशवं षष्ट्या नाराचैरर्जुनं त्रिभिः ॥ ८.५२.३० ॥
เมื่อวาสุเทพกล่าวดังนี้ แล้วพราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุดก็กล่าวว่า ดีแล้ว จึงยิงเกศวะด้วยลูกศรเหล็กหกสิบดอก และยิงอรชุนด้วยสามดอก
8.52.31
तस्यार्जुनः सुसङ्क्रुद्धस्त्रिभिर्बाणैः शरासनम् ।
चिच्छेदाथान्यदादत्त द्रौणिर्घोरतरं धनुः ॥ ८.५२.३१ ॥
อรชุนผู้โกรธจัดยิงลูกศรสามดอกตัดคันธนูของเขา ครั้นนั้นบุตรของโทรณะก็หยิบธนูอีกคันหนึ่งที่น่าสะพรึงกลัวยิ่งกว่า
8.52.32
सज्यं कृत्वा निमेषाच्च विव्याधार्जुनकेशवौ ।
त्रिभिः शतैर्वासुदेवं सहस्रेण च पाण्डवम् ॥ ८.५२.३२ ॥
ในพริบตาเดียว เขาขึงสายศร ยิงอรชุนและเกศวะ คือยิงวาสุเทพด้วยลูกศรสามร้อยดอก และยิงปาณฑวะด้วยลูกศรหนึ่งพันดอก
8.52.33
ततः शरसहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च ।
ससृजे द्रौणिरायस्तः स्तम्भयामास चार्जुनम् ॥ ८.५२.३३ ॥
ครั้นนั้น บุตรของโทรณะซึ่งทุ่มเทกำลังเต็มที่ ปล่อยลูกศรนับพัน นับหมื่น และนับร้อยล้าน แล้วทำให้อรชุนต้องชะงักงัน
8.52.34
इषुधेर्धनुषो ज्यायास्त्वङ्गुलिभ्यश्च मारिष ।
बाह्वोः कराभ्यामुरसो वदनाद्व्राणनेत्रतः ॥ ८.५२.३४ ॥
ดูก่อนท่านผู้เจริญ ลูกศรพุ่งออกจากแหล่งใส่ลูกศร จากคันศร จากสายศร จากนิ้วมือ จากแขน จากฝ่ามือ จากอก จากปาก จากจมูกและดวงตา
8.52.35
कर्णाभ्यां शिरसोऽङ्गेभ्यो लोमवर्मभ्य एव च ।
रथध्वजाभ्यां च शरा निष्पेतुर्ब्रह्मवादिनः ॥ ८.५२.३५ ॥
ลูกศรที่ผ่านมนตร์ศักดิ์สิทธิ์พุ่งออกมาจากหู จากศีรษะ จากอวัยวะทั้งหลาย และจากรูขุมขนบนร่างกาย รวมทั้งจากรถและธงของรถด้วย
8.52.36
शरजालेन महता बद्ध्वा माधवपाण्डवौ ।
ननाद सुदितो द्रौणिर्महामेघौघनिःस्वनम् ॥ ८.५२.३६ ॥
บุตรของโทรณะรู้สึกยินดี จึงมัดมาธวะและปาณฑพไว้ในข่ายลูกศรอันใหญ่ แล้วคำรามดังเสียงของก้อนเมฆใหญ่
8.52.37
तैः पतद्भिर्महाराज द्रौणिमुक्तैः समन्ततः ।
सञ्छादितौ रथस्थौ तावुभौ कृष्णधनञ्जयौ ॥ ८.५२.३७ ॥
โอ มหาราชา ทั้งสองผู้ประทับอยู่บนรถ คือพระกฤษณะและธนัญชัย ถูกลูกศรที่บุตรของโทรณะปล่อยมาและกำลังตกลงมาปกคลุมรอบด้านบดบังไว้ทั้งสองพระองค์
