マハーバーラタ · 章 8.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.6.1
श्रिया कुलेन यशसा तपसा च श्रुतेन च ।
त्वामद्य सन्तो मन्यन्ते ययातिमिव नाहुषम् ॥ ८.६.१ ॥
富、家柄、名声、苦行、学識によって、今日善人らは君をナフシャの子ヤヤーティのように見なす。
8.6.2
श्रुते महर्षिप्रतिमः कृतकृत्योऽसि पार्थिव ।
पर्यवस्थापयात्मानं मा विषादे मनः कृथाः ॥ ८.६.२ ॥
王よ、聞いた内容において君は大聖者のようで、なすべきことは成し遂げた。自らを安定させ、心を憂いに沈めてはならない。
8.6.3
दैवमेव परं मन्ये धिक्पौरुषमनर्थकम् ।
यत्र सालप्रतीकाशः कर्णोऽहन्यत संयुगे ॥ ८.६.३ ॥
私は運命こそ至上だと考える。無益な人の力は呪われよ。沙羅の木のようなカルナが戦いで殺されたのだから。
8.6.4
हत्वा युधिष्ठिरानीकं पाञ्चालानां रथव्रजान् ।
प्रताप्य शरवर्षेण दिशः सर्वा महारथः ॥ ८.६.४ ॥
ユディシュティラの軍と般遮羅の戦車群を討ち、矢の雨で四方を焼き尽くした大戦車兵。
8.6.5
मोहियित्वा रणे पार्थान्वज्नहस्त इवासुरान् ।
स कथं निहतः शेते वायुरुग्ण इव द्रुमः ॥ ८.६.५ ॥
雷霆を手にしたインドラが阿修羅を惑わしたように、戦場でパールタたちを惑わせた彼が、風に折れた木のように殺されて横たわっているとは、どうしてなのか。
8.6.6
शोकस्यान्तं न पश्यामि पारं जलनिधेरिव ।
चिन्ता मे वर्धतेऽतीव मुमूर्षा चापि जायते ॥ ८.६.६ ॥
悲しみの終わりは見えない、海の彼岸が見えないように。私の憂いは極めて増し、死を望む心さえ生じる。
8.6.7
कर्णस्य निधनं श्रुत्वा विजयं फल्गुनस्य च ।
अश्रद्धेयमहं मन्ये वधं कर्णस्य सञ्जय ॥ ८.६.७ ॥
サンジャヤよ、カルナの死とパルグナ（アルジュナ）の勝利を聞き、私はカルナの殺害は信じがたいと思う。
8.6.8
वज्रसारमिदं नूनं हृदयं दुर्भिदं मम ।
यच्छ्रुत्वा पुरुषव्याघ्रं हतं कर्णं न दीर्यते ॥ ८.६.८ ॥
まことに私の心は雷霆の芯のように硬い。人中の虎カルナが殺されたと聞いても裂けないのだから。
8.6.9
आर्युर्नूनं सुदीर्घं मे विहितं दैवतैः पुरा ।
यत्र कर्णं हतं श्रुत्वा जीवामीह सुदुःखितः ॥ ८.६.९ ॥
神々は昔から私の寿命を確かに非常に長く定めておられた。カルナが殺されたと聞いて、私はここで深く悲しみながら生きているのだから。
8.6.10
धिग्जीवितमिदं चैव सुहृद्वीनस्य सञ्जय ।
अद्य चाहं दशामेतां गतः सञ्जय गर्हिताम्।
कृपणं वर्तयिष्यामि शोच्यः सर्वस्य मन्दधीः ॥ ८.६.१० ॥
サンジャヤよ、友を失ったこの命は呪わしい！今日私はこの非難すべき境遇に陥った。哀れに生き、すべての者に憐れまれる、愚かな私は。
8.6.11
अहमेव पुरा भूत्वा सर्वलोकस्य सत्कृतः ।
परिभूतः कथं सूत परैः शक्ष्यामि जीवितुम् ॥ ८.६.११ ॥
御者よ、かつては全世界に尊ばれていた私が、他人に辱められてどうして生きていけようか。
8.6.12
दुःखाद्दुःखतरं भन्ये प्राप्तवानस्मि सञ्जय ।
भीष्मद्रोणवधेनैव कर्णस्य च महात्मनः ॥ ८.६.१२ ॥
サンジャヤよ、ビーシュマとドローナの死、そして大いなる魂のカルナの死によって、私は悲しみより大きな悲しみに至ったと思う。
