มหาภารตะ · อัธยายะ 8.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.6.1
श्रिया कुलेन यशसा तपसा च श्रुतेन च ।
त्वामद्य सन्तो मन्यन्ते ययातिमिव नाहुषम् ॥ ८.६.१ ॥
ด้วยโชค ตระกูล เกียรติ ตบะ และความรู้ วันนี้คนดีทั้งหลายถือว่าท่านเปรียบเหมือนยยาติ บุตรของนหุษ
8.6.2
श्रुते महर्षिप्रतिमः कृतकृत्योऽसि पार्थिव ।
पर्यवस्थापयात्मानं मा विषादे मनः कृथाः ॥ ८.६.२ ॥
ข้าแต่พระราชา ในสิ่งที่ได้สดับมา ท่านเปรียบเหมือนมหาฤๅษี และกิจของท่านสำเร็จแล้ว จงตั้งตนให้มั่นคง อย่าให้จิตจมลงในความสิ้นหวัง
8.6.3
दैवमेव परं मन्ये धिक्पौरुषमनर्थकम् ।
यत्र सालप्रतीकाशः कर्णोऽहन्यत संयुगे ॥ ८.६.३ ॥
ข้าพเจ้าถือว่าโชคชะตาเท่านั้นสูงสุด น่าอับอายแก่ความพยายามของมนุษย์ที่ไร้ประโยชน์ เมื่อกรรณะผู้เปรียบเหมือนต้นสาละถูกฆ่าตายในการรบ
8.6.4
हत्वा युधिष्ठिरानीकं पाञ्चालानां रथव्रजान् ।
प्रताप्य शरवर्षेण दिशः सर्वा महारथः ॥ ८.६.४ ॥
รถศึกผู้ยิ่งใหญ่ผู้นั้นได้สังหารกองทัพของยุธิษฐิระและกองรถของชาวปาญจาละ แล้วแผดเผาทุกทิศด้วยห่าฝนแห่งลูกศร
8.6.5
मोहियित्वा रणे पार्थान्वज्नहस्त इवासुरान् ।
स कथं निहतः शेते वायुरुग्ण इव द्रुमः ॥ ८.६.५ ॥
ผู้ที่ทำให้พระปารถะทั้งหลายสับสนในการรบ ดุจพระอินทร์ผู้ถือสายฟ้าทำให้อสูรสับสน บัดนี้เขาถูกฆ่าตายนอนอยู่ได้อย่างไร เหมือนต้นไม้ที่ลมพัดหัก
8.6.6
शोकस्यान्तं न पश्यामि पारं जलनिधेरिव ।
चिन्ता मे वर्धतेऽतीव मुमूर्षा चापि जायते ॥ ८.६.६ ॥
ข้าพเจ้าไม่เห็นจุดจบของความโศก ดุจไม่เห็นฝั่งไกลของมหาสมุทร ความกังวลของข้าพเจ้าเพิ่มพูนยิ่งนัก และความปรารถนาจะตายก็เกิดขึ้นในใจด้วย
8.6.7
कर्णस्य निधनं श्रुत्वा विजयं फल्गुनस्य च ।
अश्रद्धेयमहं मन्ये वधं कर्णस्य सञ्जय ॥ ८.६.७ ॥
ข้าแต่สัญชัย เมื่อได้ฟังข่าวการตายของกรรณะและชัยชนะของพระฟัลคุนะ (อรชุน) ข้าพเจ้าถือว่าการสังหารกรรณะเป็นเรื่องเชื่อไม่ได้
8.6.8
वज्रसारमिदं नूनं हृदयं दुर्भिदं मम ।
यच्छ्रुत्वा पुरुषव्याघ्रं हतं कर्णं न दीर्यते ॥ ८.६.८ ॥
ใจของข้าพเจ้าคงแข็งดุจแก่นสายฟ้าเป็นแน่ จึงไม่แตกสลายเมื่อได้ยินว่าบุรุษผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ คือกรรณะ ถูกฆ่าตายแล้ว
8.6.9
आर्युर्नूनं सुदीर्घं मे विहितं दैवतैः पुरा ।
यत्र कर्णं हतं श्रुत्वा जीवामीह सुदुःखितः ॥ ८.६.९ ॥
ข้อนี้คงเป็นเพราะเทพเจ้าได้กำหนดอายุอันยืนยาวให้ข้าพเจ้าไว้แต่กาลก่อน ข้าพเจ้าจึงยังมีชีวิตอยู่ที่นี่ทั้งที่โศกเศร้าอย่างยิ่ง เมื่อได้ยินว่ากรรณะถูกฆ่าตายแล้ว
8.6.10
धिग्जीवितमिदं चैव सुहृद्वीनस्य सञ्जय ।
अद्य चाहं दशामेतां गतः सञ्जय गर्हिताम्।
कृपणं वर्तयिष्यामि शोच्यः सर्वस्य मन्दधीः ॥ ८.६.१० ॥
ข้าแต่สัญชัย ชีวิตนี้น่าสาปแช่ง เมื่อต้องพรากจากมิตรสหาย วันนี้ข้าพเจ้าตกอยู่ในสภาพอันน่าตำหนินี้ ข้าพเจ้าจะดำรงชีวิตอย่างน่าสงสาร เป็นที่น่าสมเพชของทุกคน ผู้มีปัญญาทึบเช่นข้าพเจ้า
8.6.11
अहमेव पुरा भूत्वा सर्वलोकस्य सत्कृतः ।
परिभूतः कथं सूत परैः शक्ष्यामि जीवितुम् ॥ ८.६.११ ॥
ข้าแต่สารถี ข้าพเจ้าผู้เคยได้รับการยกย่องจากโลกทั้งสิ้นมาแต่ก่อน บัดนี้ถูกผู้อื่นดูหมิ่น จะมีชีวิตอยู่ได้อย่างไร
8.6.12
दुःखाद्दुःखतरं भन्ये प्राप्तवानस्मि सञ्जय ।
भीष्मद्रोणवधेनैव कर्णस्य च महात्मनः ॥ ८.६.१२ ॥
