മഹാഭാരതം · അധ്യായം 8.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.52.1
कथं संशप्तकैः सार्धमर्जुनस्याभवद्रणः ।
सूतपुत्रस्य पाञ्चालैः कथं युद्धं प्रवर्तितम् ॥ ८.५२.१ ॥
സംശപ്തകരുമായി അർജുനന് എങ്ങനെ യുദ്ധമുണ്ടായി? സൂതപുത്രന് പാഞ്ചാലരുമായി യുദ്ധം എങ്ങനെ ആരംഭിച്ചു?
8.52.2
अश्वत्थाम्नस्तु यद्युद्धमर्जुनस्य च सञ्जय ।
अन्येषां च मदीयानां पाण्डवैस्तद्ब्रवीहि मे ॥ ८.५२.२ ॥
സഞ്ജയാ! അശ്വത്ഥാമാവും അർജുനനും തമ്മിൽ നടന്ന യുദ്ധവും, എന്റെ മറ്റുള്ളവരും പാണ്ഡവരും തമ്മിൽ നടന്ന യുദ്ധവും എന്നോട് പറയൂ.
8.52.3
शृणु राजन्यथावृत्तं सङ्ग्रामं ब्रुवतो मम ।
वीराणां शत्रुभिः सार्धं देहपाप्मविनाशनम् ॥ ८.५२.३ ॥
രാജാവേ! ഞാൻ പറയുന്നതുപോലെ നടന്ന ഈ യുദ്ധം കേൾക്കൂ. വീരന്മാർ ശത്രുക്കളോടൊപ്പം നടത്തിയ ഈ യുദ്ധം ശരീരത്തിലെ പാപങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നതാണ്.
8.52.4
पार्थः संशप्तकबलं प्रविश्यार्णवसन्निभम् ।
व्यक्षोभयदमित्रघ्नो महावात इवार्णवम् ॥ ८.५२.४ ॥
ശത്രുക്കളെ കൊല്ലുന്ന പാർത്ഥൻ (അർജുനൻ) സമുദ്രസമാനമായ സംശപ്തകസേനയിൽ പ്രവേശിച്ച് മഹാവായു സമുദ്രത്തെ ഇളക്കുന്നതുപോലെ അതിനെ ഇളക്കി.
8.52.5
पूर्णचन्द्राभवक्राणि स्वक्षिभ्रूदशनानि च ।
शिरांस्युन्मथ्य वीराणां शितैर्भल्लैर्धनञ्जयः।
सन्तस्तार क्षितिं क्षिप्रं विनालैर्नलिनैरिव ॥ ८.५२.५ ॥
പൂർണചന്ദ്രസമാനമായ മുഖങ്ങളും കണ്ണുകളും പുരികങ്ങളും പല്ലുകളുമുള്ള വീരന്മാരുടെ തലകൾ മൂർച്ചയുള്ള ഭല്ലങ്ങളാൽ അറുത്ത്, തണ്ടില്ലാത്ത താമരകളെന്നപോലെ അർജുനൻ ഉടൻ ഭൂമിയിൽ വിതറി.
8.52.6
सुवृत्तानायतान्पुष्टांश्चन्दनागुरुभूषितान् ।
सायुधान्सतलत्रांश्च पञ्चास्योरगसन्निभान्।
बाहून्क्षुरैरमित्राणां चिच्छेद समरेऽर्जुनः ॥ ८.५२.६ ॥
വൃത്താകൃതിയും നീളവും പുഷ്ടിയും ചന്ദനാഗരുക്കൾ പൂശിയതുമായ, ആയുധങ്ങളും കൈയുറകളുമുള്ള, അഞ്ചു തലയുള്ള സർപ്പങ്ങൾപോലുള്ള ശത്രുക്കളുടെ ബാഹുക്കളെ അർജുനൻ യുദ്ധത്തിൽ ക്ഷുരങ്ങളാൽ ഛേദിച്ചു.
8.52.7
धुर्यान्धुर्योतरान्सूतान्ध्वजांश्चापानि सायकान् ।
पाणीन्नितान्तनिशितैर्भल्लैश्चिच्छेद पाण्डवः ॥ ८.५२.७ ॥
പാണ്ഡവൻ അതിതീക്ഷ്ണമായ ഭല്ലങ്ങൾകൊണ്ട് നുകക്കുതിരകളെയും പിന്നിലെ കുതിരകളെയും സാരഥികളെയും കൊടികളെയും വില്ലുകളെയും അമ്പുകളെയും കൈകളെയും മുറിച്ചു.
8.52.8
रथान्द्विपान्हयांश्चैव सारोहानर्जुनो युधि ।
शरैरनेकसाहस्रैर्निन्ये राजन्यमक्षयम् ॥ ८.५२.८ ॥
അർജുനൻ യുദ്ധത്തിൽ യാത്രികരോടുകൂടിയ രഥങ്ങളെയും ആനകളെയും കുതിരകളെയും ആയിരക്കണക്കിന് അമ്പുകൾകൊണ്ട്, രാജാവേ, യമലോകത്തേക്ക് അയച്ചു.