8.6.13
नावशेषं प्रपश्यामि सूतपुत्रे हते युधि ।
सहि पारं महानासीत्पुत्राणां मम सञ्जय ॥ ८.६.१३ ॥
サンジャヤよ、戦場で御者の子が殺されたのち、私には何も残っていないように見える。彼こそ我が息子たちの大いなる岸であった。
8.6.14
युद्धे हि निहतः शूरो विसृजन्सायकान्बहून् ।
को हि मे जीवितेनार्थस्तमृते पुरुषर्षभम् ॥ ८.६.१४ ॥
戦いで、多くの矢を放ったあの勇士が討たれた。あの人中の牡牛なしに、私にとって生きる意味があるだろうか。
8.6.15
रथादाधिरथिर्नूनं न्यपतत्सायकार्दितः ।
पर्वतस्येव शिखरं व ज्रपाताद्विदारितम् ॥ ८.६.१५ ॥
御者の子は矢に苛まれ、必ずや戦車から倒れた。雷に裂かれた山の頂のように。
8.6.16
स शेते पृथिवीं नूनं शोभयन्रुधिरोक्षितः ।
मातङ्ग इव मत्तेन मताङ्गेन निपातितः ॥ ८.६.१६ ॥
彼は血に濡れて大地に横たわり、大地を飾っている。発情した象が別の発情した象に打ち倒されたように。
8.6.17
यो बलं धार्तराष्ट्राणां पाण्डवानां यतो भयम् ।
सोऽर्जुनेन हतः कर्णः प्रतिमानं धनुष्मताम् ॥ ८.६.१७ ॥
ドリタラーシュトラの子らの力であり、パーンダヴァの恐れの源であり、弓取りの規範であったカルナは、アルジュナに討たれた。
8.6.18
स हि वीरो महेष्वासो मित्राणामभयङ्करः ।
शेते विनिहतो वीरः शक्रेणेव पुरा बलः ॥ ८.६.१८ ॥
あの英雄、大弓手、友に無畏を与えた者が、討たれて横たわっている。昔インドラがバラを討ったように。
8.6.19
पङ्गोरिवाध्वगमनं दरिद्रस्येव कामितम् ।
दुर्योधनस्य लोभश्च समान्येतानि सञ्जय ॥ ८.६.१९ ॥
足の不自由な者の道行き、貧者の願望、それらと同じく、ドゥルヨーダナの貪欲も同じである、サンジャヤよ。
8.6.20
अन्यथा चिन्तितं कार्यमन्यथा तत्तु जायते ।
अहो नु बलवद्दैवं कालश्च दुरतिक्रमः ॥ ८.६.२० ॥
考えた事柄は別様になり、生じるものは別様になる。ああ、運命は強大であり、時は越え難い。
8.6.21
पलायमानः कृपणो दीनात्मा दीनपौरुषः ।
कच्चिद्विनिहतः सूत पुत्रो दुःशासनो मम ॥ ८.६.२१ ॥
逃げ惑い、卑しく、臆病な心と弱い男らしさを持つ私の息子ドゥフシャーサナは殺されたのか、御者よ？
8.6.22
कच्चिन्न दीनाचरितं कृतवांस्तात संयुगे ।
कच्चिन्न निहतः शूरा यथाऽन्ये क्षत्रियर्षभाः ॥ ८.६.२२ ॥
いとしい者よ、彼は戦いで卑劣な行いをしなかったか。他の武士の牡牛たちのように、英雄として殺されたのではないか。
8.6.23
युधिष्ठिरस्य वचनं मा युद्धमिति सर्वदा ।
दुर्योधनो नाभ्यगृह्णान्मूढः पथ्यमिवौषधम् ॥ ८.६.२३ ॥
愚かなドゥルヨーダナは、ユディシュティラの「戦いをするな」という言葉を決して受け入れなかった。病人が益ある薬を拒むように。
8.6.24
शतल्पे शयानेन भीष्मेण सुमहात्मना ।
पानीयं याचितः पार्थः सोविध्यन्मेदिनीतलम् ॥ ८.६.२४ ॥
矢の寝床に横たわる大いなる魂のビーシュマが、パールタ（アルジュナ）に水を求めたとき、彼は矢で大地の表面を射抜いた。
8.6.25
जलस्य धारां जनितां दृष्ट्वा पाण्डुसुतेन च ।
अब्रवीत्स महाबाहुस्तात संशाम्य पाण्डवैः ॥ ८.६.२५ ॥
