મહાભારત · અધ્યાય 8.53
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.53.1
ततः समभवद्युद्धं शुक्राङ्गिरसवर्चसोः ।
नक्षत्रमभितो व्योम्नि शुक्राङ्गिरसयोरिव ॥ ८.५३.१ ॥
ત્યારે શુક્ર અને અંગિરસ સમાન તેજવાળા બંને વચ્ચે યુદ્ધ થયું, જેમ આકાશમાં નક્ષત્રોની વચ્ચે શુક્ર અને અંગિરસ.
8.53.2
सन्तापयन्तावन्योन्यं दीप्तैः शरगभस्तिभिः ।
लोकत्रासकरावास्तां विमार्गस्थौ ग्रहाविव ॥ ८.५३.२ ॥
ચમકતા બાણોના કિરણોથી એકબીજાને પીડતા, લોકોમાં ભય ઉત્પન્ન કરતા તેઓ બંને માર્ગ ભૂલેલા બે ગ્રહો જેવા હતા.
8.53.3
ततोऽविध्यद्धुवोर्मध्ये नाराचैरर्जुनो भृशम् ।
स तेन विबभौ द्रौणिरूर्ध्वरश्मिर्यथा रविः ॥ ८.५३.३ ॥
પછી અર્જુને નારાચ બાણોથી દ્રોણપુત્રની ભ્રમરો વચ્ચે ભારે પ્રહાર કર્યો; તેથી તે ઊર્ધ્વ કિરણોવાળા સૂર્ય જેવો ચમકી ઊઠ્યો.
8.53.4
अथ कृष्णौ शरशतैरश्वत्थाम्नाऽर्दितौ भृशम् ।
स्वरश्मिजालविकचौ युगान्तार्काविवासुतः ॥ ८.५३.४ ॥
પછી અશ્વત્થામાએ સેંકડો બાણોથી કૃષ્ણ અને અર્જુનને અતિશય પીડિત કર્યા; તેઓ પોતાના કિરણજાળ ખોલતા યુગાંતના સૂર્યો જેવા હતા.
8.53.5
ततोऽर्जुनः सर्वतोधारमस्त्र… ।
मवासृजद्वासुदेवेऽभिभूते।
द्रौणायनिश्चाभ्यहनत्पृषत्कै… ।
र्वज्राग्निवैवस्वतदण्डकल्पैः ॥ ८.५३.५ ॥
પછી અર્જુને સર્વતોધાર અસ્ત્ર … વાસુદેવ પરાજિત થતાં દ્રૌણાયનિએ પૃષત બાણોથી … પ્રહાર કર્યો; તે વજ્ર, અગ્નિ અને યમદંડ જેવા હતા.
8.53.6
स केशवं चार्जुनं चातितेजा ।
विव्याध मर्मस्वतिरौद्रकर्मा।
बाणैः सुमुक्तैरतितीव्रवेगै… ।
र्यैराहतो मृत्युरपि व्यथेत ॥ ८.५३.६ ॥
તે અતિતેજસ્વી અને અતિ ભયંકર કર્મ કરનાર કેશવ અને અર્જુનના મર્મસ્થાનોમાં બાણોથી વીંધ્યા; અતિ તીવ્ર વેગે છોડેલા તે બાણોથી આહત થયેલા મૃત્યુને પણ પીડા થાત.
8.53.7
द्रौणेरिषूनिषुभिः सन्निवार्य ।
व्यायच्छतस्तद्द्विगुणैः सुपुङ्खैः।
तं साश्वसूतध्वजमेकवीर… ।
मावृत्य संशप्तकसैन्यमार्च्छत् ॥ ८.५३.७ ॥
દ્રોણપુત્રના બાણોને પોતાના બાણોથી રોકીને, ધનુષ ખેંચતાં, બમણા સુંદર પીછાંવાળા બાણોથી તે એકલા વીરને ઘોડા, સારથિ અને ધ્વજ સહિત ઢાંકી દઈ સંશપ્તક સેના તરફ ગયો.