8.52.9
तं प्रवीराः सुसंरब्धा नर्दमाना इवर्षभाः ।
वासितार्थमिव क्रुद्धमभिद्रुत्य महोत्कटाः।
निघ्न्तमभिजघ्नुस्ते शरैः शृङ्गैरिवर्षभाः ॥ ८.५२.९ ॥
അത്യന്തം ക്രുദ്ധരായി, ഗർജ്ജിക്കുന്ന കാളകളെപ്പോലെ ആ മഹാവീരന്മാർ, ഇണയെ തേടുന്ന പശുവിനെപ്പോലെ, കോപിച്ച് പ്രഹരിക്കുന്ന അവനെ അമ്പുകൾകൊണ്ടും കൊമ്പുപോലുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ടും ആക്രമിച്ചു.
8.52.10
तस्य तेषां च तद्युद्वमभवद्रोमहर्षणम् ।
त्रैलोक्यविजये यद्वद्दैत्यानां सह वज्रिणा ॥ ८.५२.१० ॥
അവനും അവർക്കും തമ്മിലുള്ള ആ യുദ്ധം, മൂന്നു ലോകങ്ങളെ ജയിച്ച കാലത്ത് വജ്രധാരിയോടൊപ്പം ദൈത്യന്മാർ ചെയ്തതുപോലെ, രോമാഞ്ചം ജനിപ്പിക്കുന്നതായിരുന്നു.
8.52.11
अस्त्रैस्त्राणि संवार्य द्विषतां सर्वतोऽर्जुनः ।
इषुभिर्बहुभिस्तूर्णं विद्व्वा प्राणाञ्जहार सः ॥ ८.५२.११ ॥
അർജുനൻ ശത്രുക്കളുടെ അസ്ത്രങ്ങളെ തന്റെ അസ്ത്രങ്ങൾകൊണ്ട് എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും തടുത്ത്, ഉടൻ പല അമ്പുകളാൽ തുളച്ച് അവരുടെ പ്രാണൻ അപഹരിച്ചു.
8.52.12
छिन्नत्रिवेणुचक्राक्षान्हतयोधान्ससारथीन् ।
विध्वस्तायुधतूणीरान्समुन्मथितकेतनान् ॥ ८.५२.१२ ॥
മൂന്നായി ഒടിഞ്ഞ രഥങ്ങളുടെ ദണ്ഡുകൾ, ചക്രങ്ങൾ, അച്ചുതണ്ടുകൾ; മരിച്ച യോദ്ധാക്കൾ, സാരഥികൾ; തകർന്ന ആയുധങ്ങളും ആവനാഴികളും; പിഴുതെറിയപ്പെട്ട കൊടികൾ.
8.52.13
सञ्छिन्नयोक्ररश्मीषान्वित्रिवेणून्विकूबरान् ।
विस्रस्तबन्धुरयुगान्विस्रस्ताक्षप्रमण्डलान् ॥ ८.५२.१३ ॥
നുകവും കടിഞ്ഞാണും കയറുകളും അറ്റുപോയിരുന്നു; ത്രിവേണുക്കളും കൂബരങ്ങളും ഒടിഞ്ഞിരുന്നു; നുകവും ബന്ധനങ്ങളും അയഞ്ഞിരുന്നു; അച്ചും ചക്രവലയങ്ങളും തകർന്നിരുന്നു.
8.52.14
रथान्विशकलीकुर्वन्महाभ्राणीव मारुतः ॥ ८.५२.१४ ॥
വലിയ മേഘങ്ങളെ കാറ്റ് ചിതറിക്കുന്നതുപോലെ അവൻ രഥങ്ങളെ കഷണങ്ങളായി തകർത്തുകൊണ്ടിരുന്നു.
8.52.15
विस्मापकं प्रेक्षकाणां द्विषतां भयवर्धनम् ।
महारथसहस्रस्य समं कर्माकरोज्जयः ॥ ८.५२.१५ ॥
കാണികളെ വിസ്മയിപ്പിച്ചും ശത്രുക്കളുടെ ഭയം വർധിപ്പിച്ചും ആയിരം മഹാരഥന്മാരുടെ കർമത്തിന് തുല്യമായ പ്രവൃത്തി ജയൻ ചെയ്തു.
8.52.16
सिद्धदेवर्षिसङ्घाश्च चारणाश्चापि तुष्टुवुः ॥ ८.५२.१६ ॥
സിദ്ധരും ദേവന്മാരും ഋഷിസംഘങ്ങളും ചാരണന്മാരും അവരെ സ്തുതിച്ചു.
