ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 8.53
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.53.1
ततः समभवद्युद्धं शुक्राङ्गिरसवर्चसोः ।
नक्षत्रमभितो व्योम्नि शुक्राङ्गिरसयोरिव ॥ ८.५३.१ ॥
ତା'ପରେ ଶୁକ୍ର ଓ ଅଙ୍ଗିରାଙ୍କ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଆକାଶରେ ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୁକ୍ର ଓ ଅଙ୍ଗିରା ପରି।
8.53.2
सन्तापयन्तावन्योन्यं दीप्तैः शरगभस्तिभिः ।
लोकत्रासकरावास्तां विमार्गस्थौ ग्रहाविव ॥ ८.५३.२ ॥
ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବାଣ-କିରଣରେ ପରସ୍ପରକୁ ତାପିତ କରି, ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଥିବା ସେମାନେ ପଥଭ୍ରଷ୍ଟ ଦୁଇ ଗ୍ରହ ପରି ଥିଲେ।
8.53.3
ततोऽविध्यद्धुवोर्मध्ये नाराचैरर्जुनो भृशम् ।
स तेन विबभौ द्रौणिरूर्ध्वरश्मिर्यथा रविः ॥ ८.५३.३ ॥
ତା'ପରେ ଅର୍ଜୁନ ନାରାଚ ବାଣରେ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କ ଭ୍ରୂଯୁଗଳ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବଳ ଭାବରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ; ତାହାଥିବା ସେ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ କିରଣର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଝଲସିଲେ।
8.53.4
अथ कृष्णौ शरशतैरश्वत्थाम्नाऽर्दितौ भृशम् ।
स्वरश्मिजालविकचौ युगान्तार्काविवासुतः ॥ ८.५३.४ ॥
ତା'ପରେ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ଶହ ଶହ ବାଣରେ କୃଷ୍ଣ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଅତ୍ୟଧିକ ପୀଡ଼ିତ କଲେ; ସେମାନେ ନିଜ କିରଣଜାଲ ବିକଶିତ କରୁଥିବା ଯୁଗାନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଥିଲେ।
8.53.5
ततोऽर्जुनः सर्वतोधारमस्त्र… ।
मवासृजद्वासुदेवेऽभिभूते।
द्रौणायनिश्चाभ्यहनत्पृषत्कै… ।
र्वज्राग्निवैवस्वतदण्डकल्पैः ॥ ८.५३.५ ॥
ତା'ପରେ ଅର୍ଜୁନ ସର୍ବତୋଧାର ଅସ୍ତ୍ର … ବାସୁଦେବ ପରାଜିତ ହେଲେ ଦ୍ରୌଣାୟନି ପୃଷତ ବାଣରେ … ପ୍ରହାର କଲେ; ସେଗୁଡ଼ିକ ବଜ୍ର, ଅଗ୍ନି ଓ ଯମଦଣ୍ଡ ପରି ଥିଲା।
8.53.6
स केशवं चार्जुनं चातितेजा ।
विव्याध मर्मस्वतिरौद्रकर्मा।
बाणैः सुमुक्तैरतितीव्रवेगै… ।
र्यैराहतो मृत्युरपि व्यथेत ॥ ८.५३.६ ॥
ସେହି ଅତିତେଜସ୍ୱୀ ଓ ଅତି ଭୟଙ୍କର କର୍ମା ବୀର କେଶବ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ମର୍ମସ୍ଥଳରେ ବାଣ ବିଦ୍ଧ କଲେ; ଅତି ବେଗରେ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ସେହି ବାଣରେ ଆହତ ହେଲେ ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟଥିତ ହୁଅନ୍ତା।
8.53.7
द्रौणेरिषूनिषुभिः सन्निवार्य ।
व्यायच्छतस्तद्द्विगुणैः सुपुङ्खैः।
तं साश्वसूतध्वजमेकवीर… ।
मावृत्य संशप्तकसैन्यमार्च्छत् ॥ ८.५३.७ ॥
ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କ ବାଣକୁ ନିଜ ବାଣରେ ରୋକି, ଧନୁ ଟାଣିଲା ବେଳେ, ଦ୍ବିଗୁଣ ସୁନ୍ଦର ପଖାଯୁକ୍ତ ବାଣରେ ସେହି ଏକାକୀ ବୀରଙ୍କୁ ଘୋଡ଼ା, ସାରଥି ଓ ଧ୍ୱଜା ସହିତ ଆବୃତ କରି ସଂଶପ୍ତକ ସୈନ୍ୟ ଆଡ଼କୁ ଗଲା।
