ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 8.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.6.1
श्रिया कुलेन यशसा तपसा च श्रुतेन च ।
त्वामद्य सन्तो मन्यन्ते ययातिमिव नाहुषम् ॥ ८.६.१ ॥
ଶ୍ରୀ, କୁଳ, ଯଶ, ତପ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଆଜି ସଜ୍ଜନମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ନହୁଷପୁତ୍ର ଯଯାତିଙ୍କ ପରି ମାନନ୍ତି।
8.6.2
श्रुते महर्षिप्रतिमः कृतकृत्योऽसि पार्थिव ।
पर्यवस्थापयात्मानं मा विषादे मनः कृथाः ॥ ८.६.२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଆପଣ ଶୁଣି ମହର୍ଷି ସମାନ, କୃତକୃତ୍ୟ; ନିଜକୁ ସ୍ଥିର କରନ୍ତୁ, ମନକୁ ବିଷାଦରେ ରଖନ୍ତୁ ନାହିଁ।
8.6.3
दैवमेव परं मन्ये धिक्पौरुषमनर्थकम् ।
यत्र सालप्रतीकाशः कर्णोऽहन्यत संयुगे ॥ ८.६.३ ॥
ମୁଁ ଦୈବକୁ ହିଁ ପରମ ମାନେ; ନିରର୍ଥକ ପୌରୁଷକୁ ଧିକ୍। ସାଲ ବୃକ୍ଷ ସମାନ କର୍ଣ୍ଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ ହେଲେ।
8.6.4
हत्वा युधिष्ठिरानीकं पाञ्चालानां रथव्रजान् ।
प्रताप्य शरवर्षेण दिशः सर्वा महारथः ॥ ८.६.४ ॥
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସେନା ଓ ପାଞ୍ଚାଳମାନଙ୍କ ରଥସମୂହ ବଧ କରି, ଶରବର୍ଷଣରେ ସବୁ ଦିଗକୁ ତପାଇଥିବା ମହାରଥୀ।
8.6.5
मोहियित्वा रणे पार्थान्वज्नहस्त इवासुरान् ।
स कथं निहतः शेते वायुरुग्ण इव द्रुमः ॥ ८.६.५ ॥
ବଜ୍ରହସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ର ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ମୋହିତ କଲା ପରି ରଣରେ ପାର୍ଥମାନଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିଥିବା ସେ, ପବନରେ ଭଙ୍ଗା ଗଛ ପରି କିପରି ନିହତ ହୋଇ ଶୋଇଛି?
8.6.6
शोकस्यान्तं न पश्यामि पारं जलनिधेरिव ।
चिन्ता मे वर्धतेऽतीव मुमूर्षा चापि जायते ॥ ८.६.६ ॥
ସମୁଦ୍ରର ଅପର ତଟ ଯେପରି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ସେହିପରି ଶୋକର ଅନ୍ତ ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ; ମୋ ଚିନ୍ତା ଅତ୍ୟଧିକ ବଢ଼ୁଛି ଏବଂ ମରିବାର ଇଚ୍ଛା ମଧ୍ୟ ଜାତ ହେଉଛି।
8.6.7
कर्णस्य निधनं श्रुत्वा विजयं फल्गुनस्य च ।
अश्रद्धेयमहं मन्ये वधं कर्णस्य सञ्जय ॥ ८.६.७ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଫଲ୍ଗୁନ (ଅର୍ଜୁନ)ଙ୍କ ବିଜୟ ଶୁଣି, କର୍ଣ୍ଣବଧକୁ ମୁଁ ଅବିଶ୍ୱସନୀୟ ମନେ କରେ।
8.6.8
वज्रसारमिदं नूनं हृदयं दुर्भिदं मम ।
यच्छ्रुत्वा पुरुषव्याघ्रं हतं कर्णं न दीर्यते ॥ ८.६.८ ॥
ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ହୃଦୟ ବଜ୍ରସାର ପରି କଠିନ; ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର କର୍ଣ୍ଣ ହତ ହେବା ଶୁଣି ମଧ୍ୟ ତାହା ଫାଟେନା।
8.6.9
आर्युर्नूनं सुदीर्घं मे विहितं दैवतैः पुरा ।
यत्र कर्णं हतं श्रुत्वा जीवामीह सुदुःखितः ॥ ८.६.९ ॥
ଦେବତାମାନେ ପୂର୍ବରୁ ମୋ ଆୟୁ ନିଶ୍ଚୟ ଅତି ଦୀର୍ଘ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥିଲେ; କର୍ଣ୍ଣ ହତ ହେବା ଶୁଣି ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଏଠାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ବଞ୍ଚିଛି।
8.6.10
धिग्जीवितमिदं चैव सुहृद्वीनस्य सञ्जय ।
अद्य चाहं दशामेतां गतः सञ्जय गर्हिताम्।
कृपणं वर्तयिष्यामि शोच्यः सर्वस्य मन्दधीः ॥ ८.६.१० ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ମିତ୍ରହୀନ ଏହି ଜୀବନକୁ ଧିକ୍! ଆଜି ମୁଁ ଏହି ନିନ୍ଦନୀୟ ଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ିଛି; ଦୀନ ହୋଇ ବଞ୍ଚିବି, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଶୋଚନୀୟ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି।
8.6.11
अहमेव पुरा भूत्वा सर्वलोकस्य सत्कृतः ।
परिभूतः कथं सूत परैः शक्ष्यामि जीवितुम् ॥ ८.६.११ ॥
ହେ ସୂତ, ପୂର୍ବରେ ମୁଁ ହିଁ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଥିଲି; ଏବେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହୋଇ ମୁଁ କିପରି ବଞ୍ଚିପାରିବି?