パーンドゥの子が生み出した水の流れを見て、その大腕の者は言った。「息子よ、パーンダヴァたちと和解せよ」
8.6.26
प्रशमाद्वि भवेच्छान्तिर्मदन्तं युद्धमस्तु वः ।
भ्रातृभावेन पृथिवीं भुङ्क्ष्व पाण्डुसुतैः सह ॥ ८.६.२६ ॥
和らぎによってのみ平和は訪れる。戦いは私で終わらせよ。兄弟の情をもって、パーンドゥの子らと共に大地を享受せよ。
8.6.27
अकुर्वन्वचनं तस्य नूनं शोचति पुत्रकः ।
तदिदं समनुप्राप्त वचनं दीर्घदर्शिनः ॥ ८.६.२७ ॥
彼の言葉に従わなかったので、私の息子は必ず嘆いている。遠くを見通す者のその言葉が、今や我々に及んだのだ。
8.6.28
अहं तु निहतामात्यो हतपुत्रश्च सञ्जय ।
द्यूततः कृच्छ्रमापन्नो लूनपक्ष इव द्विजः ॥ ८.६.२८ ॥
サンジャヤよ、私は大臣を殺され、息子たちを殺され、賭博によって苦境に陥った。翼を切られた鳥のように。
8.6.29
यथा हि शकुनिं गृह्य छित्त्वा पक्षौ च सञ्जय ।
विसर्जयन्ति संहृष्टाः क्रीडमानाः कुमारकाः ॥ ८.६.२९ ॥
サンジャヤよ、遊ぶ少年たちが鳥を捕まえてその翼を切り、喜んで放すように。
8.6.30
लूनपक्षतया तस्य गमनं नोपपद्यते ।
तथाहमपि सम्प्राप्तो लूनपक्ष इव द्विजः ॥ ८.६.३० ॥
翼を切られては、飛ぶことはできない。同じように私も翼を切られた鳥の状態に陥った。
8.6.31
क्षीणः सर्वार्थहीनश्च निर्ज्ञातिर्बन्धुवर्जितः ।
कां दिशं प्रतिपत्स्यामि दीनः शत्रुवशं गतः ॥ ८.६.३१ ॥
衰え、あらゆる富と目的を失い、親族も縁者もなく、哀れにも敵の支配下に落ちた私は、どの方角へ向かえばよいのか。
8.6.32
इत्येवं धृतराष्ट्रोऽथ विलप्य बहुदुःखितः ।
प्रोवाच सञ्जयं भूयः सोकव्याकुलमानसः ॥ ८.६.३२ ॥
このように嘆き、深く悲しんだドリタラーシトラは、悲しみに心乱れて、再びサンジャヤに語った。
8.6.33
योऽजयत्सर्वकाम्भोजानम्बष्ठान्कैकयैः सह ।
गान्धारांश्च विदेहांश्च जित्वा कार्यार्थमाहवे ॥ ८.६.३३ ॥
ある目的のために戦いで、すべてのカンボージャ、カイケーヤと共にいるアンバシュタ、そしてガーンダーラとヴィデーハを征服した者。
8.6.34
दुर्योधनस्य वृद्ध्यर्थं योऽजयत्पृथिवीं प्रभुः ।
स जितः पाण्डवैः शूरैः समरे वाहुशालिभिः ॥ ८.६.३४ ॥
ドゥルヨーダナの繁栄のために大地を征服したその主は、戦いで強力な腕を持つ勇敢なパーンダヴァ兄弟に打ち負かされた。
8.6.35
तस्मिन्हते महेष्वासे कर्णे युधि किरीटिना ।
के वीराः पर्यतिष्ठन्त तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ८.६.३५ ॥
大弓手カルナが戦いで冠を戴くアルジュナに討たれたとき、その周りにどの英雄たちが立っていたのか。サンジャヤよ、それを私に語れ。
8.6.36
कच्चिन्नैकः परित्यक्तः पाण्डवैर्निहतो रणे ।
उक्तं त्वया पुरा तात यथा वीरो निपातितः ॥ ८.६.३६ ॥
もしや、彼はパーンダヴァたちに一人取り残され、戦いで殺されたのではないか。以前に語ったように、友よ、あの英雄はどのようにして倒れたのか。
8.6.37
भीष्ममप्रतियुध्यन्तं शिखम्डी सायकोत्तमैः ।
पातयामास समरे सर्वशस्त्रभृतां वरम् ॥ ८.६.३७ ॥
戦いで、抵抗しないビーシュマを、シカンディンは優れた矢で倒した。彼はすべての武器の使い手の中で最も優れていた。
