മഹാഭാരതം · അധ്യായം 8.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.6.1
श्रिया कुलेन यशसा तपसा च श्रुतेन च ।
त्वामद्य सन्तो मन्यन्ते ययातिमिव नाहुषम् ॥ ८.६.१ ॥
സമ്പത്ത്, കുലം, യശസ്സ്, തപസ്സ്, ശാസ്ത്രജ്ഞാനം എന്നിവയാൽ ഇന്ന് സജ്ജനങ്ങൾ നിന്നെ നഹുഷപുത്രനായ യയാതിയെപ്പോലെ കരുതുന്നു.
8.6.2
श्रुते महर्षिप्रतिमः कृतकृत्योऽसि पार्थिव ।
पर्यवस्थापयात्मानं मा विषादे मनः कृथाः ॥ ८.६.२ ॥
രാജാവേ, നീ മഹർഷിയെപ്പോലെയാണ്, കൃതകൃത്യനുമാണ്; സ്വയം ഉറപ്പിക്കുക, മനസ്സ് വിഷാദത്തിലാക്കരുത്.
8.6.3
दैवमेव परं मन्ये धिक्पौरुषमनर्थकम् ।
यत्र सालप्रतीकाशः कर्णोऽहन्यत संयुगे ॥ ८.६.३ ॥
ദൈവമാണ് പരമമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു; വ്യർഥമായ പൗരുഷത്തിന് ധിക്കാരം. സാലവൃക്ഷം പോലെയുള്ള കർണൻ യുദ്ധത്തിൽ വധിക്കപ്പെട്ടു.
8.6.4
हत्वा युधिष्ठिरानीकं पाञ्चालानां रथव्रजान् ।
प्रताप्य शरवर्षेण दिशः सर्वा महारथः ॥ ८.६.४ ॥
യുധിഷ്ഠിരന്റെ സൈന്യത്തെയും പാഞ്ചാലരുടെ രഥസമൂഹങ്ങളെയും വധിച്ച്, ശരവർഷത്താൽ എല്ലാ ദിക്കുകളെയും ചുട്ടുപൊള്ളിച്ച മഹാരഥൻ.
8.6.5
मोहियित्वा रणे पार्थान्वज्नहस्त इवासुरान् ।
स कथं निहतः शेते वायुरुग्ण इव द्रुमः ॥ ८.६.५ ॥
വജ്രായുധനായ ഇന്ദ്രൻ അസുരന്മാരെ മോഹിപ്പിച്ചതുപോലെ യുദ്ധത്തിൽ പാർത്ഥന്മാരെ മോഹിപ്പിച്ച അവൻ, കാറ്റൊടിച്ച മരംപോലെ വധിക്കപ്പെട്ട് എങ്ങനെ കിടക്കുന്നു?
8.6.6
शोकस्यान्तं न पश्यामि पारं जलनिधेरिव ।
चिन्ता मे वर्धतेऽतीव मुमूर्षा चापि जायते ॥ ८.६.६ ॥
സമുദ്രത്തിന്റെ തീരം കാണാത്തതുപോലെ ദുഃഖത്തിന്റെ അവസാനം ഞാൻ കാണുന്നില്ല; എന്റെ ചിന്ത അത്യധികം വളരുന്നു, മരിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹവും ഉണ്ടാകുന്നു.
8.6.7
कर्णस्य निधनं श्रुत्वा विजयं फल्गुनस्य च ।
अश्रद्धेयमहं मन्ये वधं कर्णस्य सञ्जय ॥ ८.६.७ ॥
സഞ്ജയാ, കർണ്ണന്റെ മരണവും ഫല്ഗുനന്റെ (അർജ്ജുനന്റെ) വിജയവും കേട്ടപ്പോൾ, കർണ്ണവധം വിശ്വസിക്കാനാകാത്തതാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
8.6.8
वज्रसारमिदं नूनं हृदयं दुर्भिदं मम ।
यच्छ्रुत्वा पुरुषव्याघ्रं हतं कर्णं न दीर्यते ॥ ८.६.८ ॥
തീർച്ചയായും എന്റെ ഹൃദയം വജ്രസാരം പോലെ കഠിനമാണ്; പുരുഷവ്യാഘ്രനായ കർണ്ണൻ വധിക്കപ്പെട്ടു എന്നു കേട്ടിട്ടും അത് പിളരുന്നില്ല.
8.6.9
आर्युर्नूनं सुदीर्घं मे विहितं दैवतैः पुरा ।
यत्र कर्णं हतं श्रुत्वा जीवामीह सुदुःखितः ॥ ८.६.९ ॥
ദേവന്മാർ മുമ്പേ എന്റെ ആയുസ്സ് തീർച്ചയായും വളരെ ദീർഘമായി നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു; കർണ്ണൻ വധിക്കപ്പെട്ടു എന്ന് കേട്ടിട്ടും ഞാൻ ഇവിടെ അതിദുഃഖിതനായി ജീവിക്കുന്നു.
8.6.10
धिग्जीवितमिदं चैव सुहृद्वीनस्य सञ्जय ।
अद्य चाहं दशामेतां गतः सञ्जय गर्हिताम्।
कृपणं वर्तयिष्यामि शोच्यः सर्वस्य मन्दधीः ॥ ८.६.१० ॥
സഞ്ജയാ, സുഹൃത്തുക്കളില്ലാത്ത ഈ ജീവിതത്തിന് ധിക്കാരം! ഇന്ന് ഞാൻ ഈ നിന്ദ്യമായ അവസ്ഥയിലെത്തി; ദീനനായി ജീവിക്കും, എല്ലാവർക്കും ദയാർഹനായ മന്ദബുദ്ധിയായി.
8.6.11
अहमेव पुरा भूत्वा सर्वलोकस्य सत्कृतः ।
परिभूतः कथं सूत परैः शक्ष्यामि जीवितुम् ॥ ८.६.११ ॥
സൂതാ, മുമ്പ് ഞാൻ തന്നെയാണ് ലോകം മുഴുവൻ ആദരിക്കപ്പെട്ടവൻ; ഇപ്പോൾ മറ്റുള്ളവരാൽ അപമാനിതനായി ഞാൻ എങ്ങനെ ജീവിക്കും?
