మహాభారతం · అధ్యాయం 8.53
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.53.1
ततः समभवद्युद्धं शुक्राङ्गिरसवर्चसोः ।
नक्षत्रमभितो व्योम्नि शुक्राङ्गिरसयोरिव ॥ ८.५३.१ ॥
అప్పుడు శుక్రుడు, అంగిరసుడు వంటి తేజస్సుగల ఇద్దరి మధ్య యుద్ధం జరిగింది; ఆకాశంలో నక్షత్రాల మధ్య శుక్ర, అంగిరసులు ఉన్నట్లు.
8.53.2
सन्तापयन्तावन्योन्यं दीप्तैः शरगभस्तिभिः ।
लोकत्रासकरावास्तां विमार्गस्थौ ग्रहाविव ॥ ८.५३.२ ॥
ప్రకాశించే బాణ కిరణాలతో ఒకరినొకరు బాధిస్తూ, లోకాలకు భయం కలిగిస్తూ, మార్గం తప్పిన రెండు గ్రహాల్లా వారు ఉన్నారు.
8.53.3
ततोऽविध्यद्धुवोर्मध्ये नाराचैरर्जुनो भृशम् ।
स तेन विबभौ द्रौणिरूर्ध्वरश्मिर्यथा रविः ॥ ८.५३.३ ॥
అప్పుడు అర్జునుడు నారాచ బాణాలతో ద్రోణపుత్రుని కనుబొమ్మల మధ్య గట్టిగా గుచ్చాడు; ఆ గాయంతో అతడు పైకి ప్రసరించే కిరణాలున్న సూర్యునిలా ప్రకాశించాడు.
8.53.4
अथ कृष्णौ शरशतैरश्वत्थाम्नाऽर्दितौ भृशम् ।
स्वरश्मिजालविकचौ युगान्तार्काविवासुतः ॥ ८.५३.४ ॥
అప్పుడు అశ్వత్థామ వందలాది బాణాలతో కృష్ణుని, అర్జునుని తీవ్రంగా బాధించాడు; వారు తమ కిరణజాలాలను విప్పుతున్న యుగాంత సూర్యుల్లా ఉన్నారు.
8.53.5
ततोऽर्जुनः सर्वतोधारमस्त्र… ।
मवासृजद्वासुदेवेऽभिभूते।
द्रौणायनिश्चाभ्यहनत्पृषत्कै… ।
र्वज्राग्निवैवस्वतदण्डकल्पैः ॥ ८.५३.५ ॥
అప్పుడు అర్జునుడు అన్ని వైపులా వర్షించే అస్త్రాన్ని … వాసుదేవుడు ఓడినప్పుడు, ద్రౌణాయని పృషత్ బాణాలతో … కొట్టాడు; అవి వజ్రం, అగ్ని, యమదండం వంటివి.
8.53.6
स केशवं चार्जुनं चातितेजा ।
विव्याध मर्मस्वतिरौद्रकर्मा।
बाणैः सुमुक्तैरतितीव्रवेगै… ।
र्यैराहतो मृत्युरपि व्यथेत ॥ ८.५३.६ ॥
ఆ అతి తేజస్వి, అతి భయంకర కార్యాలు చేసేవాడు కేశవుని, అర్జునుని మర్మస్థానాల్లో బాణాలతో గుచ్చాడు; అతి వేగంగా వదిలిన ఆ బాణాలతో కొట్టబడితే మృత్యువు కూడా బాధపడేది.
8.53.7
द्रौणेरिषूनिषुभिः सन्निवार्य ।
व्यायच्छतस्तद्द्विगुणैः सुपुङ्खैः।
तं साश्वसूतध्वजमेकवीर… ।
मावृत्य संशप्तकसैन्यमार्च्छत् ॥ ८.५३.७ ॥
ద్రోణుని కుమారుని బాణాలను తన బాణాలతో అడ్డుకుని, విల్లు సారిస్తూ, రెండింతల అందమైన రెక్కల బాణాలతో ఆ ఒంటరి వీరుడిని గుర్రాలు, సారథి, ధ్వజంతో సహా కప్పివేసి, సంశప్తక సైన్యం వైపు వెళ్ళాడు.