8.53.8
धनूंषि बाणानिषुधीर्धनुर्ज्याः ।
पाणीन्भुजान्पाणिगतं च शस्त्रम्।
छत्राणि केतूंस्तुरगान्रथेषां ।
वस्त्राणि माल्यान्यथा भूषणानि ॥ ८.५३.८ ॥
ସେମାନଙ୍କର ଧନୁ, ବାଣ, ତୂଣୀର, ଧନୁ-ଗୁଣ, ହାତ, ବାହୁ, ହାତରେ ଧରା ଅସ୍ତ୍ର, ଛତ୍ର, ଧ୍ୱଜା, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା ଓ ଅଳଙ୍କାର।
8.53.9
चर्माणि वर्माणि मनोरमाणि ।
प्रसह्य चैषां स शिरांसि चैव।
स्रिच्छेद पार्थो द्विषतां सुमुक्तै… ।
र्बाणैः स्थितानामपराङ्मुखानाम् ॥ ८.५३.९ ॥
ସେମାନଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ଢାଲ ଓ କବଚ, ଏବଂ ମସ୍ତକ ମଧ୍ୟ ବଳପୂର୍ବକ — ପୃଥାପୁତ୍ର ସ୍ଥିର ରହିଥିବା, ପିଠି ନ ଦେଖାଉଥିବା ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଉପରେ ସୁଚାରୁ ଭାବେ ଛାଡ଼ିଥିବା ବାଣରେ ଛେଦ କଲା।
8.53.10
सुकल्पिताः स्मन्दनवाजिनागाः ।
समास्थिताः कृतयत्नैर्नृवीरैः।
पार्थेरितैर्बाणशतैर्निरस्ता… ।
स्तैरेव सार्धं नृवरैर्विनेशुः ॥ ८.५३.१० ॥
ସୁସଜ୍ଜିତ ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ହସ୍ତୀ — ଯେଉଁଥିରେ ଉଦ୍ଯୋଗୀ ନରବୀରମାନେ ଆରୂଢ଼ ଥିଲେ — ପୃଥାପୁତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରେରିତ ଶହ ଶହ ବାଣରେ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହୋଇ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନରମାନଙ୍କ ସହିତ ବିନଷ୍ଟ ହେଲେ।
8.53.11
पद्मार्कपूर्णेन्दुनिभाननानि ।
किरीटमाल्याभरणोज्ज्वलानि।
भल्लार्धचन्द्रक्षुरसन्निकृत्ता… ।
न्यपातयच्छत्रुशिरांस्यजस्रम् ॥ ८.५३.११ ॥
ପଦ୍ମ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ମୁଖବିଶିଷ୍ଟ, ମୁକୁଟ, ମାଳା ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଭଲ୍ଲ, ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଓ କ୍ଷୁର ବାଣରେ କଟାଯାଇଥିବା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମସ୍ତକ ସେ ନିରନ୍ତର ପକାଇଲେ।
8.53.12
अथ द्विपैर्दैत्यरिपुद्विपाभै… ।
र्देवारिकल्पा बलमन्युकल्पैः।
कलिङ्गवङ्गाङ्गनिषादवीरा ।
जिघांसवः पाण्डवमभ्यधावन् ॥ ८.५३.१२ ॥
ତା'ପରେ ଦୈତ୍ୟଶତ୍ରୁଙ୍କ ହାତୀ ପରି ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଦେବଶତ୍ରୁଙ୍କ ସମାନ, ବଳ ଓ କ୍ରୋଧ ପରି କଳିଙ୍ଗ, ବଙ୍ଗ, ଅଙ୍ଗ ଓ ନିଷାଦର ବୀରମାନେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ବଧ କରିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଁଲେ।
8.53.13
तेषां द्विपानां निचकर्त पार्थो ।
वर्माणि चर्माणि करान्नियन्तॄन्।
ध्वजाः पताकाश्च ततः प्रपेतु… ।
र्वज्राहतानीव गिरेः शिरांसि ॥ ८.५३.१३ ॥
ପାର୍ଥ ସେହି ହାତୀମାନଙ୍କର କବଚ, ଢାଲ, ଶୁଣ୍ଡ ଓ ମାହୁତମାନଙ୍କୁ କାଟିଦେଲେ। ତା'ପରେ ବଜ୍ରାହତ ପର୍ବତଶିଖର ପରି ଧ୍ୱଜା ଓ ପତାକା ପଡ଼ିଗଲେ।
8.53.14
तेषु प्रभग्नेषु गुरोस्तनूजं ।
बाणैः किरीटि नवसूर्यवर्णैः।
प्रच्छादयामास महाभ्रजालै… ।
र्वायुः समुद्यन्तमिवांशुमन्तम् ॥ ८.५३.१४ ॥
