ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 8.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.52.1
कथं संशप्तकैः सार्धमर्जुनस्याभवद्रणः ।
सूतपुत्रस्य पाञ्चालैः कथं युद्धं प्रवर्तितम् ॥ ८.५२.१ ॥
ସଂଶପ୍ତକମାନଙ୍କ ସହ ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କିପରି ହେଲା? ସୂତପୁତ୍ରଙ୍କର ପାଞ୍ଚାଳମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କିପରି ଆରମ୍ଭ ହେଲା?
8.52.2
अश्वत्थाम्नस्तु यद्युद्धमर्जुनस्य च सञ्जय ।
अन्येषां च मदीयानां पाण्डवैस्तद्ब्रवीहि मे ॥ ८.५२.२ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ! ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଏବଂ ମୋ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହ ଯେଉଁ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ତାହା ମୋତେ କୁହ।
8.52.3
शृणु राजन्यथावृत्तं सङ्ग्रामं ब्रुवतो मम ।
वीराणां शत्रुभिः सार्धं देहपाप्मविनाशनम् ॥ ८.५२.३ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ମୁଁ କହୁଥିବା ଅନୁସାରେ ଯାହା ହେଲା ତାହା ଶୁଣ। ବୀରମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସହ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଦେହର ପାପ ବିନାଶ କରେ।
8.52.4
पार्थः संशप्तकबलं प्रविश्यार्णवसन्निभम् ।
व्यक्षोभयदमित्रघ्नो महावात इवार्णवम् ॥ ८.५२.४ ॥
ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ପାର୍ଥ (ଅର୍ଜୁନ) ସମୁଦ୍ରସଦୃଶ ସଂଶପ୍ତକ ସେନାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ମହାବାୟୁ ଯେପରି ସମୁଦ୍ରକୁ ଆଲୋଡ଼ିତ କରେ, ସେପରି ତାକୁ ଆଲୋଡ଼ିତ କଲେ।
8.52.5
पूर्णचन्द्राभवक्राणि स्वक्षिभ्रूदशनानि च ।
शिरांस्युन्मथ्य वीराणां शितैर्भल्लैर्धनञ्जयः।
सन्तस्तार क्षितिं क्षिप्रं विनालैर्नलिनैरिव ॥ ८.५२.५ ॥
ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମୁଖ, ଆଖି, ଭ୍ରୁ ଓ ଦାନ୍ତବିଶିଷ୍ଟ ବୀରମାନଙ୍କ ମସ୍ତକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭଲ୍ଲରେ କାଟି ଅର୍ଜୁନ ଶୀଘ୍ର ପୃଥିବୀରେ ବିଛାଇ ଦେଲେ, ଯେପରି ନାଳ ବିନା ପଦ୍ମ।
8.52.6
सुवृत्तानायतान्पुष्टांश्चन्दनागुरुभूषितान् ।
सायुधान्सतलत्रांश्च पञ्चास्योरगसन्निभान्।
बाहून्क्षुरैरमित्राणां चिच्छेद समरेऽर्जुनः ॥ ८.५२.६ ॥
ଗୋଲ, ଲମ୍ବ, ପୁଷ୍ଟ, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଗୁରୁରେ ସଜ୍ଜିତ, ଆୟୁଧ ଓ ତଳତ୍ରାଣ ସହିତ, ପଞ୍ଚଫଣୀ ସାପ ପରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ବାହୁକୁ ଅର୍ଜୁନ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ଷୁର ଦ୍ୱାରା କାଟିଦେଲେ।
8.52.7
धुर्यान्धुर्योतरान्सूतान्ध्वजांश्चापानि सायकान् ।
पाणीन्नितान्तनिशितैर्भल्लैश्चिच्छेद पाण्डवः ॥ ८.५२.७ ॥
ପାଣ୍ଡବ ଅତି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭଲ୍ଲରେ ଧୁରା ଘୋଡା, ପଛ ଘୋଡା, ସାରଥି, ଧ୍ୱଜା, ଧନୁ, ବାଣ ଓ ହାତ କାଟିଲେ।
8.52.8
रथान्द्विपान्हयांश्चैव सारोहानर्जुनो युधि ।
शरैरनेकसाहस्रैर्निन्ये राजन्यमक्षयम् ॥ ८.५२.८ ॥