8.6.12
दुःखाद्दुःखतरं भन्ये प्राप्तवानस्मि सञ्जय ।
भीष्मद्रोणवधेनैव कर्णस्य च महात्मनः ॥ ८.६.१२ ॥
സഞ്ജയാ, ഭീഷ്മരുടെയും ദ്രോണരുടെയും വധത്താലും മഹാത്മാവായ കർണ്ണന്റെ വധത്താലും ദുഃഖത്തേക്കാൾ വലിയ ദുഃഖം ഞാൻ പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
8.6.13
नावशेषं प्रपश्यामि सूतपुत्रे हते युधि ।
सहि पारं महानासीत्पुत्राणां मम सञ्जय ॥ ८.६.१३ ॥
സഞ്ജയാ, യുദ്ധത്തിൽ സൂതപുത്രൻ വധിക്കപ്പെട്ടശേഷം ഒന്നും ശേഷിക്കുന്നതായി ഞാൻ കാണുന്നില്ല. അവനായിരുന്നു എന്റെ പുത്രന്മാർക്ക് വലിയ ആശ്രയം.
8.6.14
युद्धे हि निहतः शूरो विसृजन्सायकान्बहून् ।
को हि मे जीवितेनार्थस्तमृते पुरुषर्षभम् ॥ ८.६.१४ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ആ വീരൻ വധിക്കപ്പെട്ടു; അവൻ അനേകം ശരങ്ങൾ എയ്തിരുന്നു. ആ പുരുഷശ്രേഷ്ഠനില്ലാതെ ജീവിതംകൊണ്ട് എനിക്ക് എന്ത് പ്രയോജനം?
8.6.15
रथादाधिरथिर्नूनं न्यपतत्सायकार्दितः ।
पर्वतस्येव शिखरं व ज्रपाताद्विदारितम् ॥ ८.६.१५ ॥
തീർച്ചയായും സൂതപുത്രൻ ശരങ്ങളാൽ പീഡിതനായി രഥത്തിൽനിന്ന് വീണു; ഇടിവെട്ടേറ്റ് പിളർന്ന പർവതശിഖരംപോലെ.
8.6.16
स शेते पृथिवीं नूनं शोभयन्रुधिरोक्षितः ।
मातङ्ग इव मत्तेन मताङ्गेन निपातितः ॥ ८.६.१६ ॥
അവൻ തീർച്ചയായും രക്തത്തിൽ കുതിർന്ന് ഭൂമിയിൽ കിടക്കുന്നു, ഭൂമിയെ അലങ്കരിച്ചുകൊണ്ട്; മദയാന മറ്റൊരു മദയാനയാൽ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടതുപോലെ.
8.6.17
यो बलं धार्तराष्ट्राणां पाण्डवानां यतो भयम् ।
सोऽर्जुनेन हतः कर्णः प्रतिमानं धनुष्मताम् ॥ ८.६.१७ ॥
ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരുടെ ബലമായിരുന്നവനും പാണ്ഡവർക്ക് ഭയകാരണമായിരുന്നവനും വില്ലാളികളുടെ അളവുകോലുമായിരുന്ന കർണൻ അർജുനനാൽ വധിക്കപ്പെട്ടു.
8.6.18
स हि वीरो महेष्वासो मित्राणामभयङ्करः ।
शेते विनिहतो वीरः शक्रेणेव पुरा बलः ॥ ८.६.१८ ॥
ആ വീരൻ, മഹാധനുർധരൻ, മിത്രങ്ങൾക്ക് അഭയം നൽകിയവൻ. വധിക്കപ്പെട്ട് അവൻ കിടക്കുന്നു; പണ്ട് ഇന്ദ്രനാൽ ബലൻ വധിക്കപ്പെട്ടതുപോലെ.
8.6.19
पङ्गोरिवाध्वगमनं दरिद्रस्येव कामितम् ।
दुर्योधनस्य लोभश्च समान्येतानि सञ्जय ॥ ८.६.१९ ॥
മുടന്തന്റെ വഴിനടത്തവും ദരിദ്രന്റെ ആഗ്രഹവും പോലെ, ദുര്യോധനന്റെ ലോഭവും ഇവയെല്ലാം സമാനമാണ്, സഞ്ജയാ.
8.6.20
अन्यथा चिन्तितं कार्यमन्यथा तत्तु जायते ।
अहो नु बलवद्दैवं कालश्च दुरतिक्रमः ॥ ८.६.२० ॥
ചിന്തിച്ച കാര്യം മറ്റൊരുവിധത്തിൽ സംഭവിക്കുന്നു; സംഭവിക്കുന്നതും മറ്റൊന്ന്. അയ്യോ, ദൈവം ശക്തമാണ്, കാലം മറികടക്കാനാവാത്തതാണ്.
8.6.21
पलायमानः कृपणो दीनात्मा दीनपौरुषः ।
कच्चिद्विनिहतः सूत पुत्रो दुःशासनो मम ॥ ८.६.२१ ॥
ഓടിക്കൊണ്ടിരുന്ന, ദീനനും ഭീരുമനസ്സും ദുർബലപൗരുഷവുമുള്ള എന്റെ മകൻ ദുശ്ശാസനൻ കൊല്ലപ്പെട്ടുവോ, സൂതാ?
8.6.22
कच्चिन्न दीनाचरितं कृतवांस्तात संयुगे ।
कच्चिन्न निहतः शूरा यथाऽन्ये क्षत्रियर्षभाः ॥ ८.६.२२ ॥
മകനേ, യുദ്ധത്തിൽ അവൻ വല്ല ദീനകർമ്മവും ചെയ്തുവോ? മറ്റു ക്ഷത്രിയശ്രേഷ്ഠന്മാരെപ്പോലെ ശൂരനായി കൊല്ലപ്പെട്ടില്ലേ?
8.6.23
युधिष्ठिरस्य वचनं मा युद्धमिति सर्वदा ।
दुर्योधनो नाभ्यगृह्णान्मूढः पथ्यमिवौषधम् ॥ ८.६.२३ ॥
'യുദ്ധം ചെയ്യരുത്' എന്ന യുധിഷ്ഠിരന്റെ വാക്ക് മൂഢനായ ദുര്യോധനൻ ഒരിക്കലും സ്വീകരിച്ചില്ല; ഹിതകരമായ ഔഷധം വെറുക്കുന്നതുപോലെ.
8.6.24
शतल्पे शयानेन भीष्मेण सुमहात्मना ।
पानीयं याचितः पार्थः सोविध्यन्मेदिनीतलम् ॥ ८.६.२४ ॥
അമ്പുമെത്തയിൽ കിടന്ന മഹാത്മാവായ ഭീഷ്മർ പാർത്ഥനോട് വെള്ളം ചോദിച്ചപ്പോൾ, അവൻ ഭൂതലം അമ്പെയ്ത് തുളച്ചു.