8.53.8
धनूंषि बाणानिषुधीर्धनुर्ज्याः ।
पाणीन्भुजान्पाणिगतं च शस्त्रम्।
छत्राणि केतूंस्तुरगान्रथेषां ।
वस्त्राणि माल्यान्यथा भूषणानि ॥ ८.५३.८ ॥
వారి ధనుస్సులు, బాణాలు, అంబుల పొదులు, వింటి తాళ్లు, చేతులు, భుజాలు, చేతిలోని ఆయుధం, గొడుగులు, ధ్వజాలు, గుర్రాలు, రథాలు, వస్త్రాలు, మాలలు, ఆభరణాలు.
8.53.9
चर्माणि वर्माणि मनोरमाणि ।
प्रसह्य चैषां स शिरांसि चैव।
स्रिच्छेद पार्थो द्विषतां सुमुक्तै… ।
र्बाणैः स्थितानामपराङ्मुखानाम् ॥ ८.५३.९ ॥
వారి అందమైన డాళ్లను, కవచాలను, తలలను కూడా బలంగా, పృథ కుమారుడు—నిలిచి, వెనుదిరగని శత్రువుల మీద సరిగ్గా వేసిన బాణాలతో ఛేదించాడు.
8.53.10
सुकल्पिताः स्मन्दनवाजिनागाः ।
समास्थिताः कृतयत्नैर्नृवीरैः।
पार्थेरितैर्बाणशतैर्निरस्ता… ।
स्तैरेव सार्धं नृवरैर्विनेशुः ॥ ८.५३.१० ॥
బాగా అలంకరించిన రథాలు, గుర్రాలు, ఏనుగులు—ప్రయత్నించిన నరవీరులు ఎక్కి ఉన్నవి—పృథ కుమారుడు ప్రయోగించిన వందలాది బాణాలతో చెదరగొట్టబడి, ఆ శ్రేష్ఠ నరులతో కలిసి నశించాయి.
8.53.11
पद्मार्कपूर्णेन्दुनिभाननानि ।
किरीटमाल्याभरणोज्ज्वलानि।
भल्लार्धचन्द्रक्षुरसन्निकृत्ता… ।
न्यपातयच्छत्रुशिरांस्यजस्रम् ॥ ८.५३.११ ॥
పద్మం, సూర్యుడు, పూర్ణచంద్రుల వంటి ముఖాలు గల, కిరీటాలు, మాలలు, ఆభరణాలతో ప్రకాశించే శత్రువుల తలలను అతడు నిరంతరం నేలకూల్చాడు.
8.53.12
अथ द्विपैर्दैत्यरिपुद्विपाभै… ।
र्देवारिकल्पा बलमन्युकल्पैः।
कलिङ्गवङ्गाङ्गनिषादवीरा ।
जिघांसवः पाण्डवमभ्यधावन् ॥ ८.५३.१२ ॥
అప్పుడు దైత్యుల శత్రువు ఏనుగుల వంటి ఏనుగులపై, దేవతల శత్రువుల వలె, బలం మరియు కోపం వంటి కళింగ, వంగ, అంగ, నిషాద వీరులు పాండవుని చంపాలనే కోరికతో అతనిపై దూకారు.
8.53.13
तेषां द्विपानां निचकर्त पार्थो ।
वर्माणि चर्माणि करान्नियन्तॄन्।
ध्वजाः पताकाश्च ततः प्रपेतु… ।
र्वज्राहतानीव गिरेः शिरांसि ॥ ८.५३.१३ ॥
పార్థుడు ఆ ఏనుగుల కవచాలు, డాళ్లు, తొండాలు, మావటీలను నరికాడు. అప్పుడు వజ్రంతో తాకబడిన పర్వత శిఖరాల వలె జెండాలు, పతాకలు కూలిపోయాయి.
8.53.14
तेषु प्रभग्नेषु गुरोस्तनूजं ।
बाणैः किरीटि नवसूर्यवर्णैः।
प्रच्छादयामास महाभ्रजालै… ।
र्वायुः समुद्यन्तमिवांशुमन्तम् ॥ ८.५३.१४ ॥
అవి ఓడిపోగా, కిరీటి (అర్జునుడు) కొత్త సూర్యుని వర్ణం గల బాణాలతో గురుపుత్రుని (అశ్వత్థామను) కప్పాడు; గాలి ఉదయిస్తున్న సూర్యుని గొప్ప మేఘజాలాలతో కప్పినట్లు.