ଅର୍ଜୁନ ଯୁଦ୍ଧରେ ସବାର ସହ ରଥ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡାକୁ ହଜାର ହଜାର ବାଣରେ, ହେ ରାଜନ୍, ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଲେ।
8.52.9
तं प्रवीराः सुसंरब्धा नर्दमाना इवर्षभाः ।
वासितार्थमिव क्रुद्धमभिद्रुत्य महोत्कटाः।
निघ्न्तमभिजघ्नुस्ते शरैः शृङ्गैरिवर्षभाः ॥ ८.५२.९ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ, ଗର୍ଜନକାରୀ ଷଣ୍ଢଙ୍କ ପରି ସେହି ମହାବୀରମାନେ, କାମାତୁରା ଗାଈ ପଛରେ ଧାଉଥିବା ଷଣ୍ଢ ପରି ଧାଇଁ ଯାଇ, ପ୍ରହାରରତ ସେହି କ୍ରୁଦ୍ଧ ବୀରଙ୍କୁ ବାଣ ଓ ଶୃଙ୍ଗ ପରି ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
8.52.10
तस्य तेषां च तद्युद्वमभवद्रोमहर्षणम् ।
त्रैलोक्यविजये यद्वद्दैत्यानां सह वज्रिणा ॥ ८.५२.१० ॥
ତାଙ୍କର ଓ ସେମାନଙ୍କର ସେହି ଯୁଦ୍ଧ ରୋମାଞ୍ଚକର ହେଲା, ଯେପରି ତ୍ରିଲୋକ ଜୟ ସମୟରେ ବଜ୍ରଧାରୀ (ଇନ୍ଦ୍ର) ସହ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା।
8.52.11
अस्त्रैस्त्राणि संवार्य द्विषतां सर्वतोऽर्जुनः ।
इषुभिर्बहुभिस्तूर्णं विद्व्वा प्राणाञ्जहार सः ॥ ८.५२.११ ॥
ଅର୍ଜୁନ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ନିଜ ଅସ୍ତ୍ରରେ ସବୁ ଦିଗରୁ ନିବାରଣ କରି, ଶୀଘ୍ର ବହୁ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କରି ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରାଣ ହରଣ କଲେ।
8.52.12
छिन्नत्रिवेणुचक्राक्षान्हतयोधान्ससारथीन् ।
विध्वस्तायुधतूणीरान्समुन्मथितकेतनान् ॥ ८.५२.१२ ॥
ତିନି ଖଣ୍ଡ ହୋଇଥିବା ରଥର ଦଣ୍ଡ, ଚକ ଓ ଅକ୍ଷ; ହତ ଯୋଦ୍ଧା ଓ ସାରଥି; ଭଗ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ତୂଣୀର; ଉପଡ଼ିଥିବା ଧ୍ୱଜା।
8.52.13
सञ्छिन्नयोक्ररश्मीषान्वित्रिवेणून्विकूबरान् ।
विस्रस्तबन्धुरयुगान्विस्रस्ताक्षप्रमण्डलान् ॥ ८.५२.१३ ॥
ଜୁଆ, ଲଗାମ ଓ ଦଉଡ଼ି ଛିଣ୍ଡିଯାଇଥିଲା; ତ୍ରିବେଣୁ ଓ କୂବର ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା; ଜୁଆ ଓ ବନ୍ଧନ ଢିଲା ହୋଇଥିଲା; ଅକ୍ଷ ଓ ଚକ୍ରବଳୟ ବିଖଣ୍ଡିତ ହୋଇଥିଲା।
8.52.14
रथान्विशकलीकुर्वन्महाभ्राणीव मारुतः ॥ ८.५२.१४ ॥
ବଡ଼ ମେଘକୁ ପବନ ଯେପରି ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ କରେ, ସେହିପରି ସେ ରଥଗୁଡ଼ିକୁ ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ କରୁଥିଲା।
8.52.15
विस्मापकं प्रेक्षकाणां द्विषतां भयवर्धनम् ।
महारथसहस्रस्य समं कर्माकरोज्जयः ॥ ८.५२.१५ ॥
ଦର୍ଶକମାନଙ୍କୁ ଚମତ୍କୃତ କରୁଥିବା ଓ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ଭୟ ବଢ଼ାଉଥିବା, ହଜାର ମହାରଥୀଙ୍କ ସମାନ କର୍ମ ଜୟ କଲେ।
8.52.16
सिद्धदेवर्षिसङ्घाश्च चारणाश्चापि तुष्टुवुः ॥ ८.५२.१६ ॥
ସିଦ୍ଧ, ଦେବ, ଋଷିସଙ୍ଘ ଓ ଚାରଣମାନେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର ସ୍ତୁତି କଲେ।
8.52.17
देवदुन्दुभयो नेदुः पुष्पवर्षाणि चापतन् ।
केशवार्जुनयोर्मूर्ध्नि प्राह वाक्वाशरीरिणी ॥ ८.५२.१७ ॥
ଦେବଦୁନ୍ଦୁଭି ବାଜିଲା; କେଶବ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ପୁଷ୍ପବର୍ଷା ହେଲା। ସେତେବେଳେ ଏକ ଅଶରୀରୀ ବାଣୀ କହିଲା।