8.6.25
जलस्य धारां जनितां दृष्ट्वा पाण्डुसुतेन च ।
अब्रवीत्स महाबाहुस्तात संशाम्य पाण्डवैः ॥ ८.६.२५ ॥
പാണ്ഡുപുത്രൻ ഉണ്ടാക്കിയ ജലധാര കണ്ട് ആ മഹാബാഹു പറഞ്ഞു: പ്രിയനേ, പാണ്ഡവരുമായി സന്ധി ചെയ്യുക.
8.6.26
प्रशमाद्वि भवेच्छान्तिर्मदन्तं युद्धमस्तु वः ।
भ्रातृभावेन पृथिवीं भुङ्क्ष्व पाण्डुसुतैः सह ॥ ८.६.२६ ॥
ശമനത്താൽ മാത്രമേ ശാന്തി ഉണ്ടാകൂ; യുദ്ധം എന്നിൽ അവസാനിക്കട്ടെ. സഹോദരഭാവത്തോടെ പാണ്ഡുപുത്രന്മാരോടൊപ്പം ഭൂമി അനുഭവിക്കുക.
8.6.27
अकुर्वन्वचनं तस्य नूनं शोचति पुत्रकः ।
तदिदं समनुप्राप्त वचनं दीर्घदर्शिनः ॥ ८.६.२७ ॥
അവന്റെ വാക്ക് അനുസരിക്കാത്തതിനാൽ എന്റെ മകൻ തീർച്ചയായും ദുഃഖിക്കുന്നു. ദൂരദർശിയുടെ ആ വാക്ക് ഇപ്പോൾ നമ്മിലെത്തിയിരിക്കുന്നു.
8.6.28
अहं तु निहतामात्यो हतपुत्रश्च सञ्जय ।
द्यूततः कृच्छ्रमापन्नो लूनपक्ष इव द्विजः ॥ ८.६.२८ ॥
സഞ്ജയാ, ഞാനോ അമാത്യന്മാർ വധിക്കപ്പെട്ടും പുത്രന്മാർ വധിക്കപ്പെട്ടും ചൂതുകളിയാൽ ദുരിതത്തിലായവൻ; ചിറകറ്റ പക്ഷിയെപ്പോലെ.
8.6.29
यथा हि शकुनिं गृह्य छित्त्वा पक्षौ च सञ्जय ।
विसर्जयन्ति संहृष्टाः क्रीडमानाः कुमारकाः ॥ ८.६.२९ ॥
സഞ്ജയാ, കളിക്കുന്ന കുട്ടികൾ പക്ഷിയെ പിടിച്ച് ചിറകുകൾ മുറിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ വിടുന്നതുപോലെ.
8.6.30
लूनपक्षतया तस्य गमनं नोपपद्यते ।
तथाहमपि सम्प्राप्तो लूनपक्ष इव द्विजः ॥ ८.६.३० ॥
ചിറകറ്റതിനാൽ അതിന് പറക്കാൻ സാധിക്കില്ല; അതുപോലെ ഞാനും ചിറകറ്റ പക്ഷിയെപ്പോലെ അവസ്ഥയിലെത്തി.
8.6.31
क्षीणः सर्वार्थहीनश्च निर्ज्ञातिर्बन्धुवर्जितः ।
कां दिशं प्रतिपत्स्यामि दीनः शत्रुवशं गतः ॥ ८.६.३१ ॥
ക്ഷീണനും സർവാർത്ഥവിഹീനനും ബന്ധുക്കളില്ലാത്തവനും ബന്ധുവർജിതനുമായ ഞാൻ ദീനനായി ശത്രുവശത്തിലായി. ഏത് ദിക്കിലേക്ക് ഞാൻ പോകും?
8.6.32
इत्येवं धृतराष्ट्रोऽथ विलप्य बहुदुःखितः ।
प्रोवाच सञ्जयं भूयः सोकव्याकुलमानसः ॥ ८.६.३२ ॥
ഇങ്ങനെ വിലപിച്ച്, അതിദുഃഖിതനായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ ശോകവ്യാകുലമനസ്സോടെ വീണ്ടും സഞ്ജയനോട് സംസാരിച്ചു.
8.6.33
योऽजयत्सर्वकाम्भोजानम्बष्ठान्कैकयैः सह ।
गान्धारांश्च विदेहांश्च जित्वा कार्यार्थमाहवे ॥ ८.६.३३ ॥
ഒരു കാര്യത്തിനായി യുദ്ധത്തിൽ കാംബോജരെല്ലാം, അംബഷ്ഠരെ കൈകേയരോടൊപ്പം, ഗാന്ധാരരെയും വിദേഹരെയും ജയിച്ചവൻ.
8.6.34
दुर्योधनस्य वृद्ध्यर्थं योऽजयत्पृथिवीं प्रभुः ।
स जितः पाण्डवैः शूरैः समरे वाहुशालिभिः ॥ ८.६.३४ ॥
ദുര്യോധനന്റെ വളർച്ചയ്ക്കായി ഭൂമി ജയിച്ച ആ പ്രഭു, യുദ്ധത്തിൽ ബലവാന്മാരായ ശൂരപാണ്ഡവരാൽ തോൽപ്പിക്കപ്പെട്ടു.
8.6.35
तस्मिन्हते महेष्वासे कर्णे युधि किरीटिना ।
के वीराः पर्यतिष्ठन्त तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ८.६.३५ ॥
യുദ്ധത്തിൽ കിരീടിയാൽ മഹാധനുർധരനായ കർണൻ വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ അവനു ചുറ്റും ഏതെല്ലാം വീരന്മാർ നിന്നു? സഞ്ജയാ, അത് എന്നോട് പറയൂ.
8.6.36
कच्चिन्नैकः परित्यक्तः पाण्डवैर्निहतो रणे ।
उक्तं त्वया पुरा तात यथा वीरो निपातितः ॥ ८.६.३६ ॥
പ്രിയനേ, പാണ്ഡവർ അവനെ ഒറ്റയ്ക്ക് ഉപേക്ഷിച്ച് യുദ്ധത്തിൽ കൊന്നില്ലേ? നീ മുൻപ് പറഞ്ഞതുപോലെ ആ വീരൻ എങ്ങനെ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു?
8.6.37
भीष्ममप्रतियुध्यन्तं शिखम्डी सायकोत्तमैः ।
पातयामास समरे सर्वशस्त्रभृतां वरम् ॥ ८.६.३७ ॥
യുദ്ധത്തിൽ എതിർത്തുപോരാടാതിരുന്ന ഭീഷ്മരെ ശിഖണ്ഡി ശ്രേഷ്ഠമായ ശരങ്ങളാൽ വീഴ്ത്തി; സർവശസ്ത്രധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായിരുന്നു അദ്ദേഹം.