8.6.12
दुःखाद्दुःखतरं भन्ये प्राप्तवानस्मि सञ्जय ।
भीष्मद्रोणवधेनैव कर्णस्य च महात्मनः ॥ ८.६.१२ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ବଧ ଏବଂ ମହାତ୍ମା କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ବଧ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଦୁଃଖଠାରୁ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ପାଇଛି ବୋଲି ମୁଁ ମନେ କରେ।
8.6.13
नावशेषं प्रपश्यामि सूतपुत्रे हते युधि ।
सहि पारं महानासीत्पुत्राणां मम सञ्जय ॥ ८.६.१३ ॥
ସଞ୍ଜୟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ସୂତପୁତ୍ର ନିହତ ହେବା ପରେ ମୁଁ ଆଉ କିଛି ଅବଶିଷ୍ଟ ଦେଖୁନାହିଁ। ସେ ହିଁ ମୋ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ମହାନ ଆଶ୍ରୟ ଥିଲା।
8.6.14
युद्धे हि निहतः शूरो विसृजन्सायकान्बहून् ।
को हि मे जीवितेनार्थस्तमृते पुरुषर्षभम् ॥ ८.६.१४ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେହି ବୀର ନିହତ ହେଲା, ଯିଏ ବହୁ ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କରିଥିଲା। ସେହି ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିନା ଜୀବନରେ ମୋର କ'ଣ ପ୍ରୟୋଜନ?
8.6.15
रथादाधिरथिर्नूनं न्यपतत्सायकार्दितः ।
पर्वतस्येव शिखरं व ज्रपाताद्विदारितम् ॥ ८.६.१५ ॥
ନିଶ୍ଚୟ ସୂତପୁତ୍ର ବାଣପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ରଥରୁ ପଡ଼ିଗଲା, ବଜ୍ରପାତରେ ଫାଟିଯାଇଥିବା ପର୍ବତଶିଖର ପରି।
8.6.16
स शेते पृथिवीं नूनं शोभयन्रुधिरोक्षितः ।
मातङ्ग इव मत्तेन मताङ्गेन निपातितः ॥ ८.६.१६ ॥
ସେ ନିଶ୍ଚୟ ରକ୍ତରେ ସିକ୍ତ ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ଶୋଇଛି, ପୃଥିବୀକୁ ଶୋଭା ଦେଉଛି; ମତ୍ତ ହାତୀ ଅନ୍ୟ ମତ୍ତ ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ପଡ଼ିଯାଇଥିବା ପରି।
8.6.17
यो बलं धार्तराष्ट्राणां पाण्डवानां यतो भयम् ।
सोऽर्जुनेन हतः कर्णः प्रतिमानं धनुष्मताम् ॥ ८.६.१७ ॥
ଯିଏ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ବଳ ଥିଲା ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ଭୟର କାରଣ, ଧନୁର୍ଧରମାନଙ୍କର ମାପଦଣ୍ଡ ସେହି କର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲା।
8.6.18
स हि वीरो महेष्वासो मित्राणामभयङ्करः ।
शेते विनिहतो वीरः शक्रेणेव पुरा बलः ॥ ८.६.१८ ॥
ସେହି ବୀର, ମହାଧନୁର୍ଧର, ମିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଅଭୟ ଦେଉଥିଲା। ନିହତ ହୋଇ ସେ ଶୋଇଛି, ଯେପରି ପୂର୍ବେ ଇନ୍ଦ୍ର ବଳକୁ ବଧ କରିଥିଲେ।
8.6.19
पङ्गोरिवाध्वगमनं दरिद्रस्येव कामितम् ।
दुर्योधनस्य लोभश्च समान्येतानि सञ्जय ॥ ८.६.१९ ॥
ଖଞ୍ଜର ପଥ ଚାଲିବା, ଦରିଦ୍ରର କାମନା, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନର ଲୋଭ — ଏସବ ସମାନ, ସଞ୍ଜୟ।
8.6.20
अन्यथा चिन्तितं कार्यमन्यथा तत्तु जायते ।
अहो नु बलवद्दैवं कालश्च दुरतिक्रमः ॥ ८.६.२० ॥
ଯାହା ଭାବାଯାଇଥିଲା ତାହା ଅନ୍ୟରୂପେ ହୁଏ; ଯାହା ହୁଏ ତାହା ଅନ୍ୟରୂପ। ଅହୋ, ଦୈବ ବଳବାନ, କାଳ ଅତିକ୍ରମ୍ୟ।
8.6.21
पलायमानः कृपणो दीनात्मा दीनपौरुषः ।
कच्चिद्विनिहतः सूत पुत्रो दुःशासनो मम ॥ ८.६.२१ ॥
ପଳାଉଥିବା, ଦୀନ, ଭୀରୁ ମନର, ଦୁର୍ବଳ ପୌରୁଷର ମୋ ପୁଅ ଦୁଃଶାସନ କ'ଣ ନିହତ ହୋଇଛି, ସୂତ?
8.6.22
कच्चिन्न दीनाचरितं कृतवांस्तात संयुगे ।
कच्चिन्न निहतः शूरा यथाऽन्ये क्षत्रियर्षभाः ॥ ८.६.२२ ॥
ବତ୍ସ, ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ କ'ଣ କୌଣସି ଦୀନ ଆଚରଣ କରିଛି? ଅନ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଋଷଭମାନଙ୍କ ପରି ଶୂର ହୋଇ ସେ ନିହତ ହୋଇନାହିଁ କି?
