మహాభారతం · అధ్యాయం 8.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.64.1
ततः सरथनागाश्वाः पाञ्चालाः पाण्डुसृञ्जयाः ।
सेनापतिं परीप्सन्तो रुरुधुस्तनयं तव ॥ ८.६४.१ ॥
అప్పుడు రథ, గజ, అశ్వ సహితులైన పాంచాలులు, పాండవులు, సృంజయులు సేనాపతిని రక్షించాలనే కోరికతో మీ కుమారుణ్ణి చుట్టుముట్టారు.
8.64.2
ततः प्रववृते युद्वं तावकानां परैः सह ।
घोरं प्राणभृतां काले भीमरूपं परन्तप ॥ ८.६४.२ ॥
అప్పుడు మీ వారికి, శత్రువులకు మధ్య ఘోరమైన యుద్ధం మొదలైంది; అది ప్రాణులకు మృత్యువులా భయంకర రూపంతో ఉంది, ఓ శత్రుతాపనా.
8.64.3
नकुलो वृषसेनं तु विद्ध्वा पञ्चभिरायसैः ।
पितुः समीपे तिष्ठन्तं त्रिभिरन्त्यैरविध्यत ॥ ८.६४.३ ॥
నకులుడు తండ్రి దగ్గర నిలిచిన వృషసేనుణ్ణి ఐదు ఇనుప బాణాలతో గుచ్చి, తరువాత మూడు అంతిమ బాణాలతో మరింత గుచ్చాడు.
8.64.4
नकुलं तु ततः शूरो वृषसेनो हसन्निव ।
नाराचेन सुतीक्ष्णेन विव्याध हृदये भृशम् ॥ ८.६४.४ ॥
అప్పుడు శూరుడైన వృషసేనుడు నవ్వుతున్నట్లుగా నకులుణ్ణి అతి తీక్ష్ణమైన నారాచ బాణంతో హృదయంలో గట్టిగా గుచ్చాడు.
8.64.5
सोऽतिविद्धो बलवता शत्रुणा शत्रुकर्शन ।
शत्रुं विव्याध विंशत्या सूतं चैवास्य सप्तभिः ॥ ८.६४.५ ॥
ఓ శత్రుకర్శనా, బలవంతుడైన శత్రువుచే తీవ్రంగా గాయపడిన అతడు శత్రువును ఇరవై బాణాలతోనూ, అతని సారథిని ఏడు బాణాలతోనూ గుచ్చాడు.
8.64.6
ततः शरसहस्रेण तावुभौ पुरुषर्षभौ ।
अन्योन्यमाच्छादयतां तवाभज्यत वाहिनी ॥ ८.६४.६ ॥
అప్పుడు వేయి బాణాలతో ఆ ఇద్దరు పురుషశ్రేష్ఠులు ఒకరినొకరు కప్పివేశారు; మీ సైన్యం చెదిరిపోయింది.
8.64.7
स दृष्ट्वा प्रद्रुतां सेनां धार्तराष्ट्रस्य सूतजः ।
निवारयामास बलादनुपत्य विशाम्पते ॥ ८.६४.७ ॥
ధృతరాష్ట్రుని కుమారుని పారిపోతున్న సేనను చూసిన సూతపుత్రుడు వెంటాడి బలవంతంగా దాన్ని ఆపాడు, ఓ ప్రజాపాలకా.
8.64.8
एतस्मिन्नन्तरे युद्धं कष्टमासीद्विशाम्पते ।
निवृत्ते तु ततः सैन्ये नकुलः कौरवान्ययौ ॥ ८.६४.८ ॥
ఈలోగా భీకర యుద్ధం జరిగింది, ఓ ప్రజాపాలకా. అప్పుడు సేన తిరిగి రాగా నకులుడు కౌరవులపైకి వెళ్ళాడు.