ข้าแต่สัญชัย ข้าพเจ้าคิดว่าข้าพเจ้าได้มาถึงทุกข์ที่ยิ่งกว่าทุกข์ เพราะการสิ้นชีวิตของภีษมะและโทรณะ และของกรรณะผู้มีจิตใจสูงส่ง
8.6.13
नावशेषं प्रपश्यामि सूतपुत्रे हते युधि ।
सहि पारं महानासीत्पुत्राणां मम सञ्जय ॥ ८.६.१३ ॥
ข้าแต่สัญชัย ข้าพเจ้าไม่เห็นสิ่งใดเหลืออยู่ เมื่อบุตรของสารถีถูกฆ่าตายในการรบ เขาเป็นฝั่งอันยิ่งใหญ่ของบุตรทั้งหลายของข้าพเจ้า
8.6.14
युद्धे हि निहतः शूरो विसृजन्सायकान्बहून् ।
को हि मे जीवितेनार्थस्तमृते पुरुषर्षभम् ॥ ८.६.१४ ॥
ในการรบ วีรบุรุษผู้ยิงลูกศรไปมากมายนั้นถูกฆ่าตายแล้ว ไร้บุรุษผู้เป็นดั่งวัวในหมู่มนุษย์นั้น ชีวิตนี้จะมีความหมายอะไรแก่ข้าพเจ้าเล่า
8.6.15
रथादाधिरथिर्नूनं न्यपतत्सायकार्दितः ।
पर्वतस्येव शिखरं व ज्रपाताद्विदारितम् ॥ ८.६.१५ ॥
บุตรของสารถีคงจะตกลงจากรถแน่แท้ ถูกลูกศรทิ่มแทงจนทรมาน ดุจยอดเขาที่ถูกสายฟ้าฟาดแตกกระจาย
8.6.16
स शेते पृथिवीं नूनं शोभयन्रुधिरोक्षितः ।
मातङ्ग इव मत्तेन मताङ्गेन निपातितः ॥ ८.६.१६ ॥
เขานอนอยู่บนพื้นดิน คงจะทำให้แผ่นดินงดงามขึ้น โชกเลือดไปทั้งตัว ดุจช้างตกมันที่ถูกช้างตกมันอีกตัวหนึ่งทิ่มแทงล้มลง
8.6.17
यो बलं धार्तराष्ट्राणां पाण्डवानां यतो भयम् ।
सोऽर्जुनेन हतः कर्णः प्रतिमानं धनुष्मताम् ॥ ८.६.१७ ॥
กรรณะผู้เป็นกำลังของบุตรของธฤตราษฎร์ และเป็นที่มาของความกลัวของปาณฑพ เป็นมาตรฐานของนักธนู ถูกอรชุนสังหารแล้ว
8.6.18
स हि वीरो महेष्वासो मित्राणामभयङ्करः ।
शेते विनिहतो वीरः शक्रेणेव पुरा बलः ॥ ८.६.१८ ॥
วีรบุรุษผู้เป็นนักธนูยิ่งใหญ่ ผู้นำความไม่กลัวมาสู่มิตรทั้งหลายนั้น บัดนี้ถูกฆ่าตายนอนอยู่ ดุจพละถูกพระอินทร์ฆ่าแต่กาลก่อน
8.6.19
पङ्गोरिवाध्वगमनं दरिद्रस्येव कामितम् ।
दुर्योधनस्य लोभश्च समान्येतानि सञ्जय ॥ ८.६.१९ ॥
การเดินทางของคนง่อยไปตามถนน และความปรารถนาของคนยากจน ข้าแต่สัญชัย สิ่งเหล่านี้เหมือนกันฉันใด ความโลภของทุรโยธน์ก็เหมือนกันฉันนั้น
8.6.20
अन्यथा चिन्तितं कार्यमन्यथा तत्तु जायते ।
अहो नु बलवद्दैवं कालश्च दुरतिक्रमः ॥ ८.६.२० ॥
กิจที่คิดไว้อย่างหนึ่ง กลับเกิดขึ้นเป็นอีกอย่างหนึ่ง ว่าไปแล้วโชคชะตาช่างมีอำนาจ และกาลเวลาก็ยากที่จะล่วงพ้นได้
8.6.21
पलायमानः कृपणो दीनात्मा दीनपौरुषः ।
कच्चिद्विनिहतः सूत पुत्रो दुःशासनो मम ॥ ८.६.२१ ॥
ท่านสารถี บุตรของข้าพเจ้า ทุรศาสนะ ถูกสังหารแล้วหรือไม่ เขาหนีไปด้วยความขลาดกลัว มีจิตใจต่ำช้าและขาดความเข้มแข็งของชายชาตรีใช่หรือไม่
8.6.22
कच्चिन्न दीनाचरितं कृतवांस्तात संयुगे ।
कच्चिन्न निहतः शूरा यथाऽन्ये क्षत्रियर्षभाः ॥ ८.६.२२ ॥
ลูกรัก ในการรบเขาได้กระทำการอันต่ำช้าไปบ้างหรือไม่ เขาถูกสังหารอย่างวีรบุรุษ เหมือนวีรบุรุษอื่นๆ ผู้เป็นดังโคผู้เลิศในหมู่นักรบหรือไม่
8.6.23
युधिष्ठिरस्य वचनं मा युद्धमिति सर्वदा ।
दुर्योधनो नाभ्यगृह्णान्मूढः पथ्यमिवौषधम् ॥ ८.६.२३ ॥
ทุรโยธน์ผู้โง่เขลาไม่เคยยอมรับถ้อยคำของยุธิษฐิระที่ว่า อย่าทำสงคราม เปรียบเหมือนคนป่วยที่ไม่ยอมรับยาที่เป็นประโยชน์
8.6.24
शतल्पे शयानेन भीष्मेण सुमहात्मना ।
पानीयं याचितः पार्थः सोविध्यन्मेदिनीतलम् ॥ ८.६.२४ ॥
เมื่อภีษมะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ นอนอยู่บนเตียงลูกศร ขอน้ำจากปารถะ ท่านก็ใช้ลูกศรแทงลงไปที่พื้นผิวของแผ่นดิน