8.6.38
तथा द्रौपदिना द्रोणो न्यस्तसर्वायुधो युधि ।
धर्मराजवचः श्रुत्वा अश्वत्थामा हतस्त्विति ॥ ८.६.३८ ॥
同じく、ドラウパディーの息子は、すべての武器を置いたドローナを戦いで殺した。ダルマ王の「アシュヴァッターマンは殺された」という言葉を聞いたのだ。
8.6.39
युक्तयोगो महेष्वासः शरैर्बहुभिराचितः ।
निहतः खङ्गमुद्यम्य धृष्टद्युम्नेन सञ्जय ॥ ८.६.३९ ॥
ヨーガに没入し、多くの矢に覆われた大弓の射手は、剣を振りかざしたドリシュタデュムナに殺された、サンジャヤよ。
8.6.40
अन्तरेण हतावेतौ छलेन च विशेषतः ।
अश्रौषमहमेतद्वै भीष्मद्रोणौ निपातितौ ॥ ८.६.४० ॥
この二人は隙を突かれ、とりわけ策略によって殺された。ビーシュマとドローナが倒されたと、私は確かに聞いた。
8.6.41
भीष्मद्रोणौ हि समरे न हन्याद्वज्रभृत्स्वयम् ।
न्यायेन युध्यन्समरे तद्वै सत्यं ब्रवीमि ते ॥ ८.६.४१ ॥
ビーシュマとドローナは、正々堂々と戦っていれば、金剛杵を持つ者自身でさえ戦場で殺すことはできなかっただろう。これが私がお前に語る真実だ。
8.6.42
कर्णं त्वस्यन्तमस्त्राणि दिव्यानि च बहूनि च ।
कथमिन्द्रोपमं वीरं मृत्युर्युद्वे समस्पृशत् ॥ ८.६.४२ ॥
しかし、神々の武器や数多の武器を放つインドラに等しい英雄カルナを、戦いで死はどうして捉えたのか?
8.6.43
यस्य विद्युत्प्रभां शक्तिं दिव्यां कनकभूषणाम् ।
प्रायच्छद्द्विषतां हन्त्रीं कुण्डलाभ्यां पुरन्दरः ॥ ८.६.४३ ॥
プランダラ（インドラ）が二つの耳飾りと引き換えに与えた、稲妻のように輝き黄金で飾られた、敵を討つ神聖な槍をもつ者。
8.6.44
यस्य सर्पमुखो दिव्यः शरः काञ्चनभूषणः ।
अशेत निशितः पत्री समरेष्वरिसूदनः ॥ ८.६.४४ ॥
蛇の頭をもつ、神聖で黄金に飾られた、鋭く羽根のついた矢が、戦いで敵を滅ぼすために備えられていた者。
8.6.45
भीष्मद्रोणमुखान्वीरान्योऽवमत्य महारथान् ।
जामदग्न्यान्महाघोरं ब्राह्ममस्त्रमशिक्षत ॥ ८.६.४५ ॥
ビーシュマやドローナを筆頭とする大戦車兵を軽んじ、ジャマダグニヤ（パラシュラーマ）から極めて恐ろしいブラフマーの武器を学んだ者。
8.6.46
यश्च द्रोणमुखान्दृष्ट्वा विमुखानर्दिताञ्शरैः ।
सौभद्रस्य महाबाहुर्व्यधमत्कार्मुकं शितैः ॥ ८.६.४६ ॥
ドローナらが矢に苦しめられ背を向けるのを見て、その大腕の者は鋭い矢でサウバドラ（アビマンユ）の弓を折った。
8.6.47
यश्च नागायुतप्राणां वज्ररंहसमच्युतम् ।
विरथं सहसा कृत्वा भीमसेनमपाहसत् ॥ ८.६.४७ ॥
万頭の象の力と雷霆の速さをもつ不滅のビーマセーナを、にわかに戦車を失わせ、嘲笑した者。
8.6.48
सहदेवं च निर्जित्य शरैः सन्नतपर्वभिः ।
कृपया विरथं कृत्वा नाहनद्धर्मचिन्तया ॥ ८.६.४८ ॥
サハデーヴァをも曲がった先端の矢で破り、戦車を失わせたが、哀れみと法への思いから、彼を打たなかった。
8.6.49
यश्च मायासहस्राणि विकुर्वाणं जयैषिणम् ।
घटोत्कचं राक्षसेन्द्रं शक्रशक्त्या निजघ्निवान् ॥ ८.६.४९ ॥
勝利を求め幾千もの幻術を繰り出した羅刹王ガトートカチャを、インドラの槍で打ち倒した者。
8.6.50
एवांश्च दिवसान्यस्य युद्धे भीतो धनञ्जयः ।