8.52.17
देवदुन्दुभयो नेदुः पुष्पवर्षाणि चापतन् ।
केशवार्जुनयोर्मूर्ध्नि प्राह वाक्वाशरीरिणी ॥ ८.५२.१७ ॥
ദേവദുന്ദുഭികൾ മുഴങ്ങി; കേശവന്റെയും അർജുനന്റെയും ശിരസ്സിൽ പുഷ്പവൃഷ്ടി പെയ്തു. അപ്പോൾ അശരീരിയായ ഒരു വാക്ക് പറഞ്ഞു.
8.52.18
चन्द्राग्न्यनिलसूर्याणां कान्तिदीप्तिबलद्युतीः ।
यौ सदा बिभ्रतुर्वीराविमौ तौ केशवार्जुनौ ॥ ८.५२.१८ ॥
ചന്ദ്രന്റെയും അഗ്നിയുടെയും വായുവിന്റെയും സൂര്യന്റെയും കാന്തിയും ദീപ്തിയും ബലവും ദ്യുതിയും സദാ വഹിക്കുന്ന ആ വീരന്മാർ ഇവർതന്നെ — ഈ കേശവനും അർജുനനും.
8.52.19
ब्रह्मेशानाविव पुरा वीरावेकरथे स्थितौ ।
सर्वभूतवरौ वीरौ नरनारायणाविमौ ॥ ८.५२.१९ ॥
പണ്ട് ബ്രഹ്മാവും ഈശാനനും പോലെ ഒരേ രഥത്തിൽ നിന്നിരുന്ന ഈ രണ്ടു വീരന്മാർ, സകല ജീവികളിലും ശ്രേഷ്ഠരായ നരനും നാരായണനുമാണ്.
8.52.20
इत्येतन्महदाश्चर्यं दृष्ट्वा श्रुत्वा च भारत ।
अश्वत्थामा सुसङ्क्रुद्धः कृष्णावभ्यद्रवद्रणे ॥ ८.५२.२० ॥
ഭാരതാ, ഈ മഹാത്ഭുതം കണ്ടും കേട്ടും അശ്വത്ഥാമാവ് അത്യന്തം കോപിച്ച് യുദ്ധത്തിൽ ആ രണ്ടു കൃഷ്ണന്മാരുടെ നേരെ കുതിച്ചു.
8.52.21
अथ पाण्डवमस्यन्तममित्रान्तकराञ्छरान् ।
सेषुणा पाणिनाऽऽहूय प्रहसन्द्रौणिरब्रवीत् ॥ ८.५२.२१ ॥
അപ്പോൾ പാണ്ഡവൻ ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്ന ശരങ്ങൾ എയ്യുന്നത് കണ്ട്, ദ്രോണപുത്രൻ വില്ലോടുകൂടിയ കൈകൊണ്ട് അവനെ വിളിച്ച് ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു.
8.52.22
यदि मां मन्यसे वीर प्राप्तमर्हमिहातिथिम् ।
ततः सर्वात्मना त्वद्य युद्वातिथ्यं प्रयच्छ मे ॥ ८.५२.२२ ॥
വീരാ, ഇവിടെ എത്തിയ യോഗ്യനായ അതിഥിയായി നീ എന്നെ കരുതുന്നുവെങ്കിൽ, ഇന്ന് പൂർണ്ണമനസ്സോടെ എനിക്ക് യുദ്ധാതിഥ്യം നൽകുക.
8.52.23
एवमाचार्यपुत्रेण समाहूतो युयुत्सया ।
बहुमेनेऽर्जुनोऽऽत्मानमिति चाह जनार्दनम् ॥ ८.५२.२३ ॥
ആചാര്യപുത്രൻ യുദ്ധേച്ഛയോടെ ഇങ്ങനെ വിളിച്ചപ്പോൾ അർജുനൻ തന്നെത്തന്നെ വളരെ ബഹുമാനിച്ച് ജനാർദ്ദനനോട് പറഞ്ഞു.
8.52.24
संशप्तकाश्च मे वध्या द्रौणिराह्वयते च माम् ।
यदत्रानन्तरं प्राप्तं शंस मे तद्वि माधव ॥ ८.५२.२४ ॥
സംശപ്തകർ എന്നാൽ എന്നാൽ വധിക്കപ്പെടേണ്ടവരാണ്; ദ്രോണപുത്രൻ എന്നെ വെല്ലുവിളിക്കുന്നു. മാധവാ, ഇവിടെ ഇനി എന്താണ് വന്നുചേർന്നതെന്ന് എന്നോട് പറയൂ.
8.52.25
आतिथ्यकर्माभ्युत्थाय दीयतां यदि मन्यसे ।
एवमुक्तोऽवहत्पार्थं कृष्णोद्रोणात्मजान्तिके ॥ ८.५२.२५ ॥
നിങ്ങൾക്ക് ഉചിതമെന്നു തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ ആതിഥ്യധർമ്മമായി എഴുന്നേറ്റ് എന്തെങ്കിലും നൽകട്ടെ. ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ കൃഷ്ണൻ ദ്രോണപുത്രന്റെ സമീപത്തേക്ക് പാർത്ഥനെ കൊണ്ടുപോയി.