8.6.38
तथा द्रौपदिना द्रोणो न्यस्तसर्वायुधो युधि ।
धर्मराजवचः श्रुत्वा अश्वत्थामा हतस्त्विति ॥ ८.६.३८ ॥
അതുപോലെ ദ്രൗപദീപുത്രൻ യുദ്ധത്തിൽ ആയുധങ്ങളെല്ലാം വെച്ച ദ്രോണരെ കൊന്നു; അശ്വത്ഥാമാവ് മരിച്ചു എന്ന ധർമ്മരാജന്റെ വാക്ക് കേട്ടിട്ട്.
8.6.39
युक्तयोगो महेष्वासः शरैर्बहुभिराचितः ।
निहतः खङ्गमुद्यम्य धृष्टद्युम्नेन सञ्जय ॥ ८.६.३९ ॥
യോഗയുക്തനായ ആ മഹാധനുർധരൻ അനേകം ശരങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കെ, സഞ്ജയാ, ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ വാൾ ഉയർത്തി അദ്ദേഹത്തെ വധിച്ചു.
8.6.40
अन्तरेण हतावेतौ छलेन च विशेषतः ।
अश्रौषमहमेतद्वै भीष्मद्रोणौ निपातितौ ॥ ८.६.४० ॥
ഈ രണ്ടുപേരും അവസരം നോക്കി, വിശേഷിച്ച് ചതിയാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു; ഭീഷ്മനും ദ്രോണനും വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു എന്ന് ഞാൻ കേട്ടു.
8.6.41
भीष्मद्रोणौ हि समरे न हन्याद्वज्रभृत्स्वयम् ।
न्यायेन युध्यन्समरे तद्वै सत्यं ब्रवीमि ते ॥ ८.६.४१ ॥
ഭീഷ്മനെയും ദ്രോണനെയും ന്യായമായി പോരാടുമ്പോൾ വജ്രായുധധാരി പോലും യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലുകയില്ല; അതുതന്നെ സത്യം, ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു.
8.6.42
कर्णं त्वस्यन्तमस्त्राणि दिव्यानि च बहूनि च ।
कथमिन्द्रोपमं वीरं मृत्युर्युद्वे समस्पृशत् ॥ ८.६.४२ ॥
എന്നാൽ ദിവ്യവും അനേകവുമായ അസ്ത്രങ്ങൾ എയ്യുന്ന ഇന്ദ്രതുല്യനായ വീരൻ കർണനെ യുദ്ധത്തിൽ മരണം എങ്ങനെ സ്പർശിച്ചു?
8.6.43
यस्य विद्युत्प्रभां शक्तिं दिव्यां कनकभूषणाम् ।
प्रायच्छद्द्विषतां हन्त्रीं कुण्डलाभ्यां पुरन्दरः ॥ ८.६.४३ ॥
ഇന്ദ്രൻ രണ്ടു കുണ്ഡലങ്ങൾക്ക് പകരമായി മിന്നൽപോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന, സ്വർണ്ണാലങ്കാരമുള്ള, ദിവ്യവും ശത്രുസംഹാരിയുമായ ശക്തി ആർക്ക് നൽകിയോ.
8.6.44
यस्य सर्पमुखो दिव्यः शरः काञ्चनभूषणः ।
अशेत निशितः पत्री समरेष्वरिसूदनः ॥ ८.६.४४ ॥
ആരുടെ സർപ്പമുഖമുള്ള, ദിവ്യമായ, സ്വർണ്ണാലങ്കാരമുള്ള, മൂർച്ചയേറിയ, ചിറകുള്ള ശരം യുദ്ധങ്ങളിൽ ശത്രുസംഹാരത്തിനായി കിടന്നിരുന്നുവോ.
8.6.45
भीष्मद्रोणमुखान्वीरान्योऽवमत्य महारथान् ।
जामदग्न्यान्महाघोरं ब्राह्ममस्त्रमशिक्षत ॥ ८.६.४५ ॥
ഭീഷ്മർ, ദ്രോണർ തുടങ്ങിയ മഹാരഥന്മാരെ അവഗണിച്ച്, ജാമദഗ്ന്യനിൽ നിന്ന് അതിഭയങ്കരമായ ബ്രഹ്മാസ്ത്രം പഠിച്ചവൻ.
8.6.46
यश्च द्रोणमुखान्दृष्ट्वा विमुखानर्दिताञ्शरैः ।
सौभद्रस्य महाबाहुर्व्यधमत्कार्मुकं शितैः ॥ ८.६.४६ ॥
ദ്രോണൻ തുടങ്ങിയ വീരന്മാർ അസ്ത്രങ്ങളാൽ പീഡിതരായി മുഖം തിരിക്കുന്നത് കണ്ട ആ മഹാബാഹു, സൗഭദ്രന്റെ (അഭിമന്യുവിന്റെ) വില്ലു മൂർച്ചയേറിയ ശരങ്ങളാൽ തകർത്തു.
8.6.47
यश्च नागायुतप्राणां वज्ररंहसमच्युतम् ।
विरथं सहसा कृत्वा भीमसेनमपाहसत् ॥ ८.६.४७ ॥
പതിനായിരം ആനകളുടെ കരുത്തും വജ്രവേഗവുമുള്ള അച്യുതനായ ഭീമസേനനെ പെട്ടെന്ന് രഥഹീനനാക്കി പരിഹസിച്ചവൻ.
8.6.48
सहदेवं च निर्जित्य शरैः सन्नतपर्वभिः ।
कृपया विरथं कृत्वा नाहनद्धर्मचिन्तया ॥ ८.६.४८ ॥
സഹദേവനെയും വളഞ്ഞ മുനയുള്ള ശരങ്ങളാൽ തോൽപ്പിച്ച്, രഥഹീനനാക്കിയിട്ടും ധർമ്മചിന്തയാൽ ദയവോടെ അവനെ കൊന്നില്ല.
8.6.49
यश्च मायासहस्राणि विकुर्वाणं जयैषिणम् ।
घटोत्कचं राक्षसेन्द्रं शक्रशक्त्या निजघ्निवान् ॥ ८.६.४९ ॥
ജയം ആഗ്രഹിച്ച് ആയിരം മായകൾ സൃഷ്ടിച്ച രാക്ഷസേന്ദ്രനായ ഘടോത്കചനെ ഇന്ദ്രശക്തികൊണ്ട് വധിച്ചവൻ.