नागमद्द्वैरथं वीरः स कथं निहतो रणे ॥ ८.६.५० ॥
これほど長い日々、戦に怯えた丹那ジャヤは一騎討ちに来なかった。では、その勇士はどのように戦場で殺されたのか。
8.6.51
संशप्तकानां योधा ये आह्वयन्त सदाऽन्यतः ।
एतान्हत्वा हनिष्यामि पश्चाद्वैकर्तनं रणे ॥ ८.६.५१ ॥
常に別の方角から挑んできたサンシャプタカの戦士たち——「これらを倒した後で、戦場にてヴィカルタナの子を討とう」。
8.6.52
इति व्यपदिशन्पार्थो वर्जयन्सूतजं रणे ।
स कथं निहतो वीरः पार्थेन परवीरहा ॥ ८.६.५२ ॥
このように口実を設け、戦場で御者の子を避けたパールタ——では敵の勇士を倒すその英雄は、パールタによってどのように殺されたのか。
8.6.53
रथभह्गो न चेत्तस्य धनुर्वा न व्यशीर्यत ।
न चेदस्त्राणि नष्टानि स कथं निहतः परैः ॥ ८.६.५३ ॥
もし彼の戦車が壊されず、弓も折られず、武器も失われていなかったのなら、どうして敵に殺されたのか。
8.6.54
को हि शक्तो रणे कर्णं विधुन्वानं महद्धनुः ।
विमुञ्चन्तं शरान्घोरान्दिव्यान्यस्त्राणि चाहवे।
जेतुं पुरुषशार्दूलं शार्दूलमिव वेगिनम् ॥ ८.६.५४ ॥
大弓を振るい、恐ろしい矢と神兵器を放つ、虎のように速い人中の虎、カルナに戦場で勝てる者が誰かいるだろうか。
8.6.55
ध्रवं तस्य धनुश्छिन्नं रथो वाऽपि महीं गतः ।
अस्त्राणि वा प्रनष्टानि यथा शंससि मे हतम्।
न ह्यन्यदपि पश्यामि कारणं तस्य नाशने ॥ ८.६.५५ ॥
確かに彼の弓は折れ、戦車は地に倒れ、武器は失われたのだろう。あなたは彼が殺されたと言う。彼の滅びの他の原因は私には見えない。
8.6.56
न हिन्मि फल्गुनं यावत्तावत्पादौ न धावये ।
इति यस्य महाघोरं व्रतमासीन्महात्मनः ॥ ८.६.५६ ॥
パールグナを殺すまで、私は足を洗わない。あの偉大な魂の誓いはこれほど恐ろしいものであった。
8.6.57
यस्य भीतो रमे निद्रां धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
त्रयोदशसमा नित्यं नाभजत्पुरुषर्षभः ॥ ८.६.५७ ॥
その者を恐れて、法王ユディシュティラ、人中の雄は、十三年の間ずっと眠りを楽しめなかった。
8.6.58
यस्य वीर्यवतो वीर्यमुपाश्रित्य महात्मनः ।
मम पुत्रः सभां भार्यां पाण्डूनां नीतवान्बलात् ॥ ८.६.५८ ॥
その勇猛な偉大な魂の力に頼って、私の息子はパーンダヴァの妻を力ずくで集会の場へ連れて行った。
8.6.59
तत्रापि च सभामध्ये पाण्डवानां च पश्यताम् ।
दासभार्येति पाञ्चालीमब्रवीत्कुरुसन्निधौ ॥ ८.६.५९ ॥
そこでも集会の真ん中で、パーンダヴァたちが見ている中、クルの面前で、彼はパーンチャーリーを「奴隷の妻」と呼んだ。
8.6.60
न सन्ति तपयः कृष्णे सर्वे षण्डतिलैः समाः ।
उपतिष्ठस्व भर्तारमन्यं वा वरवर्णिनि ॥ ८.६.६० ॥
クリシュナーよ、彼らは皆、宦官やゴマ粒のようなもので役に立たない。美しい女よ、別の夫に仕えよ。
8.6.61
इत्येवं यः पुरा वाचो रूक्षाः संश्रावयन्रुषा ।
सभायां सूतजः कृष्णां स कथं निहतः परैः ॥ ८.६.६१ ॥
かつて集会で怒り、クリシュナーに厳しい言葉を浴びせた御者の子が、どうして敵に殺されたのか。
8.6.62