8.52.38
ततः शरशतैस्तीक्ष्णैर्भारद्वाजः प्रतापवान् ।
निश्चेष्टा तावुभौ चक्रे रणे माधवपाण्डवौ ॥ ८.५२.३८ ॥
จากนั้น บุตรแห่งภารทวาชะผู้ทรงอำนาจ ด้วยลูกศรคมนับร้อย ทำให้มาธวะและปาณฑวะทั้งสองไม่อาจเคลื่อนไหวได้ในการรบ
8.52.39
महाकृतमभूत् सर्वं स्थावरं जङ्गमं तथा ।
चराचरसा मोप्तारौ दृष्ट्वा सञ्छादितौ शरैः ॥ ८.५२.३९ ॥
สิ่งทั้งปวง ทั้งที่เคลื่อนที่ได้และที่ไม่เคลื่อนที่ ต่างกลายเป็นสิ่งมหัศจรรย์ยิ่งใหญ่ เมื่อเห็นผู้พิทักษ์โลกของสิ่งเคลื่อนที่และไม่เคลื่อนที่ทั้งสองถูกลูกศรปกคลุม
8.52.40
सिद्धचार…श्च संपेतुर्शै समन्ततः ।
अपि … लोकानामिति चाब्रुवन् ॥ ८.५२.४० ॥
พวกสิทธะและจารณะรวมตัวกันจากทุกทิศ และกล่าวเกี่ยวกับโลกทั้งหลายดังนี้
8.52.41
न मया … राजन्दृष्टपृर्वः पराकमः ।
… कृष्णो छादयतो रणे ॥ ८.५२.४१ ॥
ข้าแต่พระราชา ข้าไม่เคยเห็นความกล้าหาญเช่นนี้มาก่อนเลย เขาปกคลุมพระกฤษณะด้วยลูกศรในการรบ
8.52.42
…शब्दं रथानां त्रासनं रणे ।
… राजन्सिंहस्य नदतो यथा ॥ ८.५२.४२ ॥
ข้าแต่พระราชา เสียงอันน่าสะพรึงกลัวของรถศึกในสนามรบดังเหมือนเสียงคำรามของราชสีห์
8.52.43
चरतो युद्धे सव्यं दक्षिणमस्यतः ।
विद्युदम्भोधरस्येव भ्राजमाना व्यदृश्यत ॥ ८.५२.४३ ॥
ขณะที่เขาเคลื่อนไหวท่ามกลางการรบ ยิงลูกศรไปทั้งซ้ายและขวา เขาปรากฏเหมือนสายฟ้าที่ส่องแสงในเมฆ
8.52.44
स तदा क्षिप्रकारी च दृढहस्तश्च पाण्डवः ।
प्रमोहं परमं गत्वा प्रेक्षन्नास्ते धनञ्जयः ॥ ८.५२.४४ ॥
ครั้งนั้น ธนัญชัย ปาณฑพผู้ว่องไวในการกระทำและมีมือที่มั่นคง ตกอยู่ในความงงงันอย่างยิ่ง และได้แต่เฝ้ามองอยู่เท่านั้น
8.52.45
विक्रमं चरतो युद्धे सव्यं दक्षिणमस्यतः ।
विक्रमं च हृतं मेने आत्मनस्तेन संयुगे ॥ ८.५२.४५ ॥
เมื่อเห็นความกล้าหาญของผู้ที่เคลื่อนไหวในการรบและยิงลูกศรไปทั้งซ้ายและขวา เขาคิดว่าความกล้าหาญของตนเองถูกพรากไปจากตนในการต่อสู้ครั้งนั้น
8.52.46
अथास्य समरे राजन्वपुरासीत्सुदुर्दृशम् ।
द्रौणेस्तत्कुर्वतः कर्म यादृग्रूपं पिनाकिनः ॥ ८.५२.४६ ॥