8.6.50
एवांश्च दिवसान्यस्य युद्धे भीतो धनञ्जयः ।
नागमद्द्वैरथं वीरः स कथं निहतो रणे ॥ ८.६.५० ॥
യുദ്ധത്തിൽ ഇത്രയും നാൾ ഭയന്ന ധനഞ്ജയൻ ദ്വന്ദ്വയുദ്ധത്തിന് വന്നില്ല; എങ്കിൽ ആ വീരൻ യുദ്ധത്തിൽ എങ്ങനെ വധിക്കപ്പെട്ടു?
8.6.51
संशप्तकानां योधा ये आह्वयन्त सदाऽन्यतः ।
एतान्हत्वा हनिष्यामि पश्चाद्वैकर्तनं रणे ॥ ८.६.५१ ॥
സംശപ്തകരുടെ യോദ്ധാക്കൾ എപ്പോഴും മറ്റൊരിടത്തുനിന്ന് വെല്ലുവിളിച്ചു; 'ഇവരെ കൊന്ന ശേഷം വൈകർത്തനനെ ഞാൻ വധിക്കും' എന്ന് യുദ്ധത്തിൽ.
8.6.52
इति व्यपदिशन्पार्थो वर्जयन्सूतजं रणे ।
स कथं निहतो वीरः पार्थेन परवीरहा ॥ ८.६.५२ ॥
ഇങ്ങനെ ഒഴികഴിവ് പറഞ്ഞ്, യുദ്ധത്തിൽ സൂതപുത്രനെ ഒഴിവാക്കിയ പാർത്ഥൻ — എങ്കിൽ ശത്രുവീരരെ കൊല്ലുന്ന ആ വീരൻ പാർത്ഥനാൽ എങ്ങനെ വധിക്കപ്പെട്ടു?
8.6.53
रथभह्गो न चेत्तस्य धनुर्वा न व्यशीर्यत ।
न चेदस्त्राणि नष्टानि स कथं निहतः परैः ॥ ८.६.५३ ॥
അവന്റെ രഥം തകർന്നില്ലെങ്കിലും വില്ലും ഒടിഞ്ഞില്ലെങ്കിലും അസ്ത്രങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെട്ടില്ലെങ്കിലും അവൻ ശത്രുക്കളാൽ എങ്ങനെ വധിക്കപ്പെട്ടു?
8.6.54
को हि शक्तो रणे कर्णं विधुन्वानं महद्धनुः ।
विमुञ्चन्तं शरान्घोरान्दिव्यान्यस्त्राणि चाहवे।
जेतुं पुरुषशार्दूलं शार्दूलमिव वेगिनम् ॥ ८.६.५४ ॥
യുദ്ധത്തിൽ വലിയ വില്ല് ചുഴറ്റി, ഭയങ്കര ശരങ്ങളും ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങളും വിടുന്ന, പുലിയെപ്പോലെ വേഗമുള്ള ആ പുരുഷസിംഹനായ കർണ്ണനെ ജയിക്കാൻ ആർക്കാണ് കഴിയുക?
8.6.55
ध्रवं तस्य धनुश्छिन्नं रथो वाऽपि महीं गतः ।
अस्त्राणि वा प्रनष्टानि यथा शंससि मे हतम्।
न ह्यन्यदपि पश्यामि कारणं तस्य नाशने ॥ ८.६.५५ ॥
തീർച്ചയായും അവന്റെ വില്ല് ഒടിഞ്ഞിരിക്കുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ അവന്റെ രഥം നിലത്തുവീണിരിക്കുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ അവന്റെ അസ്ത്രങ്ങൾ നശിച്ചിരിക്കുന്നു, അവൻ വധിക്കപ്പെട്ടു എന്ന് നിങ്ങൾ പറയുന്നതുപോലെ. അവന്റെ നാശത്തിന് മറ്റൊരു കാരണവും ഞാൻ കാണുന്നില്ല.
8.6.56
न हिन्मि फल्गुनं यावत्तावत्पादौ न धावये ।
इति यस्य महाघोरं व्रतमासीन्महात्मनः ॥ ८.६.५६ ॥
ഫൽഗുനനെ ഞാൻ വധിക്കുന്നതുവരെ എന്റെ പാദങ്ങൾ കഴുകുകയില്ല. മഹാത്മാവിന്റെ വ്രതം ഇതായിരുന്നു, അത് അതിഭീകരമായിരുന്നു.
8.6.57
यस्य भीतो रमे निद्रां धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
त्रयोदशसमा नित्यं नाभजत्पुरुषर्षभः ॥ ८.६.५७ ॥
ആരുടെ ഭയത്താൽ ധർമ്മരാജനായ യുധിഷ്ഠിരൻ, പുരുഷശ്രേഷ്ഠൻ, പതിമൂന്നു വർഷം തുടർച്ചയായി ഉറക്കത്തിൽ സുഖം കണ്ടില്ലയോ.
8.6.58
यस्य वीर्यवतो वीर्यमुपाश्रित्य महात्मनः ।
मम पुत्रः सभां भार्यां पाण्डूनां नीतवान्बलात् ॥ ८.६.५८ ॥
ഏതു വീര്യവാന്റെ വീര്യത്തെ ആശ്രയിച്ച് എന്റെ പുത്രൻ പാണ്ഡവരുടെ ഭാര്യയെ ബലമായി സഭയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നുവോ.
8.6.59
तत्रापि च सभामध्ये पाण्डवानां च पश्यताम् ।
दासभार्येति पाञ्चालीमब्रवीत्कुरुसन्निधौ ॥ ८.६.५९ ॥
അവിടെയും സഭയുടെ മധ്യത്തിൽ, പാണ്ഡവർ കാണെ, കൗരവരുടെ സന്നിധിയിൽ അവൻ പാഞ്ചാലിയെ 'ദാസിയുടെ ഭാര്യ' എന്ന് വിളിച്ചു.
8.6.60
न सन्ति तपयः कृष्णे सर्वे षण्डतिलैः समाः ।
उपतिष्ठस्व भर्तारमन्यं वा वरवर्णिनि ॥ ८.६.६० ॥
കൃഷ്ണേ, അവരെല്ലാം ഷണ്ഡന്മാരും എള്ളുപോലെ നിസ്സാരരുമാണ്; അവരിൽ നിന്ന് നിനക്ക് ഒന്നും ലഭിക്കില്ല. സുന്ദരീ, മറ്റൊരു ഭർത്താവിനെ സേവിക്കൂ.
8.6.61
इत्येवं यः पुरा वाचो रूक्षाः संश्रावयन्रुषा ।
सभायां सूतजः कृष्णां स कथं निहतः परैः ॥ ८.६.६१ ॥
മുൻപ് സഭയിൽ കോപത്തോടെ കഠിനവാക്കുകൾ കൃഷ്ണയോട് പറഞ്ഞ സൂതപുത്രൻ ശത്രുക്കളാൽ എങ്ങനെ വധിക്കപ്പെട്ടു?
