マハーバーラタ · 章 8.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.52.1
कथं संशप्तकैः सार्धमर्जुनस्याभवद्रणः ।
सूतपुत्रस्य पाञ्चालैः कथं युद्धं प्रवर्तितम् ॥ ८.५२.१ ॥
アルジュナはどのようにサンシャプタカたちと戦ったのか。御者の子（カルナ）はどのようにパーンチャーラたちとの戦いを始めたのか。
8.52.2
अश्वत्थाम्नस्तु यद्युद्धमर्जुनस्य च सञ्जय ।
अन्येषां च मदीयानां पाण्डवैस्तद्ब्रवीहि मे ॥ ८.५२.२ ॥
サンジャヤよ、アシュヴァッターマンとアルジュナの戦い、そして我が方の他の者たちとパーンダヴァとの戦いを私に語れ。
8.52.3
शृणु राजन्यथावृत्तं सङ्ग्रामं ब्रुवतो मम ।
वीराणां शत्रुभिः सार्धं देहपाप्मविनाशनम् ॥ ८.५२.३ ॥
王よ、起きたとおりに私が語るこの戦いを聞け。英雄たちが敵と戦ったこの戦いは、身体の罪を滅ぼすものである。
8.52.4
पार्थः संशप्तकबलं प्रविश्यार्णवसन्निभम् ।
व्यक्षोभयदमित्रघ्नो महावात इवार्णवम् ॥ ८.५२.४ ॥
敵を滅ぼすプリター（アルジュナ）は、海のような三誓士の軍に突入し、大風が海を揺るがすようにそれをかき乱した。
8.52.5
पूर्णचन्द्राभवक्राणि स्वक्षिभ्रूदशनानि च ।
शिरांस्युन्मथ्य वीराणां शितैर्भल्लैर्धनञ्जयः।
सन्तस्तार क्षितिं क्षिप्रं विनालैर्नलिनैरिव ॥ ८.५२.५ ॥
富を勝ち取る者（アルジュナ）は、満月のような顔と目と眉と歯を持つ英雄たちの頭を鋭い投げ槍で切り落とし、茎のない蓮のように素早く大地に撒き散らした。
8.52.6
सुवृत्तानायतान्पुष्टांश्चन्दनागुरुभूषितान् ।
सायुधान्सतलत्रांश्च पञ्चास्योरगसन्निभान्।
बाहून्क्षुरैरमित्राणां चिच्छेद समरेऽर्जुनः ॥ ८.५२.६ ॥
アルジュナは戦場で、丸く長く太く、白檀と沈香で飾られ、武器と腕当てを持つ、五頭の蛇のような敵の腕を剃刀のような刃で切り落とした。
8.52.7
धुर्यान्धुर्योतरान्सूतान्ध्वजांश्चापानि सायकान् ।
पाणीन्नितान्तनिशितैर्भल्लैश्चिच्छेद पाण्डवः ॥ ८.५२.७ ॥
パーンダヴァは極めて鋭いバッラ矢で、軛の馬と後列の馬、御者、旗、弓、矢、そして手を断ち切った。
8.52.8
रथान्द्विपान्हयांश्चैव सारोहानर्जुनो युधि ।
शरैरनेकसाहस्रैर्निन्ये राजन्यमक्षयम् ॥ ८.५२.८ ॥
アルジュナは戦いにおいて、騎乗者とともに戦車、象、馬を、幾千もの矢でヤマの館へと送った、王よ。
8.52.9
तं प्रवीराः सुसंरब्धा नर्दमाना इवर्षभाः ।
वासितार्थमिव क्रुद्धमभिद्रुत्य महोत्कटाः।
निघ्न्तमभिजघ्नुस्ते शरैः शृङ्गैरिवर्षभाः ॥ ८.५२.९ ॥
激怒し吠え猛る雄牛のような勇士たちは、発情した雌牛を追う雄牛のように、怒れる敵を倒す彼に殺到し、角のような矢で打ち据えた。
8.52.10
तस्य तेषां च तद्युद्वमभवद्रोमहर्षणम् ।
त्रैलोक्यविजये यद्वद्दैत्यानां सह वज्रिणा ॥ ८.५२.१० ॥
彼と彼らとのその戦いは身の毛もよだつものとなった。三界を征服した時、ダイティヤたちが雷霆を持つ者（インドラ）と戦ったように。