यदि भीष्मो रणश्लाघी द्रोणो वा युधि दुर्मदः ।
न हनिष्यति कौन्तेयान्पक्षपातात्सुयोधन।
सर्वानेव हनिष्यामि व्येतु ते मानसो ज्वरः ॥ ८.६.६२ ॥
戦に誇る毘濕摩、戦に酔う阿闍梨ドローナが偏愛からクンティーの息子たちを殺さないのなら、スヨーダナよ、私自身が彼らを皆殺しにしよう。お前の心の熱病は去るがよい。
8.6.63
किं करिष्यति गाण्डीवमक्षय्यौ च महेषुधी ।
स्निग्धचन्दनदिग्धस्य मच्छरस्याभिधावतः।
स नूनमृषभस्कन्धो ह्यर्जुनेन कथं हतः ॥ ८.६.६३ ॥
ガーンディーヴァ弓と尽きぬ二つの大きな矢筒は何をするのか。白檀の香油を塗り、牛のような肩をもち、蚊のように突進してきた彼は、どうしてアルジュナに殺されたのか。
8.6.64
यश्च गाण्डीवमुक्तानां स्पर्शमुग्रमचिन्तयन् ।
अपतिर्ह्यसि कृष्णेति ब्रुवन्पार्थानवैक्षत ॥ ८.६.६४ ॥
ガーンディーヴァ弓から放たれた猛烈な矢の触れることも気にかけず、『クリシュナーよ、お前には夫がいない』と言いながらプリター の息子たちを見つめていた者。
8.6.65
यस्य नासीद्भयं पार्थात्सपुत्रात्सजनार्दनात् ।
स्वबाहुबलमाश्रित्य मुहूर्तमपि सञ्जय ॥ ८.६.६५ ॥
サンジャヤよ、パールタにも、その息子たちにも、ジャナールダナにさえも恐れを抱かなかった者は、自らの腕の力を頼みとして、ほんの一瞬ですら。
8.6.66
तस्य नाऽहं वधं मन्ये देवैरपि सवासवैः ।
प्रतीपमभिघावद्भिः किं पुनस्तात पाण्डवैः ॥ ८.६.६६ ॥
彼の死は、インドラを含む神々が敵意をもって襲いかかってきても訪れるとは私は思わない。ましてや、パーンダヴァによってなど、我が子よ。
8.6.67
न हि ज्यां संसम्पृशानस्य तलत्रे वाऽपि गृह्णतः ।
पुमानाधिरथेः स्थातुं कश्चित्प्रमुखतोऽर्हति ॥ ८.६.६७ ॥
まことに、弓弦に触れ手に弓を握るアディラタの子の前に立ちうる人は誰もいない。
8.6.68
अपि स्यान्मेदिनी हीना सोमसूर्यप्रभांशुभिः ।
न वध- पुरुषेन्द्रस्य संयुगेष्वपलायिनः ॥ ८.६.६८ ॥
たとえ大地が日月の光を失うことがあろうとも、戦いで背を向けないこの人中の主が殺されることはないだろう。
8.6.69
येन मन्दः सहायेन भ्रात्रा दुःशासनेन च ।
वासुदेवस्य दुर्बुद्धिः प्रत्याख्यानमरोचत ॥ ८.६.६९ ॥
愚かで邪悪な心の持ち主は、弟のドゥフシャーサナの助けを得て、ヴァースデーヴァ（クリシュナ）の拒絶を喜んだ。
8.6.70
स नूनं वृषभस्कन्धं कर्णं दृष्ट्वा निपातितम् ।
दुःशासनं च निहतं मन्ये शोचति पुत्रकः ॥ ८.६.७० ॥
牡牛のような肩のカルナが倒れ、ドゥフシャーサナが殺されたのを見て、彼はきっと嘆いていると私は思う。
8.6.71
हतं वैकर्तनं दृष्ट्वा द्वैरथे सव्यसाचिना ।
जयतः पाण्डवान्दृष्ट्वा किंस्विद्दुर्योधनोऽब्रवीत् ॥ ८.६.७१ ॥
ヴァイカルタナ（カルナ）が一騎打ちでサヴィヤサーチン（アルジュナ）に殺され、パーンダヴァが勝利するのを見て、ドゥルヨーダナは何と言ったのか。
8.6.72
दुर्मर्षणं हतं दृष्ट्वा वृषसेनं च संयुगे ।
प्रभग्रं च बलं दृष्ट्वा वध्यमानं महारथैः ॥ ८.६.७२ ॥
ドゥルマルシャナが殺され、ヴリシャセーナも殺され、軍勢が潰走して大戦車兵に討たれるのを見て、（ドゥルヨーダナは何と言ったのか。）
8.6.73
पराङ्मुखांश्च राज्ञस्तु पलायनपरायणान् ।