8.52.26
शैक्ष्येण विधिनाऽऽहूतं वायुरिन्द्रमिवाध्वरे ।
तमामन्त्र्यैकमनसं केशवो द्रौणिमब्रवीत् ॥ ८.५२.२६ ॥
യാഗത്തിൽ ചട്ടപ്രകാരം ക്ഷണിക്കപ്പെട്ട വായു ഇന്ദ്രനെപ്പോലെയുള്ള ഏകാഗ്രചിത്തനായ പാർത്ഥനെ വിളിച്ച് കേശവൻ ദ്രോണപുത്രനോട് പറഞ്ഞു.
8.52.27
अश्वत्थामन्स्थिरो भूत्वा प्रहराशु सहस्व च ।
निर्वेष्टुं भर्तृपिण्डं हि कालोऽयमुपजीविनाम् ॥ ८.५२.२७ ॥
അശ്വത്ഥാമാവേ, സ്ഥിരനായി നിന്ന് വേഗം പ്രഹരിക്കൂ, സഹിക്കൂ. യജമാനന്റെ അന്നത്തിന്റെ കടം വീട്ടാനുള്ള സമയമാണിത്; അവനെ ആശ്രയിച്ചു ജീവിക്കുന്നവർക്ക് ഇതാണ് കാലം.
8.52.28
सूक्ष्मो विवादो विप्राणां सूक्ष्मौ क्षास्त्रौ जयाजयौ ॥ ८.५२.२८ ॥
ബ്രാഹ്മണരുടെ തർക്കങ്ങൾ സൂക്ഷ്മമാണ്; ശാസ്ത്രങ്ങളും ജയപരാജയങ്ങളും സൂക്ഷ്മമാണ്.
8.52.29
नहि संक्षमसे मोहाद्दिव्यां पार्थस्य सत्क्रियाम् ।
समाप्तिमिच्छन्युध्यस्व स्यिरो भूत्वाऽद्य पाण्डवं ॥ ८.५२.२९ ॥
മോഹം കൊണ്ട് നീ പാർത്ഥന്റെ ദിവ്യമായ സത്കാരം സഹിക്കുന്നില്ല. അവസാനം ആഗ്രഹിച്ച് ഇന്ന് സ്ഥിരനായി പാണ്ഡവനോട് യുദ്ധം ചെയ്യൂ.
8.52.30
इत्युक्तो वासुदेवेन तथेत्युक्त्वा द्विजोत्तमः ।
विव्याध केशवं षष्ट्या नाराचैरर्जुनं त्रिभिः ॥ ८.५२.३० ॥
വാസുദേവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ‘ശരി’ എന്നു പറഞ്ഞ് ദ്വിജോത്തമൻ കേശവനെ അറുപതു നാരാചങ്ങളാലും അർജുനനെ മൂന്നിനാലും പ്രഹരിച്ചു.
8.52.31
तस्यार्जुनः सुसङ्क्रुद्धस्त्रिभिर्बाणैः शरासनम् ।
चिच्छेदाथान्यदादत्त द्रौणिर्घोरतरं धनुः ॥ ८.५२.३१ ॥
അർജുനൻ അതീവ കോപത്തോടെ മൂന്ന് അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവന്റെ വില്ല് മുറിച്ചു. അപ്പോൾ ദ്രോണപുത്രൻ മറ്റൊരു, കൂടുതൽ ഭയങ്കരമായ വില്ല് എടുത്തു.
8.52.32
सज्यं कृत्वा निमेषाच्च विव्याधार्जुनकेशवौ ।
त्रिभिः शतैर्वासुदेवं सहस्रेण च पाण्डवम् ॥ ८.५२.३२ ॥
ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് വില്ലിൽ ഞാൺ വലിച്ചുകെട്ടി അവൻ അർജുനനെയും കേശവനെയും പ്രഹരിച്ചു; വാസുദേവനെ മുന്നൂറ് അമ്പുകൊണ്ടും പാണ്ഡവനെ ആയിരം അമ്പുകൊണ്ടും.
8.52.33
ततः शरसहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च ।
ससृजे द्रौणिरायस्तः स्तम्भयामास चार्जुनम् ॥ ८.५२.३३ ॥
അപ്പോൾ ദ്രോണപുത്രൻ പൂർണ്ണ ശക്തിയോടെ ആയിരക്കണക്കിനും ലക്ഷക്കണക്കിനും കോടിക്കണക്കിനും അമ്പുകൾ അയച്ച് അർജുനനെ സ്തംഭിപ്പിച്ചു.