8.6.62
यदि भीष्मो रणश्लाघी द्रोणो वा युधि दुर्मदः ।
न हनिष्यति कौन्तेयान्पक्षपातात्सुयोधन।
सर्वानेव हनिष्यामि व्येतु ते मानसो ज्वरः ॥ ८.६.६२ ॥
യുദ്ധത്തിൽ അഭിമാനിക്കുന്ന ഭീഷ്മരോ യുദ്ധത്തിൽ മദിച്ച ദ്രോണരോ പക്ഷപാതത്താൽ കൗന്തേയരെ വധിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, ഹേ സുയോധനാ, ഞാൻ തന്നെ എല്ലാവരെയും വധിക്കും; നിന്റെ മനസ്സിലെ ജ്വരം ഒഴിഞ്ഞുപോകട്ടെ.
8.6.63
किं करिष्यति गाण्डीवमक्षय्यौ च महेषुधी ।
स्निग्धचन्दनदिग्धस्य मच्छरस्याभिधावतः।
स नूनमृषभस्कन्धो ह्यर्जुनेन कथं हतः ॥ ८.६.६३ ॥
ഗാണ്ഡീവവും ക്ഷയിക്കാത്ത രണ്ടു വലിയ ആവനാഴികളും എന്തുചെയ്യും? ചന്ദനം പൂശി, കാളക്കഴുത്തുള്ളവനായ, പാഞ്ഞടുക്കുന്ന ആ കൊതുകുപോലുള്ളവൻ അർജുനനാൽ എങ്ങനെ വധിക്കപ്പെട്ടു?
8.6.64
यश्च गाण्डीवमुक्तानां स्पर्शमुग्रमचिन्तयन् ।
अपतिर्ह्यसि कृष्णेति ब्रुवन्पार्थानवैक्षत ॥ ८.६.६४ ॥
ഗാണ്ഡീവത്തിൽനിന്ന് വിട്ട ഉഗ്രബാണങ്ങളുടെ സ്പർശം ചിന്തിക്കാതെ, 'ഹേ കൃഷ്ണേ, നിനക്ക് ഭർത്താവില്ല' എന്ന് പറഞ്ഞ് പാർത്ഥന്മാരെ നോക്കിയവൻ.
8.6.65
यस्य नासीद्भयं पार्थात्सपुत्रात्सजनार्दनात् ।
स्वबाहुबलमाश्रित्य मुहूर्तमपि सञ्जय ॥ ८.६.६५ ॥
ഹേ സഞ്ജയാ, പാർത്ഥനിൽനിന്നോ, അവന്റെ പുത്രന്മാരോടുകൂടിയ ജനാർദ്ദനനിൽനിന്നോ ആർക്കും ഭയമുണ്ടായിരുന്നില്ലയോ, അവൻ സ്വന്തം ബാഹുബലം ആശ്രയിച്ച് ഒരു നിമിഷംപോലും.
8.6.66
तस्य नाऽहं वधं मन्ये देवैरपि सवासवैः ।
प्रतीपमभिघावद्भिः किं पुनस्तात पाण्डवैः ॥ ८.६.६६ ॥
അവന്റെ വധം, ഇന്ദ്രനോടൊപ്പമുള്ള ദേവന്മാർ എതിരായി പാഞ്ഞടുത്താലും ഞാൻ കരുതുന്നില്ല; പിന്നെ, ഹേ പുത്രാ, പാണ്ഡവരാൽ വധിക്കപ്പെടുന്നതിനെക്കുറിച്ച് എന്തു പറയാൻ?
8.6.67
न हि ज्यां संसम्पृशानस्य तलत्रे वाऽपि गृह्णतः ।
पुमानाधिरथेः स्थातुं कश्चित्प्रमुखतोऽर्हति ॥ ८.६.६७ ॥
യഥാർത്ഥത്തിൽ, വില്ലിന്റെ ഞാൺ തൊട്ടുകൊണ്ടും കയ്യിൽ പിടിച്ചുകൊണ്ടും നിൽക്കുന്ന അധിരഥപുത്രന്റെ മുന്നിൽ നിൽക്കാൻ ആർക്കും കഴിയില്ല.
8.6.68
अपि स्यान्मेदिनी हीना सोमसूर्यप्रभांशुभिः ।
न वध- पुरुषेन्द्रस्य संयुगेष्वपलायिनः ॥ ८.६.६८ ॥
ചന്ദ്രസൂര്യപ്രഭാകിരണങ്ങളില്ലാതെ ഭൂമി ഉണ്ടായേക്കാം; എന്നാൽ യുദ്ധങ്ങളിൽ പിന്തിരിയാത്ത പുരുഷേന്ദ്രന്റെ വധം (സംഭവിക്കില്ല).
8.6.69
येन मन्दः सहायेन भ्रात्रा दुःशासनेन च ।
वासुदेवस्य दुर्बुद्धिः प्रत्याख्यानमरोचत ॥ ८.६.६९ ॥
ഏത് മന്ദബുദ്ധിയും ദുർബുദ്ധിയുമായ (ദുര്യോധനൻ), അനുജൻ ദുശ്ശാസനന്റെ സഹായത്തോടെ വാസുദേവന്റെ (കൃഷ്ണന്റെ) നിരസനം ഇഷ്ടപ്പെട്ടുവോ.
8.6.70
स नूनं वृषभस्कन्धं कर्णं दृष्ट्वा निपातितम् ।
दुःशासनं च निहतं मन्ये शोचति पुत्रकः ॥ ८.६.७० ॥
അവൻ (ദുര്യോധനൻ) കാളയുടെ തോളുകളുള്ള കർണ്ണൻ വീണുകിടക്കുന്നതും ദുശ്ശാസനൻ വധിക്കപ്പെട്ടതും കണ്ട് തീർച്ചയായും ദുഃഖിക്കുന്നു എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
8.6.71
हतं वैकर्तनं दृष्ट्वा द्वैरथे सव्यसाचिना ।
जयतः पाण्डवान्दृष्ट्वा किंस्विद्दुर्योधनोऽब्रवीत् ॥ ८.६.७१ ॥
ദ്വന്ദ്വയുദ്ധത്തിൽ സവ്യസാചി (അർജ്ജുനൻ) വൈകർത്തനനെ (കർണ്ണനെ) വധിച്ചതും പാണ്ഡവർ ജയിക്കുന്നതും കണ്ട് ദുര്യോധനൻ എന്താണ് പറഞ്ഞത്?