ସେମାନେ ପଳାଇଲେ କିରୀଟୀ (ଅର୍ଜୁନ) ନୂଆ ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଙ୍ଗ ପରି ବାଣରେ ଗୁରୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଢାଙ୍କିଦେଲେ; ପବନ ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ମହା ମେଘଜାଲରେ ଢାଙ୍କିଦେବା ପରି।
8.53.15
ततोऽर्जुनेषूनिषुभिर्निरस्य ।
द्रौणिः शितैरर्जुनवासुदेवौ।
प्रच्छादयित्वा दिवि चन्द्रसूर्यौ ।
ननाद सोऽम्भोद इवातपान्ते ॥ ८.५३.१५ ॥
ତା'ପରେ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ନିଜ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବାଣ ଦୂରେଇ, ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଅର୍ଜୁନ ଓ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଢାଙ୍କିଦେଲେ; ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଶେଷରେ ମେଘ ପରି ସେ ଗର୍ଜନ କଲେ।
8.53.16
तमर्जुनस्तांश्च पुनस्त्वदीया… ।
नभ्यर्दितस्तैरभिसृत्य शस्त्रैः।
वाणान्धकारं सहसैव कृत्त्वा ।
विव्याध पार्थो वरहेमपुङ्खैः ॥ ८.५३.१६ ॥
ଅର୍ଜୁନ ପୁଣି ସେମାନଙ୍କୁ ଓ ତୁମ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କୁ… ସେମାନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ହଠାତ୍ ବାଣର ଅନ୍ଧକାର କାଟି, ପାର୍ଥ ଉତ୍ତମ ସୁନା ପୁଚ୍ଛ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
8.53.17
नाप्याददत्सन्दधन्नैव मुञ्च… ।
न्बाणान्रथेऽदृश्यत सव्यसाची।
रथांश्च नागांस्तुरगान्पदातीन् ।
संस्यूतदेहान्ददृशुर्हतांश्च ॥ ८.५३.१७ ॥
ଅର୍ଜୁନ ବାଣ ନେଉଥିବା, ଧନୁରେ ଯୋଡ଼ୁଥିବା କିମ୍ବା ଛାଡୁଥିବା ଦେଖାଗଲା ନାହିଁ… ରଥରେ ବାଣ ଦେଖାଗଲା, ସବ୍ୟସାଚୀ ଦେଖାଗଲେ; ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ପଦାତିକ ବାଣବିଦ୍ଧ ଶରୀର ସହିତ ହତ ଦେଖାଗଲେ।
8.53.18
सन्धाय नाराचवरान्दशाशु ।
द्रौणिस्त्वरन्नेकमिवोत्ससर्ज।
तेषां च पञ्चार्जुनमभ्यविध्य… ।
न्पञ्चाच्युतं निर्बिभुदुः सुपुङ्खाः ॥ ८.५३.१८ ॥
ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଶୀଘ୍ର ଉତ୍ତମ ନାରାଚ ବାଣ ଦଶଟି ଏକାସାଙ୍ଗେ ଯୋଡ଼ି ଛାଡ଼ିଲେ; ସେଥିରୁ ପାଞ୍ଚଟି ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଓ ପାଞ୍ଚଟି ଅଚ୍ୟୁତ (କୃଷ୍ଣ)ଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲା, ସେହି ସୁପୁଚ୍ଛ ବାଣ ଭେଦି ଗଲା।
8.53.19
तैराहतौ सर्वमनुष्यमुख्या… ।
वसृक्स्रवन्तौ धनदेन्द्रकल्पौ।
समाप्तविद्येन तथाऽभिभूतौ ।
हतौ रणे ताविति मेनिरेऽन्ये ॥ ८.५३.१९ ॥
ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆହତ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ଦୁଇଜଣ… ରକ୍ତ ବହାଉଥିବା, କୁବେର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ, ପୂର୍ଣ୍ଣବିଦ୍ୟା ଥିବା ଜଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି ଅଭିଭୂତ ହୋଇ; ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ହତ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଅନ୍ୟମାନେ ଭାବିଲେ।
8.53.20