ข้าแต่พระราชา ร่างของเขาในการรบกลายเป็นสิ่งที่ยากจะมองดูยิ่งนัก และเมื่อบุตรของโทรณะกระทำการเช่นนั้น ก็ปรากฏเหมือนรูปของพระปินากินผู้ทรงธนูปินากะ
8.52.47
वर्धमाने ततस्तत्र द्रोणपुत्रे विशाम्पते ।
हीयमाने च कौन्तेये कृष्णं रोषः समाविशत् ॥ ८.५२.४७ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งประชาชน เมื่อบุตรของโทรณะทวีกำลังขึ้นที่นั่น และบุตรของกุนตีอ่อนกำลังลง ความโกรธก็เข้าครอบงำพระกฤษณะ
8.52.48
स रोषान्निश्वसन्राजन्निर्दहन्निव चक्षुषा ।
द्रौणिं ददर्श सङ्ग्रामे फल्गुनं च मुहुर्मुहुः ॥ ८.५२.४८ ॥
ข้าแต่พระราชา พระองค์ถอนพระทัยด้วยความโกรธ ทรงมองด้วยพระเนตราวกับจะเผาผลาญ ทรงเห็นบุตรของโทรณะและพระผู้มีนามว่าผัลคุนะในสนามรบซ้ำแล้วซ้ำเล่า
8.52.49
ततः कृष्णोऽब्रवीत्क्रुद्धः पार्थं सप्रणयं वचः ॥ ८.५२.४९ ॥
ครั้งนั้น พระกฤษณะผู้โกรธ ตรัสถ้อยคำอันเปี่ยมด้วยความรักแก่ปารถะ
8.52.50
अत्यद्भुततमिदं पार्थ त्वयि पश्यामि संयुगे ।
यत्त्वां विशेषयत्याजौ द्रोणपुत्रोऽद्य भारत ॥ ८.५२.५० ॥
ข้าแต่ปารถะ ข้าเห็นสิ่งอัศจรรย์ยิ่งนี้ในตัวท่านในการรบ คือวันนี้ ข้าแต่ภารตะ บุตรของโทรณะกำลังเหนือกว่าแม้ท่านในการต่อสู้
8.52.51
कच्चित्ते गाण्डिवं हस्ते मुष्टिर्वा न व्यशीर्यत ।
कच्चिद्वीर्यं यथापूर्वं भुजयोर्वा बलं तव ॥ ८.५२.५१ ॥
คาณฑีวะยังอยู่ในมือท่านหรือไม่ หรือการกำอาวุธของท่านยังไม่หลุดคลาย วีรภาพและกำลังแขนของท่านยังคงเหมือนเดิมหรือไม่
8.52.52
उदीर्यमाणं हि रणे पश्यामि द्रौणिमाहवे ।
गुरुपुत्र इति ह्येनं मानयन्पाण्डवर्षभ।
उपेक्षां मा कृथाः पार्थ नायं काल उपेक्षितुम् ॥ ८.५२.५२ ॥
ข้าเห็นบุตรของโทรณะกำลังรุกเข้ามาในการรบ ข้าแต่ปารถะ ผู้เป็นยอดของปาณฑพ อย่าละเลยเขาเพราะคิดว่าเขาเป็นบุตรของอาจารย์ นี่ไม่ใช่เวลาที่จะละเลย
8.52.53
पश्य माधव दौरात्म्यं गुरुपुत्रस्य मां प्रति ।
वधं प्राप्तौ मन्यते नौ प्रावेश्य शवरेश्मनि।
एषोस्मि हन्मि सङ्कल्पं शिक्षया च बलेन च ॥ ८.५२.५३ ॥