8.6.72
दुर्मर्षणं हतं दृष्ट्वा वृषसेनं च संयुगे ।
प्रभग्रं च बलं दृष्ट्वा वध्यमानं महारथैः ॥ ८.६.७२ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ദുർമർഷണൻ വധിക്കപ്പെട്ടതും വൃഷസേനൻ (വധിക്കപ്പെട്ടതും) കണ്ട്, സൈന്യം തകർന്ന് മഹാരഥന്മാരാൽ വധിക്കപ്പെടുന്നത് കണ്ട് (ദുര്യോധനൻ എന്ത് പറഞ്ഞു?)
8.6.73
पराङ्मुखांश्च राज्ञस्तु पलायनपरायणान् ।
विद्रुतान्रथिनो दृष्ट्वा मन्ये शोचति पुत्रकः ॥ ८.६.७३ ॥
രാജാക്കന്മാരും രഥികളും മുഖം തിരിച്ച് ഓടിപ്പോകുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ, എന്റെ പുത്രൻ ദുഃഖിക്കുന്നുണ്ടാകുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
8.6.74
अनेयश्चाभिमानी च दुर्बुद्धिरजितेन्द्रियः ।
हतोत्साहं बलं दृष्ट्वा किंस्विदुर्योधनोऽब्रवीत् ॥ ८.६.७४ ॥
അടങ്ങാത്തവനും അഹങ്കാരിയും ദുർബുദ്ധിയും ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹമില്ലാത്തവനുമായ ദുര്യോധനൻ, ഉത്സാഹം നഷ്ടപ്പെട്ട സൈന്യത്തെ കണ്ട് എന്താണ് പറഞ്ഞത്?
8.6.75
स्वयं वैरं महत्कृत्वा वार्यमाणः सुहृद्गणैः ।
प्रधने हतभूयिष्ठैः किंस्विद्दुर्योधनोऽब्रवीत् ॥ ८.६.७५ ॥
സ്വയം വലിയ വൈരം ഉണ്ടാക്കി, സുഹൃത്തുക്കൾ തടഞ്ഞിട്ടും, യുദ്ധത്തിൽ ഭൂരിഭാഗവും മരിച്ചപ്പോൾ ദുര്യോധനൻ എന്താണ് പറഞ്ഞത്?
8.6.76
भ्रातरं निहतं दृष्ट्वा भीमसेनेन संयुगे ।
रुधिरे पीयमाने च किंस्विद्द्रुर्योधनोऽब्रवीत् ॥ ८.६.७६ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ഭീമസേനനാൽ വധിക്കപ്പെട്ട സഹോദരനെ കണ്ടും, രക്തം കുടിക്കപ്പെടുന്നത് കണ്ടും ദുര്യോധനൻ എന്താണ് പറഞ്ഞത്?
8.6.77
सह गान्धारराजेन सभायां यदभाषत ।
कर्णोऽर्जुनं रणे हन्ता हते तस्मिन्किमब्रवीत् ॥ ८.६.७७ ॥
ഗാന്ധാരരാജാവുമായി സഭയിൽ 'കർണൻ യുദ്ധത്തിൽ അർജുനനെ കൊല്ലും' എന്ന് പറഞ്ഞത്; ആ കർണൻ വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ അവൻ എന്താണ് പറഞ്ഞത്?
8.6.78
द्यूतं कृत्वा पुरा हृष्ठो वञ्चयित्वा च पाण्डवान् ।
शकुनिः सौबलस्तात हते कर्णे किमब्रवीत् ॥ ८.६.७८ ॥
മുമ്പ് ചൂതുകളിച്ച്, സന്തോഷിച്ച്, പാണ്ഡവരെ വഞ്ചിച്ച സുബലപുത്രൻ ശകുനി, കർണൻ വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ എന്താണ് പറഞ്ഞത്, പ്രിയനേ?
8.6.79
कृतवर्मा महेष्वासः सात्वतानां महारथः ।
हतं वैकर्तनं दृष्ट्वा हार्दिक्यः किमभाषत ॥ ८.६.७९ ॥
സാത്വതന്മാരിലെ മഹാരഥനും മഹാധനുർധരനുമായ കൃതവർമ്മാവ്, വൈകർത്തനനെ (കർണ്ണനെ) വധിക്കപ്പെട്ടതു കണ്ടപ്പോൾ ഹാർദിക്യൻ എന്തു പറഞ്ഞു?
8.6.80
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या यस्य शिक्षामुपासते ।
धनुर्वेदं चिकीर्षन्तो द्रोणपुत्रस्य धीमतः ॥ ८.६.८० ॥
ധനുർവേദം പഠിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ബ്രാഹ്മണരും ക്ഷത്രിയരും വൈശ്യരും ആരുടെ ശിക്ഷണം സ്വീകരിച്ചുവോ, ആ ബുദ്ധിമാനായ ദ്രോണപുത്രന്റെ (അശ്വത്ഥാമാവ്).
8.6.81
युवा रूपेण सम्पन्नो दर्शनीयो महायशाः ।
अश्वत्थामा हते कर्णे किमभाषत सञ्जय ॥ ८.६.८१ ॥
സഞ്ജയാ, യുവാവും രൂപസമ്പന്നനും കാണാൻ ഭംഗിയുള്ളവനും മഹായശസ്വിയുമായ അശ്വത്ഥാമാവ് കർണ്ണൻ വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ എന്തു പറഞ്ഞു?
8.6.82
आचार्यो यो धनुर्वेदे गौतमो रथसत्तमः ।
कृपः शारद्वतस्तात हते कर्णे किमब्रवीत् ॥ ८.६.८२ ॥
ധനുർവേദാചാര്യനും ഗൗതമഗോത്രജനും രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായ ശാരദ്വതനായ കൃപർ, പ്രിയനേ, കർണ്ണൻ വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ എന്തു പറഞ്ഞു?
8.6.83
मद्रराजो महेष्वासः शल्यः समितिशोभनः ।
दृष्ट्वा विनिहतं कर्णं सारथ्ये रथिनां वरः।
किमभाषत सौवीरो मद्राणामधिपो बली ॥ ८.६.८३ ॥
മദ്രരാജാവും മഹാധനുർധരനും യുദ്ധത്തിൽ ശോഭിക്കുന്നവനും രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ സാരഥിയുമായ ശല്യൻ, കർണ്ണൻ വധിക്കപ്പെട്ടതു കണ്ട് സൗവീരനും മദ്രരുടെ ബലവാനായ അധിപനുമായവൻ എന്തു പറഞ്ഞു?