8.52.11
अस्त्रैस्त्राणि संवार्य द्विषतां सर्वतोऽर्जुनः ।
इषुभिर्बहुभिस्तूर्णं विद्व्वा प्राणाञ्जहार सः ॥ ८.५२.११ ॥
アルジュナは敵の武器を自らの武器で四方から防ぎ、すぐさま多くの矢で射抜いて彼らの命を奪った。
8.52.12
छिन्नत्रिवेणुचक्राक्षान्हतयोधान्ससारथीन् ।
विध्वस्तायुधतूणीरान्समुन्मथितकेतनान् ॥ ८.५२.१२ ॥
三つに折れた戦車の轅・車輪・軸、殺された戦士と御者、砕けた武器と箭筒、引き倒された旗。
8.52.13
सञ्छिन्नयोक्ररश्मीषान्वित्रिवेणून्विकूबरान् ।
विस्रस्तबन्धुरयुगान्विस्रस्ताक्षप्रमण्डलान् ॥ ८.५२.१३ ॥
軛と手綱と革紐は断ち切られ、車竿と車竿の端は折れ、馬具は緩み、車軸と車輪の縁は散り散りになっていた。
8.52.14
रथान्विशकलीकुर्वन्महाभ्राणीव मारुतः ॥ ८.५२.१४ ॥
大きな雲を風が吹き散らすように、彼は戦車を粉々に砕いていた。
8.52.15
विस्मापकं प्रेक्षकाणां द्विषतां भयवर्धनम् ।
महारथसहस्रस्य समं कर्माकरोज्जयः ॥ ८.५२.१५ ॥
見る者を驚かせ、敵の恐怖を増すほどに、勝者は千人の大戦車兵に匹敵する働きをした。
8.52.16
सिद्धदेवर्षिसङ्घाश्च चारणाश्चापि तुष्टुवुः ॥ ८.५२.१६ ॥
シッダたち、神々と聖仙の群れ、そしてチャーラナたちも彼らを讃えた。
8.52.17
देवदुन्दुभयो नेदुः पुष्पवर्षाणि चापतन् ।
केशवार्जुनयोर्मूर्ध्नि प्राह वाक्वाशरीरिणी ॥ ८.५२.१७ ॥
天界の太鼓が鳴り響き、ケーシャヴァとアルジュナの頭上に花が降り注いだ。するとそこで無形の声が語った。
8.52.18
चन्द्राग्न्यनिलसूर्याणां कान्तिदीप्तिबलद्युतीः ।
यौ सदा बिभ्रतुर्वीराविमौ तौ केशवार्जुनौ ॥ ८.५२.१८ ॥
この二人の英雄、ケーシャヴァとアルジュナこそ、月と火と風と太陽の輝き、光、力、そして威光を常に身にまとう者である。
8.52.19
ब्रह्मेशानाविव पुरा वीरावेकरथे स्थितौ ।
सर्वभूतवरौ वीरौ नरनारायणाविमौ ॥ ८.५२.१९ ॥
昔のブラフマーとイーシャーナのように、この二人の英雄は一つの戦車に立つ。彼らはナラとナーラーヤナであり、あらゆる存在の中で最も優れた者である。
8.52.20
इत्येतन्महदाश्चर्यं दृष्ट्वा श्रुत्वा च भारत ।
अश्वत्थामा सुसङ्क्रुद्धः कृष्णावभ्यद्रवद्रणे ॥ ८.५२.२० ॥
バーラタよ、この大いなる驚異を見聞きして、アシュヴァッターマンは激しく怒り、戦場であの二人のクリシュナに襲いかかった。
8.52.21
अथ पाण्डवमस्यन्तममित्रान्तकराञ्छरान् ।
सेषुणा पाणिनाऽऽहूय प्रहसन्द्रौणिरब्रवीत् ॥ ८.५२.२१ ॥
そのとき、パーンダヴァが敵を滅ぼす矢を放つのを見て、ドローナの息子は弓を手に彼を呼び、笑いながら言った。
8.52.22
यदि मां मन्यसे वीर प्राप्तमर्हमिहातिथिम् ।
ततः सर्वात्मना त्वद्य युद्वातिथ्यं प्रयच्छ मे ॥ ८.५२.२२ ॥
勇士よ、もしあなたが私をここに来た尊ぶべき客と見なすなら、今日、全身全霊で私に戦いの歓待を与えよ。
8.52.23