8.6.25
जलस्य धारां जनितां दृष्ट्वा पाण्डुसुतेन च ।
अब्रवीत्स महाबाहुस्तात संशाम्य पाण्डवैः ॥ ८.६.२५ ॥
เมื่อเห็นสายน้ำที่พุ่งขึ้นมาเพราะบุตรของปาณฑุ ผู้มีแขนทรงพลังนั้นได้กล่าวว่า ลูกรัก จงทำสันติกับปาณฑพเถิด
8.6.26
प्रशमाद्वि भवेच्छान्तिर्मदन्तं युद्धमस्तु वः ।
भ्रातृभावेन पृथिवीं भुङ्क्ष्व पाण्डुसुतैः सह ॥ ८.६.२६ ॥
สันติย่อมเกิดขึ้นได้ก็ด้วยการสงบจิตเท่านั้น ขอให้สงครามนี้จบลงที่ข้าพเจ้าเถิด จงร่วมกับบุตรของปาณฑุครอบครองแผ่นดินนี้ด้วยจิตใจแห่งภราดรภาพ
8.6.27
अकुर्वन्वचनं तस्य नूनं शोचति पुत्रकः ।
तदिदं समनुप्राप्त वचनं दीर्घदर्शिनः ॥ ८.६.२७ ॥
เพราะไม่ได้ทำตามถ้อยคำของท่าน บุตรของข้าพเจ้าจึงกำลังโศกเศร้าอยู่แน่แท้ ถ้อยคำของผู้มองการณ์ไกลนั้นได้มาถึงพวกเราแล้วในบัดนี้
8.6.28
अहं तु निहतामात्यो हतपुत्रश्च सञ्जय ।
द्यूततः कृच्छ्रमापन्नो लूनपक्ष इव द्विजः ॥ ८.६.२८ ॥
สัญชัย ส่วนข้าพเจ้า เสนาอำมาตย์ของข้าพเจ้าถูกสังหารแล้ว บุตรของข้าพเจ้าก็ถูกสังหารแล้ว เพราะการเล่นพนัน ข้าพเจ้าจึงตกอยู่ในความทุกข์ยาก เปรียบเหมือนนกที่ถูกตัดปีก
8.6.29
यथा हि शकुनिं गृह्य छित्त्वा पक्षौ च सञ्जय ।
विसर्जयन्ति संहृष्टाः क्रीडमानाः कुमारकाः ॥ ८.६.२९ ॥
สัญชัย เปรียบเหมือนเด็กๆ ที่กำลังเล่นสนุก จับนกไว้ ตัดปีกของมัน แล้วปล่อยไปด้วยความยินดี
8.6.30
लूनपक्षतया तस्य गमनं नोपपद्यते ।
तथाहमपि सम्प्राप्तो लूनपक्ष इव द्विजः ॥ ८.६.३० ॥
เมื่อปีกถูกตัด การบินของมันย่อมเป็นไปไม่ได้ ข้าพเจ้าก็เช่นกัน บัดนี้ได้มาสู่สภาพของนกที่ถูกตัดปีกแล้ว
8.6.31
क्षीणः सर्वार्थहीनश्च निर्ज्ञातिर्बन्धुवर्जितः ।
कां दिशं प्रतिपत्स्यामि दीनः शत्रुवशं गतः ॥ ८.६.३१ ॥
ข้าพเจ้าอ่อนแอ สูญสิ้นทรัพย์สมบัติและจุดหมายทั้งปวง ปราศจากญาติพี่น้อง ถูกตัดขาดจากสายสัมพันธ์ทั้งปวง ผู้น่าสงสาร ตกอยู่ใต้อำนาจของศัตรู ข้าพเจ้าจะไปสู่ทิศใดเล่า
8.6.32
इत्येवं धृतराष्ट्रोऽथ विलप्य बहुदुःखितः ।
प्रोवाच सञ्जयं भूयः सोकव्याकुलमानसः ॥ ८.६.३२ ॥
ธฤตราษฎร์ผู้ทุกข์ระทมอย่างยิ่ง เมื่อคร่ำครวญดังนี้แล้ว จิตใจสับสนด้วยความโศก จึงกล่าวกับสัญชัยอีกครั้ง
8.6.33
योऽजयत्सर्वकाम्भोजानम्बष्ठान्कैकयैः सह ।
गान्धारांश्च विदेहांश्च जित्वा कार्यार्थमाहवे ॥ ८.६.३३ ॥
ผู้ที่เคยพิชิตกัมโพชทั้งปวง อัมพัษฐะทั้งหลาย พร้อมด้วยไกเกยะ คันธาระ และวิเทหะ ได้เพื่อจุดหมายในการรบ
8.6.34
दुर्योधनस्य वृद्ध्यर्थं योऽजयत्पृथिवीं प्रभुः ।
स जितः पाण्डवैः शूरैः समरे वाहुशालिभिः ॥ ८.६.३४ ॥
ผู้เป็นใหญ่ผู้เคยพิชิตแผ่นดินเพื่อเพิ่มพูนอำนาจของทุรโยธน์ ได้พ่ายแพ้ในสงครามต่อปาณฑพผู้กล้าหาญ มีแขนแข็งแรง
8.6.35
तस्मिन्हते महेष्वासे कर्णे युधि किरीटिना ।
के वीराः पर्यतिष्ठन्त तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ८.६.३५ ॥
เมื่อกรรณะผู้เป็นนักธนูผู้ยิ่งใหญ่ถูกอรชุนผู้สวมมงกุฎสังหารในการรบ มีวีรบุรุษใดยืนล้อมรอบเขาอยู่บ้าง สัญชัย จงบอกข้าพเจ้าเรื่องนั้นเถิด
8.6.36
कच्चिन्नैकः परित्यक्तः पाण्डवैर्निहतो रणे ।
उक्तं त्वया पुरा तात यथा वीरो निपातितः ॥ ८.६.३६ ॥
เขาถูกทิ้งไว้เพียงลำพัง แล้วถูกปาณฑพสังหารในสนามรบมิใช่หรือ ลูกรัก ดังที่ท่านเคยกล่าวไว้ก่อนหน้านี้ วีรบุรุษนั้นถูกล้มลงอย่างไร