8.6.84
दृष्ट्वा विनिहतं सर्वे योधा वारणदुर्जयाः ।
ये च केन राजानः पृथिव्यां योद्वुमागताः।
वैकर्तनं हतं दृष्टवा कान्यभाषन्त सञ्जय ॥ ८.६.८४ ॥
കർണ്ണൻ വധിക്കപ്പെട്ടത് കണ്ട്, ആനകളെപ്പോലെ ജയിക്കാനാവാത്ത എല്ലാ യോദ്ധാക്കളും, ഭൂമിയിൽ ആരോടു യുദ്ധം ചെയ്യാൻ വന്ന രാജാക്കന്മാരും, സഞ്ജയാ, വൈകർത്തനനെ (കർണ്ണനെ) വധിക്കപ്പെട്ടതു കണ്ട് എന്തു പറഞ്ഞു?
8.6.85
द्रोणे तु निहते वीरे रथव्याघ्रे नरर्षभे ।
के वा मुखमनीकानामासन्सञ्जय भागशः ॥ ८.६.८५ ॥
സഞ്ജയാ, വീരനും രഥവ്യാഘ്രനും നരശ്രേഷ്ഠനുമായ ദ്രോണൻ വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ സേനകളുടെ മുഖഭാഗങ്ങളിൽ ആരൊക്കെയുണ്ടായിരുന്നു?
8.6.86
मद्रराजः कथं शल्यो नियुक्तो रथिनां वरः ।
वैकर्तनस्य सारथ्ये तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ८.६.८६ ॥
സഞ്ജയാ, രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ മദ്രരാജാവ് ശല്യൻ വൈകർത്തനനായ കർണന്റെ സാരഥിയായി എങ്ങനെ നിയമിക്കപ്പെട്ടു? അത് എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരൂ.
8.6.87
केऽरक्षन्दक्षिणं चक्रं सूतपुत्रस्य युध्यतः ।
वामं चक्रं ररक्षुर्वा के वा वीरस्य पृष्ठतः ॥ ८.६.८७ ॥
യുദ്ധം ചെയ്യുന്ന സൂതപുത്രന്റെ വലത്തെ ചക്രത്തെ ആരാണ് രക്ഷിച്ചത്? ഇടത്തെ ചക്രത്തെ ആരാണ് രക്ഷിച്ചത്? അല്ലെങ്കിൽ ആ വീരന്റെ പിന്നിൽ ആരുണ്ടായിരുന്നു?
8.6.88
के कर्णं न जहुः शूराः के क्षुद्राः प्राद्रवंस्ततः ।
कथं च वः समेतानां हतः कर्णो महारथः ॥ ८.६.८८ ॥
കർണനെ ഉപേക്ഷിക്കാതിരുന്ന ശൂരന്മാർ ആരാണ്, അപ്പോൾ ഓടിപ്പോയ ക്ഷുദ്രന്മാർ ആരാണ്? നിങ്ങളെല്ലാം ഒന്നിച്ചുണ്ടായിരുന്നിട്ടും മഹാരഥനായ കർണൻ എങ്ങനെ വധിക്കപ്പെട്ടു?
8.6.89
पाण्डवाश्च स्वयं शूराः प्रत्युदीयुर्महारथाः ।
सृजन्तः शरवर्षाणि वारिधारा इवाम्बुदाः ॥ ८.६.८९ ॥
പാണ്ഡവർ തന്നെ ശൂരന്മാരായ മഹാരഥന്മാരായി മുന്നോട്ടുവന്നു; മേഘങ്ങൾ ജലധാര ചൊരിയുന്നതുപോലെ അവർ ശരവർഷം ചൊരിഞ്ഞു.
8.6.90
स च सर्पमुखो दिव्यो महेषुप्रवरस्तदा ।
व्यर्थः कथं समभवत्तन्ममाचक्ष्व स़ञ्जय ॥ ८.६.९० ॥
ആ സർപ്പമുഖമുള്ള ദിവ്യവും മഹാശരങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠവുമായ അമ്പ് അന്ന് എങ്ങനെ വ്യർത്ഥമായി? സഞ്ജയാ, അത് എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരൂ.
8.6.91
मामकस्यास्य सैन्यस्य हतोत्सेधस्य सञ्जय ।
अवशेषं न पश्यामि ककुदे मृदिते सति ॥ ८.६.९१ ॥
സഞ്ജയാ, എന്റെ ഈ സേനയുടെ ഉയരം തകർന്നുപോയി. കകുദം (നായകൻ) ചതഞ്ഞരഞ്ഞശേഷം ഒന്നും ശേഷിക്കുന്നതായി ഞാൻ കാണുന്നില്ല.
8.6.92
तौ हि वीरौ महेष्वासौ मदर्थे त्यक्तजीवीतौ ।
भीष्मद्रोणौ हतौ श्रुत्वा को न्वर्थो जीवितेन मे ॥ ८.६.९२ ॥
എനിക്കുവേണ്ടി ജീവൻ വെടിഞ്ഞ ആ രണ്ടു വീരന്മാരായ, മഹാധനുർധരരായ ഭീഷ്മരും ദ്രോണരും വധിക്കപ്പെട്ടു എന്നു കേട്ടശേഷം എനിക്ക് ജീവിതംകൊണ്ട് എന്ത് പ്രയോജനം?
8.6.93
पुनः पुनर्न मृष्यामि वधं कर्णस्य पाण्डवैः ।
यस्य बाह्वोर्बलं तुल्यं कुञ्जराणां शतं शतम् ॥ ८.६.९३ ॥
നൂറുനൂറ് ആനകളുടെ ബലത്തിനു തുല്യമായ ബാഹുബലമുള്ള കർണ്ണനെ പാണ്ഡവർ വധിച്ചത് ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും സഹിക്കുന്നില്ല.
8.6.94
द्रोणे हते च यद्वृत्तं कौरवाणां परैः सह ।
सङ्घामे नरवीराणां तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ८.६.९४ ॥
ദ്രോണർ വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളോടൊപ്പം കൗരവവീരന്മാർക്ക് സംഭവിച്ചത് എന്താണെന്ന് എന്നോട് പറയൂ, സഞ്ജയാ.
8.6.95
यथा कर्णश्च कौन्तेयैः सह युद्धमयोजयत् ।
तथा च द्विषतां हन्ता रणे शान्तस्तदुच्यताम् ॥ ८.६.९५ ॥
കർണ്ണൻ കുന്തീപുത്രന്മാരോട് എങ്ങനെ യുദ്ധം ചെയ്തു, ശത്രുഹന്താവായ അവൻ യുദ്ധത്തിൽ എങ്ങനെ ശാന്തനായി, അത് പറയപ്പെടട്ടെ.