एवमाचार्यपुत्रेण समाहूतो युयुत्सया ।
बहुमेनेऽर्जुनोऽऽत्मानमिति चाह जनार्दनम् ॥ ८.५२.२३ ॥
師の息子が戦いへの欲望からこのように挑んだとき、アルジュナは自らを大いに重んじ、ジャナールダナにこう言った。
8.52.24
संशप्तकाश्च मे वध्या द्रौणिराह्वयते च माम् ।
यदत्रानन्तरं प्राप्तं शंस मे तद्वि माधव ॥ ८.५२.२४ ॥
サンシャプタカたちは私が討つべき者であり、ドローナの息子は私に挑んでいる。マーダヴァよ、ここで次に起こるべきことを私に告げてください。
8.52.25
आतिथ्यकर्माभ्युत्थाय दीयतां यदि मन्यसे ।
एवमुक्तोऽवहत्पार्थं कृष्णोद्रोणात्मजान्तिके ॥ ८.५२.२५ ॥
もしあなたが適当と思うなら、客人への礼儀として立ち上がって何かを与えよ。そう言われて、クリシュナはドローナの子のもとへパールタを導いた。
8.52.26
शैक्ष्येण विधिनाऽऽहूतं वायुरिन्द्रमिवाध्वरे ।
तमामन्त्र्यैकमनसं केशवो द्रौणिमब्रवीत् ॥ ८.५२.२६ ॥
祭祀で儀礼に従って呼ばれた風がインドラのように、その一心な心のパールタに呼びかけ、ケーシャヴァはドローナの子に言った。
8.52.27
अश्वत्थामन्स्थिरो भूत्वा प्रहराशु सहस्व च ।
निर्वेष्टुं भर्तृपिण्डं हि कालोऽयमुपजीविनाम् ॥ ८.५२.२७ ॥
アシュヴァッターマンよ、堅固に立ち、速やかに打ち、耐えよ。主君の食の恩義を返す時である。主君に仕えて生きる者にとって、今がその時なのだ。
8.52.28
सूक्ष्मो विवादो विप्राणां सूक्ष्मौ क्षास्त्रौ जयाजयौ ॥ ८.५२.२८ ॥
バラモンの論争は微妙であり、聖典も、勝敗もまた微妙である。
8.52.29
नहि संक्षमसे मोहाद्दिव्यां पार्थस्य सत्क्रियाम् ।
समाप्तिमिच्छन्युध्यस्व स्यिरो भूत्वाऽद्य पाण्डवं ॥ ८.५२.२९ ॥
迷いのために、お前はパールタへの神聖な礼遇に耐えられない。終わりを望むなら、今日、堅固に立ってパーンドゥの子と戦え。
8.52.30
इत्युक्तो वासुदेवेन तथेत्युक्त्वा द्विजोत्तमः ।
विव्याध केशवं षष्ट्या नाराचैरर्जुनं त्रिभिः ॥ ८.५२.३० ॥
ヴァーサデーヴァがこう言うと、最上の再生者は「そうしよう」と言い、六十本の鉄矢でケーシャヴァを、三本でアルジュナを射抜いた。
8.52.31
तस्यार्जुनः सुसङ्क्रुद्धस्त्रिभिर्बाणैः शरासनम् ।
चिच्छेदाथान्यदादत्त द्रौणिर्घोरतरं धनुः ॥ ८.५२.३१ ॥
アルジュナは激怒し、三本の矢で彼の弓を断ち切った。するとドローナの息子は、さらに恐ろしい別の弓を取った。
8.52.32
सज्यं कृत्वा निमेषाच्च विव्याधार्जुनकेशवौ ।
त्रिभिः शतैर्वासुदेवं सहस्रेण च पाण्डवम् ॥ ८.५२.३२ ॥
瞬く間に弓に弦を張り、アルジュナとケーシャヴァを射た。ヴァスデーヴァには三百本、パーンダヴァには千本の矢で。
8.52.33
ततः शरसहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च ।
ससृजे द्रौणिरायस्तः स्तम्भयामास चार्जुनम् ॥ ८.५२.३३ ॥
するとドローナの息子は全力を尽くし、数千、数万、数億の矢を放ち、アルジュナを麻痺させた。
8.52.34