8.6.37
भीष्ममप्रतियुध्यन्तं शिखम्डी सायकोत्तमैः ।
पातयामास समरे सर्वशस्त्रभृतां वरम् ॥ ८.६.३७ ॥
ในการรบ ศิขัณฑีใช้ลูกศรอันเลิศ ล้มภีษมะซึ่งมิได้ต่อสู้ตอบ ท่านผู้เป็นเลิศกว่าบรรดาผู้ถือศัสตราทั้งปวง
8.6.38
तथा द्रौपदिना द्रोणो न्यस्तसर्वायुधो युधि ।
धर्मराजवचः श्रुत्वा अश्वत्थामा हतस्त्विति ॥ ८.६.३८ ॥
ในทำนองเดียวกัน โทรณะถูกสังหารในการรบโดยบุตรของเทราปที เมื่อวางอาวุธทั้งปวงลงแล้ว โดยได้ฟังถ้อยคำของพระราชาแห่งธรรมว่า อัศวัตถามาถูกฆ่าแล้ว
8.6.39
युक्तयोगो महेष्वासः शरैर्बहुभिराचितः ।
निहतः खङ्गमुद्यम्य धृष्टद्युम्नेन सञ्जय ॥ ८.६.३९ ॥
สัญชัย นักธนูผู้ยิ่งใหญ่ผู้ประกอบด้วยโยคะ ถูกลูกศรมากมายปกคลุม ถูกธฤษฏทยุมนฟาดลงด้วยการยกดาบขึ้น
8.6.40
अन्तरेण हतावेतौ छलेन च विशेषतः ।
अश्रौषमहमेतद्वै भीष्मद्रोणौ निपातितौ ॥ ८.६.४० ॥
ทั้งสองท่านนี้ถูกสังหารโดยช่องว่าง และโดยเฉพาะด้วยการหลอกลวง ข้าพเจ้าได้ยินมาแน่แท้ว่าภีษมะและโทรณะถูกล้มลงแล้ว
8.6.41
भीष्मद्रोणौ हि समरे न हन्याद्वज्रभृत्स्वयम् ।
न्यायेन युध्यन्समरे तद्वै सत्यं ब्रवीमि ते ॥ ८.६.४१ ॥
ภีษมะและโทรณะ หากต่อสู้โดยชอบธรรมในสนามรบ แม้แต่ผู้ถือสายฟ้าเองก็คงมิอาจสังหารได้ นี่คือความจริงที่ข้าพเจ้ากล่าวแก่ท่าน
8.6.42
कर्णं त्वस्यन्तमस्त्राणि दिव्यानि च बहूनि च ।
कथमिन्द्रोपमं वीरं मृत्युर्युद्वे समस्पृशत् ॥ ८.६.४२ ॥
แต่กรรณะผู้เป็นวีรบุรุษเทียบเท่าพระอินทร์ ซึ่งยิงอาวุธทิพย์และอาวุธมากมายนั้น ความตายได้สัมผัสเขาในการรบได้อย่างไรกัน
8.6.43
यस्य विद्युत्प्रभां शक्तिं दिव्यां कनकभूषणाम् ।
प्रायच्छद्द्विषतां हन्त्रीं कुण्डलाभ्यां पुरन्दरः ॥ ८.६.४३ ॥
พระปุรันทระได้ประทานหอกทิพย์แก่เขา แลดุจสายฟ้า ประดับด้วยทองคำ เป็นผู้สังหารศัตรู แลกกับตุ้มหูทั้งสองของเขา
8.6.44
यस्य सर्पमुखो दिव्यः शरः काञ्चनभूषणः ।
अशेत निशितः पत्री समरेष्वरिसूदनः ॥ ८.६.४४ ॥
ลูกศรทิพย์ของเขามีหัวเป็นงู ประดับด้วยทองคำ คมกล้า มีขนนก ย่อมพร้อมอยู่ในการรบเพื่อทำลายศัตรู
8.6.45
भीष्मद्रोणमुखान्वीरान्योऽवमत्य महारथान् ।
जामदग्न्यान्महाघोरं ब्राह्ममस्त्रमशिक्षत ॥ ८.६.४५ ॥
ผู้ที่ดูหมิ่นบรรดานักรบผู้ยิ่งใหญ่ มีภีษมะและโทรณะเป็นหัวหน้า แล้วเรียนพรหมาสตร์อันน่าสะพรึงกลัวยิ่งจากชามทัคนยะ
8.6.46
यश्च द्रोणमुखान्दृष्ट्वा विमुखानर्दिताञ्शरैः ।
सौभद्रस्य महाबाहुर्व्यधमत्कार्मुकं शितैः ॥ ८.६.४६ ॥
และผู้ที่เห็นโทรณะและคนอื่นๆ หันหลังให้และถูกลูกศรทรมาน จึงหักคันธนูของบุตรแห่งสุภัทรา ด้วยลูกศรคมกล้า ผู้มีแขนทรงพลังนั้น
8.6.47
यश्च नागायुतप्राणां वज्ररंहसमच्युतम् ।
विरथं सहसा कृत्वा भीमसेनमपाहसत् ॥ ८.६.४७ ॥
และผู้ที่ทำให้ภีมเสนผู้ไม่เคยล้ม มีกำลังดุจช้างนับหมื่นและเร็วดุจสายฟ้า ต้องเสียรถรบอย่างฉับพลัน แล้วเยาะเย้ยเขา
8.6.48
सहदेवं च निर्जित्य शरैः सन्नतपर्वभिः ।
कृपया विरथं कृत्वा नाहनद्धर्मचिन्तया ॥ ८.६.४८ ॥
และผู้ที่เอาชนะสหเทวะด้วยลูกศรปลายโค้ง ทำให้เขาเสียรถรบ แต่ด้วยความเมตตาและตระหนักในธรรม จึงมิได้ฟันเขา
8.6.49
यश्च मायासहस्राणि विकुर्वाणं जयैषिणम् ।
घटोत्कचं राक्षसेन्द्रं शक्रशक्त्या निजघ्निवान् ॥ ८.६.४९ ॥
ผู้ที่สังหารฆฏอุตกจะ ผู้เป็นเจ้าแห่งรากษส ซึ่งสร้างมายาหลายพันอย่างด้วยความปรารถนาจะชนะ ด้วยหอกของพระอินทร์