8.53.8
धनूंषि बाणानिषुधीर्धनुर्ज्याः ।
पाणीन्भुजान्पाणिगतं च शस्त्रम्।
छत्राणि केतूंस्तुरगान्रथेषां ।
वस्त्राणि माल्यान्यथा भूषणानि ॥ ८.५३.८ ॥
તેમના ધનુષ, બાણ, ભાથાં, ધનુષની દોરીઓ, હાથ, ભુજાઓ, હાથમાંનું શસ્ત્ર, છત્રો, ધ્વજો, ઘોડા, રથો, વસ્ત્રો, માળાઓ અને આભૂષણો.
8.53.9
चर्माणि वर्माणि मनोरमाणि ।
प्रसह्य चैषां स शिरांसि चैव।
स्रिच्छेद पार्थो द्विषतां सुमुक्तै… ।
र्बाणैः स्थितानामपराङ्मुखानाम् ॥ ८.५३.९ ॥
તેમની સુંદર ઢાલો અને બખ્તરો, તથા તેમનાં મસ્તકો પણ બળપૂર્વક — પૃથાના પુત્રે, ઊભા રહેલા, પીઠ ન ફેરવનારા શત્રુઓ પર સારી રીતે છોડેલા બાણોથી કાપી નાખ્યાં.
8.53.10
सुकल्पिताः स्मन्दनवाजिनागाः ।
समास्थिताः कृतयत्नैर्नृवीरैः।
पार्थेरितैर्बाणशतैर्निरस्ता… ।
स्तैरेव सार्धं नृवरैर्विनेशुः ॥ ८.५३.१० ॥
સારી રીતે સજાવેલા રથ, ઘોડા અને હાથી — જેના પર પ્રયત્નશીલ નરવીરો સવાર હતા — તે પૃથાના પુત્રે છોડેલા સેંકડો બાણોથી વિખેરાઈને તે શ્રેષ્ઠ નરો સાથે જ નાશ પામ્યા.
8.53.11
पद्मार्कपूर्णेन्दुनिभाननानि ।
किरीटमाल्याभरणोज्ज्वलानि।
भल्लार्धचन्द्रक्षुरसन्निकृत्ता… ।
न्यपातयच्छत्रुशिरांस्यजस्रम् ॥ ८.५३.११ ॥
કમળ, સૂર્ય અને પૂર્ણ ચંદ્ર સમાન મુખવાળા, મુગટ, માળા અને આભૂષણોથી ઝળહળતા, ભલ્લ, અર્ધચંદ્ર અને ક્ષુર બાણોથી કપાયેલા શત્રુઓનાં મસ્તક તેણે સતત પાડ્યાં.
8.53.12
अथ द्विपैर्दैत्यरिपुद्विपाभै… ।
र्देवारिकल्पा बलमन्युकल्पैः।
कलिङ्गवङ्गाङ्गनिषादवीरा ।
जिघांसवः पाण्डवमभ्यधावन् ॥ ८.५३.१२ ॥
ત્યારે દૈત્યોના શત્રુના હાથીઓ જેવા હાથીઓ પર સવાર, દેવોના શત્રુઓ સમાન, બળ અને ક્રોધ જેવા કલિંગ, વંગ, અંગ અને નિષાદના વીરો પાંડવને મારવાની ઇચ્છાથી તેની સામે ધસી ગયા.
8.53.13
तेषां द्विपानां निचकर्त पार्थो ।
वर्माणि चर्माणि करान्नियन्तॄन्।
ध्वजाः पताकाश्च ततः प्रपेतु… ।
र्वज्राहतानीव गिरेः शिरांसि ॥ ८.५३.१३ ॥
પાર્થે તે હાથીઓનાં બખ્તર, ઢાલ, સૂંઢ અને મહાવતો કાપી નાખ્યાં. પછી વજ્રથી આહત પર્વતશિખરોની જેમ ધ્વજો અને પતાકાઓ પડી ગયાં.