इषुधेर्धनुषो ज्यायास्त्वङ्गुलिभ्यश्च मारिष ।
बाह्वोः कराभ्यामुरसो वदनाद्व्राणनेत्रतः ॥ ८.५२.३४ ॥
ああ、尊き方よ。箭筒から、弓から、弦から、指から、腕から、手から、胸から、口から、鼻と目から、矢が放たれた。
8.52.35
कर्णाभ्यां शिरसोऽङ्गेभ्यो लोमवर्मभ्य एव च ।
रथध्वजाभ्यां च शरा निष्पेतुर्ब्रह्मवादिनः ॥ ८.५२.३५ ॥
耳から、頭から、四肢から、毛穴から、そして戦車とその旗からも、真言によって力を得た矢が放たれた。
8.52.36
शरजालेन महता बद्ध्वा माधवपाण्डवौ ।
ननाद सुदितो द्रौणिर्महामेघौघनिःस्वनम् ॥ ८.५२.३६ ॥
矢の大網で、マーダヴァとパーンダヴァを縛り上げ、ドローナの息子は大いに喜び、大雲の轟きのように吠えた。
8.52.37
तैः पतद्भिर्महाराज द्रौणिमुक्तैः समन्ततः ।
सञ्छादितौ रथस्थौ तावुभौ कृष्णधनञ्जयौ ॥ ८.५२.३७ ॥
大王よ、ドローニの子が放ったその落下する矢によって四方から覆われ、戦車に立つ二人、クリシュナとダナンジャヤは、ともに隠された。
8.52.38
ततः शरशतैस्तीक्ष्णैर्भारद्वाजः प्रतापवान् ।
निश्चेष्टा तावुभौ चक्रे रणे माधवपाण्डवौ ॥ ८.५२.३८ ॥
すると威力ある婆羅堕遮の子は、鋭い数百の矢で戦場においてマーダヴァとパーンドゥの子の二人を身動きできなくした。
8.52.39
महाकृतमभूत् सर्वं स्थावरं जङ्गमं तथा ।
चराचरसा मोप्तारौ दृष्ट्वा सञ्छादितौ शरैः ॥ ८.५२.३९ ॥
動くものも動かないものも、すべてが大いなる驚異となった。動と不動の世界の守護者二人が矢に覆われたのを見て。
8.52.40
सिद्धचार…श्च संपेतुर्शै समन्ततः ।
अपि … लोकानामिति चाब्रुवन् ॥ ८.५२.४० ॥
シッダたちとチャーラナたちは四方から集まり、世界についてこのように語った。
8.52.41
न मया … राजन्दृष्टपृर्वः पराकमः ।
… कृष्णो छादयतो रणे ॥ ८.५२.४१ ॥
大王よ、戦場でクリシュナを矢で覆うような武勇を、私はこれまで見たことがありません。
8.52.42
…शब्दं रथानां त्रासनं रणे ।
… राजन्सिंहस्य नदतो यथा ॥ ८.५२.४२ ॥
大王よ、戦場における戦車の恐ろしい音は、吠え猛るライオンのようであった。
8.52.43
चरतो युद्धे सव्यं दक्षिणमस्यतः ।
विद्युदम्भोधरस्येव भ्राजमाना व्यदृश्यत ॥ ८.५२.४३ ॥
戦場を動き回り、左右に矢を放つ彼は、雲の中で輝く稲妻のように見えた。
8.52.44
स तदा क्षिप्रकारी च दृढहस्तश्च पाण्डवः ।
प्रमोहं परमं गत्वा प्रेक्षन्नास्ते धनञ्जयः ॥ ८.५२.४४ ॥
そのとき、俊敏な行動と堅い腕を持つパーンダヴァのダナンジャヤは深い茫然に陥り、ただ見つめているばかりだった。
8.52.45
विक्रमं चरतो युद्धे सव्यं दक्षिणमस्यतः ।
विक्रमं च हृतं मेने आत्मनस्तेन संयुगे ॥ ८.५२.४५ ॥
戦場を動き回り左右に矢を放つ彼の武勇を見て、彼は自分の武勇がその者に奪われたと思った。
8.52.46
अथास्य समरे राजन्वपुरासीत्सुदुर्दृशम् ।
द्रौणेस्तत्कुर्वतः कर्म यादृग्रूपं पिनाकिनः ॥ ८.५२.४६ ॥