8.6.50
एवांश्च दिवसान्यस्य युद्धे भीतो धनञ्जयः ।
नागमद्द्वैरथं वीरः स कथं निहतो रणे ॥ ८.६.५० ॥
ธนัญชัยผู้หวาดกลัวในสนามรบมาหลายวันเช่นนี้ มิได้เข้ามาเผชิญหน้าเพื่อประลองตัวต่อตัว แล้วเหตุใดวีรบุรุษผู้นั้นจึงถูกสังหารในสนามรบเล่า
8.6.51
संशप्तकानां योधा ये आह्वयन्त सदाऽन्यतः ।
एतान्हत्वा हनिष्यामि पश्चाद्वैकर्तनं रणे ॥ ८.६.५१ ॥
บรรดานักรบแห่งสังศัปตกะผู้ท้าทายจากอีกฝั่งอยู่เสมอ ว่า 'เมื่อสังหารเหล่านี้แล้ว ภายหลังข้าจะสังหารบุตรแห่งวิกรรตนะในสนามรบ'
8.6.52
इति व्यपदिशन्पार्थो वर्जयन्सूतजं रणे ।
स कथं निहतो वीरः पार्थेन परवीरहा ॥ ८.६.५२ ॥
อรชุนผู้กล่าวอ้างเช่นนั้นและหลีกเลี่ยงบุตรแห่งสารถีในสนามรบ วีรบุรุษผู้สังหารวีรบุรุษของศัตรูนั้น เหตุใดจึงถูกปารถสังหารได้เล่า
8.6.53
रथभह्गो न चेत्तस्य धनुर्वा न व्यशीर्यत ।
न चेदस्त्राणि नष्टानि स कथं निहतः परैः ॥ ८.६.५३ ॥
หากรถรบของเขามิได้แตก คันธนูมิได้หัก และอาวุธของเขามิได้สูญหาย เขาจะถูกศัตรูสังหารได้อย่างไร
8.6.54
को हि शक्तो रणे कर्णं विधुन्वानं महद्धनुः ।
विमुञ्चन्तं शरान्घोरान्दिव्यान्यस्त्राणि चाहवे।
जेतुं पुरुषशार्दूलं शार्दूलमिव वेगिनम् ॥ ८.६.५४ ॥
ใครเล่าจะสามารถชนะกรรณะในสนามรบได้ ผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ ว่องไวดุจเสือ ผู้สั่นคันธนูอันยิ่งใหญ่ ยิงลูกศรอันน่าสะพรึงและอาวุธทิพย์ในสนามรบ
8.6.55
ध्रवं तस्य धनुश्छिन्नं रथो वाऽपि महीं गतः ।
अस्त्राणि वा प्रनष्टानि यथा शंससि मे हतम्।
न ह्यन्यदपि पश्यामि कारणं तस्य नाशने ॥ ८.६.५५ ॥
แน่แท้ คันธนูของเขาคงหักแล้ว หรือรถรบของเขาคงตกลงสู่พื้นดิน หรืออาวุธของเขาคงสูญสิ้น ดังที่ท่านกล่าวว่าเขาถูกสังหาร ข้าพเจ้ามิเห็นเหตุอื่นใดที่ทำให้เขาพินาศ
8.6.56
न हिन्मि फल्गुनं यावत्तावत्पादौ न धावये ।
इति यस्य महाघोरं व्रतमासीन्महात्मनः ॥ ८.६.५६ ॥
ตราบใดที่ข้ายังมิได้สังหารฟาลคุนะ ข้าจะยังไม่ล้างเท้า นั่นคือคำปฏิญาณอันน่าสะพรึงกลัวยิ่งของผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ผู้นั้น
8.6.57
यस्य भीतो रमे निद्रां धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
त्रयोदशसमा नित्यं नाभजत्पुरुषर्षभः ॥ ८.६.५७ ॥
เพราะความหวาดกลัวผู้นั้น พระยุธิษฐิระ ท้าวธรรมราช ผู้เป็นยอดแห่งบุรุษ มิได้มีการนอนหลับอย่างสงบเลยตลอดสิบสามปี
8.6.58
यस्य वीर्यवतो वीर्यमुपाश्रित्य महात्मनः ।
मम पुत्रः सभां भार्यां पाण्डूनां नीतवान्बलात् ॥ ८.६.५८ ॥
อาศัยอำนาจของผู้มีกำลังและจิตใจยิ่งใหญ่ผู้นั้น บุตรของข้าได้นำภรรยาของบรรดาปาณฑพไปยังท้องพระโรงโดยใช้กำลังบังคับ
8.6.59
तत्रापि च सभामध्ये पाण्डवानां च पश्यताम् ।
दासभार्येति पाञ्चालीमब्रवीत्कुरुसन्निधौ ॥ ८.६.५९ ॥
แม้ที่นั่น กลางท้องพระโรง ขณะที่บรรดาปาณฑพกำลังมองดู ต่อหน้าพวกกุรุ เขาได้เรียกพาญจาลีว่า 'ภรรยาของทาส'
8.6.60
न सन्ति तपयः कृष्णे सर्वे षण्डतिलैः समाः ।
उपतिष्ठस्व भर्तारमन्यं वा वरवर्णिनि ॥ ८.६.६० ॥
กฤษณา บรรดาคนเหล่านั้นล้วนไร้ประโยชน์ ทุกคนเหมือนขันทีและเมล็ดงา ผู้มีผิวงามเอ๋ย จงรับใช้สามีอีกคนเถิด
8.6.61
इत्येवं यः पुरा वाचो रूक्षाः संश्रावयन्रुषा ।