8.53.14
तेषु प्रभग्नेषु गुरोस्तनूजं ।
बाणैः किरीटि नवसूर्यवर्णैः।
प्रच्छादयामास महाभ्रजालै… ।
र्वायुः समुद्यन्तमिवांशुमन्तम् ॥ ८.५३.१४ ॥
તેઓ ભાગી ગયા ત્યારે કિરીટીએ (અર્જુને) નવા સૂર્ય જેવા રંગના બાણોથી ગુરુપુત્રને ઢાંકી દીધો; જેમ પવન ઉદયમાન સૂર્યને મહામેઘના સમૂહોથી ઢાંકે.
8.53.15
ततोऽर्जुनेषूनिषुभिर्निरस्य ।
द्रौणिः शितैरर्जुनवासुदेवौ।
प्रच्छादयित्वा दिवि चन्द्रसूर्यौ ।
ननाद सोऽम्भोद इवातपान्ते ॥ ८.५३.१५ ॥
ત્યારે દ્રોણપુત્રે પોતાનાં તીક્ષ્ણ બાણોથી અર્જુનનાં બાણોને હટાવી, આકાશમાં ચંદ્ર અને સૂર્યની જેમ અર્જુન અને વાસુદેવને ઢાંકી દીધા, અને ગ્રીષ્મના અંતે મેઘની જેમ ગર્જ્યો.
8.53.16
तमर्जुनस्तांश्च पुनस्त्वदीया… ।
नभ्यर्दितस्तैरभिसृत्य शस्त्रैः।
वाणान्धकारं सहसैव कृत्त्वा ।
विव्याध पार्थो वरहेमपुङ्खैः ॥ ८.५३.१६ ॥
અર્જુને ફરી તેમને અને તમારા યોદ્ધાઓને… તેમના શસ્ત્રોથી પીડાઈને, અચાનક બાણોનો અંધકાર કાપીને, પાર્થે શ્રેષ્ઠ સુવર્ણપુંખ બાણોથી વીંધ્યા.
8.53.17
नाप्याददत्सन्दधन्नैव मुञ्च… ।
न्बाणान्रथेऽदृश्यत सव्यसाची।
रथांश्च नागांस्तुरगान्पदातीन् ।
संस्यूतदेहान्ददृशुर्हतांश्च ॥ ८.५३.१७ ॥
અર્જુન બાણ લેતો, ચઢાવતો કે છોડતો દેખાયો નહીં… રથ પર બાણો દેખાયાં, સવ્યસાચી દેખાયો; રથો, હાથીઓ, ઘોડાઓ અને પદાતિઓ બાણોથી વીંધાયેલા શરીરો સાથે હત દેખાયા.
8.53.18
सन्धाय नाराचवरान्दशाशु ।
द्रौणिस्त्वरन्नेकमिवोत्ससर्ज।
तेषां च पञ्चार्जुनमभ्यविध्य… ।
न्पञ्चाच्युतं निर्बिभुदुः सुपुङ्खाः ॥ ८.५३.१८ ॥
દ્રોણપુત્રે ઝડપથી શ્રેષ્ઠ નારાચ બાણો દસ એકસાથે ચઢાવી છોડ્યા; તેમાંથી પાંચ અર્જુનને અને પાંચ અચ્યુત (કૃષ્ણ)ને વીંધી ગયા, તે સુપુંખ બાણો ભેદી ગયા.
8.53.19
तैराहतौ सर्वमनुष्यमुख्या… ।
वसृक्स्रवन्तौ धनदेन्द्रकल्पौ।
समाप्तविद्येन तथाऽभिभूतौ ।
हतौ रणे ताविति मेनिरेऽन्ये ॥ ८.५३.१९ ॥
તેમના દ્વારા આહત, મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ એ બંને… લોહી વહેતાં, કુબેર ઇન્દ્ર સમાન, પૂર્ણ વિદ્યાવાળાથી આ રીતે અભિભૂત થઈને; યુદ્ધમાં તે બંને હત થયા એમ બીજાઓએ માન્યું.