王よ、そのとき戦場での彼の姿は見るのが極めて難しくなり、ドローナの子がその行為をなすと、それはピナーカ弓を持つ者（シヴァ）の姿のように見えた。
8.52.47
वर्धमाने ततस्तत्र द्रोणपुत्रे विशाम्पते ।
हीयमाने च कौन्तेये कृष्णं रोषः समाविशत् ॥ ८.५२.४७ ॥
人々の主よ、そこでドローナの子が勢いを増し、クンティーの子が衰えていくと、クリシュナの心に怒りが入り込んだ。
8.52.48
स रोषान्निश्वसन्राजन्निर्दहन्निव चक्षुषा ।
द्रौणिं ददर्श सङ्ग्रामे फल्गुनं च मुहुर्मुहुः ॥ ८.५२.४८ ॥
王よ、怒りに息を吐き、目で焼き尽くさんばかりに、戦場でドローナの子とパルグナを幾度も見つめた。
8.52.49
ततः कृष्णोऽब्रवीत्क्रुद्धः पार्थं सप्रणयं वचः ॥ ८.५२.४९ ॥
そのとき怒れるクリシュナは、親愛を込めてパールタに言った。
8.52.50
अत्यद्भुततमिदं पार्थ त्वयि पश्यामि संयुगे ।
यत्त्वां विशेषयत्याजौ द्रोणपुत्रोऽद्य भारत ॥ ८.५२.५० ॥
パールタよ、戦場で君に極めて驚くべきことを見る。バーラタよ、今日ドローナの息子が戦いで君をさえ凌駕しているのだ。
8.52.51
कच्चित्ते गाण्डिवं हस्ते मुष्टिर्वा न व्यशीर्यत ।
कच्चिद्वीर्यं यथापूर्वं भुजयोर्वा बलं तव ॥ ८.५२.५१ ॥
君の手にはガーンディーヴァ弓があるか、握りが緩んでいないか。君の勇気と両腕の力は以前のままか。
8.52.52
उदीर्यमाणं हि रणे पश्यामि द्रौणिमाहवे ।
गुरुपुत्र इति ह्येनं मानयन्पाण्डवर्षभ।
उपेक्षां मा कृथाः पार्थ नायं काल उपेक्षितुम् ॥ ८.५२.५२ ॥
戦場でドローナの息子が前進しているのが見える。師の子として敬い、軽んじてはならない、パーンダヴァの雄牛パールタよ。今は軽んじる時ではない。
8.52.53
पश्य माधव दौरात्म्यं गुरुपुत्रस्य मां प्रति ।
वधं प्राप्तौ मन्यते नौ प्रावेश्य शवरेश्मनि।
एषोस्मि हन्मि सङ्कल्पं शिक्षया च बलेन च ॥ ८.५२.५३ ॥
見よ、マーダヴァよ、師の子が私に向ける悪意を！彼は我々二人を屍の家に導いて死に至らしめようと考えている。ここに私はいる。技と力で私は決意を成し遂げるだろう。
8.52.54
एवमुक्त्वाऽस्य चिच्छेद भल्लैः कर्मारमार्जितैः ।
धनुश्छत्रं पताकां च रथशक्तिं गदां वराम् ॥ ८.५२.५४ ॥
そう言うと、鍛冶師が磨いたバッラ矢で、相手の弓、傘、旗、戦車の槍、そして優れた棍棒を断ち切った。
8.52.55
अश्वत्थाम्नः शरानस्ताञ्छित्त्वैकैकं त्रिधा त्रिधा ।
व्यधमद्भरतश्रेष्ठो नीहारमिव मारुतः ॥ ८.५२.५५ ॥
バラタ族の最良の者は、アシュヴァッターマンの矢を一本ずつ三つに断ち切り、霧を風が払うように吹き散らした。
8.52.56
ततः संशप्तकान्भूयः साश्वसूतरथद्विपान् ।
ध्वजपत्तिगणानुर्ग्रैर्बाणैर्विव्याध पाण्डवः ॥ ८.५२.५६ ॥
それからパーンダヴァは、サンシャプタカたちを、馬、御者、戦車、象もろとも、また旗手の歩兵の群れを、猛烈な矢で再び射抜いた。
8.52.57
ये ये ददृशिरे तत्र यद्यद्रूपास्तदा जनाः ।