विद्रुतान्रथिनो दृष्ट्वा मन्ये शोचति पुत्रकः ॥ ८.६.७३ ॥
王たちや戦車兵が背を向け、逃走に没頭し、散り散りになるのを見て、私は息子が嘆いているのだと思う。
8.6.74
अनेयश्चाभिमानी च दुर्बुद्धिरजितेन्द्रियः ।
हतोत्साहं बलं दृष्ट्वा किंस्विदुर्योधनोऽब्रवीत् ॥ ८.६.७४ ॥
従わず、傲慢で、愚かな心を持ち、感官を制御できないドゥルヨーダナは、意気の失われた軍を見てなんと言ったか。
8.6.75
स्वयं वैरं महत्कृत्वा वार्यमाणः सुहृद्गणैः ।
प्रधने हतभूयिष्ठैः किंस्विद्दुर्योधनोऽब्रवीत् ॥ ८.६.७५ ॥
自ら大きな敵意を生み、友人たちに止められたにもかかわらず、戦いで大半が討たれたとき、ドゥルヨーダナは何と言ったか。
8.6.76
भ्रातरं निहतं दृष्ट्वा भीमसेनेन संयुगे ।
रुधिरे पीयमाने च किंस्विद्द्रुर्योधनोऽब्रवीत् ॥ ८.६.७६ ॥
戦いでビーマセーナに殺された兄弟を見、血が飲まれているのを見て、ドゥルヨーダナは何と言ったか。
8.6.77
सह गान्धारराजेन सभायां यदभाषत ।
कर्णोऽर्जुनं रणे हन्ता हते तस्मिन्किमब्रवीत् ॥ ८.६.७७ ॥
ガーンダーラ王とともに集会で語られた、カルナは戦いでアルジュナを殺すという言葉。そのカルナが殺されたとき、彼は何と言ったか。
8.6.78
द्यूतं कृत्वा पुरा हृष्ठो वञ्चयित्वा च पाण्डवान् ।
शकुनिः सौबलस्तात हते कर्णे किमब्रवीत् ॥ ८.६.७८ ॥
かつて賭博に喜び、パーンダヴァたちを欺いた、スバラの子シャクニ。親愛なる者よ、カルナが殺されたとき、彼は何と言ったか。
8.6.79
कृतवर्मा महेष्वासः सात्वतानां महारथः ।
हतं वैकर्तनं दृष्ट्वा हार्दिक्यः किमभाषत ॥ ८.६.७९ ॥
ヴァイカルタナ（カルナ）が殺されたのを見て、サートヴァタ族の大弓手にして大戦車兵クリタヴァルマンは何と言ったか。
8.6.80
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या यस्य शिक्षामुपासते ।
धनुर्वेदं चिकीर्षन्तो द्रोणपुत्रस्य धीमतः ॥ ८.६.८० ॥
賢明なドローナの子（アシュヴァッターマン）の、弓術（ダヌルヴェーダ）を学ぼうと望んで、バラモン、クシャトリヤ、ヴァイシャが教えを受けた者。
8.6.81
युवा रूपेण सम्पन्नो दर्शनीयो महायशाः ।
अश्वत्थामा हते कर्णे किमभाषत सञ्जय ॥ ८.६.८१ ॥
若く、美しく、見る者を喜ばせ、大いなる名声を持つアシュヴァッターマンは、カルナが殺されたとき何と言ったのか、サンジャヤよ。
8.6.82
आचार्यो यो धनुर्वेदे गौतमो रथसत्तमः ।
कृपः शारद्वतस्तात हते कर्णे किमब्रवीत् ॥ ८.६.८२ ॥
弓術の師、ゴータマ族の出、戦車兵の中で最も優れたシャラドヴァットの子クリパよ、いとしい者よ、カルナが殺されたとき彼は何と言ったか。
8.6.83
मद्रराजो महेष्वासः शल्यः समितिशोभनः ।
दृष्ट्वा विनिहतं कर्णं सारथ्ये रथिनां वरः।
किमभाषत सौवीरो मद्राणामधिपो बली ॥ ८.६.८३ ॥
マドラ王、大弓手シャリヤ、戦場で輝き、戦車御者の中で最も優れ、カルナの御者であった者が、カルナの殺されたのを見て、ソーヴィーラとマドラの有力な主は何と言ったか。
8.6.84
दृष्ट्वा विनिहतं सर्वे योधा वारणदुर्जयाः ।
ये च केन राजानः पृथिव्यां योद्वुमागताः।