8.6.23
युधिष्ठिरस्य वचनं मा युद्धमिति सर्वदा ।
दुर्योधनो नाभ्यगृह्णान्मूढः पथ्यमिवौषधम् ॥ ८.६.२३ ॥
'ଯୁଦ୍ଧ କର ନାହିଁ' ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଏହି ବାକ୍ୟ ମୂଢ଼ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ କେବେ ବି ଗ୍ରହଣ କଲା ନାହିଁ, ଯେପରି ରୋଗୀ ହିତକର ଔଷଧ ଗ୍ରହଣ କରେ ନାହିଁ।
8.6.24
शतल्पे शयानेन भीष्मेण सुमहात्मना ।
पानीयं याचितः पार्थः सोविध्यन्मेदिनीतलम् ॥ ८.६.२४ ॥
ଶରଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇଥିବା ମହାତ୍ମା ଭୀଷ୍ମ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ପାଣି ମାଗିଲେ, ସେ ବାଣରେ ପୃଥିବୀତଳ ବିଦ୍ଧ କଲା।
8.6.25
जलस्य धारां जनितां दृष्ट्वा पाण्डुसुतेन च ।
अब्रवीत्स महाबाहुस्तात संशाम्य पाण्डवैः ॥ ८.६.२५ ॥
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଜଳଧାରା ଦେଖି ସେହି ମହାବାହୁ କହିଲେ: ହେ ତାତ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହ ସନ୍ଧି କର।
8.6.26
प्रशमाद्वि भवेच्छान्तिर्मदन्तं युद्धमस्तु वः ।
भ्रातृभावेन पृथिवीं भुङ्क्ष्व पाण्डुसुतैः सह ॥ ८.६.२६ ॥
ପ୍ରଶମରୁ ହିଁ ଶାନ୍ତି ହୁଏ; ଯୁଦ୍ଧ ମୋ ସହିତ ଶେଷ ହେଉ। ଭ୍ରାତୃଭାବରେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ପୃଥିବୀ ଭୋଗ କର।
8.6.27
अकुर्वन्वचनं तस्य नूनं शोचति पुत्रकः ।
तदिदं समनुप्राप्त वचनं दीर्घदर्शिनः ॥ ८.६.२७ ॥
ତାଙ୍କ କଥା ନ ମାନିବାରୁ ମୋ ପୁଅ ନିଶ୍ଚୟ ଶୋକ କରୁଛି। ଦୂରଦର୍ଶୀଙ୍କ ସେହି କଥା ଏବେ ଆମ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିଛି।
8.6.28
अहं तु निहतामात्यो हतपुत्रश्च सञ्जय ।
द्यूततः कृच्छ्रमापन्नो लूनपक्ष इव द्विजः ॥ ८.६.२८ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ମୁଁ ତ ଅମାତ୍ୟ ନିହତ, ପୁତ୍ର ନିହତ, ଦ୍ୟୂତ ଯୋଗୁଁ କଷ୍ଟରେ ପଡ଼ିଛି; ଡେଣା କଟା ପକ୍ଷୀ ପରି।
8.6.29
यथा हि शकुनिं गृह्य छित्त्वा पक्षौ च सञ्जय ।
विसर्जयन्ति संहृष्टाः क्रीडमानाः कुमारकाः ॥ ८.६.२९ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଖେଳୁଥିବା ପିଲାମାନେ ପକ୍ଷୀକୁ ଧରି ତାର ଡେଣା କାଟି ଆନନ୍ଦରେ ଛାଡ଼ି ଦିଅନ୍ତି, ସେପରି।
8.6.30
लूनपक्षतया तस्य गमनं नोपपद्यते ।
तथाहमपि सम्प्राप्तो लूनपक्ष इव द्विजः ॥ ८.६.३० ॥
ଡେଣା କଟାଯିବାରୁ ତାର ଉଡ଼ିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ସେହିପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଡେଣା କଟା ପକ୍ଷୀ ପରି ଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ିଛି।
8.6.31
क्षीणः सर्वार्थहीनश्च निर्ज्ञातिर्बन्धुवर्जितः ।
कां दिशं प्रतिपत्स्यामि दीनः शत्रुवशं गतः ॥ ८.६.३१ ॥
କ୍ଷୀଣ, ସର୍ବାର୍ଥହୀନ, ଜ୍ଞାତିହୀନ, ବନ୍ଧୁବର୍ଜିତ ମୁଁ ଦୀନ ହୋଇ ଶତ୍ରୁବଶରେ ପଡ଼ିଛି। କେଉଁ ଦିଗକୁ ଯିବି?
8.6.32
इत्येवं धृतराष्ट्रोऽथ विलप्य बहुदुःखितः ।
प्रोवाच सञ्जयं भूयः सोकव्याकुलमानसः ॥ ८.६.३२ ॥
ଏହିପରି ବିଳାପ କରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଶୋକବ୍ୟାକୁଳ ମନରେ ପୁଣି ସଞ୍ଜୟଙ୍କୁ କହିଲେ।
8.6.33
योऽजयत्सर्वकाम्भोजानम्बष्ठान्कैकयैः सह ।
गान्धारांश्च विदेहांश्च जित्वा कार्यार्थमाहवे ॥ ८.६.३३ ॥
ଯିଏ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ କାମ୍ବୋଜ, ଅମ୍ବଷ୍ଠ ଓ କୈକୟଙ୍କ ସହିତ ଗାନ୍ଧାର ଓ ବିଦେହଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲେ।
8.6.34
दुर्योधनस्य वृद्ध्यर्थं योऽजयत्पृथिवीं प्रभुः ।
स जितः पाण्डवैः शूरैः समरे वाहुशालिभिः ॥ ८.६.३४ ॥
ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଯିଏ ପୃଥିବୀ ଜିତିଥିଲେ, ସେହି ପ୍ରଭୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବାହୁବଳୀ ଶୂର ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ପରାଜିତ ହେଲେ।
8.6.35
तस्मिन्हते महेष्वासे कर्णे युधि किरीटिना ।
के वीराः पर्यतिष्ठन्त तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ८.६.३५ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ କିରୀଟୀ (ଅର୍ଜୁନ) ମହାଧନୁର୍ଧର କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ବଧ କଲା ପରେ, ତାଙ୍କ ଚାରିପଟେ କେଉଁ ବୀରମାନେ ଠିଆ ହେଲେ? ହେ ସଞ୍ଜୟ, ତାହା ମୋତେ କୁହ।
8.6.36
कच्चिन्नैकः परित्यक्तः पाण्डवैर्निहतो रणे ।
उक्तं त्वया पुरा तात यथा वीरो निपातितः ॥ ८.६.३६ ॥
ହେ ତାତ, ପାଣ୍ଡବମାନେ କି ତାଙ୍କୁ ଏକାକୀ ଛାଡ଼ି ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କଲେ ନାହିଁ? ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ପରି ସେ ବୀର କିପରି ପଡ଼ିଗଲେ?