सभायां सूतजः कृष्णां स कथं निहतः परैः ॥ ८.६.६१ ॥
ผู้ที่เคยกล่าวถ้อยคำหยาบกระด้างต่อพระกฤษณาในที่ประชุมด้วยความโกรธ บุตรของสารถีผู้นั้นเหตุใดจึงถูกปลงชีวิตโดยศัตรู
8.6.62
यदि भीष्मो रणश्लाघी द्रोणो वा युधि दुर्मदः ।
न हनिष्यति कौन्तेयान्पक्षपातात्सुयोधन।
सर्वानेव हनिष्यामि व्येतु ते मानसो ज्वरः ॥ ८.६.६२ ॥
ดูก่อนสุโยธน์ หากภีษมะผู้ภาคภูมิในการรบ หรือโทรณะผู้มัวเมาในสงคราม จะไม่สังหารบุตรของกุนตีเพราะความลำเอียงไซร้ เราเองจะสังหารทั้งหมดนั้นเสีย ขอให้ไข้แห่งจิตของท่านจงสร่างไปเถิด
8.6.63
किं करिष्यति गाण्डीवमक्षय्यौ च महेषुधी ।
स्निग्धचन्दनदिग्धस्य मच्छरस्याभिधावतः।
स नूनमृषभस्कन्धो ह्यर्जुनेन कथं हतः ॥ ८.६.६३ ॥
คันธนูคาณฑีวะและแล่งศรสองใบที่ไม่มีวันหมดจะทำอะไรได้ ผู้ที่ทาด้วยจันทน์หอม ไหล่ดุจโคผู้ พุ่งเข้ามาดุจยุงตัวหนึ่ง เหตุใดจึงถูกอรชุนสังหารได้
8.6.64
यश्च गाण्डीवमुक्तानां स्पर्शमुग्रमचिन्तयन् ।
अपतिर्ह्यसि कृष्णेति ब्रुवन्पार्थानवैक्षत ॥ ८.६.६४ ॥
ผู้ที่ไม่ใส่ใจต่อการสัมผัสอันร้อนแรงของลูกศรที่ยิงจากคาณฑีวะ และมองดูบุตรของปฤถา พลางกล่าวว่า ดูก่อนกฤษณา นางไม่มีสามีเสียแล้ว
8.6.65
यस्य नासीद्भयं पार्थात्सपुत्रात्सजनार्दनात् ।
स्वबाहुबलमाश्रित्य मुहूर्तमपि सञ्जय ॥ ८.६.६५ ॥
ดูก่อนสัญชัย ผู้ที่ไม่เคยเกรงกลัวปารถะ พร้อมบุตรและพร้อมชนารทนะ ทั้งยังพึ่งพาพละกำลังแห่งแขนของตน แม้เพียงชั่วขณะหนึ่ง
8.6.66
तस्य नाऽहं वधं मन्ये देवैरपि सवासवैः ।
प्रतीपमभिघावद्भिः किं पुनस्तात पाण्डवैः ॥ ८.६.६६ ॥
เราไม่คิดว่าการสังหารเขาจะมาจากเหล่าเทพ แม้มีวาสวะอยู่ด้วยก็ตาม เมื่อพวกเขาพุ่งเข้าต่อสู้เขาด้วยความเป็นปรปักษ์ จะกล่าวไปไยถึงปาณฑพ ดูก่อนลูกรัก
8.6.67
न हि ज्यां संसम्पृशानस्य तलत्रे वाऽपि गृह्णतः ।
पुमानाधिरथेः स्थातुं कश्चित्प्रमुखतोऽर्हति ॥ ८.६.६७ ॥
แท้จริงไม่มีชายผู้ใดสามารถยืนต่อหน้าบุตรของอธิรถได้ ผู้ที่จับสายธนูและกุมคันธนูไว้ในมือ
8.6.68
अपि स्यान्मेदिनी हीना सोमसूर्यप्रभांशुभिः ।
न वध- पुरुषेन्द्रस्य संयुगेष्वपलायिनः ॥ ८.६.६८ ॥
แม้แผ่นดินอาจถูกพรากจากรัศมีแห่งจันทร์และสุริยะ การที่จะสังหารจอมคนผู้ไม่เคยหันหลังให้ในการรบนั้นย่อมเป็นไปไม่ได้
8.6.69
येन मन्दः सहायेन भ्रात्रा दुःशासनेन च ।
वासुदेवस्य दुर्बुद्धिः प्रत्याख्यानमरोचत ॥ ८.६.६९ ॥
ด้วยการช่วยเหลือของผู้นั้น ทั้งของพี่ชายคือทุศศาสนะผู้โง่เขลา ผู้มีจิตชั่วร้ายนั้นจึงพอใจที่จะปฏิเสธวาสุเทพ
8.6.70
स नूनं वृषभस्कन्धं कर्णं दृष्ट्वा निपातितम् ।
दुःशासनं च निहतं मन्ये शोचति पुत्रकः ॥ ८.६.७० ॥
เขาคงโศกเศร้าเป็นแน่ เมื่อเห็นกรรณะผู้ไหล่ดุจโคผู้ถูกล้มลง และทุศศาสนะถูกสังหาร เราคิดเช่นนั้น บุตรของเขากำลังโศกเศร้า
8.6.71
हतं वैकर्तनं दृष्ट्वा द्वैरथे सव्यसाचिना ।
जयतः पाण्डवान्दृष्ट्वा किंस्विद्दुर्योधनोऽब्रवीत् ॥ ८.६.७१ ॥
เมื่อเห็นบุตรของวิกรรตนะถูกสังหารในการดวลตัวต่อตัวโดยสัพยสาจิ และเห็นปาณฑพกำลังได้ชัยชนะ ทุรโยธน์จะได้กล่าวอย่างไรเล่า
8.6.72
दुर्मर्षणं हतं दृष्ट्वा वृषसेनं च संयुगे ।
प्रभग्रं च बलं दृष्ट्वा वध्यमानं महारथैः ॥ ८.६.७२ ॥
เมื่อเห็นทุรมรษณะถูกสังหาร และวฤษเสนาเช่นกัน และเห็นกองทัพแตกพ่ายถูกเหล่ารถศึกผู้ยิ่งใหญ่สังหาร ทุรโยธน์กล่าวว่าอย่างไร
8.6.73