8.52.18
चन्द्राग्न्यनिलसूर्याणां कान्तिदीप्तिबलद्युतीः ।
यौ सदा बिभ्रतुर्वीराविमौ तौ केशवार्जुनौ ॥ ८.५२.१८ ॥
ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ପବନ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର କାନ୍ତି, ଦୀପ୍ତି, ବଳ ଓ ଦ୍ୟୁତି ଯେଉଁ ବୀରମାନେ ସଦା ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଦୁଇ ବୀର — ଏହି କେଶବ ଓ ଅର୍ଜୁନ।
8.52.19
ब्रह्मेशानाविव पुरा वीरावेकरथे स्थितौ ।
सर्वभूतवरौ वीरौ नरनारायणाविमौ ॥ ८.५२.१९ ॥
ପୂର୍ବକାଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଈଶାନଙ୍କ ପରି ଏକ ରଥରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଏ ଦୁଇ ବୀର, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନର ଓ ନାରାୟଣ।
8.52.20
इत्येतन्महदाश्चर्यं दृष्ट्वा श्रुत्वा च भारत ।
अश्वत्थामा सुसङ्क्रुद्धः कृष्णावभ्यद्रवद्रणे ॥ ८.५२.२० ॥
ହେ ଭାରତ, ଏହି ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଓ ଶୁଣି ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ରଣରେ ସେହି ଦୁଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଁଲେ।
8.52.21
अथ पाण्डवमस्यन्तममित्रान्तकराञ्छरान् ।
सेषुणा पाणिनाऽऽहूय प्रहसन्द्रौणिरब्रवीत् ॥ ८.५२.२१ ॥
ଏବେ ପାଣ୍ଡବ ଶତ୍ରୁ-ନାଶକ ଶର ନିକ୍ଷେପ କରୁଥିବା ଦେଖି, ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଧନୁ ସହିତ ହାତରେ ତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ହସି କହିଲେ।
8.52.22
यदि मां मन्यसे वीर प्राप्तमर्हमिहातिथिम् ।
ततः सर्वात्मना त्वद्य युद्वातिथ्यं प्रयच्छ मे ॥ ८.५२.२२ ॥
ହେ ବୀର, ଏଠାକୁ ଆସିଥିବା ଯୋଗ୍ୟ ଅତିଥି ଭାବରେ ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ମନେ କର, ତେବେ ଆଜି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନରେ ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧାତିଥ୍ୟ ଦିଅ।
8.52.23
एवमाचार्यपुत्रेण समाहूतो युयुत्सया ।
बहुमेनेऽर्जुनोऽऽत्मानमिति चाह जनार्दनम् ॥ ८.५२.२३ ॥
ଆଚାର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ଯୁଦ୍ଧେଚ୍ଛାରେ ଏପରି ଆହ୍ୱାନ କଲେ, ଅର୍ଜୁନ ନିଜକୁ ଅତ୍ୟଧିକ ସମ୍ମାନିତ ମନେ କରି ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ କହିଲେ।
8.52.24
संशप्तकाश्च मे वध्या द्रौणिराह्वयते च माम् ।
यदत्रानन्तरं प्राप्तं शंस मे तद्वि माधव ॥ ८.५२.२४ ॥
ସଂଶପ୍ତକମାନେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ବଧ୍ୟ; ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ମୋତେ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛନ୍ତି। ହେ ମାଧବ, ଏଠାରେ ଏବେ ଯାହା ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି, ତାହା ମୋତେ କୁହ।
8.52.25
आतिथ्यकर्माभ्युत्थाय दीयतां यदि मन्यसे ।
एवमुक्तोऽवहत्पार्थं कृष्णोद्रोणात्मजान्तिके ॥ ८.५२.२५ ॥