8.6.37
भीष्ममप्रतियुध्यन्तं शिखम्डी सायकोत्तमैः ।
पातयामास समरे सर्वशस्त्रभृतां वरम् ॥ ८.६.३७ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରତିରୋଧ ନକରୁଥିବା ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଉତ୍ତମ ବାଣରେ ପକାଇଦେଲେ; ସେ ସର୍ବଶସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
8.6.38
तथा द्रौपदिना द्रोणो न्यस्तसर्वायुधो युधि ।
धर्मराजवचः श्रुत्वा अश्वत्थामा हतस्त्विति ॥ ८.६.३८ ॥
ସେହିପରି ଦ୍ରୌପଦୀପୁତ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ବଧ କଲେ; ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ହତ ହେଲା ବୋଲି ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି।
8.6.39
युक्तयोगो महेष्वासः शरैर्बहुभिराचितः ।
निहतः खङ्गमुद्यम्य धृष्टद्युम्नेन सञ्जय ॥ ८.६.३९ ॥
ଯୋଗଯୁକ୍ତ ସେହି ମହାଧନୁର୍ଦ୍ଧର ଅନେକ ବାଣରେ ଆବୃତ ଥିବାବେଳେ, ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଖଡ୍ଗ ଉଠାଇ ତାଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
8.6.40
अन्तरेण हतावेतौ छलेन च विशेषतः ।
अश्रौषमहमेतद्वै भीष्मद्रोणौ निपातितौ ॥ ८.६.४० ॥
ଏହି ଦୁଇଜଣ ସୁଯୋଗ ଖୋଜି, ବିଶେଷତଃ ଛଳରେ ବଧ ହେଲେ; ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣ ପଡ଼ିଗଲେ ବୋଲି ମୁଁ ଶୁଣିଛି।
8.6.41
भीष्मद्रोणौ हि समरे न हन्याद्वज्रभृत्स्वयम् ।
न्यायेन युध्यन्समरे तद्वै सत्यं ब्रवीमि ते ॥ ८.६.४१ ॥
ନ୍ୟାୟରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ବଜ୍ରଧାରୀ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କରିପାରନ୍ତା ନାହିଁ; ଏହା ସତ୍ୟ, ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି।
8.6.42
कर्णं त्वस्यन्तमस्त्राणि दिव्यानि च बहूनि च ।
कथमिन्द्रोपमं वीरं मृत्युर्युद्वे समस्पृशत् ॥ ८.६.४२ ॥
କିନ୍ତୁ ଦିବ୍ୟ ଓ ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର ନିକ୍ଷେପକାରୀ ଇନ୍ଦ୍ରତୁଲ୍ୟ ବୀର କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ କିପରି ସ୍ପର୍ଶ କଲା?
8.6.43
यस्य विद्युत्प्रभां शक्तिं दिव्यां कनकभूषणाम् ।
प्रायच्छद्द्विषतां हन्त्रीं कुण्डलाभ्यां पुरन्दरः ॥ ८.६.४३ ॥
ଇନ୍ଦ୍ର ଦୁଇ କୁଣ୍ଡଳ ବଦଳରେ ବିଜୁଳି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସୁବର୍ଣ୍ଣାଳଙ୍କାରରେ ସଜ୍ଜିତ, ଦିବ୍ୟ ଓ ଶତ୍ରୁସଂହାରକ ଶକ୍ତି ଯାହାକୁ ଦେଇଥିଲେ।
8.6.44
यस्य सर्पमुखो दिव्यः शरः काञ्चनभूषणः ।
अशेत निशितः पत्री समरेष्वरिसूदनः ॥ ८.६.४४ ॥
ଯାହାର ସର୍ପମୁଖ, ଦିବ୍ୟ, ସୁବର୍ଣ୍ଣଭୂଷିତ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ପକ୍ଷଯୁକ୍ତ ବାଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁସଂହାର ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହିଥିଲା।
8.6.45
भीष्मद्रोणमुखान्वीरान्योऽवमत्य महारथान् ।
जामदग्न्यान्महाघोरं ब्राह्ममस्त्रमशिक्षत ॥ ८.६.४५ ॥
ଭୀଷ୍ମ-ଦ୍ରୋଣ ପ୍ରମୁଖ ମହାରଥୀମାନଙ୍କୁ ଅବଜ୍ଞା କରି, ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ (ପରଶୁରାମ) ଙ୍କଠାରୁ ଅତି ଭୟଙ୍କର ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଶିଖିଥିଲେ।
8.6.46
यश्च द्रोणमुखान्दृष्ट्वा विमुखानर्दिताञ्शरैः ।
सौभद्रस्य महाबाहुर्व्यधमत्कार्मुकं शितैः ॥ ८.६.४६ ॥
ଦ୍ରୋଣ ପ୍ରମୁଖ ବୀରମାନେ ବାଣରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ମୁହଁ ଫେରାଇଥିବା ଦେଖି, ସେହି ମହାବାହୁ ସୌଭଦ୍ରଙ୍କ (ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ) ଧନୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
8.6.47
यश्च नागायुतप्राणां वज्ररंहसमच्युतम् ।
विरथं सहसा कृत्वा भीमसेनमपाहसत् ॥ ८.६.४७ ॥
ଦଶ ହଜାର ହାତୀର ବଳ ଓ ବଜ୍ରର ବେଗଯୁକ୍ତ ଅଚ୍ୟୁତ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ହଠାତ୍ ରଥହୀନ କରି ଯିଏ ଉପହାସ କରିଥିଲା।
8.6.48
सहदेवं च निर्जित्य शरैः सन्नतपर्वभिः ।
कृपया विरथं कृत्वा नाहनद्धर्मचिन्तया ॥ ८.६.४८ ॥
ସହଦେବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବଙ୍କା ଅଗ୍ରଯୁକ୍ତ ବାଣରେ ଜିଣି, ରଥହୀନ କରିବା ପରେ ବି ଧର୍ମଚିନ୍ତାରେ କରୁଣାବଶତଃ ତାଙ୍କୁ ମାରିଲେ ନାହିଁ।
8.6.49
यश्च मायासहस्राणि विकुर्वाणं जयैषिणम् ।
घटोत्कचं राक्षसेन्द्रं शक्रशक्त्या निजघ्निवान् ॥ ८.६.४९ ॥
ଜୟ ଇଚ୍ଛାରେ ହଜାର ହଜାର ମାୟା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ର ଘଟୋତ୍କଚକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଶକ୍ତିରେ ବଧ କରିଥିବା ବୀର।
8.6.50
एवांश्च दिवसान्यस्य युद्धे भीतो धनञ्जयः ।
नागमद्द्वैरथं वीरः स कथं निहतो रणे ॥ ८.६.५० ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଏତେ ଦିନ ଭୟଭୀତ ଧନଞ୍ଜୟ ଦ୍ବୈରଥ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆସିଲେ ନାହିଁ; ତେବେ ସେ ବୀର ରଣରେ କେମିତି ନିହତ ହେଲେ?