8.52.34
इषुधेर्धनुषो ज्यायास्त्वङ्गुलिभ्यश्च मारिष ।
बाह्वोः कराभ्यामुरसो वदनाद्व्राणनेत्रतः ॥ ८.५२.३४ ॥
ഹേ മാരിഷ, ആവനാഴിയിൽനിന്നും വില്ലിൽനിന്നും ഞാണിൽനിന്നും വിരലുകളിൽനിന്നും തോളുകളിൽനിന്നും കൈകളിൽനിന്നും മാറിൽനിന്നും വായിൽനിന്നും മൂക്കും കണ്ണുകളും വഴിയും (അമ്പുകൾ പുറപ്പെട്ടു).
8.52.35
कर्णाभ्यां शिरसोऽङ्गेभ्यो लोमवर्मभ्य एव च ।
रथध्वजाभ्यां च शरा निष्पेतुर्ब्रह्मवादिनः ॥ ८.५२.३५ ॥
ചെവികളിൽനിന്നും തലയിൽനിന്നും അവയവങ്ങളിൽനിന്നും രോമകൂപങ്ങളിൽനിന്നും രഥത്തിൽനിന്നും ധ്വജത്തിൽനിന്നും മന്ത്രസിദ്ധമായ അമ്പുകൾ പുറപ്പെട്ടു.
8.52.36
शरजालेन महता बद्ध्वा माधवपाण्डवौ ।
ननाद सुदितो द्रौणिर्महामेघौघनिःस्वनम् ॥ ८.५२.३६ ॥
അമ്പുകളുടെ മഹാജാലംകൊണ്ട് മാധവനെയും പാണ്ഡവനെയും ബന്ധിച്ച് ദ്രോണപുത്രൻ അത്യന്തം സന്തുഷ്ടനായി മഹാമേഘത്തിന്റെ ഗർജ്ജനംപോലെ മുഴങ്ങി.
8.52.37
तैः पतद्भिर्महाराज द्रौणिमुक्तैः समन्ततः ।
सञ्छादितौ रथस्थौ तावुभौ कृष्णधनञ्जयौ ॥ ८.५२.३७ ॥
മഹാരാജാവേ, ദ്രൗണി എയ്ത ആ അമ്പുകൾ എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും വീണ് രഥത്തിൽ നിന്ന കൃഷ്ണനെയും ധനഞ്ജയനെയും മൂടി.
8.52.38
ततः शरशतैस्तीक्ष्णैर्भारद्वाजः प्रतापवान् ।
निश्चेष्टा तावुभौ चक्रे रणे माधवपाण्डवौ ॥ ८.५२.३८ ॥
പിന്നീട് പ്രതാപശാലിയായ ഭാരദ്വാജൻ മൂർച്ചയുള്ള നൂറുകണക്കിന് അമ്പുകളാൽ യുദ്ധത്തിൽ മാധവനെയും പാണ്ഡവനെയും ഇരുവരെയും ചലനമറ്റവരാക്കി.
8.52.39
महाकृतमभूत् सर्वं स्थावरं जङ्गमं तथा ।
चराचरसा मोप्तारौ दृष्ट्वा सञ्छादितौ शरैः ॥ ८.५२.३९ ॥
ചലിക്കുന്നതും ചലിക്കാത്തതുമായ എല്ലാം ഒരു മഹാവിസ്മയമായി; ചരാചരലോകത്തിന്റെ രക്ഷകരായ ഇരുവരും അമ്പുകളാൽ മൂടപ്പെട്ടത് കണ്ട്.
8.52.40
सिद्धचार…श्च संपेतुर्शै समन्ततः ।
अपि … लोकानामिति चाब्रुवन् ॥ ८.५२.४० ॥
സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരും എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും ഒത്തുചേർന്നു; ലോകങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
8.52.41
न मया … राजन्दृष्टपृर्वः पराकमः ।
… कृष्णो छादयतो रणे ॥ ८.५२.४१ ॥
രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ കൃഷ്ണനെ (അമ്പുകളാൽ) മൂടുന്ന ഇത്തരം പരാക്രമം ഞാൻ മുമ്പ് കണ്ടിട്ടില്ല.
8.52.42
…शब्दं रथानां त्रासनं रणे ।
… राजन्सिंहस्य नदतो यथा ॥ ८.५२.४२ ॥
യുദ്ധത്തിൽ രഥങ്ങളുടെ ഭയങ്കരമായ ശബ്ദം, രാജാവേ, ഗർജ്ജിക്കുന്ന സിംഹത്തെപ്പോലെയായിരുന്നു.
8.52.43
चरतो युद्धे सव्यं दक्षिणमस्यतः ।
विद्युदम्भोधरस्येव भ्राजमाना व्यदृश्यत ॥ ८.५२.४३ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ഇടത്തോട്ടും വലത്തോട്ടും അമ്പെയ്തുകൊണ്ട് സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ അവൻ മേഘത്തിലെ മിന്നൽപോലെ തിളങ്ങി കാണപ്പെട്ടു.