8.53.20
अथार्जुनं प्राह दशार्हनाथः ।
प्रमाद्यसे किं जहि योधमेतम्।
कुर्याद्धि दोषं समुपेक्षितोऽयं ।
कष्टो भवेद्व्याधिरिवाक्रियावान् ॥ ८.५३.२० ॥
ત્યારે દશાર્હોના સ્વામી (કૃષ્ણ) અર્જુનને બોલ્યા: "કેમ પ્રમાદ કરે છે? આ યોદ્ધાને હણી નાખ. અવગણાશે તો આ અવશ્ય હાનિ કરશે, જેમ ઉપચાર વિનાનો રોગ કષ્ટદાયક બને."
8.53.21
तथेति चोक्त्वाऽच्युतमप्रमादी ।
द्रौणेः प्रहस्याशु किरीटमाली।
भुजौ वरौ चन्दनसारदिग्धौ ।
वक्षः शिरोऽथाप्रतिमौ तथोरू ॥ ८.५३.२१ ॥
તથાસ્તુ કહીને અચ્યુતને, અપ્રમાદી કિરીટમાળી (અર્જુન) દ્રૌણિ તરફ હસીને તરત. ચંદનસારથી લેપાયેલા શ્રેષ્ઠ બે ભુજ, છાતી, મસ્તક, પછી અનુપમ બે સાથળ.
8.53.22
गाण्डीवमुक्तैः कुपिताहिकल्पै… ।
द्रौणिं शरैः संयति निर्बिभेद।
छित्त्वा तु रश्मींस्तुरगानविध्य… ।
त्ते तं रणादूहुरतीव दूरम् ॥ ८.५३.२२ ॥
ગાંડીવમાંથી છોડેલા, ક્રોધિત સર્પો જેવા… બાણોથી યુદ્ધમાં દ્રૌણિને વીંધ્યો. લગામો કાપીને, ઘોડા… તેને યુદ્ધમાંથી ઘણે દૂર લઈ ગયા.
8.53.23
स तैर्हृतो वातजवैस्तुरङ्गै-
र्द्रौणिर्दृढं पार्थशराभिभूतः।
आवृत्य नैव व्यषहत्स योद्धुं ।
पार्थेन सार्धं मतिमान्विमृश्य। ॥ ८.५३.२३ ॥
પવન જેવા વેગવાળા તે ઘોડાઓ તેને લઈ ગયા; દ્રૌણિ, પાર્થના બાણોથી અતિ પરાજિત થઈ, બુદ્ધિમાન રીતે વિચારીને, પાર્થ સાથે યુદ્ધ ન કરીને પાછો ગયો.
8.53.24
जानञ्जयं नियतं वृष्णिवीरे ।
धनञ्जये चाङ्गिरसां वरिष्ठः
विवेश कर्णस्य बलं तरस्वी ।
भग्नोत्साहः क्षीणवाणास्त्रयोगः ॥ ८.५३.२४ ॥
વૃષ્ણિવીર (કૃષ્ણ) અને ધનંજય (અર્જુન) હોય ત્યાં જય નિશ્ચિત જાણીને, અંગિરસોમાં શ્રેષ્ઠ પરાક્રમી તેણે કર્ણની સેનામાં પ્રવેશ કર્યો. ઉત્સાહ ભાંગેલો, બાણો અને અસ્ત્રપ્રયોગ ક્ષીણ થયેલા.
8.53.25
प्रतीपकामे तु रणादश्वत्थाम्नि हृते हयैः ।
मन्त्रौषधिक्रियायोगैर्व्याधौ देहादिवाहृते ॥ ८.५३.२५ ॥
યુદ્ધમાંથી ઘોડાઓ અશ્વત્થામાને લઈ ગયા ત્યારે તેની ઇચ્છા વિપરીત દિશામાં હતી. મંત્ર અને ઔષધ પ્રયોગોથી રોગમાં શરીર લઈ જવાય તેમ.
8.53.26
संशप्तकानभिमुखौ प्रयातौ केशवार्जुनौ ।
वातोद्वूतपताकेन स्यन्दनेनौघनादिना ॥ ८.५३.२६ ॥
સંશપ્તકો તરફ સામે ચાલ્યા કેશવ અને અર્જુન; પવનથી ફરકતી પતાકાવાળા, પ્રવાહ જેવી ગર્જના કરતા રથમાં.