8.6.51
संशप्तकानां योधा ये आह्वयन्त सदाऽन्यतः ।
एतान्हत्वा हनिष्यामि पश्चाद्वैकर्तनं रणे ॥ ८.६.५१ ॥
ସଂଶପ୍ତକଙ୍କ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସର୍ବଦା ଅନ୍ୟ ପାଖରୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଥିଲେ; 'ଏମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି ପଛେ ବୈକର୍ତନକୁ ବଧ କରିବି' ଏହା କହି ରଣରେ।
8.6.52
इति व्यपदिशन्पार्थो वर्जयन्सूतजं रणे ।
स कथं निहतो वीरः पार्थेन परवीरहा ॥ ८.६.५२ ॥
ଏହିପରି ବାହାନା କରି, ରଣରେ ସୂତପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଏଡ଼ାଉଥିବା ପାର୍ଥ — ତେବେ ଶତ୍ରୁବୀରଙ୍କ ସଂହାରକ ସେ ବୀର ପାର୍ଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କେମିତି ନିହତ ହେଲେ?
8.6.53
रथभह्गो न चेत्तस्य धनुर्वा न व्यशीर्यत ।
न चेदस्त्राणि नष्टानि स कथं निहतः परैः ॥ ८.६.५३ ॥
ତାଙ୍କ ରଥ ଭାଙ୍ଗିଲା ନାହିଁ, ଧନୁ ଭାଙ୍ଗିଲା ନାହିଁ, ଅସ୍ତ୍ର ନଷ୍ଟ ହେଲା ନାହିଁ, ତେବେ ସେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କେମିତି ନିହତ ହେଲେ?
8.6.54
को हि शक्तो रणे कर्णं विधुन्वानं महद्धनुः ।
विमुञ्चन्तं शरान्घोरान्दिव्यान्यस्त्राणि चाहवे।
जेतुं पुरुषशार्दूलं शार्दूलमिव वेगिनम् ॥ ८.६.५४ ॥
ରଣରେ ବଡ଼ ଧନୁ ଝୁଲାଉ, ଭୟଙ୍କର ଶର ଓ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ୁଥିବା, ବାଘ ପରି ବେଗବାନ ସେହି ପୁରୁଷସିଂହ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଜିଣିବାକୁ କିଏ ସମର୍ଥ?
8.6.55
ध्रवं तस्य धनुश्छिन्नं रथो वाऽपि महीं गतः ।
अस्त्राणि वा प्रनष्टानि यथा शंससि मे हतम्।
न ह्यन्यदपि पश्यामि कारणं तस्य नाशने ॥ ८.६.५५ ॥
ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କ ଧନୁ ଭାଙ୍ଗି ଯାଇଛି, କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ରଥ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯାଇଛି, କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରସବୁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି, ଆପଣ କହୁଛନ୍ତି ଯେ ସେ ହତ ହୋଇଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ବିନାଶର ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାରଣ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ।
8.6.56
न हिन्मि फल्गुनं यावत्तावत्पादौ न धावये ।
इति यस्य महाघोरं व्रतमासीन्महात्मनः ॥ ८.६.५६ ॥
ଫାଲ୍ଗୁନଙ୍କୁ ମୁଁ ବଧ ନକରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ମୋ ପାଦ ଧୋଉନାହିଁ। ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କର ବ୍ରତ ଏମିତି ଅତି ଭୟଙ୍କର ଥିଲା।
8.6.57
यस्य भीतो रमे निद्रां धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
त्रयोदशसमा नित्यं नाभजत्पुरुषर्षभः ॥ ८.६.५७ ॥
ଯାହାର ଭୟରେ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତେର ବର୍ଷ ଧରି ନିରନ୍ତର ନିଦ୍ରାରେ ସୁଖ ପାଇନଥିଲେ।
8.6.58
यस्य वीर्यवतो वीर्यमुपाश्रित्य महात्मनः ।
मम पुत्रः सभां भार्यां पाण्डूनां नीतवान्बलात् ॥ ८.६.५८ ॥
ଯାହାର ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ବଳର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ମୋ ପୁତ୍ର ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ସଭାକୁ ନେଇଥିଲା।
8.6.59
तत्रापि च सभामध्ये पाण्डवानां च पश्यताम् ।
दासभार्येति पाञ्चालीमब्रवीत्कुरुसन्निधौ ॥ ८.६.५९ ॥
ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ସଭା ମଧ୍ୟରେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, କୌରବମାନଙ୍କ ସାକ୍ଷାତରେ ସେ ପାଞ୍ଚାଳୀଙ୍କୁ 'ଦାସୀର ଭାର୍ଯ୍ୟା' ବୋଲି କହିଲା।
8.6.60
न सन्ति तपयः कृष्णे सर्वे षण्डतिलैः समाः ।
उपतिष्ठस्व भर्तारमन्यं वा वरवर्णिनि ॥ ८.६.६० ॥
କୃଷ୍ଣେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନପୁଂସକ ଓ ତିଳ ପରି ତୁଚ୍ଛ; ସେମାନେ ତୁମର କିଛି ନୁହନ୍ତି। ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଅନ୍ୟ ଜଣେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ସେବା କର।
8.6.61
इत्येवं यः पुरा वाचो रूक्षाः संश्रावयन्रुषा ।
सभायां सूतजः कृष्णां स कथं निहतः परैः ॥ ८.६.६१ ॥
ପୂର୍ବେ ସଭାରେ କ୍ରୋଧରେ କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ କଠୋର ବାକ୍ୟ ଶୁଣାଇଥିବା ସେହି ସୂତପୁତ୍ର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କିପରି ନିହତ ହେଲା?
