महाभारत · अध्याय 8.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.61.1
तेषां प्रवृत्ते सङ्ग्रामे विपुले शोणितोदके ।
रराज लोहितेनोर्वी संसिक्ता बहुधा भृशम् ॥ ८.६१.१ ॥
त्यांच्यामध्ये विशाल युद्ध सुरू झाले असता, रक्ताचे पाणी वाहणाऱ्या त्या रणभूमीत, रक्ताने अनेक प्रकारे अतिशय भिजलेली पृथ्वी शोभून दिसली.
8.61.2
ततो रजसि संशान्ते प्रकाशः सर्वतोऽभवत् ।
एतस्मिन्नन्तरे पार्थं कृष्णो वचनमब्रवीत्।
दर्शयन्निव कौन्तेयं धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥ ८.६१.२ ॥
मग धूळ शांत झाल्यावर चहूकडे प्रकाश पसरला. यावेळी कृष्ण पार्थाला हे वचन बोलला, जणू कौंतेय धर्मराज युधिष्ठिराकडे दाखवत असल्यासारखे.
8.61.3
एष पाण्डव ते भ्राता धार्तराष्ट्रैर्महाबलैः ।
जिघांसुभिर्महेष्वासैः शीघ्रं पार्थोऽनुसार्यते ॥ ८.६१.३ ॥
हे पाण्डवा, तुझा हा बंधू पार्थ याला मारू इच्छिणारे धृतराष्ट्राचे महाबली पुत्र आणि महान धनुर्धर वेगाने पाठलाग करत आहेत.
8.61.4
तमन्वगेव पाञ्चालाश्चेदिमात्स्याश्च भारत ।
अनुयान्ति महात्मानं परीप्सन्तो महाजवाः ॥ ८.६१.४ ॥
हे भारता, पांचाल, चेदी आणि मत्स्य हेही त्या महात्म्याचे रक्षण करू इच्छित त्याच्या मागे वेगाने जात आहेत.
8.61.5
एष दुर्योधनः पार्थ गजानीकेन दंशितः ।
राजा सर्वस्य लोकस्य राजानमनुधावति ॥ ८.६१.५ ॥
हे पार्था, हा दुर्योधन गजसैन्याने कवचित होऊन सर्व लोकांच्या राजाला, युधिष्ठिराला, पाठलाग करत धावत आहे.
8.61.6
जिघांसुः पुरुषव्याघ्रं भ्रातृभिः सहितो बली ।
आशीविषसमस्पर्शैः सर्वायुधविशारदैः ॥ ८.६१.६ ॥
पुरुषव्याघ्राला (अर्जुनाला) मारू इच्छिणारा बलवान (दुर्योधन) भावांसह येत आहे. ते आशीविष सापांसारख्या स्पर्शाचे, सर्व शस्त्रांत निपुण आहेत.
8.61.7
नदद्भिः सिंहनादांश्च धमद्भिश्चापि वारिजान् ।
बलवद्भिर्महेष्वासैर्विधून्वानैर्धनूंषि च ॥ ८.६१.७ ॥
सिंहगर्जना करत, शंख फुंकत, बलवान महाधनुर्धर धनुष्ये हलवत.
8.61.8
एते जिघृक्षवो यान्ति द्विपाश्वरथपत्तयः ।
युधिष्ठिरं धार्तराष्ट्रो रत्नोत्तममिवार्थिनः ॥ ८.६१.८ ॥
हत्ती, घोडे, रथ आणि पायदळ युधिष्ठिराला पकडण्याच्या इच्छेने पुढे जात आहेत, जणू धृतराष्ट्रपुत्र श्रेष्ठ रत्नाचे याचक.
8.61.9
पश्य सात्वतभीमाभ्यां निरुद्धा विष्ठिताः पुनः ।
जिहीर्षवोऽमृतं दैत्याः शक्राग्निभ्यामिवाहवे ॥ ८.६१.९ ॥
पाहा, सात्वत आणि भीमाने रोखलेले आणि पुन्हा उभे राहिलेले हे, जणू युद्धात इंद्र आणि अग्नीने रोखलेले, अमृत हरण करू इच्छिणारे दैत्य.
8.61.10
एते बहुत्वात्त्वरिताः पुनर्गच्छन्ति पाण्डवम् ।
समुद्रमिव वार्योघाः प्रावृट्काले महारथाः ॥ ८.६१.१० ॥
हे बहुसंख्येने त्वरेने पुन्हा पांडवाकडे जात आहेत; पावसाळ्यात पाण्याचे प्रवाह जसे समुद्राकडे धावतात, तसे महारथी.
8.61.11
मृत्योर्मुखगतं मन्ये कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
हुतमग्नौ च कौन्तेयं दुर्योधनवशं गतम् ॥ ८.६१.११ ॥
कुंतीपुत्र युधिष्ठिर मृत्यूच्या मुखात गेला आहे असे मला वाटते; कौन्तेय दुर्योधनाच्या वशात जाऊन अग्नीत आहुती झाला आहे.