ते ते तत्र शरैर्व्याप्तं मेनिरेऽऽत्मानमात्मना ॥ ८.५२.५७ ॥
そこに現れた者は皆、どのような姿であれ、そこで矢に覆われ、自らが自らを矢で覆われたのだと思い込んだ。
8.52.58
ते गाण्डीवप्रमुक्तास्तु नानारूपाः पतत्रिणः ।
क्रोशे साग्रे स्थिताञ्जघ्नुर्द्विपांश्च पुरुषान्रणे ॥ ८.५२.५८ ॥
ガーンディーヴァから放たれた多様な形の羽のある矢は、一クローシャ以内で前に立つ象と人々を戦場で打ち倒した。
8.52.59
भल्लैश्छिन्नाः कराः पेतुः करिणां मदवर्षिणाम् ।
यथा वने परशुभिर्निकृत्ताः शाल्मलिद्रुमाः ॥ ८.५२.५९ ॥
三日月形の鏃に断たれ、発情の液を滴らせる象の鼻が落ちた。森で斧に伐られたシャールマリ樹のように。
8.52.60
पश्चात्तु शैलवत्पतुस्ते गजाः सह सादिभिः ।
वज्रिवज्रावमथिता यथैवाद्रिचयास्तथा ॥ ८.५२.६० ॥
その後、象たちは乗り手もろとも山のように倒れた。インドラの金剛杵に砕かれた山々が崩れ落ちるように。
8.52.61
गन्धर्वनगराकारान्रथांश्चैव सुकल्पितान् ।
विनीतैर्जवनैर्युक्तानास्थितान्युद्वदुर्मदैः ॥ ८.५२.६१ ॥
乾闥婆の城のように見事に整えられた戦車が、従順で俊足の馬に繋がれ、戦いに奮い立つ勇士たちを乗せていた。
8.52.62
शरैर्विशकलीकुर्वन्नमित्रानभ्यवीवृषत् ।
स्वलङ्कृतानश्वसादीन्पत्तींश्चाहन्धनञ्जयः ॥ ८.५२.६२ ॥
矢で敵を粉砕しながら、ダナンジャヤは彼らの上に矢の雨を降らせ、見事に飾られた騎兵と歩兵を打ち倒した。
8.52.63
धनञ्जययुगान्तार्कः संशप्तकमहार्णवम् ।
व्यशोषयत दुःशोषं तीक्ष्णैः शरगभस्तिभिः ॥ ८.५२.६३ ॥
ダナンジャヤは劫末の太陽のように、鋭い矢の光線で、干上がりがたいサンシャプタカの大海を干上がらせた。
8.52.64
पुनर्द्रौणिमहाशैलं नाराचैर्वज्रसन्निभैः ।
निर्बिभेद महावेगैस्त्वरन्वज्रीव पर्वतम् ॥ ८.५२.६४ ॥
再びドローナの子という大山を、雷霆のような鉄の矢で、大いなる勢いで急ぎながら貫いた。金剛を持つインドラが山を貫くように。
8.52.65
तमाचार्यसुतः क्रुद्धः साश्वयन्तारमाशुगैः ।
युयुत्सुरागमद्योद्धुं पार्थस्तानच्छिनच्छरान् ॥ ८.५२.६५ ॥
師の息子は怒り、戦いを求めて進み出て、馬と御者もろとも速い矢で襲いかかった。パールタはその矢を断ち切った。
8.52.66
ततः परमसङ्क्रुद्धः काण्डकोशमवासृजत् ।
अश्वत्थामाभिरूपाय गृहानतिथये यथा ॥ ८.५२.६६ ॥
そこで激怒した彼は、客人に家を開くように、尊敬すべきアシュヴァッターマンに向けて矢筒を空にした。
8.52.67
अथ संशप्तकांस्त्यक्त्वा पाण्डवो द्रौणिमभ्ययात् ।
अपाङ्क्तेयानिव त्यक्त्वा दाता पाङ्क्तेयमर्थिनम् ॥ ८.५२.६७ ॥
そこでパーンダヴァはサンシャプタカたちを捨てて、ドローナの子のもとへ向かった。会食にふさわしくない者を退け、会食にふさわしい乞食のもとへ行く施主のように。
8.52.68
स्थिताः संशप्तका राजन्दृष्ट्वा युद्वं महात्मनोः ॥ ८.५२.६८ ॥
王よ、サンシャプタカたちは立ち尽くし、あの二人の偉大な者の戦いを見つめていた。