पराङ्मुखांश्च राज्ञस्तु पलायनपरायणान् ।
विद्रुतान्रथिनो दृष्ट्वा मन्ये शोचति पुत्रकः ॥ ८.६.७३ ॥
เห็นบรรดากษัตริย์และนักรบบนรถหันหลังให้ มุ่งแต่จะหนีและแตกกระจัดกระจาย เราคิดว่าบุตรของเรากำลังโศกเศร้า
8.6.74
अनेयश्चाभिमानी च दुर्बुद्धिरजितेन्द्रियः ।
हतोत्साहं बलं दृष्ट्वा किंस्विदुर्योधनोऽब्रवीत् ॥ ८.६.७४ ॥
ทุรโยธน์ผู้ควบคุมไม่ได้ ถือตัว มีจิตชั่วร้าย และไม่ข่มอินทรีย์ เมื่อเห็นกองทัพที่ขวัญกำลังถูกทำลายสิ้น เขากล่าวอย่างไรหนอ
8.6.75
स्वयं वैरं महत्कृत्वा वार्यमाणः सुहृद्गणैः ।
प्रधने हतभूयिष्ठैः किंस्विद्दुर्योधनोऽब्रवीत् ॥ ८.६.७५ ॥
ทุรโยธน์ได้ก่อความเป็นศัตรูอันยิ่งใหญ่ด้วยตนเอง แม้มิตรสหายจะห้ามปราม และมิตรส่วนใหญ่ถูกสังหารในการรบ เขากล่าวอย่างไรหนอ
8.6.76
भ्रातरं निहतं दृष्ट्वा भीमसेनेन संयुगे ।
रुधिरे पीयमाने च किंस्विद्द्रुर्योधनोऽब्रवीत् ॥ ८.६.७६ ॥
เมื่อเห็นพี่ชายถูกภีมเสนสังหารในการรบ และโลหิตกำลังถูกดื่มกิน ทุรโยธน์กล่าวอย่างไรหนอ
8.6.77
सह गान्धारराजेन सभायां यदभाषत ।
कर्णोऽर्जुनं रणे हन्ता हते तस्मिन्किमब्रवीत् ॥ ८.६.७७ ॥
สิ่งที่กล่าวไว้ในที่ประชุม พร้อมกับพระราชาแห่งคันธาระ ว่ากรรณะจะสังหารอรชุนในการรบ เมื่อกรรณะนั้นถูกสังหารแล้ว เขากล่าวอะไร
8.6.78
द्यूतं कृत्वा पुरा हृष्ठो वञ्चयित्वा च पाण्डवान् ।
शकुनिः सौबलस्तात हते कर्णे किमब्रवीत् ॥ ८.६.७८ ॥
ดูก่อนลูกรัก ศกุนีบุตรของสุพล ผู้เคยยินดีในการเล่นพนันมาแต่ก่อน และหลอกลวงปาณฑพ เมื่อกรรณะถูกสังหาร เขากล่าวอย่างไร
8.6.79
कृतवर्मा महेष्वासः सात्वतानां महारथः ।
हतं वैकर्तनं दृष्ट्वा हार्दिक्यः किमभाषत ॥ ८.६.७९ ॥
เมื่อเห็นบุตรของวิกรรตนะถูกสังหาร หารทิกยะ กฤตวรมัน ผู้เป็นนักธนูผู้ยิ่งใหญ่และเป็นเหล่ารถศึกผู้ยิ่งใหญ่แห่งสาตวตะ กล่าวอย่างไร
8.6.80
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या यस्य शिक्षामुपासते ।
धनुर्वेदं चिकीर्षन्तो द्रोणपुत्रस्य धीमतः ॥ ८.६.८० ॥
ผู้ที่พราหมณ์ กษัตริย์ และแพศย์นั่งเรียนศิลปะจากบุตรของโทรณะผู้มีปัญญา ผู้ปรารถนาจะเรียนศาสตร์แห่งการยิงธนู
8.6.81
युवा रूपेण सम्पन्नो दर्शनीयो महायशाः ।
अश्वत्थामा हते कर्णे किमभाषत सञ्जय ॥ ८.६.८१ ॥
อัศวัตถามา ผู้หนุ่ม รูปงาม น่าชม และมีเกียรติยศยิ่งใหญ่ เมื่อกรรณะถูกสังหารแล้ว อัศวัตถามากล่าวอย่างไร โอ สัญชัย
8.6.82
आचार्यो यो धनुर्वेदे गौतमो रथसत्तमः ।
कृपः शारद्वतस्तात हते कर्णे किमब्रवीत् ॥ ८.६.८२ ॥
กฤปะ อาจารย์แห่งศาสตร์การยิงธนู สืบตระกูลโคตมะ บุตรของศารทวัต ผู้เลิศในหมู่นักรบรถศึก ลูกรัก เมื่อกรรณะถูกสังหาร ท่านกล่าวอย่างไร
8.6.83
मद्रराजो महेष्वासः शल्यः समितिशोभनः ।
दृष्ट्वा विनिहतं कर्णं सारथ्ये रथिनां वरः।
किमभाषत सौवीरो मद्राणामधिपो बली ॥ ८.६.८३ ॥
พระเจ้าแผ่นดินมัทร ศัลยะ นักยิงธนูผู้ยิ่งใหญ่ ผู้รุ่งโรจน์ในการรบ ผู้เลิศในหมู่นักรบรถศึก ผู้เคยเป็นสารถีของกรรณะ เมื่อเห็นกรรณะถูกสังหาร ท่านผู้เป็นใหญ่แห่งเมืองเสาวีระและมัทร ผู้ทรงพลัง กล่าวอย่างไร
8.6.84
दृष्ट्वा विनिहतं सर्वे योधा वारणदुर्जयाः ।
ये च केन राजानः पृथिव्यां योद्वुमागताः।
वैकर्तनं हतं दृष्टवा कान्यभाषन्त सञ्जय ॥ ८.६.८४ ॥