8.6.62
यदि भीष्मो रणश्लाघी द्रोणो वा युधि दुर्मदः ।
न हनिष्यति कौन्तेयान्पक्षपातात्सुयोधन।
सर्वानेव हनिष्यामि व्येतु ते मानसो ज्वरः ॥ ८.६.६२ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଗର୍ବୀ ଭୀଷ୍ମ କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧରେ ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ଦ୍ରୋଣ ପକ୍ଷପାତରୁ କୌନ୍ତେୟମାନଙ୍କୁ ନ ମାରନ୍ତି, ହେ ସୁଯୋଧନ, ତେବେ ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମାରିବି; ତୁମ ମନର ଏହି ଜ୍ୱର ଦୂର ହେଉ।
8.6.63
किं करिष्यति गाण्डीवमक्षय्यौ च महेषुधी ।
स्निग्धचन्दनदिग्धस्य मच्छरस्याभिधावतः।
स नूनमृषभस्कन्धो ह्यर्जुनेन कथं हतः ॥ ८.६.६३ ॥
ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁ ଓ ଅକ୍ଷୟ ଦୁଇଟି ମହାନ ତୂଣୀର କ'ଣ କରିବେ? ଚନ୍ଦନ ଲେପିତ, ବୃଷଭ-କାନ୍ଧ ସେହି ମଶା ସଦୃଶ ଯୋଦ୍ଧା ଧାବମାନ ହେଲେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କିପରି ନିହତ ହେଲା?
8.6.64
यश्च गाण्डीवमुक्तानां स्पर्शमुग्रमचिन्तयन् ।
अपतिर्ह्यसि कृष्णेति ब्रुवन्पार्थानवैक्षत ॥ ८.६.६४ ॥
ଗାଣ୍ଡୀବରୁ ଛୁଟିଥିବା ଭୟଙ୍କର ବାଣର ସ୍ପର୍ଶକୁ ଗ୍ରାହ୍ୟ ନ କରି, 'ହେ କୃଷ୍ଣା, ତୁମର ସ୍ୱାମୀ ନାହିଁ' ବୋଲି କହି ପାର୍ଥମାନଙ୍କୁ ଚାହୁଁଥିଲା ଯେ।
8.6.65
यस्य नासीद्भयं पार्थात्सपुत्रात्सजनार्दनात् ।
स्वबाहुबलमाश्रित्य मुहूर्तमपि सञ्जय ॥ ८.६.६५ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ପାର୍ଥଙ୍କ ଠାରୁ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ଏବଂ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ସହିତ ଯାହାର ଭୟ ନ ଥିଲା, ସେ ନିଜ ବାହୁବଳ ଉପରେ ଭରସା କରି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ।
8.6.66
तस्य नाऽहं वधं मन्ये देवैरपि सवासवैः ।
प्रतीपमभिघावद्भिः किं पुनस्तात पाण्डवैः ॥ ८.६.६६ ॥
ତାଙ୍କର ବଧ, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେବତାମାନେ ବିରୋଧରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଭାବେ ନାହିଁ; ତେବେ ହେ ତାତ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେବା ବିଷୟରେ କଥା କ'ଣ?
8.6.67
न हि ज्यां संसम्पृशानस्य तलत्रे वाऽपि गृह्णतः ।
पुमानाधिरथेः स्थातुं कश्चित्प्रमुखतोऽर्हति ॥ ८.६.६७ ॥
ପ୍ରକୃତରେ, ଧନୁର ଦୋରି ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିବା ଓ ହାତରେ ଧନୁ ଧରିଥିବା ଅଧିରଥ-ପୁତ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଛିଡ଼ା ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷ ନାହାନ୍ତି।
8.6.68
अपि स्यान्मेदिनी हीना सोमसूर्यप्रभांशुभिः ।
न वध- पुरुषेन्द्रस्य संयुगेष्वपलायिनः ॥ ८.६.६८ ॥
ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରଭାକିରଣ ବିନା ପୃଥିବୀ ହୁଏତ ରହିପାରେ; କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଛକୁ ନ ଫେରୁଥିବା ପୁରୁଷେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଧ (ହେବ ନାହିଁ)।
8.6.69
येन मन्दः सहायेन भ्रात्रा दुःशासनेन च ।
वासुदेवस्य दुर्बुद्धिः प्रत्याख्यानमरोचत ॥ ८.६.६९ ॥
ଯେଉଁ ମୂର୍ଖ ଓ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି (ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ) ଭାଇ ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ସହାୟତାରେ ବାସୁଦେବଙ୍କ (କୃଷ୍ଣଙ୍କ) ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ ପସନ୍ଦ କରିଥିଲେ।
8.6.70
स नूनं वृषभस्कन्धं कर्णं दृष्ट्वा निपातितम् ।
दुःशासनं च निहतं मन्ये शोचति पुत्रकः ॥ ८.६.७० ॥
ସେ (ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ) ଷଣ୍ଢ ସଦୃଶ ସ୍କନ୍ଧ ଥିବା କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ପଡ଼ିଥିବା ଏବଂ ଦୁଃଶାସନଙ୍କୁ ହତ ଦେଖି ନିଶ୍ଚୟ ଶୋକ କରୁଥିବେ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବେ।
8.6.71
हतं वैकर्तनं दृष्ट्वा द्वैरथे सव्यसाचिना ।
जयतः पाण्डवान्दृष्ट्वा किंस्विद्दुर्योधनोऽब्रवीत् ॥ ८.६.७१ ॥
ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୟୁଦ୍ଧରେ ସବ୍ୟସାଚୀ (ଅର୍ଜୁନ) ଦ୍ୱାରା ବୈକର୍ତ୍ତନ (କର୍ଣ୍ଣ) ହତ ହେବା ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଜିତୁଥିବା ଦେଖି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ କ'ଣ କହିଥିଲେ?