ଆପଣ ଉଚିତ ମନେ କଲେ ଆତିଥ୍ୟ ଧର୍ମ ରୂପେ ଉଠି କିଛି ଦିଆଯାଉ। ଏପରି କୁହାଯିବାରୁ କୃଷ୍ଣ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ନେଇଗଲେ।
8.52.26
शैक्ष्येण विधिनाऽऽहूतं वायुरिन्द्रमिवाध्वरे ।
तमामन्त्र्यैकमनसं केशवो द्रौणिमब्रवीत् ॥ ८.५२.२६ ॥
ଯଜ୍ଞରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଆହୂତ ବାୟୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ, ସେହି ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧି କେଶବ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
8.52.27
अश्वत्थामन्स्थिरो भूत्वा प्रहराशु सहस्व च ।
निर्वेष्टुं भर्तृपिण्डं हि कालोऽयमुपजीविनाम् ॥ ८.५२.२७ ॥
ହେ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମନ, ସ୍ଥିର ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରହାର କର ଓ ସହ। ପ୍ରଭୁର ଅନ୍ନ-ଋଣ ଶୋଧିବାର ଏହା ସମୟ; ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କର ଏହା କାଳ।
8.52.28
सूक्ष्मो विवादो विप्राणां सूक्ष्मौ क्षास्त्रौ जयाजयौ ॥ ८.५२.२८ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ବିବାଦ ସୂକ୍ଷ୍ମ; ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଜୟ-ପରାଜୟ ମଧ୍ୟ ସୂକ୍ଷ୍ମ।
8.52.29
नहि संक्षमसे मोहाद्दिव्यां पार्थस्य सत्क्रियाम् ।
समाप्तिमिच्छन्युध्यस्व स्यिरो भूत्वाऽद्य पाण्डवं ॥ ८.५२.२९ ॥
ମୋହ ହେତୁ ତୁମେ ପାର୍ଥଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ସତ୍କାର ସହି ପାରୁନ। ସମାପ୍ତି ଇଚ୍ଛା କରି ଆଜି ସ୍ଥିର ହୋଇ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର।
8.52.30
इत्युक्तो वासुदेवेन तथेत्युक्त्वा द्विजोत्तमः ।
विव्याध केशवं षष्ट्या नाराचैरर्जुनं त्रिभिः ॥ ८.५२.३० ॥
ବାସୁଦେବ ଏପରି କହିବାରୁ ‘ଠିକ୍’ କହି ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ କେଶବଙ୍କୁ ଷାଠିଏ ନାରାଚ ବାଣରେ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ତିନି ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
8.52.31
तस्यार्जुनः सुसङ्क्रुद्धस्त्रिभिर्बाणैः शरासनम् ।
चिच्छेदाथान्यदादत्त द्रौणिर्घोरतरं धनुः ॥ ८.५२.३१ ॥
ଅର୍ଜୁନ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ତିନୋଟି ବାଣରେ ତାଙ୍କ ଧନୁ କାଟିଦେଲେ। ତା’ପରେ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଆଉ ଏକ, ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର ଧନୁ ଧରିଲେ।
8.52.32
सज्यं कृत्वा निमेषाच्च विव्याधार्जुनकेशवौ ।
त्रिभिः शतैर्वासुदेवं सहस्रेण च पाण्डवम् ॥ ८.५२.३२ ॥
ନିମେଷ ମଧ୍ୟରେ ଧନୁରେ ଗୁଣ ଲଗାଇ ସେ ଅର୍ଜୁନ ଓ କେଶବଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ; ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ତିନି ଶହ ବାଣରେ ଏବଂ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ହଜାରେ ବାଣରେ।
8.52.33
ततः शरसहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च ।
ससृजे द्रौणिरायस्तः स्तम्भयामास चार्जुनम् ॥ ८.५२.३३ ॥