8.52.44
स तदा क्षिप्रकारी च दृढहस्तश्च पाण्डवः ।
प्रमोहं परमं गत्वा प्रेक्षन्नास्ते धनञ्जयः ॥ ८.५२.४४ ॥
അപ്പോൾ വേഗത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നവനും ദൃഢഹസ്തനുമായ പാണ്ഡവൻ ധനഞ്ജയൻ അത്യധികമായ മോഹത്തിലാണ്ടു നോക്കിനിന്നു.
8.52.45
विक्रमं चरतो युद्धे सव्यं दक्षिणमस्यतः ।
विक्रमं च हृतं मेने आत्मनस्तेन संयुगे ॥ ८.५२.४५ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ഇടത്തോട്ടും വലത്തോട്ടും അമ്പെയ്ത് സഞ്ചരിക്കുന്ന അവന്റെ വിക്രമം കണ്ട് തന്റെ വിക്രമം അവൻ കവർന്നെടുത്തുവെന്ന് അവൻ കരുതി.
8.52.46
अथास्य समरे राजन्वपुरासीत्सुदुर्दृशम् ।
द्रौणेस्तत्कुर्वतः कर्म यादृग्रूपं पिनाकिनः ॥ ८.५२.४६ ॥
രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ അവന്റെ രൂപം കാണുവാൻ അതികഠിനമായിത്തീർന്നു; ദ്രോണപുത്രൻ ആ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുമ്പോൾ അത് പിനാകധാരിയുടെ (ശിവന്റെ) രൂപംപോലെ തോന്നി.
8.52.47
वर्धमाने ततस्तत्र द्रोणपुत्रे विशाम्पते ।
हीयमाने च कौन्तेये कृष्णं रोषः समाविशत् ॥ ८.५२.४७ ॥
ജനങ്ങളുടെ നാഥാ, അവിടെ ദ്രോണപുത്രൻ വർദ്ധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ കൗന്തേയൻ ക്ഷയിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ കൃഷ്ണനിൽ കോപം പ്രവേശിച്ചു.
8.52.48
स रोषान्निश्वसन्राजन्निर्दहन्निव चक्षुषा ।
द्रौणिं ददर्श सङ्ग्रामे फल्गुनं च मुहुर्मुहुः ॥ ८.५२.४८ ॥
രാജാവേ, കോപത്താൽ ദീർഘനിശ്വാസം വിട്ടുകൊണ്ട്, കണ്ണുകൊണ്ട് ദഹിപ്പിക്കുമെന്നപോലെ, യുദ്ധത്തിൽ ദ്രോണപുത്രനെയും ഫൽഗുനനെയും ആവർത്തിച്ചു നോക്കി.
8.52.49
ततः कृष्णोऽब्रवीत्क्रुद्धः पार्थं सप्रणयं वचः ॥ ८.५२.४९ ॥
അപ്പോൾ കോപിച്ച കൃഷ്ണൻ പാർത്ഥനോട് സ്നേഹപൂർവ്വം ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
8.52.50
अत्यद्भुततमिदं पार्थ त्वयि पश्यामि संयुगे ।
यत्त्वां विशेषयत्याजौ द्रोणपुत्रोऽद्य भारत ॥ ८.५२.५० ॥
പാർത്ഥാ, യുദ്ധത്തിൽ നിന്നിൽ ഇത് അത്യത്ഭുതമായി ഞാൻ കാണുന്നു; ഭാരതാ, ഇന്ന് ദ്രോണപുത്രൻ യുദ്ധത്തിൽ നിന്നെയും മറികടക്കുന്നു.
8.52.51
कच्चित्ते गाण्डिवं हस्ते मुष्टिर्वा न व्यशीर्यत ।
कच्चिद्वीर्यं यथापूर्वं भुजयोर्वा बलं तव ॥ ८.५२.५१ ॥
നിന്റെ കയ്യിൽ ഗാണ്ഡീവം ഉണ്ടോ, അതോ മുഷ്ടി അയഞ്ഞുപോയോ? നിന്റെ വീര്യവും കൈകളിലെ ബലവും മുമ്പത്തെപ്പോലെ തന്നെയോ?
8.52.52
उदीर्यमाणं हि रणे पश्यामि द्रौणिमाहवे ।
गुरुपुत्र इति ह्येनं मानयन्पाण्डवर्षभ।
उपेक्षां मा कृथाः पार्थ नायं काल उपेक्षितुम् ॥ ८.५२.५२ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ദ്രോണപുത്രൻ മുന്നേറുന്നത് ഞാൻ കാണുന്നു. ഗുരുപുത്രനെന്ന് ബഹുമാനിച്ച് അവഗണിക്കരുത്, പാണ്ഡവശ്രേഷ്ഠനായ പാർത്ഥാ; ഇത് അവഗണിക്കാനുള്ള സമയമല്ല.