8.6.72
दुर्मर्षणं हतं दृष्ट्वा वृषसेनं च संयुगे ।
प्रभग्रं च बलं दृष्ट्वा वध्यमानं महारथैः ॥ ८.६.७२ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁର୍ମର୍ଷଣ ହତ ଏବଂ ବୃଷସେନ (ହତ) ଦେଖି, ସୈନ୍ୟ ଭଗ୍ନ ଓ ମହାରଥୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ୍ୟମାନ ଦେଖି (ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ କ'ଣ କହିଥିଲେ?)
8.6.73
पराङ्मुखांश्च राज्ञस्तु पलायनपरायणान् ।
विद्रुतान्रथिनो दृष्ट्वा मन्ये शोचति पुत्रकः ॥ ८.६.७३ ॥
ରାଜା ଓ ରଥୀମାନେ ମୁଖ ଫେରାଇ ପଳାଉଥିବା ଓ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହେଉଥିବା ଦେଖି ମୁଁ ଭାବୁଛି ମୋ ପୁତ୍ର ଶୋକ କରୁଛି।
8.6.74
अनेयश्चाभिमानी च दुर्बुद्धिरजितेन्द्रियः ।
हतोत्साहं बलं दृष्ट्वा किंस्विदुर्योधनोऽब्रवीत् ॥ ८.६.७४ ॥
ଅନମ୍ର, ଅଭିମାନୀ, ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ସଂଯମହୀନ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଉତ୍ସାହ ହରାଇଥିବା ସେନା ଦେଖି କ'ଣ କହିଲା?
8.6.75
स्वयं वैरं महत्कृत्वा वार्यमाणः सुहृद्गणैः ।
प्रधने हतभूयिष्ठैः किंस्विद्दुर्योधनोऽब्रवीत् ॥ ८.६.७५ ॥
ନିଜେ ବଡ଼ ବୈର ସୃଷ୍ଟି କରି, ସୁହୃଦମାନଙ୍କ ବାରଣ ସତ୍ତ୍ୱେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଧିକାଂଶ ହତ ହେଲେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ କ'ଣ କହିଲା?
8.6.76
भ्रातरं निहतं दृष्ट्वा भीमसेनेन संयुगे ।
रुधिरे पीयमाने च किंस्विद्द्रुर्योधनोऽब्रवीत् ॥ ८.६.७६ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମସେନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ଭାଇକୁ ଦେଖି ଏବଂ ରକ୍ତ ପିଇ ହେଉଥିବା ଦେଖି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ କ'ଣ କହିଲା?
8.6.77
सह गान्धारराजेन सभायां यदभाषत ।
कर्णोऽर्जुनं रणे हन्ता हते तस्मिन्किमब्रवीत् ॥ ८.६.७७ ॥
ଗାନ୍ଧାରରାଜଙ୍କ ସହ ସଭାରେ 'କର୍ଣ୍ଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ବଧ କରିବ' ଯାହା କୁହାଯାଇଥିଲା; ସେହି କର୍ଣ୍ଣ ହତ ହେଲେ ସେ କ'ଣ କହିଲା?
8.6.78
द्यूतं कृत्वा पुरा हृष्ठो वञ्चयित्वा च पाण्डवान् ।
शकुनिः सौबलस्तात हते कर्णे किमब्रवीत् ॥ ८.६.७८ ॥
ପୂର୍ବରୁ ଜୁଆ ଖେଳି, ହୃଷ୍ଟ ହୋଇ ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଠକି, ହେ ତାତ, କର୍ଣ୍ଣ ହତ ହେଲେ ସୁବଳପୁତ୍ର ଶକୁନି କ'ଣ କହିଲା?
8.6.79
कृतवर्मा महेष्वासः सात्वतानां महारथः ।
हतं वैकर्तनं दृष्ट्वा हार्दिक्यः किमभाषत ॥ ८.६.७९ ॥
ସାତ୍ୱତମାନଙ୍କ ମହାରଥୀ, ମହାଧନୁର୍ଧର କୃତବର୍ମା, ବୈକର୍ତନ (କର୍ଣ୍ଣ) ହତ ହୋଇଥିବା ଦେଖି ହାର୍ଦିକ୍ୟ କ'ଣ କହିଲେ?
8.6.80
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या यस्य शिक्षामुपासते ।
धनुर्वेदं चिकीर्षन्तो द्रोणपुत्रस्य धीमतः ॥ ८.६.८० ॥
ଧନୁର୍ବେଦ ଶିଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ହୋଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟମାନେ ଯାହାର ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରୁଥିଲେ, ସେହି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର (ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା)ର।
8.6.81
युवा रूपेण सम्पन्नो दर्शनीयो महायशाः ।
अश्वत्थामा हते कर्णे किमभाषत सञ्जय ॥ ८.६.८१ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଯୁବକ, ରୂପବାନ, ଦର୍ଶନୀୟ, ମହାୟଶସ୍ୱୀ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା କର୍ଣ୍ଣ ହତ ହେଲେ କ'ଣ କହିଲେ?
8.6.82
आचार्यो यो धनुर्वेदे गौतमो रथसत्तमः ।
कृपः शारद्वतस्तात हते कर्णे किमब्रवीत् ॥ ८.६.८२ ॥
ଧନୁର୍ବେଦ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ଗୌତମ ଗୋତ୍ରୀ, ରଥୀଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାରଦ୍ୱତ କୃପ, ହେ ତାତ, କର୍ଣ୍ଣ ହତ ହେଲେ କ'ଣ କହିଲେ?
8.6.83
मद्रराजो महेष्वासः शल्यः समितिशोभनः ।
दृष्ट्वा विनिहतं कर्णं सारथ्ये रथिनां वरः।
किमभाषत सौवीरो मद्राणामधिपो बली ॥ ८.६.८३ ॥
ମଦ୍ରରାଜ, ମହାଧନୁର୍ଧର ଶଲ୍ୟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୋଭନ, ରଥୀଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାରଥି, କର୍ଣ୍ଣ ହତ ହେବା ଦେଖି ସୌବୀର ଓ ମଦ୍ରଙ୍କ ବଳବାନ ଅଧିପତି କ'ଣ କହିଲେ?