8.53.15
ततोऽर्जुनेषूनिषुभिर्निरस्य ।
द्रौणिः शितैरर्जुनवासुदेवौ।
प्रच्छादयित्वा दिवि चन्द्रसूर्यौ ।
ननाद सोऽम्भोद इवातपान्ते ॥ ८.५३.१५ ॥
అప్పుడు ద్రోణపుత్రుడు తన వాడి బాణాలతో అర్జునుని బాణాలను తొలగించి, ఆకాశంలో చంద్ర-సూర్యులవలె అర్జునుడిని, వాసుదేవుడిని కప్పి, గ్రీష్మాంతంలో మేఘంలా గర్జించాడు.
8.53.16
तमर्जुनस्तांश्च पुनस्त्वदीया… ।
नभ्यर्दितस्तैरभिसृत्य शस्त्रैः।
वाणान्धकारं सहसैव कृत्त्वा ।
विव्याध पार्थो वरहेमपुङ्खैः ॥ ८.५३.१६ ॥
అర్జునుడు మళ్లీ వారిని, మీ వీరులను… వారి ఆయుధాలతో బాధింపబడి, హఠాత్తుగా బాణాంధకారాన్ని ఛేదించి, పార్థుడు శ్రేష్ఠమైన బంగారు రెక్కల బాణాలతో గుచ్చాడు.
8.53.17
नाप्याददत्सन्दधन्नैव मुञ्च… ।
न्बाणान्रथेऽदृश्यत सव्यसाची।
रथांश्च नागांस्तुरगान्पदातीन् ।
संस्यूतदेहान्ददृशुर्हतांश्च ॥ ८.५३.१७ ॥
అర్జునుడు బాణం తీయడం, అమర్చడం, వదలడం కనబడలేదు… రథంపై బాణాలు, సవ్యసాచి కనిపించారు; రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు, కాలాళ్లు బాణాలతో గుచ్చబడిన దేహాలతో హతమై కనిపించారు.
8.53.18
सन्धाय नाराचवरान्दशाशु ।
द्रौणिस्त्वरन्नेकमिवोत्ससर्ज।
तेषां च पञ्चार्जुनमभ्यविध्य… ।
न्पञ्चाच्युतं निर्बिभुदुः सुपुङ्खाः ॥ ८.५३.१८ ॥
ద్రోణుని కుమారుడు త్వరగా, శ్రేష్ఠమైన నారాచ బాణాలు పది ఒకేసారి ఎక్కుపెట్టి వదిలాడు; వాటిలో ఐదు అర్జునుని గుచ్చాయి, ఐదు అచ్యుతుని (కృష్ణుని) గుచ్చాయి; ఆ మంచి రెక్కల బాణాలు చీల్చివేశాయి.
8.53.19
तैराहतौ सर्वमनुष्यमुख्या… ।
वसृक्स्रवन्तौ धनदेन्द्रकल्पौ।
समाप्तविद्येन तथाऽभिभूतौ ।
हतौ रणे ताविति मेनिरेऽन्ये ॥ ८.५३.१९ ॥
వారిచే కొట్టబడిన మానవశ్రేష్ఠులిద్దరూ… రక్తం కారుతూ, కుబేరుడు ఇంద్రుడు వంటివారు, పూర్ణ విద్యావంతునిచే ఈ విధంగా అభిభూతులై యుద్ధంలో వారిద్దరూ హతులయ్యారని ఇతరులు భావించారు.
8.53.20
अथार्जुनं प्राह दशार्हनाथः ।
प्रमाद्यसे किं जहि योधमेतम्।
कुर्याद्धि दोषं समुपेक्षितोऽयं ।
कष्टो भवेद्व्याधिरिवाक्रियावान् ॥ ८.५३.२० ॥
అప్పుడు దశార్హుల ప్రభువు (కృష్ణుడు) అర్జునునితో అన్నాడు: "ఎందుకు ప్రమాదంగా ఉన్నావు? ఈ యోధుని చంపు. నిర్లక్ష్యం చేస్తే ఇతడు హాని చేస్తాడు; చికిత్స చేయని వ్యాధిలా కష్టం కలిగిస్తాడు."