8.61.12
यथायुक्तमनीकं हि धार्तराष्ट्रस्य पाण्डव ।
नास्य शक्रोऽपि मुच्येत सम्प्राप्तो बाणगोचरम् ॥ ८.६१.१२ ॥
हे पांडवा, धृतराष्ट्रपुत्राची सेना यथायोग्य व्यूहबद्ध आहे; बाणांच्या टप्प्यात आलेला कोणीही, इंद्रसुद्धा यातून सुटू शकत नाही.
8.61.13
दुर्योधनस्य वीरस्य शरौघाञ्शीघ्रमस्यतः ।
सङ्क्रुद्धस्यान्तकस्येव को वेगं संसहेद्रणे ॥ ८.६१.१३ ॥
वीर दुर्योधन शीघ्र बाणसमूह सोडत असताना, क्रुद्ध यमासारखा त्याचा वेग रणात कोण सहन करू शकेल?
8.61.14
रसतस्तस्य वीरस्य द्रौणेः शारद्वतस्य च ।
कर्णस्य चेषुवेगो वै पर्वतानपि शातयेत् ॥ ८.६१.१४ ॥
गर्जणाऱ्या त्या वीर द्रोणपुत्र, शारद्वत (कृप) आणि कर्ण यांच्या बाणांचा वेग खरोखर पर्वतांनाही फोडू शकेल.
8.61.15
कर्णेन च कृतो राजा विमुखोऽद्य तु दृश्यते ॥ ८.६१.१५ ॥
कर्णामुळे राजा (युधिष्ठिर) आज विमुख झालेला दिसतो.
8.61.16
बलवाँल्लुघुहस्तश्च कृती युद्धविशारदः ।
राधेयः पाण्डवश्रेष्ठं शक्तः पीडयितुं रणे।
सहितो धृतराष्ट्रस्य पुत्रैः शूरैर्महाबलैः ॥ ८.६१.१६ ॥
बलवान, चपळ हातांचा, कुशल व युद्धविशारद राधेय (कर्ण) धृतराष्ट्राच्या महाबलवान शूर पुत्रांसह रणात पांडवश्रेष्ठाला पीडा देण्यास समर्थ आहे.
8.61.17
तस्यैभिर्युध्यमानस्य सङ्ग्रामे शंसितात्मनः ।
अन्यैरपि च पार्थस्य कृतं कर्म महारथैः ॥ ८.६१.१७ ॥
यांच्याबरोबर संग्रामात युद्ध करणाऱ्या त्या प्रशंसित आत्म्याने आणि इतर महारथींनी पार्थाचे (अर्जुनाचे) कार्यही केले आहे.
8.61.18
उपवासकृशो राजा भृशं भरतसत्तमः ।
ब्राह्मो बले स्थितो ह्येष न क्षात्रे हि बले विभुः ॥ ८.६१.१८ ॥
उपवासाने अत्यंत कृश झालेला भरतश्रेष्ठ राजा हा; हा विभू ब्राह्मबलात स्थित आहे, क्षात्रबलात नाही.
8.61.19
कर्णेन चाभियुक्तोऽयं भूपतिः शत्रुतापनः ।
संशयं समनुप्राप्तः पाण्डवो वै युधिष्ठिरः ॥ ८.६१.१९ ॥
कर्णाने आक्रमिलेला हा राजा, शत्रूंना तापविणारा, पाण्डुपुत्र युधिष्ठिर खरोखरच संकटात सापडला आहे.
8.61.20
न जीवति महाराजो मन्ये पार्थ युधिष्ठिरः ।
यद्भीमसेनः सहते सिंहनादममर्षणः ॥ ८.६१.२० ॥
महाराज, पृथापुत्र युधिष्ठिर जिवंत नाहीत असे मला वाटते; कारण असहिष्णू भीमसेन सिंहनाद सहन करत आहे.
8.61.21
नर्दतां धार्तराष्ट्राणां पुनःपुनररिन्दमः ।
धमतां च महाशङ्खान्सङ्ग्रामे जितकाशिनाम् ॥ ८.६१.२१ ॥
युद्धात स्वतःला विजयी मानून गर्जना करणारे आणि महाशंख फुंकणारे धृतराष्ट्राचे पुत्र वारंवार गर्जत असताना, हे शत्रुदमना!
8.61.22
युधिष्ठिरं पाण्डवेयं हतेति भरतर्षभ ।
सञ्चोदयत्यसौ कर्णो धार्तराष्ट्रान्महाबलान् ॥ ८.६१.२२ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, हा कर्ण महाबली धृतराष्ट्राच्या पुत्रांना 'पाण्डुपुत्र युधिष्ठिर मारला गेला' असे सांगून प्रोत्साहन देत आहे.
8.61.23
स्थूणाकर्णास्त्रजालेन पार्थ पाशुपतेन च ।
प्रच्छादयन्ति राजानमनुयान्ति महारथाः ॥ ८.६१.२३ ॥
स्थूणाकर्ण अस्त्रांच्या जाळ्याने आणि पार्थाच्या पाशुपतास्त्राने ते राजाला झाकत आहेत; महारथी त्याचा पाठलाग करत आहेत.