8.52.53
पश्य माधव दौरात्म्यं गुरुपुत्रस्य मां प्रति ।
वधं प्राप्तौ मन्यते नौ प्रावेश्य शवरेश्मनि।
एषोस्मि हन्मि सङ्कल्पं शिक्षया च बलेन च ॥ ८.५२.५३ ॥
കണ്ടാലും മാധവാ, ഗുരുപുത്രന്റെ എന്നോടുള്ള ദുഷ്ടത! നമ്മൾ രണ്ടുപേരെയും ശവഗൃഹത്തിൽ പ്രവേശിപ്പിച്ച് കൊല്ലാമെന്ന് അവൻ കരുതുന്നു. ഇതാ ഞാൻ; എന്റെ സങ്കൽപം പരിശീലനംകൊണ്ടും ബലംകൊണ്ടും ഞാൻ നിറവേറ്റും.
8.52.54
एवमुक्त्वाऽस्य चिच्छेद भल्लैः कर्मारमार्जितैः ।
धनुश्छत्रं पताकां च रथशक्तिं गदां वराम् ॥ ८.५२.५४ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട്, കൊല്ലന്മാർ മിനുക്കിയ ഭല്ലങ്ങൾകൊണ്ട് അവന്റെ വില്ലും കുടയും കൊടിയും രഥശക്തിയും ശ്രേഷ്ഠമായ ഗദയും അവൻ മുറിച്ചു.
8.52.55
अश्वत्थाम्नः शरानस्ताञ्छित्त्वैकैकं त्रिधा त्रिधा ।
व्यधमद्भरतश्रेष्ठो नीहारमिव मारुतः ॥ ८.५२.५५ ॥
അശ്വത്ഥാമാവിന്റെ ആ ശരങ്ങളെ ഓരോന്നായി മൂന്നായി മൂന്നായി മുറിച്ച്, ഭരതശ്രേഷ്ഠൻ മഞ്ഞിനെ കാറ്റ് ചിതറിക്കുന്നതുപോലെ അവയെ ചിതറിച്ചു.
8.52.56
ततः संशप्तकान्भूयः साश्वसूतरथद्विपान् ।
ध्वजपत्तिगणानुर्ग्रैर्बाणैर्विव्याध पाण्डवः ॥ ८.५२.५६ ॥
പിന്നെ പാണ്ഡവൻ സംശപ്തകരെയും, അവരുടെ കുതിര, സാരഥി, രഥം, ആനകൾ എന്നിവയോടൊപ്പം, കൊടിയേന്തിയ കാലാൾപ്പട സംഘങ്ങളെയും ഉഗ്രബാണങ്ങളാൽ വീണ്ടും തുളച്ചു.
8.52.57
ये ये ददृशिरे तत्र यद्यद्रूपास्तदा जनाः ।
ते ते तत्र शरैर्व्याप्तं मेनिरेऽऽत्मानमात्मना ॥ ८.५२.५७ ॥
അവിടെ ഓരോരുത്തരും ഏത് രൂപത്തിൽ കണ്ടുവോ, അവരെല്ലാം അവിടെ അമ്പുകളാൽ മൂടപ്പെട്ടവരെന്ന് സ്വയം കരുതി.
8.52.58
ते गाण्डीवप्रमुक्तास्तु नानारूपाः पतत्रिणः ।
क्रोशे साग्रे स्थिताञ्जघ्नुर्द्विपांश्च पुरुषान्रणे ॥ ८.५२.५८ ॥
ഗാണ്ഡീവത്തിൽ നിന്ന് തൊടുത്ത ആ പലതരം രൂപങ്ങളുള്ള ചിറകുള്ള അമ്പുകൾ, ഒരു ക്രോശത്തിനുള്ളിൽ മുന്നിൽ നിന്നിരുന്ന ആനകളെയും മനുഷ്യരെയും യുദ്ധത്തിൽ വധിച്ചു.
8.52.59
भल्लैश्छिन्नाः कराः पेतुः करिणां मदवर्षिणाम् ।
यथा वने परशुभिर्निकृत्ताः शाल्मलिद्रुमाः ॥ ८.५२.५९ ॥
ഭല്ലങ്ങളാൽ മുറിഞ്ഞ, മദജലം ചൊരിയുന്ന ആനകളുടെ തുമ്പിക്കൈകൾ വീണു; കാട്ടിൽ മഴുവുകൊണ്ട് വെട്ടിയ ഇലവുമരങ്ങൾ പോലെ.
8.52.60
पश्चात्तु शैलवत्पतुस्ते गजाः सह सादिभिः ।
वज्रिवज्रावमथिता यथैवाद्रिचयास्तथा ॥ ८.५२.६० ॥
പിന്നീട് ആ ആനകൾ പാപ്പാന്മാരോടൊപ്പം പർവതങ്ങൾ പോലെ വീണു; ഇന്ദ്രവജ്രത്താൽ തകർക്കപ്പെട്ട പർവതക്കൂട്ടങ്ങൾ വീഴുന്നതുപോലെ.