ତା’ପରେ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ହଜାର, ଲକ୍ଷ, କୋଟି ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କରି ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ସ୍ତମ୍ଭିତ କଲେ।
8.52.34
इषुधेर्धनुषो ज्यायास्त्वङ्गुलिभ्यश्च मारिष ।
बाह्वोः कराभ्यामुरसो वदनाद्व्राणनेत्रतः ॥ ८.५२.३४ ॥
ହେ ମାରିଷ, ତୂଣୀରରୁ, ଧନୁରୁ, ଗୁଣରୁ, ଅଙ୍ଗୁଳିରୁ, ବାହୁରୁ, ହାତରୁ, ବକ୍ଷରୁ, ମୁଖରୁ, ନାକ-ଆଖିରୁ (ବାଣ ବାହାରିଲା)।
8.52.35
कर्णाभ्यां शिरसोऽङ्गेभ्यो लोमवर्मभ्य एव च ।
रथध्वजाभ्यां च शरा निष्पेतुर्ब्रह्मवादिनः ॥ ८.५२.३५ ॥
କାନରୁ, ମସ୍ତକରୁ, ଅଙ୍ଗରୁ, ରୋମକୂପରୁ, ରଥ ଓ ଧ୍ୱଜରୁ ମଧ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରସିଦ୍ଧ ବାଣ ନିର୍ଗତ ହେଲା।
8.52.36
शरजालेन महता बद्ध्वा माधवपाण्डवौ ।
ननाद सुदितो द्रौणिर्महामेघौघनिःस्वनम् ॥ ८.५२.३६ ॥
ବାଣର ମହାଜାଲରେ ମାଧବ ଓ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ମହାମେଘର ଗର୍ଜନ ପରି ଗର୍ଜନ କଲେ।
8.52.37
तैः पतद्भिर्महाराज द्रौणिमुक्तैः समन्ततः ।
सञ्छादितौ रथस्थौ तावुभौ कृष्णधनञ्जयौ ॥ ८.५२.३७ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଦ୍ରୌଣିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିକ୍ଷିପ୍ତ ସେହି ପଡ଼ୁଥିବା ବାଣରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରୁ ରଥରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସେ ଦୁଇଜଣ, କୃଷ୍ଣ ଓ ଧନଞ୍ଜୟ, ଆଚ୍ଛାଦିତ ହେଲେ।
8.52.38
ततः शरशतैस्तीक्ष्णैर्भारद्वाजः प्रतापवान् ।
निश्चेष्टा तावुभौ चक्रे रणे माधवपाण्डवौ ॥ ८.५२.३८ ॥
ତା'ପରେ ପ୍ରତାପବାନ ଭାରଦ୍ୱାଜ (ଦ୍ରୋଣ) ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶହ ଶହ ବାଣରେ ରଣରେ ମାଧବ ଓ ପାଣ୍ଡବ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟ କଲେ।
8.52.39
महाकृतमभूत् सर्वं स्थावरं जङ्गमं तथा ।
चराचरसा मोप्तारौ दृष्ट्वा सञ्छादितौ शरैः ॥ ८.५२.३९ ॥
ଚଳନ୍ତି ଓ ସ୍ଥାବର ସବୁ ଏକ ମହା ଅଦ୍ଭୁତ ହେଲା; ଚରାଚରର ରକ୍ଷକ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ବାଣରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ଦେଖି।
8.52.40
सिद्धचार…श्च संपेतुर्शै समन्ततः ।
अपि … लोकानामिति चाब्रुवन् ॥ ८.५२.४० ॥
ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରୁ ଏକତ୍ର ହେଲେ; ଲୋକମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏପରି କହିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
8.52.41
न मया … राजन्दृष्टपृर्वः पराकमः ।
… कृष्णो छादयतो रणे ॥ ८.५२.४१ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ରଣରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ (ବାଣରେ) ଆଚ୍ଛାଦିତ କରୁଥିବା ଏଭଳି ପରାକ୍ରମ ମୁଁ ପୂର୍ବେ ଦେଖି ନ ଥିଲି।
8.52.42
…शब्दं रथानां त्रासनं रणे ।
… राजन्सिंहस्य नदतो यथा ॥ ८.५२.४२ ॥
ରଣରେ ରଥର ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ, ହେ ରାଜନ୍, ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ସିଂହ ପରି ଥିଲା।