8.53.21
तथेति चोक्त्वाऽच्युतमप्रमादी ।
द्रौणेः प्रहस्याशु किरीटमाली।
भुजौ वरौ चन्दनसारदिग्धौ ।
वक्षः शिरोऽथाप्रतिमौ तथोरू ॥ ८.५३.२१ ॥
అలాగే అని అచ్యుతునితో చెప్పి, అప్రమత్తుడైన కిరీటమాలి (అర్జునుడు) ద్రౌణి వైపు నవ్వుతూ వెంటనే. చందన సారంతో పూసిన శ్రేష్ఠమైన రెండు భుజాలు, వక్షస్థలం, శిరస్సు, తరువాత అసమానమైన రెండు తొడలు.
8.53.22
गाण्डीवमुक्तैः कुपिताहिकल्पै… ।
द्रौणिं शरैः संयति निर्बिभेद।
छित्त्वा तु रश्मींस्तुरगानविध्य… ।
त्ते तं रणादूहुरतीव दूरम् ॥ ८.५३.२२ ॥
గాండీవం నుండి విడిచిన, కోపించిన పాముల వంటి… బాణాలతో యుద్ధంలో ద్రౌణిని గుచ్చాడు. కళ్ళెములను తెగగొట్టి, గుర్రాలను… అతన్ని యుద్ధం నుండి చాలా దూరం మోసుకెళ్ళాయి.
8.53.23
स तैर्हृतो वातजवैस्तुरङ्गै-
र्द्रौणिर्दृढं पार्थशराभिभूतः।
आवृत्य नैव व्यषहत्स योद्धुं ।
पार्थेन सार्धं मतिमान्विमृश्य। ॥ ८.५३.२३ ॥
గాలివేగం గల ఆ గుర్రాలచే తీసుకువెళ్లబడిన ద్రౌణి, అర్జునుని బాణాలచే తీవ్రంగా ఓడించబడి, బుద్ధిమంతుడై ఆలోచించి, అర్జునునితో పోరాడలేక తిరిగి వెళ్ళిపోయాడు.
8.53.24
जानञ्जयं नियतं वृष्णिवीरे ।
धनञ्जये चाङ्गिरसां वरिष्ठः
विवेश कर्णस्य बलं तरस्वी ।
भग्नोत्साहः क्षीणवाणास्त्रयोगः ॥ ८.५३.२४ ॥
వృష్ణి వీరుడు (కృష్ణుడు) మరియు ధనంజయుడు ఉండగా విజయం నిశ్చయమని తెలిసి, అంగిరసులలో శ్రేష్ఠుడైన పరాక్రమశాలి కర్ణుని సైన్యంలో ప్రవేశించాడు. ఉత్సాహం భగ్నమై, బాణాలు, అస్త్రప్రయోగం క్షీణించి.
8.53.25
प्रतीपकामे तु रणादश्वत्थाम्नि हृते हयैः ।
मन्त्रौषधिक्रियायोगैर्व्याधौ देहादिवाहृते ॥ ८.५३.२५ ॥
యుద్ధం నుండి గుర్రాలచే అశ్వత్థామను తీసుకువెళ్లినప్పుడు, అతని కోరిక వ్యతిరేక దిశలో ఉంది. మంత్ర, ఔషధ ప్రయోగాల ద్వారా వ్యాధిలో శరీరం తీసుకువెళ్లబడినట్లు.
8.53.26
संशप्तकानभिमुखौ प्रयातौ केशवार्जुनौ ।
वातोद्वूतपताकेन स्यन्दनेनौघनादिना ॥ ८.५३.२६ ॥
సంశప్తకులవైపు ఎదురుగా వెళ్ళారు కేశవుడు, అర్జునుడు; గాలికి ఎగిరే జెండాతో, ప్రవాహధ్వనిలా గర్జించే రథంపై.