เมื่อเห็นกรรณะถูกสังหาร นักรบทั้งปวงซึ่งไม่อาจพิชิตได้ดุจช้าง และกษัตริย์ทั้งหลายที่มาสู่แผ่นดินนี้เพื่อการรบ พวกเขากล่าวสิ่งใดกัน โอ สัญชัย เมื่อเห็นบุตรของวิกรรตนะถูกสังหาร
8.6.85
द्रोणे तु निहते वीरे रथव्याघ्रे नरर्षभे ।
के वा मुखमनीकानामासन्सञ्जय भागशः ॥ ८.६.८५ ॥
โอ สัญชัย เมื่อวีรบุรุษโทรณะ ผู้เป็นเสือในหมู่นักรบรถศึก และเป็นวัวหนุ่มในหมู่มนุษย์ ถูกสังหารแล้ว ใครเล่าได้ยืนอยู่หน้ากองทัพทั้งหลาย แบ่งเป็นส่วนๆ
8.6.86
मद्रराजः कथं शल्यो नियुक्तो रथिनां वरः ।
वैकर्तनस्य सारथ्ये तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ८.६.८६ ॥
โอ สัญชัย พระเจ้าแผ่นดินมัทร ศัลยะ ผู้เลิศในหมู่นักรบรถศึก ถูกแต่งตั้งให้เป็นสารถีของกรรณะ บุตรของวิกรรตนะ ได้อย่างไร จงบอกเรื่องนั้นแก่ข้า
8.6.87
केऽरक्षन्दक्षिणं चक्रं सूतपुत्रस्य युध्यतः ।
वामं चक्रं ररक्षुर्वा के वा वीरस्य पृष्ठतः ॥ ८.६.८७ ॥
ใครคุ้มกันล้อด้านขวาของบุตรสารถีขณะที่เขากำลังต่อสู้ และใครคุ้มกันล้อด้านซ้าย หรือใครอยู่ข้างหลังวีรบุรุษผู้นั้น
8.6.88
के कर्णं न जहुः शूराः के क्षुद्राः प्राद्रवंस्ततः ।
कथं च वः समेतानां हतः कर्णो महारथः ॥ ८.६.८८ ॥
วีรบุรุษคนใดไม่ได้ละทิ้งกรรณะ และคนต่ำช้าคนใดจึงหนีไป และเหตุใดกรรณะ นักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่ จึงถูกสังหาร ทั้งที่พวกท่านทั้งหมดรวมกันอยู่
8.6.89
पाण्डवाश्च स्वयं शूराः प्रत्युदीयुर्महारथाः ।
सृजन्तः शरवर्षाणि वारिधारा इवाम्बुदाः ॥ ८.६.८९ ॥
ฝ่ายปาณฑพเอง วีรบุรุษ นักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่ ก็รุกเข้ามา ปล่อยห่าฝนลูกศร ดุจเมฆที่เทสายน้ำลงมา
8.6.90
स च सर्पमुखो दिव्यो महेषुप्रवरस्तदा ।
व्यर्थः कथं समभवत्तन्ममाचक्ष्व स़ञ्जय ॥ ८.६.९० ॥
และลูกศรทิพย์หน้างูนั้น ซึ่งเป็นยอดแห่งลูกศรอันใหญ่หลวง เหตุใดในเวลานั้นจึงกลายเป็นไร้ผล จงบอกเรื่องนั้นแก่ข้า โอ สัญชัย
8.6.91
मामकस्यास्य सैन्यस्य हतोत्सेधस्य सञ्जय ।
अवशेषं न पश्यामि ककुदे मृदिते सति ॥ ८.६.९१ ॥
โอ สัญชัย กองทัพของข้าพเจ้านี้ความสูงส่งถูกโค่นลงแล้ว เมื่อหลังค่อมถูกบดขยี้ ข้าพเจ้าไม่เห็นสิ่งใดเหลืออยู่
8.6.92
तौ हि वीरौ महेष्वासौ मदर्थे त्यक्तजीवीतौ ।
भीष्मद्रोणौ हतौ श्रुत्वा को न्वर्थो जीवितेन मे ॥ ८.६.९२ ॥
วีรบุรุษทั้งสองนั้น ผู้เป็นนักยิงธนูผู้ยิ่งใหญ่ ซึ่งสละชีวิตเพื่อข้าพเจ้า คือภีษมะและโทรณะ ถูกสังหารแล้ว เมื่อได้ยินเช่นนี้ การมีชีวิตอยู่ของข้าพเจ้ามีประโยชน์อะไรเล่า
8.6.93
पुनः पुनर्न मृष्यामि वधं कर्णस्य पाण्डवैः ।
यस्य बाह्वोर्बलं तुल्यं कुञ्जराणां शतं शतम् ॥ ८.६.९३ ॥
ข้าพเจ้าไม่อาจทนได้อีกครั้งแล้วครั้งเล่าต่อการที่กรรณะถูกปาณฑพสังหาร ผู้ซึ่งกำลังแขนของเขาเทียบเท่ากับช้างนับร้อยนับร้อยตัว
8.6.94
द्रोणे हते च यद्वृत्तं कौरवाणां परैः सह ।
सङ्घामे नरवीराणां तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ८.६.९४ ॥
เมื่อโทรณะถูกสังหาร สิ่งใดได้เกิดขึ้นแก่วีรบุรุษแห่งเการพพร้อมด้วยศัตรูในการรบ จงบอกเรื่องนั้นแก่ข้า โอ สัญชัย
8.6.95
यथा कर्णश्च कौन्तेयैः सह युद्धमयोजयत् ।
तथा च द्विषतां हन्ता रणे शान्तस्तदुच्यताम् ॥ ८.६.९५ ॥
ที่กรรณะได้เข้าสู่การรบกับบุตรแห่งกุนตี และที่เขาผู้สังหารศัตรูได้สงบลงในการรบ จงเล่าเรื่องนั้นให้ฟังเถิด