ดูเถิด ข้าแต่มาธวะ ความชั่วร้ายของบุตรของอาจารย์ที่มีต่อข้า เขาคิดจะนำความตายมาสู่เราทั้งสองโดยนำเราเข้าไปในบ้านแห่งซากศพ นี่แหละข้า ข้าจะทำให้ความตั้งใจของข้าสำเร็จด้วยความชำนาญและด้วยกำลัง
8.52.54
एवमुक्त्वाऽस्य चिच्छेद भल्लैः कर्मारमार्जितैः ।
धनुश्छत्रं पताकां च रथशक्तिं गदां वराम् ॥ ८.५२.५४ ॥
กล่าวดังนี้แล้ว ท่านตัดคันธนู ร่มกั้น ธง หอกรถศึก และคทาอันประเสริฐของเขา ด้วยลูกศรภัลละที่ช่างตีเหล็กลับมาแล้ว
8.52.55
अश्वत्थाम्नः शरानस्ताञ्छित्त्वैकैकं त्रिधा त्रिधा ।
व्यधमद्भरतश्रेष्ठो नीहारमिव मारुतः ॥ ८.५२.५५ ॥
ท่านตัดลูกศรของอัศวัตถามันเหล่านั้นออกเป็นสามส่วนทีละดอก ผู้ประเสริฐแห่งภรตะ ทรงกระจัดกระจายลูกศรเหล่านั้นไป เหมือนลมพัดกระจายหมอก
8.52.56
ततः संशप्तकान्भूयः साश्वसूतरथद्विपान् ।
ध्वजपत्तिगणानुर्ग्रैर्बाणैर्विव्याध पाण्डवः ॥ ८.५२.५६ ॥
จากนั้น ปาณฑพก็ยิงสัญชปตกะอีกครั้ง พร้อมทั้งม้า สารถี รถศึก และช้างของพวกเขา และกองทหารราบที่ถือธง ด้วยลูกศรอันรุนแรง
8.52.57
ये ये ददृशिरे तत्र यद्यद्रूपास्तदा जनाः ।
ते ते तत्र शरैर्व्याप्तं मेनिरेऽऽत्मानमात्मना ॥ ८.५२.५७ ॥
คนที่ปรากฏตัวอยู่ที่นั่น ไม่ว่าจะมีรูปลักษณ์ใดก็ตาม ต่างก็ถูกลูกศรปกคลุมจนรู้สึกว่าตนเองถูกลูกศรปกคลุมด้วยตนเอง
8.52.58
ते गाण्डीवप्रमुक्तास्तु नानारूपाः पतत्रिणः ।
क्रोशे साग्रे स्थिताञ्जघ्नुर्द्विपांश्च पुरुषान्रणे ॥ ८.५२.५८ ॥
ลูกศรเหล่านั้นมีรูปร่างหลากหลาย ถูกยิงออกจากคาณฑีวะ พุ่งไปสังหารช้างและทหารที่ยืนอยู่ข้างหน้าในสนามรบภายในระยะหนึ่งกรโศ
8.52.59
भल्लैश्छिन्नाः कराः पेतुः करिणां मदवर्षिणाम् ।
यथा वने परशुभिर्निकृत्ताः शाल्मलिद्रुमाः ॥ ८.५२.५९ ॥
งวงช้างที่พ่นน้ำมันมทะไหลออกมา ถูกลูกศรหัวพระจันทร์เสี้ยวตัดขาด ร่วงลงมาเหมือนต้นสาลมลีที่ถูกขวานฟันในป่า
8.52.60
पश्चात्तु शैलवत्पतुस्ते गजाः सह सादिभिः ।
वज्रिवज्रावमथिता यथैवाद्रिचयास्तथा ॥ ८.५२.६० ॥
ต่อมา ช้างเหล่านั้นพร้อมทั้งควาญ ล้มลงเหมือนภูเขา เหมือนกองภูเขาที่ถูกสายฟ้าของพระอินทร์บดขยี้ล้มลงฉะนั้น
8.52.61
गन्धर्वनगराकारान्रथांश्चैव सुकल्पितान् ।