वैकर्तनं हतं दृष्टवा कान्यभाषन्त सञ्जय ॥ ८.६.८४ ॥
カルナが殺されたのを見て、象のように征服しがたい戦士たち、そして地上で戦うために来た王たちは、サンジャヤよ、ヴァイカルタナの子が殺されたのを見て何と言ったのか。
8.6.85
द्रोणे तु निहते वीरे रथव्याघ्रे नरर्षभे ।
के वा मुखमनीकानामासन्सञ्जय भागशः ॥ ८.६.८५ ॥
サンジャヤよ、英雄ドローナ、戦車兵の中の虎、人中の牡牛が殺された時、軍勢の先頭には誰が部隊ごとに立っていたのか。
8.6.86
मद्रराजः कथं शल्यो नियुक्तो रथिनां वरः ।
वैकर्तनस्य सारथ्ये तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ८.६.८६ ॥
サンジャヤよ、戦車兵の中の最上の者、マドラ国王シャリヤは、ヴィカルタナの子カルナの御者にどのように任命されたのか。それを私に語れ。
8.6.87
केऽरक्षन्दक्षिणं चक्रं सूतपुत्रस्य युध्यतः ।
वामं चक्रं ररक्षुर्वा के वा वीरस्य पृष्ठतः ॥ ८.६.८७ ॥
戦う御者の子の右の車輪を守ったのは誰か、左の車輪を守ったのは誰か。あるいは、その英雄の背後にいたのは誰か。
8.6.88
के कर्णं न जहुः शूराः के क्षुद्राः प्राद्रवंस्ततः ।
कथं च वः समेतानां हतः कर्णो महारथः ॥ ८.६.८८ ॥
カルナを見捨てなかった勇士は誰か、そのとき逃げた卑怯者は誰か。お前たちが皆集まっていたのに、大戦車兵カルナはどうして殺されたのか。
8.6.89
पाण्डवाश्च स्वयं शूराः प्रत्युदीयुर्महारथाः ।
सृजन्तः शरवर्षाणि वारिधारा इवाम्बुदाः ॥ ८.६.८९ ॥
パーンダヴァの兵士たち自身が勇敢な大戦車兵として進み出て、雲が水の流れを注ぐように、矢の雨を降らせた。
8.6.90
स च सर्पमुखो दिव्यो महेषुप्रवरस्तदा ।
व्यर्थः कथं समभवत्तन्ममाचक्ष्व स़ञ्जय ॥ ८.६.९० ॥
あの蛇の顔を持つ神聖な矢、大矢の中で最も優れたものは、その時どうして無益となったのか。サンジャヤよ、それを私に語れ。
8.6.91
मामकस्यास्य सैन्यस्य हतोत्सेधस्य सञ्जय ।
अवशेषं न पश्यामि ककुदे मृदिते सति ॥ ८.६.९१ ॥
サンジャヤよ、我が軍の高さは打ち倒された。こぶ（指揮者）が砕かれた今、残りは見えない。
8.6.92
तौ हि वीरौ महेष्वासौ मदर्थे त्यक्तजीवीतौ ।
भीष्मद्रोणौ हतौ श्रुत्वा को न्वर्थो जीवितेन मे ॥ ८.६.९२ ॥
私のために命を捨てた二人の英雄、大弓使いのビーシュマとドローナが殺されたと聞いて、私が生きることに何の意味があろうか。
8.6.93
पुनः पुनर्न मृष्यामि वधं कर्णस्य पाण्डवैः ।
यस्य बाह्वोर्बलं तुल्यं कुञ्जराणां शतं शतम् ॥ ८.६.९३ ॥
幾度も、パーンダヴァたちによるカルナの殺害を私は耐えられない。彼の腕の力は百頭百頭の象に等しいのだ。
8.6.94
द्रोणे हते च यद्वृत्तं कौरवाणां परैः सह ।
सङ्घामे नरवीराणां तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ८.६.९४ ॥
ドローナが殺された時、サンジャヤよ、戦いにおいてクル族の英雄たちが敵と共にどうなったのか、私に語れ。
8.6.95
यथा कर्णश्च कौन्तेयैः सह युद्धमयोजयत् ।
तथा च द्विषतां हन्ता रणे शान्तस्तदुच्यताम् ॥ ८.६.९५ ॥
カルナがクンティーの息子たちとどのように戦ったか、そして敵を殺したあの者が戦場でいかに静かに倒れたか、それを語ってほしい。