8.64.9
कर्णपुत्रस्तु समरे हित्वा नकुलमेव तु ।
जुगोप चक्रं त्वरितो राधेयस्यैव मारिष ॥ ८.६४.९ ॥
అయితే కర్ణుని కుమారుడు యుద్ధంలో నకులుని వదిలి, వేగంగా రాధేయుని (కర్ణుని) రథచక్రాన్ని కాపాడాడు, ఓ మారిష.
8.64.10
उलूकस्तु रणे क्रुद्धः सहदेवेन मारिष ।
निवारितः शरशतैः क्रुद्धेन रणमूर्धनि ॥ ८.६४.१० ॥
అయితే ఉలూకుడు యుద్ధంలో కోపించాడు, ఓ మారిష. యుద్ధ ముందు భాగంలో కోపించిన సహదేవునిచే వందల బాణాలతో అడ్డగించబడ్డాడు.
8.64.11
तस्याश्वांश्चतुरो हत्वा सहदेवः प्रतापवान् ।
सारथिं प्रेषयामास यमस्य सदनं प्रति ॥ ८.६४.११ ॥
అతని నాలుగు గుర్రాలను చంపి, ప్రతాపవంతుడైన సహదేవుడు సారథిని యముని నివాసానికి పంపాడు.
8.64.12
उलूकस्तु ततो यानादवप्लुत्य विशाम्पते ।
त्रिगर्तानां बलं तूर्णं जगाम पितृनन्दनः ॥ ८.६४.१२ ॥
అప్పుడు ఉలూకుడు రథం నుండి దూకి, ఓ ప్రజాపాలకా, వేగంగా త్రిగర్తుల సేన వైపు వెళ్ళాడు; అతడు పితృనందనుడు.
8.64.13
सात्यकिः शकुनिं विद्ध्वा विंशत्या निशितैः शरैः ।
ध्वजं चिच्छेद भल्लेन सौबलस्य हसन्निव ॥ ८.६४.१३ ॥
సాత్యకి శకుని ని ఇరవై వాడి బాణాలతో గుచ్చి, నవ్వుతున్నట్లుగా భల్లంతో సౌబలుని ధ్వజాన్ని ఖండించాడు.
8.64.14
सौबलस्तस्य समरे क्रुद्धो राजन्प्रतापवान् ।
विदार्य कवचं भूयो ध्वजं चिच्छेद काञ्चनम् ॥ ८.६४.१४ ॥
రాజా, యుద్ధంలో కోపించిన పరాక్రమశాలి సౌబలుడు అతని కవచాన్ని చీల్చి, మళ్లీ అతని బంగారు ధ్వజాన్ని ఖండించాడు.
8.64.15
तथैनं निशितैर्बाणैः सात्यकिः प्रत्यविध्यत ।
सारथिं च महाराज त्रिभिरेव समार्पयत् ॥ ८.६४.१५ ॥
అలాగే సాత్యకి కూడా వాడి బాణాలతో అతన్ని ప్రతిగా గుచ్చాడు; మహారాజా, మూడు బాణాలతో అతని సారథిని కూడా కొట్టాడు.
8.64.16
अथास्य वाहांस्त्वरितः शरैर्नित्ये यमक्षयम् ।
ततोऽवप्लुत्य सहसा शकुनिर्भरतर्षभ ॥ ८.६४.१६ ॥
అప్పుడు వేగంగా బాణాలతో అతని గుర్రాలను యముని లోకానికి పంపాడు; ఆ తర్వాత భరతశ్రేష్ఠా, శకుని అకస్మాత్తుగా దూకాడు.
8.64.17
आरुरोह रथं तूर्णमुलूकस्य महात्मनः ।
अपोवाहाथ शीघ्रं स शैनेयाद्युद्धशालिनः ॥ ८.६४.१७ ॥
అతను వేగంగా మహాత్ముడైన ఉలూకుని రథం ఎక్కాడు; తర్వాత యుద్ధనిపుణుడైన శైనేయుడి (సాత్యకి) నుండి వేగంగా తప్పించుకుపోయాడు.