8.52.43
चरतो युद्धे सव्यं दक्षिणमस्यतः ।
विद्युदम्भोधरस्येव भ्राजमाना व्यदृश्यत ॥ ८.५२.४३ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ବାମ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଶର ନିକ୍ଷେପ କରି ବୁଲୁଥିବାବେଳେ ସେ ମେଘରେ ଝଲସୁଥିବା ବିଜୁଳି ପରି ଦେଖାଗଲେ ।
8.52.44
स तदा क्षिप्रकारी च दृढहस्तश्च पाण्डवः ।
प्रमोहं परमं गत्वा प्रेक्षन्नास्ते धनञ्जयः ॥ ८.५२.४४ ॥
ସେତେବେଳେ କ୍ଷିପ୍ରକାରୀ ଓ ଦୃଢ଼ହସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ଧନଞ୍ଜୟ ଅତ୍ୟଧିକ ମୋହରେ ପଡ଼ି କେବଳ ଚାହିଁ ରହିଲେ ।
8.52.45
विक्रमं चरतो युद्धे सव्यं दक्षिणमस्यतः ।
विक्रमं च हृतं मेने आत्मनस्तेन संयुगे ॥ ८.५२.४५ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ବାମ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଶର ନିକ୍ଷେପ କରୁଥିବା ତାଙ୍କ ବିକ୍ରମ ଦେଖି ସେ ଭାବିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ନିଜ ବିକ୍ରମ ସେ ହରଣ କରିଛନ୍ତି ।
8.52.46
अथास्य समरे राजन्वपुरासीत्सुदुर्दृशम् ।
द्रौणेस्तत्कुर्वतः कर्म यादृग्रूपं पिनाकिनः ॥ ८.५२.४६ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ରୂପ ଦେଖିବା ଅତି କଷ୍ଟକର ହେଲା; ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ସେହି କର୍ମ କରୁଥିବାବେଳେ ତାହା ପିନାକଧାରୀ (ଶିବ)ଙ୍କ ରୂପ ପରି ଦେଖାଗଲା ।
8.52.47
वर्धमाने ततस्तत्र द्रोणपुत्रे विशाम्पते ।
हीयमाने च कौन्तेये कृष्णं रोषः समाविशत् ॥ ८.५२.४७ ॥
ହେ ପ୍ରଜାପତି, ସେଠାରେ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ବଢ଼ୁଥିବାବେଳେ ଓ କୌନ୍ତେୟ ହ୍ରାସ ପାଉଥିବାବେଳେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ରୋଧ ପ୍ରବେଶ କଲା ।
8.52.48
स रोषान्निश्वसन्राजन्निर्दहन्निव चक्षुषा ।
द्रौणिं ददर्श सङ्ग्रामे फल्गुनं च मुहुर्मुहुः ॥ ८.५२.४८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, କ୍ରୋଧରେ ନିଃଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି ଆଖିରେ ଦହି ଦେବା ପରି ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଓ ଫାଲ୍ଗୁନଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ଦେଖିଲେ ।
8.52.49
ततः कृष्णोऽब्रवीत्क्रुद्धः पार्थं सप्रणयं वचः ॥ ८.५२.४९ ॥
ତେବେ କ୍ରୋଧିତ କୃଷ୍ଣ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ସ୍ନେହପୂର୍ବକ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
8.52.50
अत्यद्भुततमिदं पार्थ त्वयि पश्यामि संयुगे ।
यत्त्वां विशेषयत्याजौ द्रोणपुत्रोऽद्य भारत ॥ ८.५२.५० ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଅତ୍ୟଦ୍ଭୁତ ମୁଁ ଦେଖୁଛି; ହେ ଭାରତ, ଆଜି ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରୁଛନ୍ତି।
8.52.51
कच्चित्ते गाण्डिवं हस्ते मुष्टिर्वा न व्यशीर्यत ।
कच्चिद्वीर्यं यथापूर्वं भुजयोर्वा बलं तव ॥ ८.५२.५१ ॥
ତୁମ ହାତରେ ଗାଣ୍ଡୀବ ଅଛି କି, ନା ତୁମ ମୁଷ୍ଟି ଶିଥିଳ ହୋଇଗଲା? ତୁମ ବୀର୍ଯ୍ୟ ଓ ବାହୁବଳ ପୂର୍ବପରି ଅଛି କି?