8.6.84
दृष्ट्वा विनिहतं सर्वे योधा वारणदुर्जयाः ।
ये च केन राजानः पृथिव्यां योद्वुमागताः।
वैकर्तनं हतं दृष्टवा कान्यभाषन्त सञ्जय ॥ ८.६.८४ ॥
କର୍ଣ୍ଣ ହତ ହେବା ଦେଖି ହାତୀ ପରି ଅଜେୟ ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧା, ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ କାହା ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସିଥିବା ରାଜାମାନେ, ହେ ସଞ୍ଜୟ, ବୈକର୍ତନ (କର୍ଣ୍ଣ) ହତ ହେବା ଦେଖି କ'ଣ କହିଲେ?
8.6.85
द्रोणे तु निहते वीरे रथव्याघ्रे नरर्षभे ।
के वा मुखमनीकानामासन्सञ्जय भागशः ॥ ८.६.८५ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ବୀର, ରଥବ୍ୟାଘ୍ର ଓ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ରୋଣ ନିହତ ହେଲେ ସେନାମାନଙ୍କର ଅଗ୍ରଭାଗରେ କିଏ ଥିଲା?
8.6.86
मद्रराजः कथं शल्यो नियुक्तो रथिनां वरः ।
वैकर्तनस्य सारथ्ये तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ८.६.८६ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ରଥୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଦ୍ରରାଜ ଶଲ୍ୟ ବୈକର୍ତନ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କର ସାରଥି କିପରି ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ? ତାହା ମୋତେ କୁହ।
8.6.87
केऽरक्षन्दक्षिणं चक्रं सूतपुत्रस्य युध्यतः ।
वामं चक्रं ररक्षुर्वा के वा वीरस्य पृष्ठतः ॥ ८.६.८७ ॥
ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ସୂତପୁତ୍ରଙ୍କ ଡାହାଣ ଚକ୍ରକୁ କିଏ ରକ୍ଷା କଲା, ବାମ ଚକ୍ରକୁ କିଏ ରକ୍ଷା କଲା? ଅଥବା ସେହି ବୀରଙ୍କ ପଛରେ କିଏ ଥିଲା?
8.6.88
के कर्णं न जहुः शूराः के क्षुद्राः प्राद्रवंस्ततः ।
कथं च वः समेतानां हतः कर्णो महारथः ॥ ८.६.८८ ॥
କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ନ ଛାଡ଼ିଥିବା ଶୂରମାନେ କିଏ, ଆଉ ସେତେବେଳେ ପଳାଇଥିବା କ୍ଷୁଦ୍ର ଲୋକମାନେ କିଏ? ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମହାରଥୀ କର୍ଣ୍ଣ କିପରି ହତ ହେଲା?
8.6.89
पाण्डवाश्च स्वयं शूराः प्रत्युदीयुर्महारथाः ।
सृजन्तः शरवर्षाणि वारिधारा इवाम्बुदाः ॥ ८.६.८९ ॥
ପାଣ୍ଡବମାନେ ନିଜେ ଶୂର ମହାରଥୀ ହୋଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ; ମେଘ ଯେପରି ଜଳଧାରା ବର୍ଷାଏ, ସେପରି ସେମାନେ ଶରବର୍ଷା କଲେ।
8.6.90
स च सर्पमुखो दिव्यो महेषुप्रवरस्तदा ।
व्यर्थः कथं समभवत्तन्ममाचक्ष्व स़ञ्जय ॥ ८.६.९० ॥
ସେଇ ସର୍ପମୁଖ, ଦିବ୍ୟ, ମହାଶରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶର ସେତେବେଳେ କିପରି ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲା? ହେ ସଞ୍ଜୟ, ତାହା ମୋତେ କୁହ।
8.6.91
मामकस्यास्य सैन्यस्य हतोत्सेधस्य सञ्जय ।
अवशेषं न पश्यामि ककुदे मृदिते सति ॥ ८.६.९१ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ମୋ ଏ ସେନାର ଉଚ୍ଚତା ଭୂମିସାତ୍ ହୋଇଛି। କକୁଦ (ପ୍ରଧାନ) ଦଳିତ ହେବା ପରେ ମୁଁ କିଛି ଅବଶେଷ ଦେଖୁନାହିଁ।
8.6.92
तौ हि वीरौ महेष्वासौ मदर्थे त्यक्तजीवीतौ ।
भीष्मद्रोणौ हतौ श्रुत्वा को न्वर्थो जीवितेन मे ॥ ८.६.९२ ॥
ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ସେହି ଦୁଇ ବୀର, ମହାଧନୁର୍ଧର ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣ ହତ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣିବା ପରେ ମୋ ଜୀବନର ଆବଶ୍ୟକତା କ'ଣ?
8.6.93
पुनः पुनर्न मृष्यामि वधं कर्णस्य पाण्डवैः ।
यस्य बाह्वोर्बलं तुल्यं कुञ्जराणां शतं शतम् ॥ ८.६.९३ ॥
ଶହ ଶହ ହାତୀର ବଳ ସଦୃଶ ବାହୁବଳ ଥିବା କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ମୁଁ ବାରମ୍ବାର ସହିପାରିବି ନାହିଁ।
8.6.94
द्रोणे हते च यद्वृत्तं कौरवाणां परैः सह ।
सङ्घामे नरवीराणां तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ८.६.९४ ॥
ଦ୍ରୋଣ ହତ ହେବା ସମୟରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସହିତ କୌରବ ବୀରମାନଙ୍କ ସହିତ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ତାହା ମୋତେ କୁହ, ସଞ୍ଜୟ।
8.6.95
यथा कर्णश्च कौन्तेयैः सह युद्धमयोजयत् ।
तथा च द्विषतां हन्ता रणे शान्तस्तदुच्यताम् ॥ ८.६.९५ ॥
କର୍ଣ୍ଣ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ କିପରି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ ଏବଂ ଶତ୍ରୁହନ୍ତା ସେ ରଣରେ କିପରି ଶାନ୍ତ ହେଲେ, ତାହା କୁହାଯାଉ।