विनीतैर्जवनैर्युक्तानास्थितान्युद्वदुर्मदैः ॥ ८.५२.६१ ॥
รถที่จัดไว้อย่างประณีต มีรูปร่างดุจนครแห่งคนธรรพ์ เทียมด้วยม้าที่ฝึกมาดีและวิ่งเร็ว มีนักรบผู้ภาคภูมิและดุดันในการรบขึ้นยืนอยู่บนรถ
8.52.62
शरैर्विशकलीकुर्वन्नमित्रानभ्यवीवृषत् ।
स्वलङ्कृतानश्वसादीन्पत्तींश्चाहन्धनञ्जयः ॥ ८.५२.६२ ॥
ธนัญชัยใช้ลูกศรฉีกศัตรูให้แตกกระจาย ระดมยิงลูกศรใส่พวกเขา และสังหารทั้งพลม้าและพลเดินเท้าที่ประดับประดาอย่างงดงาม
8.52.63
धनञ्जययुगान्तार्कः संशप्तकमहार्णवम् ।
व्यशोषयत दुःशोषं तीक्ष्णैः शरगभस्तिभिः ॥ ८.५२.६३ ॥
ธนัญชัยดุจดวงอาทิตย์ในวาระสิ้นยุค ได้ทำให้มหาสมุทรแห่งสังศัปตกะ ซึ่งยากจะเหือดแห้ง เหือดแห้งไปด้วยรัศมีอันคมกล้าของลูกศรของพระองค์
8.52.64
पुनर्द्रौणिमहाशैलं नाराचैर्वज्रसन्निभैः ।
निर्बिभेद महावेगैस्त्वरन्वज्रीव पर्वतम् ॥ ८.५२.६४ ॥
ครั้งนั้น ธนัญชัยพุ่งไปอย่างรวดเร็วยิ่ง เจาะทะลุภูเขาใหญ่คือบุตรของโทรณะด้วยลูกศรเหล็กที่ดุจสายฟ้า ดุจพระอินทร์ผู้ถือวัชระเจาะทะลุขุนเขา
8.52.65
तमाचार्यसुतः क्रुद्धः साश्वयन्तारमाशुगैः ।
युयुत्सुरागमद्योद्धुं पार्थस्तानच्छिनच्छरान् ॥ ८.५२.६५ ॥
บุตรของอาจารย์โกรธเกรี้ยวและเข้ามาด้วยความกระตือรือร้นที่จะรบ ยิงลูกศรอันรวดเร็วใส่ปารถะ พร้อมทั้งม้าและสารถี ปารถะจึงตัดลูกศรเหล่านั้นให้ขาดกระจุย
8.52.66
ततः परमसङ्क्रुद्धः काण्डकोशमवासृजत् ।
अश्वत्थामाभिरूपाय गृहानतिथये यथा ॥ ८.५२.६६ ॥
แล้วท่านผู้โกรธยิ่งนัก ได้เทลูกศรทั้งหมดในห้องใส่ไปยังอัศวัตถามัน ผู้ควรแก่การต้อนรับ ดุจผู้เปิดบ้านของตนต้อนรับแขก
8.52.67
अथ संशप्तकांस्त्यक्त्वा पाण्डवो द्रौणिमभ्ययात् ।
अपाङ्क्तेयानिव त्यक्त्वा दाता पाङ्क्तेयमर्थिनम् ॥ ८.५२.६७ ॥
แล้วปาณฑพละทิ้งพวกสังศัปตกะไว้ และมุ่งไปหาบุตรของโทรณะ ดุจผู้ให้ทานละทิ้งผู้ที่ไม่สมควรร่วมบังสัน แล้วไปหาผู้ขอที่สมควรรับ
8.52.68
स्थिताः संशप्तका राजन्दृष्ट्वा युद्वं महात्मनोः ॥ ८.५२.६८ ॥
ข้าแต่พระราชา พวกสังศัปตกะยืนนิ่งอยู่ ดูการรบของมหาตมาทั้งสองพระองค์