8.52.52
उदीर्यमाणं हि रणे पश्यामि द्रौणिमाहवे ।
गुरुपुत्र इति ह्येनं मानयन्पाण्डवर्षभ।
उपेक्षां मा कृथाः पार्थ नायं काल उपेक्षितुम् ॥ ८.५२.५२ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଆଗେଇ ଆସୁଥିବା ମୁଁ ଦେଖୁଛି। ଗୁରୁପୁତ୍ର ମନେକରି ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଉପେକ୍ଷା କର ନାହିଁ, ହେ ପାଣ୍ଡବବୃଷଭ ପାର୍ଥ; ଏହା ଉପେକ୍ଷା କରିବାର ସମୟ ନୁହେଁ।
8.52.53
पश्य माधव दौरात्म्यं गुरुपुत्रस्य मां प्रति ।
वधं प्राप्तौ मन्यते नौ प्रावेश्य शवरेश्मनि।
एषोस्मि हन्मि सङ्कल्पं शिक्षया च बलेन च ॥ ८.५२.५३ ॥
ଦେଖ ମାଧବ, ଗୁରୁପୁତ୍ରଙ୍କର ମୋ ପ୍ରତି ଦୁଷ୍ଟତା! ଆମ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ଶବଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କରାଇ ମାରିବା ପାଇଁ ସେ ଭାବୁଛନ୍ତି। ଏହି ଆମେ ଅଛୁ; ଶିକ୍ଷା ଓ ବଳରେ ମୁଁ ମୋ ସଂକଳ୍ପ ପୂରଣ କରିବି।
8.52.54
एवमुक्त्वाऽस्य चिच्छेद भल्लैः कर्मारमार्जितैः ।
धनुश्छत्रं पताकां च रथशक्तिं गदां वराम् ॥ ८.५२.५४ ॥
ଏହା କହି କର୍ମାରମାନଙ୍କ ଘଷା ଭଲ୍ଲ ଦ୍ୱାରା ସେ ତାଙ୍କ ଧନୁ, ଛତ୍ର, ପତାକା, ରଥଶକ୍ତି ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଦା କାଟିଦେଲେ।
8.52.55
अश्वत्थाम्नः शरानस्ताञ्छित्त्वैकैकं त्रिधा त्रिधा ।
व्यधमद्भरतश्रेष्ठो नीहारमिव मारुतः ॥ ८.५२.५५ ॥
ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମାଙ୍କର ସେହି ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ କରି ତିନି ତିନି ଖଣ୍ଡ କରି, ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁହୁଡ଼ିକୁ ପବନ ଉଡ଼ାଇ ଦେଇଥାଏ ପରି ସେସବୁ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ କଲେ।
8.52.56
ततः संशप्तकान्भूयः साश्वसूतरथद्विपान् ।
ध्वजपत्तिगणानुर्ग्रैर्बाणैर्विव्याध पाण्डवः ॥ ८.५२.५६ ॥
ତା'ପରେ ପାଣ୍ଡବ ସଂଶପ୍ତକମାନଙ୍କୁ, ସେମାନଙ୍କ ଘୋଡ଼ା, ସାରଥି, ରଥ ଓ ହାତୀ ସହିତ, ଏବଂ ଧ୍ୱଜଧାରୀ ପଦାତିକ ଦଳମାନଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ବାଣରେ ପୁଣି ବିନ୍ଧିଲେ।
8.52.57
ये ये ददृशिरे तत्र यद्यद्रूपास्तदा जनाः ।
ते ते तत्र शरैर्व्याप्तं मेनिरेऽऽत्मानमात्मना ॥ ८.५२.५७ ॥
ସେଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଯେଉଁ ଯେଉଁ ରୂପରେ ଦେଖାଗଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସେଠାରେ ବାଣରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହୋଇ ନିଜକୁ ନିଜେ ବିଦ୍ଧ ବୋଲି ଭାବିଲେ।
8.52.58
ते गाण्डीवप्रमुक्तास्तु नानारूपाः पतत्रिणः ।
क्रोशे साग्रे स्थिताञ्जघ्नुर्द्विपांश्च पुरुषान्रणे ॥ ८.५२.५८ ॥
ଗାଣ୍ଡୀବରୁ ଛଡ଼ା ଯାଇଥିବା ସେହି ନାନା ରୂପର ପକ୍ଷଯୁକ୍ତ ବାଣଗୁଡ଼ିକ, ଏକ କ୍ରୋଶ ମଧ୍ୟରେ ଆଗରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ହାତୀ ଓ ମଣିଷମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରୁଥିଲେ।
8.52.59
भल्लैश्छिन्नाः कराः पेतुः करिणां मदवर्षिणाम् ।
यथा वने परशुभिर्निकृत्ताः शाल्मलिद्रुमाः ॥ ८.५२.५९ ॥
ଭଲ୍ଲରେ କଟା ଯାଇଥିବା, ମଦ ବର୍ଷୁଥିବା ହାତୀମାନଙ୍କ ଶୁଣ୍ଡ ପଡ଼ିଗଲା; ଯେପରି ବନରେ କୁରାଢ଼ିରେ କଟା ଶାଳ୍ମଳୀ ଗଛ ପଡ଼େ।