अथार्जुनं प्राह दशार्हनाथः ।
प्रमाद्यसे किं जहि योधमेतम्।
कुर्याद्धि दोषं समुपेक्षितोऽयं ।
कष्टो भवेद्व्याधिरिवाक्रियावान् ॥ ८.५३.२० ॥
ତେବେ ଦଶାର୍ହମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ (କୃଷ୍ଣ) ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହିଲେ: "ତୁମେ କାହିଁକି ପ୍ରମାଦ କରୁଛ? ଏହି ଯୋଦ୍ଧାକୁ ବଧ କର। ଉପେକ୍ଷିତ ହେଲେ ଏ ନିଶ୍ଚୟ କ୍ଷତି କରିବ, ଯେପରି ଚିକିତ୍ସା ନ ହୋଇଥିବା ରୋଗ କଷ୍ଟଦାୟକ ହୁଏ।"
8.53.21
तथेति चोक्त्वाऽच्युतमप्रमादी ।
द्रौणेः प्रहस्याशु किरीटमाली।
भुजौ वरौ चन्दनसारदिग्धौ ।
वक्षः शिरोऽथाप्रतिमौ तथोरू ॥ ८.५३.२१ ॥
ସେହିପରି କହି ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ, ଅପ୍ରମାଦୀ କିରୀଟମାଳୀ (ଅର୍ଜୁନ) ଦ୍ରୌଣିଙ୍କୁ ହସି ଶୀଘ୍ର। ଚନ୍ଦନସାରରେ ଲିପ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁଇ ବାହୁ, ବକ୍ଷ, ମସ୍ତକ, ତା'ପରେ ଅତୁଳନୀୟ ଦୁଇ ଊରୁ।
8.53.22
गाण्डीवमुक्तैः कुपिताहिकल्पै… ।
द्रौणिं शरैः संयति निर्बिभेद।
छित्त्वा तु रश्मींस्तुरगानविध्य… ।
त्ते तं रणादूहुरतीव दूरम् ॥ ८.५३.२२ ॥
ଗାଣ୍ଡୀବରୁ ମୁକ୍ତ, କ୍ରୁଦ୍ଧ ସର୍ପ ସଦୃଶ… ବାଣରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୌଣିଙ୍କୁ ବିନ୍ଧିଲେ। ଲଗାମ କାଟି, ଘୋଡ଼ାମାନେ… ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରୁ ବହୁ ଦୂରକୁ ନେଇଗଲେ।
8.53.23
स तैर्हृतो वातजवैस्तुरङ्गै-
र्द्रौणिर्दृढं पार्थशराभिभूतः।
आवृत्य नैव व्यषहत्स योद्धुं ।
पार्थेन सार्धं मतिमान्विमृश्य। ॥ ८.५३.२३ ॥
ପବନ ପରି ବେଗିଆ ସେହି ଘୋଡ଼ାମାନେ ତାଙ୍କୁ ନେଇଗଲେ; ଦ୍ରୌଣି ପାର୍ଥଙ୍କ ବାଣରେ ଅତ୍ୟଧିକ ପରାଜିତ ହୋଇ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭାବେ ବିଚାର କରି, ପାର୍ଥଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ନ କରି ଫେରିଗଲେ।
8.53.24
जानञ्जयं नियतं वृष्णिवीरे ।
धनञ्जये चाङ्गिरसां वरिष्ठः
विवेश कर्णस्य बलं तरस्वी ।
भग्नोत्साहः क्षीणवाणास्त्रयोगः ॥ ८.५३.२४ ॥
ବୃଷ୍ଣିବୀର (କୃଷ୍ଣ) ଓ ଧନଞ୍ଜୟ (ଅର୍ଜୁନ) ଥିବାରୁ ଜୟ ନିଶ୍ଚିତ ଜାଣି, ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପରାକ୍ରମୀ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ସୈନ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଉତ୍ସାହ ଭଗ୍ନ, ବାଣ ଓ ଅସ୍ତ୍ରପ୍ରୟୋଗ କ୍ଷୀଣ ହୋଇ।
8.53.25
प्रतीपकामे तु रणादश्वत्थाम्नि हृते हयैः ।
मन्त्रौषधिक्रियायोगैर्व्याधौ देहादिवाहृते ॥ ८.५३.२५ ॥
ଯୁଦ୍ଧରୁ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମାଙ୍କୁ ନେଇଗଲେ ବେଳେ, ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବିପରୀତ ଦିଗରେ ଥିଲା। ମନ୍ତ୍ର ଓ ଔଷଧ ପ୍ରୟୋଗରେ ରୋଗରେ ଶରୀର ନିଆଯିବା ପରି।
8.53.26
संशप्तकानभिमुखौ प्रयातौ केशवार्जुनौ ।
वातोद्वूतपताकेन स्यन्दनेनौघनादिना ॥ ८.५३.२६ ॥
ସଂଶପ୍ତକମାନଙ୍କ ଅଭିମୁଖେ ଯାତ୍ରା କଲେ କେଶବ ଓ ଅର୍ଜୁନ; ପବନରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ପତାକାଯୁକ୍ତ, ପ୍ରବାହସଦୃଶ ଗର୍ଜନକାରୀ ରଥରେ।