8.64.18
सात्यकिस्तु रण राजंस्तावकानामनीकिनीम् ।
अभिदुद्राव वेगेन ततोऽनीकमभज्वत ॥ ८.६४.१८ ॥
కానీ సాత్యకి, రాజా, యుద్ధంలో వేగంగా నీ సేనపై దాడి చేశాడు; అప్పుడు ఆ సేన చెదిరిపోయింది.
8.64.19
शैनेयशरसञ्छन्नं तव सैन्यं विशाम्पते ।
भेजे दशा दिशस्तूर्णं न्यपतच्च गतासुवत् ॥ ८.६४.१९ ॥
ప్రజాపతీ, శైనేయుని బాణాలతో కప్పబడిన నీ సైన్యం పది దిక్కులకు వేగంగా పారిపోయి, చనిపోయినవారిలా కూలిపోయింది.
8.64.20
भीमसेनं तव सुतो वारयामास संयुगे ॥ ८.६४.२० ॥
నీ కుమారుడు యుద్ధంలో భీమసేనుని అడ్డుకున్నాడు.
8.64.21
तं तु भीमो मुहूर्तेन व्यश्वसूतरथध्वजम् ।
चक्रे लोकेश्वरं तत्र तेनातुष्यन्त वै जनाः ॥ ८.६४.२१ ॥
కానీ భీముడు క్షణంలో అతన్ని గుర్రాలు, సారథి, రథం, ధ్వజం లేనివానిగా చేసి, అక్కడ అతన్ని లోకేశ్వరునిగా (మృత్యుదేవతగా) చేశాడు; దాంతో జనులు నిజంగా సంతోషించారు.
8.64.22
ततोऽपायान्नृपस्तस्माद्भीमसेनभयार्दितः ।
कुरुसैन्यं ततः सर्वं भीमसेनमुपाद्रवत्।
तत्र नादो महानासीद्धीमसेनं जिघांसताम् ॥ ८.६४.२२ ॥
అప్పుడు భీమసేనుని భయంతో బాధపడిన ఆ రాజు అక్కడినుండి పారిపోయాడు. తరువాత కౌరవ సైన్యమంతా భీమసేనుని వైపు దూసుకొచ్చింది. అక్కడ భీమసేనుని చంపాలనుకున్నవారి గొప్ప కోలాహలం చెలరేగింది.
8.64.23
युधामन्युः कृपं विद्ध्वा धनुरस्याशु चिच्छदे ।
अथान्यद्धनुरादाय कृपः शस्त्रभृतां वरः।
युधामन्योर्ध्वजं सूतं छत्रं चापातयत्क्षितौ ॥ ८.६४.२३ ॥
యుధామన్యుడు కృపుని బాణంతో గుచ్చి అతని విల్లును వేగంగా తెగగొట్టాడు. అప్పుడు ఆయుధధారులలో శ్రేష్ఠుడైన కృపుడు మరో విల్లు తీసుకుని యుధామన్యుని ధ్వజాన్ని, సారథిని, ఛత్రాన్ని నేలపై పడగొట్టాడు.
8.64.24
ततोऽपायाद्रथेनैव युधामन्युर्महारथः ॥ ८.६४.२४ ॥
అప్పుడు మహారథుడైన యుధామన్యుడు రథంతోనే పారిపోయాడు.
8.64.25
उत्तमौजाश्च हार्दिक्यं भीमं भीमपराक्रमम् ।
छादयामास सहसा मेघो वृष्ट्येव पर्वतम् ॥ ८.६४.२५ ॥
ఉత్తమౌజుడు, హార్దిక్యుడు భయంకర పరాక్రమముగల భీముని అకస్మాత్తుగా కప్పివేశారు; మేఘము వర్షముతో పర్వతమును కప్పినట్లు.
8.64.26
तद्युद्धमासीत्सुमहद्धोररूपं परन्तप ।
तादृशं न मया युद्धं दृष्टपूर्वं विशाम्पते ॥ ८.६४.२६ ॥
శత్రుదమనా, ఆ యుద్ధము అత్యంత మహత్తరమైనది, భయంకర రూపము గలది. ప్రజాపతీ, ఇలాంటి యుద్ధాన్ని నేను ఇంతకుముందు చూడలేదు.
8.64.27
कृतवर्मा ततो राजन्नुत्तमौजसमाहवे ।
हृदि विव्याध सहसा रथोपस्थ उपाविशत् ॥ ८.६४.२७ ॥
అప్పుడు, రాజా, కృతవర్మ యుద్ధంలో ఉత్తమౌజుని రొమ్ముపై అకస్మాత్తుగా కొట్టాడు; రథం ఆసనంపై కూర్చున్నాడు.
8.64.28
सारथिस्तमपोवाह रथेन रथिनां वरम् ।
ततस्तु सात्वतो राजन्पाण्डुसैन्यमभिद्रवत् ॥ ८.६४.२८ ॥
అతని సారథి రథంతో రథికులలో శ్రేష్ఠుని తీసుకెళ్లాడు. తరువాత, రాజా, సాత్వతుడు (సాత్యకి) పాండవ సైన్యంపై దూకాడు.
8.64.29
दुःशासनः सौबलश्च गजानीकेन पाण्डवम् ।
महता परिवार्यैव क्षुद्रकैरभ्यताडयत् ॥ ८.६४.२९ ॥
దుశ్శాసనుడు, సౌబలుడు (శకుని) పెద్ద గజసేనతో పాండవుని చుట్టుముట్టి, చిన్న సేనలతో అతనిని కొట్టారు.
8.64.30
ततो भीमः शरशतैर्दुर्योधनममर्षणम् ।
विमुखीकृत्य तरसा गजानीकमुपाद्रवत् ॥ ८.६४.३० ॥
అప్పుడు భీముడు వందలాది బాణాలతో కోపిష్ఠుడైన దుర్యోధనుని వెనుకకు తిప్పి, వేగంగా గజసేనపై దూకాడు.
8.64.31
तमापतन्तं सहसा गजानीकं वृकोदरः ।
दृष्ट्वैव सुभृशं क्रुद्धो दिव्यमस्त्रमुदैरयत् ॥ ८.६४.३१ ॥
అకస్మాత్తుగా దూసుకువస్తున్న ఏనుగుల సమూహాన్ని చూసి వృకోదరుడు అత్యంత కోపంతో దివ్యాస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు.
8.64.32
गजैर्गजानभ्यहनद्वज्रेणेन्द्र इवासुरान् ॥ ८.६४.३२ ॥
ఇంద్రుడు వజ్రాయుధంతో అసురులను కొట్టినట్లు, అతడు ఏనుగులతో ఏనుగులను కొట్టాడు.
8.64.33
ततोऽन्तरिक्षं बाणौघैः शलभैरिव पादपम् ।
छादयामास समरे गजान्निघ्नन्वृकोदरः ॥ ८.६४.३३ ॥
అప్పుడు వృకోదరుడు యుద్ధంలో ఏనుగులను చంపుతూ, మిడతలు చెట్టును కప్పినట్లు బాణ ప్రవాహాలతో ఆకాశాన్ని కప్పేశాడు.
8.64.34
ततः कुञ्जरयूथानि समेतानि सहस्रशः ।
व्यधमत्तरसा भीमो मेघसङ्घानिवानिलः ॥ ८.६४.३४ ॥
అప్పుడు భీముడు వేలకొద్దీ చేరిన ఏనుగు గుంపులను, గాలి మేఘసమూహాలను చెదరగొట్టినట్లు వేగంగా చెదరగొట్టాడు.
8.64.35
सुवर्णजालापिहिता मणिजालैश्च कुञ्जराः ।
रेजुरभ्यधिकं संख्ये विद्युत्वन्त इवाम्बुदाः ॥ ८.६४.३५ ॥
బంగారు వలలతో, మణుల వలలతో కప్పబడిన ఏనుగులు యుద్ధంలో మెరుపులు కలిగిన మేఘాల్లా అధికంగా ప్రకాశించాయి.
8.64.36
ते वध्यमाना भीमेन गजा राजन्विदुद्रुवुः ।
केचिद्विभिन्नहृदयाः कुञ्जरा न्यपतन्भुवि ॥ ८.६४.३६ ॥
ఓ రాజా! భీముని చేత హతమౌతున్న ఆ ఏనుగులు పారిపోయాయి; కొన్ని హృదయాలు చీలి నేలపై పడిపోయాయి.
8.64.37
पतितैर्निपतद्भिश्च गजैर्हेमविभूषितैः ।
अशोभत मही तत्र विशीर्णैरिव पर्वतैः ॥ ८.६४.३७ ॥
పడిపోయిన, పడుతున్న బంగారు అలంకారాలు గల ఏనుగులతో అక్కడ భూమి విరిగిన పర్వతాలవలె ప్రకాశించింది.
8.64.38
दीप्ताभै रत्नवद्भिश्च पतितैर्गजयोधिभिः ।
रराज भूमिः पतितैः क्षीणपुण्यैरिव ग्रहैः ॥ ८.६४.३८ ॥
ప్రకాశించే రత్నాలు ధరించిన పడిపోయిన గజయోధులతో భూమి పుణ్యం క్షీణించిన గ్రహాలవలె ప్రకాశించింది.
8.64.39
ततो भिन्नकटा नागा भिन्नकुम्भकरास्तथा ।
दुद्रुवुः शतशः संख्ये भीमसेनशराहताः ॥ ८.६४.३९ ॥
అప్పుడు చీలిన కణతలు, చీలిన కుంభస్థలాలు గల వందలాది ఏనుగులు యుద్ధంలో భీమసేనుని బాణాలతో కొట్టబడి పారిపోయాయి.
8.64.40
केचिद्वमन्तो रुधिरं भयार्ताः पर्वतोपमाः ।
व्यद्रवञ्छरविद्धाङ्गा धातुचित्रा इवाचलाः ॥ ८.६४.४० ॥
కొన్ని ఏనుగులు రక్తం వాంతి చేసుకుంటూ, భయంతో పీడితమై, పర్వతాల వంటివై, బాణాలతో గాయపడిన అవయవాలతో, ఖనిజ రంగులతో చిత్రించిన కొండల వలె పారిపోయాయి.
8.64.41
महाभुजगसङ्काशौ चन्दनागुरुरूषितौ ।
अपश्यं भीमसेनस्य धनुर्विक्षिपतो भुजौ ॥ ८.६४.४१ ॥
పెద్ద పాముల వంటి, చందనం అగరుతో పూసిన భీమసేనుని రెండు చేతులు విల్లును విసురుతుండగా నేను చూశాను.
8.64.42
तस्य ज्यातलनिर्घोषं श्रुत्वाशनिसमस्वनम् ।
विमुञ्चन्तः शकृन्मूत्रं गजाः प्रादुद्रुवुर्भृशम् ॥ ८.६४.४२ ॥
అతని ధనుస్సు తాడు యొక్క పిడుగు వంటి ధ్వనిని విని, ఏనుగులు మలమూత్రాలు విసర్జిస్తూ అత్యంత వేగంగా పారిపోయాయి.
8.64.43
भीमसेनस्य तत्कर्म राजन्नेकस्य धीमतः ।
निघ्नतः सर्वभूतानि रुद्रस्येव च निर्बभौ ॥ ८.६४.४३ ॥
రాజా, ఒంటరిగా ఉన్న బుద్ధిమంతుడైన భీమసేనుని ఆ కర్మ, సర్వ ప్రాణులను సంహరించే రుద్రునిలా ప్రకాశించింది.