8.52.61
गन्धर्वनगराकारान्रथांश्चैव सुकल्पितान् ।
विनीतैर्जवनैर्युक्तानास्थितान्युद्वदुर्मदैः ॥ ८.५२.६१ ॥
ഗന്ധർവനഗരങ്ങൾ പോലെ നന്നായി ഒരുക്കിയ രഥങ്ങൾ, അടക്കമുള്ള വേഗമേറിയ കുതിരകളെ പൂട്ടി, യുദ്ധത്തിൽ മദോന്മത്തരായ വീരന്മാർ കയറിനിന്നവ.
8.52.62
शरैर्विशकलीकुर्वन्नमित्रानभ्यवीवृषत् ।
स्वलङ्कृतानश्वसादीन्पत्तींश्चाहन्धनञ्जयः ॥ ८.५२.६२ ॥
അമ്പുകളാൽ ശത്രുക്കളെ ചിതറിച്ചുകൊണ്ട് ധനഞ്ജയൻ അവർക്കുമേൽ അമ്പുമഴ പെയ്യിച്ചു; നന്നായി അലങ്കരിച്ച കുതിരപ്പടയാളികളെയും കാലാളുകളെയും വധിച്ചു.
8.52.63
धनञ्जययुगान्तार्कः संशप्तकमहार्णवम् ।
व्यशोषयत दुःशोषं तीक्ष्णैः शरगभस्तिभिः ॥ ८.५२.६३ ॥
യുഗാന്തസൂര്യനായ ധനഞ്ജയൻ, മൂർച്ചയുള്ള അമ്പിൻകിരണങ്ങളാൽ, വറ്റിക്കാനാകാത്ത സംശപ്തക മഹാസമുദ്രത്തെ വറ്റിച്ചു.
8.52.64
पुनर्द्रौणिमहाशैलं नाराचैर्वज्रसन्निभैः ।
निर्बिभेद महावेगैस्त्वरन्वज्रीव पर्वतम् ॥ ८.५२.६४ ॥
വീണ്ടും ദ്രൗണി എന്ന മഹാശൈലത്തെ, വജ്രസദൃശമായ നാരാചങ്ങളാൽ, മഹാവേഗത്തോടെ ധൃതിപ്പെട്ട്, വജ്രധാരിയായ ഇന്ദ്രൻ പർവതത്തെ തുളയ്ക്കുന്നതുപോലെ തുളച്ചു.
8.52.65
तमाचार्यसुतः क्रुद्धः साश्वयन्तारमाशुगैः ।
युयुत्सुरागमद्योद्धुं पार्थस्तानच्छिनच्छरान् ॥ ८.५२.६५ ॥
ആചാര്യപുത്രൻ (അശ്വത്ഥാമാവ്) കോപിച്ച്, കുതിരകളോടും സാരഥിയോടും കൂടി അവനെ അതിവേഗ അമ്പുകളാൽ ആക്രമിക്കാൻ യുദ്ധത്തിന് വന്നു; പാർത്ഥൻ ആ അമ്പുകളെ മുറിച്ചു.
8.52.66
ततः परमसङ्क्रुद्धः काण्डकोशमवासृजत् ।
अश्वत्थामाभिरूपाय गृहानतिथये यथा ॥ ८.५२.६६ ॥
പിന്നെ അത്യന്തം കോപിച്ച്, അതിഥിക്കായി വീട് തുറന്നുകൊടുക്കുന്നതുപോലെ, അശ്വത്ഥാമാവിനു നേരെ തന്റെ അമ്പുകൂട് തുറന്നുവിട്ടു.
8.52.67
अथ संशप्तकांस्त्यक्त्वा पाण्डवो द्रौणिमभ्ययात् ।
अपाङ्क्तेयानिव त्यक्त्वा दाता पाङ्क्तेयमर्थिनम् ॥ ८.५२.६७ ॥
അപ്പോൾ സംശപ്തകരെ വിട്ട് പാണ്ഡവൻ ദ്രൗണിയുടെ നേർക്ക് പോയി; പന്തിയിൽ ഇരുത്താൻ യോഗ്യനല്ലാത്തവരെ വിട്ട് പന്തിക്ക് യോഗ്യനായ യാചകന്റെ അടുത്തേക്ക് ദാതാവ് പോകുന്നതുപോലെ.
8.52.68
स्थिताः संशप्तका राजन्दृष्ट्वा युद्वं महात्मनोः ॥ ८.५२.६८ ॥
രാജാവേ, സംശപ്തകർ നിന്നുകൊണ്ട് ആ രണ്ടു മഹാത്മാക്കളുടെ യുദ്ധം കണ്ടു.