8.52.60
पश्चात्तु शैलवत्पतुस्ते गजाः सह सादिभिः ।
वज्रिवज्रावमथिता यथैवाद्रिचयास्तथा ॥ ८.५२.६० ॥
ପରେ ସେ ହାତୀମାନେ ନିଜର ସବାରଙ୍କ ସହିତ ପର୍ବତ ପରି ପଡ଼ିଗଲେ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ରରେ ଚୂର୍ଣ୍ଣିତ ପର୍ବତରାଶି ପଡ଼ିଲା ପରି।
8.52.61
गन्धर्वनगराकारान्रथांश्चैव सुकल्पितान् ।
विनीतैर्जवनैर्युक्तानास्थितान्युद्वदुर्मदैः ॥ ८.५२.६१ ॥
ଗନ୍ଧର୍ବନଗର ପରି ସୁସଜ୍ଜିତ ରଥ, ବିନୀତ ଓ ଦ୍ରୁତ ଅଶ୍ୱରେ ଯୋଜିତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଯେଉଁଥିରେ ଆରୂଢ଼ ଥିଲେ।
8.52.62
शरैर्विशकलीकुर्वन्नमित्रानभ्यवीवृषत् ।
स्वलङ्कृतानश्वसादीन्पत्तींश्चाहन्धनञ्जयः ॥ ८.५२.६२ ॥
ବାଣରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ କରି ଧନଞ୍ଜୟ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ବାଣବର୍ଷଣ କଲେ; ସୁସଜ୍ଜିତ ଅଶ୍ୱାରୋହୀ ଓ ପଦାତିକଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
8.52.63
धनञ्जययुगान्तार्कः संशप्तकमहार्णवम् ।
व्यशोषयत दुःशोषं तीक्ष्णैः शरगभस्तिभिः ॥ ८.५२.६३ ॥
ଯୁଗାନ୍ତର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଧନଞ୍ଜୟ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ-କିରଣରେ, ଶୁଖାଇ ନ ହେବା ସଂଶପ୍ତକ ମହାସାଗରକୁ ଶୁଖାଇଦେଲେ।
8.52.64
पुनर्द्रौणिमहाशैलं नाराचैर्वज्रसन्निभैः ।
निर्बिभेद महावेगैस्त्वरन्वज्रीव पर्वतम् ॥ ८.५२.६४ ॥
ପୁଣି ଦ୍ରୌଣି ନାମକ ମହାଶୈଳକୁ, ବଜ୍ର ସଦୃଶ ନାରାଚ ବାଣରେ, ମହାବେଗରେ ତ୍ୱରା କରି, ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତ ଭେଦ କରିବା ପରି ବିଦ୍ଧ କଲେ।
8.52.65
तमाचार्यसुतः क्रुद्धः साश्वयन्तारमाशुगैः ।
युयुत्सुरागमद्योद्धुं पार्थस्तानच्छिनच्छरान् ॥ ८.५२.६५ ॥
ଆଚାର୍ଯପୁତ୍ର (ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା) କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଅଶ୍ୱ ଓ ସାରଥି ସହିତ ତାହାକୁ ଦ୍ରୁତଗାମୀ ବାଣରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସିଲେ; ପାର୍ଥ ସେହି ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଛେଦ କଲେ।
8.52.66
ततः परमसङ्क्रुद्धः काण्डकोशमवासृजत् ।
अश्वत्थामाभिरूपाय गृहानतिथये यथा ॥ ८.५२.६६ ॥
ତା'ପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଅତିଥି ପାଇଁ ଘର ଖୋଲିବା ପରି, ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ଆଡ଼କୁ ନିଜ ତୂଣୀର ଉଜାଡ଼ିଦେଲେ।
8.52.67
अथ संशप्तकांस्त्यक्त्वा पाण्डवो द्रौणिमभ्ययात् ।
अपाङ्क्तेयानिव त्यक्त्वा दाता पाङ्क्तेयमर्थिनम् ॥ ८.५२.६७ ॥
ତା'ପରେ ସଂଶପ୍ତକମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ପାଣ୍ଡବ ଦ୍ରୌଣିଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ; ଯେପରି ଦାତା ପଙ୍କ୍ତି ଅଯୋଗ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ପଙ୍କ୍ତିଯୋଗ୍ୟ ଯାଚକ ପାଖକୁ ଯାଆନ୍ତି।
8.52.68
स्थिताः संशप्तका राजन्दृष्ट्वा युद्वं महात्मनोः ॥ ८.५२.६८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସଂଶପ୍ତକମାନେ ଠିଆ ହୋଇ ସେହି ଦୁଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିଲେ।