มหาภารตะ · อัธยายะ 8.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.64.1
ततः सरथनागाश्वाः पाञ्चालाः पाण्डुसृञ्जयाः ।
सेनापतिं परीप्सन्तो रुरुधुस्तनयं तव ॥ ८.६४.१ ॥
ครั้งนั้น เหล่าปาญจาละ ปาณฑพ และสฤญชัย พร้อมด้วยรถ ช้าง และม้า ปรารถนาจะคุ้มครองแม่ทัพ จึงล้อมบุตรของท่านไว้
8.64.2
ततः प्रववृते युद्वं तावकानां परैः सह ।
घोरं प्राणभृतां काले भीमरूपं परन्तप ॥ ८.६४.२ ॥
ครั้งนั้น การรบอันน่าสะพรึงกลัวก็เริ่มขึ้นระหว่างทหารของท่านกับฝ่ายศัตรู ดุจมัจจุราชแก่สรรพสัตว์ที่มีชีวิต ข้าแต่ผู้ปราบศัตรู
8.64.3
नकुलो वृषसेनं तु विद्ध्वा पञ्चभिरायसैः ।
पितुः समीपे तिष्ठन्तं त्रिभिरन्त्यैरविध्यत ॥ ८.६४.३ ॥
นกุลยิงวฤษเสนผู้ยืนอยู่ใกล้บิดาด้วยลูกศรเหล็กห้าดอก แล้วยิงซ้ำอีกด้วยลูกศรสุดท้ายสามดอก
8.64.4
नकुलं तु ततः शूरो वृषसेनो हसन्निव ।
नाराचेन सुतीक्ष्णेन विव्याध हृदये भृशम् ॥ ८.६४.४ ॥
ฝ่ายวีรบุรุษวฤษเสนจึงหัวเราะดุจเยาะเย้ย ยิงนกุลเข้าที่อกอย่างรุนแรงด้วยลูกศรนาราจะที่คมยิ่ง
8.64.5
सोऽतिविद्धो बलवता शत्रुणा शत्रुकर्शन ।
शत्रुं विव्याध विंशत्या सूतं चैवास्य सप्तभिः ॥ ८.६४.५ ॥
ข้าแต่ผู้ทำลายศัตรู ท่านถูกศัตรูผู้แข็งแกร่งยิงจนบาดเจ็บสาหัส จึงยิงศัตรูด้วยลูกศรยี่สิบดอก และยิงสารถีของศัตรูด้วยเจ็ดดอก
8.64.6
ततः शरसहस्रेण तावुभौ पुरुषर्षभौ ।
अन्योन्यमाच्छादयतां तवाभज्यत वाहिनी ॥ ८.६४.६ ॥
ครั้งนั้น ทั้งสองวีรบุรุษ ผู้ประเสริฐในหมู่มนุษย์ ต่างก็บดบังกันด้วยลูกศรนับพัน และกองทัพของท่านก็แตกพ่ายไป
8.64.7
स दृष्ट्वा प्रद्रुतां सेनां धार्तराष्ट्रस्य सूतजः ।
निवारयामास बलादनुपत्य विशाम्पते ॥ ८.६४.७ ॥
เมื่อบุตรของสูตะเห็นกองทัพของพระโอรสแห่งธฤตราษฎร์แตกหนี ก็ไล่ตามและหยุดยั้งไว้ด้วยกำลัง ข้าแต่เจ้าแห่งประชาชน
8.64.8
एतस्मिन्नन्तरे युद्धं कष्टमासीद्विशाम्पते ।
निवृत्ते तु ततः सैन्ये नकुलः कौरवान्ययौ ॥ ८.६४.८ ॥
ในขณะนั้น การรบอันดุเดือดได้เกิดขึ้น ข้าแต่เจ้าแห่งประชาชน ต่อมาเมื่อกองทัพถอยกลับไปแล้ว นกุลก็ยกเข้าโจมตีเการพ
8.64.9
कर्णपुत्रस्तु समरे हित्वा नकुलमेव तु ।
जुगोप चक्रं त्वरितो राधेयस्यैव मारिष ॥ ८.६४.९ ॥
ส่วนบุตรของกรรณะ ละนกุลไว้ในสมรภูมิ รีบเร่งปกป้องล้อรถของราเธยะไว้ ข้าแต่ท่านผู้สูงศักดิ์
8.64.10
उलूकस्तु रणे क्रुद्धः सहदेवेन मारिष ।
निवारितः शरशतैः क्रुद्धेन रणमूर्धनि ॥ ८.६४.१० ॥
ฝ่ายอุลูกผู้โกรธเกรี้ยวในสงคราม ข้าแต่ท่านผู้สูงศักดิ์ ถูกสหเทวะยับยั้งไว้ที่แนวหน้าของการรบด้วยลูกศรนับร้อย จากนักรบผู้โกรธแค้น
8.64.11
तस्याश्वांश्चतुरो हत्वा सहदेवः प्रतापवान् ।
सारथिं प्रेषयामास यमस्य सदनं प्रति ॥ ८.६४.११ ॥
สหเทวะผู้ทรงเดชานุภาพ สังหารม้าทั้งสี่ของอุลูกได้แล้ว จึงส่งสารถีไปสู่ที่ประทับของยม
8.64.12
उलूकस्तु ततो यानादवप्लुत्य विशाम्पते ।
त्रिगर्तानां बलं तूर्णं जगाम पितृनन्दनः ॥ ८.६४.१२ ॥
ครั้งนั้น อุลูกกระโดดลงจากรถ ข้าแต่เจ้าแห่งประชาชน แล้วรีบไปยังกองทัพของตริการ์ตะ ผู้เป็นบุตรของปิตฤ
8.64.13
सात्यकिः शकुनिं विद्ध्वा विंशत्या निशितैः शरैः ।
ध्वजं चिच्छेद भल्लेन सौबलस्य हसन्निव ॥ ८.६४.१३ ॥
สาตยกีแทงศกุนีด้วยลูกศรคมยี่สิบดอก แล้วดุจหัวเราะ ก็ตัดธงของโสพาละด้วยลูกศรภัลละ
8.64.14
सौबलस्तस्य समरे क्रुद्धो राजन्प्रतापवान् ।
विदार्य कवचं भूयो ध्वजं चिच्छेद काञ्चनम् ॥ ८.६४.१४ ॥
ข้าแต่พระราชา โสพาละผู้โกรธเกรี้ยวในสงครามและทรงเดชานุภาพ ฉีกเกราะของสาตยกีออก แล้วตัดธงทองของเขาอีกครั้ง
8.64.15
तथैनं निशितैर्बाणैः सात्यकिः प्रत्यविध्यत ।
सारथिं च महाराज त्रिभिरेव समार्पयत् ॥ ८.६४.१५ ॥
สาตยกีจึงยิงโต้ตอบด้วยลูกศรคม และข้าแต่มหาราช ได้ยิงสารถีของโสพาละด้วยลูกศรสามดอก
8.64.16
अथास्य वाहांस्त्वरितः शरैर्नित्ये यमक्षयम् ।
ततोऽवप्लुत्य सहसा शकुनिर्भरतर्षभ ॥ ८.६४.१६ ॥
ต่อมา ศกุนีรีบส่งม้าของสาตยกีไปยังที่ประทับของยมด้วยลูกศร แล้วข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งภรตะ ศกุนีกระโดดลงจากรถโดยฉับพลัน
8.64.17
आरुरोह रथं तूर्णमुलूकस्य महात्मनः ।
अपोवाहाथ शीघ्रं स शैनेयाद्युद्धशालिनः ॥ ८.६४.१७ ॥
เขารีบขึ้นรถของอุลูกผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ แล้วรีบพาตนหนีไปจากไศเนยะผู้ชำนาญในการรบ
8.64.18
सात्यकिस्तु रण राजंस्तावकानामनीकिनीम् ।
अभिदुद्राव वेगेन ततोऽनीकमभज्वत ॥ ८.६४.१८ ॥
ส่วนสาตยกี ข้าแต่พระราชา พุ่งเข้าโจมตีกองทัพของท่านอย่างรวดเร็วในสมรภูมิ แล้วกองทัพนั้นก็แตกกระจาย
8.64.19
शैनेयशरसञ्छन्नं तव सैन्यं विशाम्पते ।
भेजे दशा दिशस्तूर्णं न्यपतच्च गतासुवत् ॥ ८.६४.१९ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ กองทัพของท่านถูกลูกศรของผู้สืบเชื้อสายไศนิจึงปกคลุม จึงหนีไปทั้งสิบทิศอย่างรวดเร็ว และล้มลงดุจคนตายแล้ว
8.64.20
भीमसेनं तव सुतो वारयामास संयुगे ॥ ८.६४.२० ॥
บุตรของท่านยับยั้งภีมเสนไว้ในการรบ
8.64.21
तं तु भीमो मुहूर्तेन व्यश्वसूतरथध्वजम् ।
चक्रे लोकेश्वरं तत्र तेनातुष्यन्त वै जनाः ॥ ८.६४.२१ ॥
ภีมะทำให้พระองค์ไร้ม้า สารถี รถ และธงภายในชั่วขณะ และทำให้ท่านกลายเป็นเจ้าแห่งโลก (เจ้าแห่งความตาย) ที่นั่น และประชาชนต่างพากันยินดีด้วยเหตุนี้แท้จริง
8.64.22
ततोऽपायान्नृपस्तस्माद्भीमसेनभयार्दितः ।
कुरुसैन्यं ततः सर्वं भीमसेनमुपाद्रवत्।
तत्र नादो महानासीद्धीमसेनं जिघांसताम् ॥ ८.६४.२२ ॥
จากนั้นพระราชาผู้หวาดกลัวภีมเสนก็หนีไปจากที่นั่น แล้วกองทัพเการพทั้งหมดก็พุ่งเข้าหาภีมเสน และที่นั่นเกิดเสียงโกลาหลใหญ่ของผู้ปรารถนาจะฆ่าภีมเสน
8.64.23
युधामन्युः कृपं विद्ध्वा धनुरस्याशु चिच्छदे ।
अथान्यद्धनुरादाय कृपः शस्त्रभृतां वरः।
युधामन्योर्ध्वजं सूतं छत्रं चापातयत्क्षितौ ॥ ८.६४.२३ ॥
ยุธามนยุยิงกฤปะและรีบตัดคันธนูของเขา จากนั้นกฤปะผู้เลิศในหมู่ผู้ถืออาวุธก็หยิบคันธนูอีกคันหนึ่งขึ้นมา และทำให้ธง สารถี และร่มของยุธามนยุตกลงสู่พื้นดิน
8.64.24
ततोऽपायाद्रथेनैव युधामन्युर्महारथः ॥ ८.६४.२४ ॥
จากนั้นยุธามนยุผู้เป็นมหารถีก็หนีไปด้วยรถของตน
8.64.25
उत्तमौजाश्च हार्दिक्यं भीमं भीमपराक्रमम् ।
छादयामास सहसा मेघो वृष्ट्येव पर्वतम् ॥ ८.६४.२५ ॥
อุตตมเอาชและบุตรของหฤทิกาปกคลุมภีมะผู้มีวีรภาพน่าหวาดหวั่นทันที ดุจเมฆปกคลุมภูเขาด้วยฝน
8.64.26
तद्युद्धमासीत्सुमहद्धोररूपं परन्तप ।
तादृशं न मया युद्धं दृष्टपूर्वं विशाम्पते ॥ ८.६४.२६ ॥
การรบนั้นยิ่งใหญ่และมีรูปลักษณ์น่าสะพรึงกลัว ข้าแต่ผู้เผาผลาญศัตรู ข้าแต่เจ้าแห่งประชาชน การรบเช่นนั้นข้าไม่เคยเห็นมาก่อน
8.64.27
कृतवर्मा ततो राजन्नुत्तमौजसमाहवे ।
हृदि विव्याध सहसा रथोपस्थ उपाविशत् ॥ ८.६४.२७ ॥
ข้าแต่พระราชา จากนั้นกฤตวรมันก็แทงอุตตมเอาชที่หน้าอกในการรบทันที แล้วนั่งลงบนที่นั่งของรถ
8.64.28
सारथिस्तमपोवाह रथेन रथिनां वरम् ।
ततस्तु सात्वतो राजन्पाण्डुसैन्यमभिद्रवत् ॥ ८.६४.२८ ॥
สารถีของเขานำผู้เลิศในหมู่นักรบรถศึกหนีไปด้วยรถ จากนั้นข้าแต่พระราชา สาตวตะ (สาตยกิ) ก็พุ่งเข้าใส่กองทัพปาณฑพ
8.64.29
दुःशासनः सौबलश्च गजानीकेन पाण्डवम् ।
महता परिवार्यैव क्षुद्रकैरभ्यताडयत् ॥ ८.६४.२९ ॥
ทุศาสนและเสาพละ (ศกุนิ) ล้อมปาณฑพไว้ด้วยกองช้างใหญ่ และโจมตีท่านด้วยกองทหารขนาดเล็ก
8.64.30
ततो भीमः शरशतैर्दुर्योधनममर्षणम् ।
विमुखीकृत्य तरसा गजानीकमुपाद्रवत् ॥ ८.६४.३० ॥
จากนั้นภีมะด้วยลูกศรนับร้อยทำให้ทุรโยธน์ผู้โกรธเกรี้ยวหันหนี และรีบพุ่งเข้าใส่กองช้าง
8.64.31
तमापतन्तं सहसा गजानीकं वृकोदरः ।
दृष्ट्वैव सुभृशं क्रुद्धो दिव्यमस्त्रमुदैरयत् ॥ ८.६४.३१ ॥
วฤโกทรเห็นกองช้างพุ่งเข้าใส่ตนทันที ก็โกรธจัดยิ่งนัก จึงปล่อยทิพยาวุธออกไป
8.64.32
गजैर्गजानभ्यहनद्वज्रेणेन्द्र इवासुरान् ॥ ८.६४.३२ ॥
ดุจพระอินทร์ตีอสูรด้วยสายฟ้า ท่านก็ตีช้างด้วยช้างฉะนั้น
8.64.33
ततोऽन्तरिक्षं बाणौघैः शलभैरिव पादपम् ।
छादयामास समरे गजान्निघ्नन्वृकोदरः ॥ ८.६४.३३ ॥
จากนั้นวฤโกทรสังหารช้างในการรบ และปกคลุมท้องฟ้าด้วยห่าธนูดุจตั๊กแตนปกคลุมต้นไม้
8.64.34
ततः कुञ्जरयूथानि समेतानि सहस्रशः ।
व्यधमत्तरसा भीमो मेघसङ्घानिवानिलः ॥ ८.६४.३४ ॥
จากนั้นภีมะรีบกระจัดกระจายฝูงช้างที่รวมกันเป็นพัน ดุจลมพัดกระจายกลุ่มเมฆ
8.64.35
सुवर्णजालापिहिता मणिजालैश्च कुञ्जराः ।
रेजुरभ्यधिकं संख्ये विद्युत्वन्त इवाम्बुदाः ॥ ८.६४.३५ ॥
ช้างที่คลุมด้วยตาข่ายทองและตาข่ายอัญมณี ส่องแสงเจิดจ้ายิ่งนักในการรบ ดุจเมฆที่มีสายฟ้า
8.64.36
ते वध्यमाना भीमेन गजा राजन्विदुद्रुवुः ।
केचिद्विभिन्नहृदयाः कुञ्जरा न्यपतन्भुवि ॥ ८.६४.३६ ॥
ข้าแต่พระราชา ช้างเหล่านั้นถูกภีมะฟาดฟัน จึงหนีไป และช้างบางตัวหัวใจถูกแทงทะลุ ก็ล้มลงกับพื้น
8.64.37
पतितैर्निपतद्भिश्च गजैर्हेमविभूषितैः ।
अशोभत मही तत्र विशीर्णैरिव पर्वतैः ॥ ८.६४.३७ ॥
ด้วยช้างที่ล้มลงและกำลังล้มลงซึ่งประดับด้วยทอง พื้นดินตรงนั้นก็งดงามดุจภูเขาที่แตกกระจาย
8.64.38
दीप्ताभै रत्नवद्भिश्च पतितैर्गजयोधिभिः ।
रराज भूमिः पतितैः क्षीणपुण्यैरिव ग्रहैः ॥ ८.६४.३८ ॥
เมื่อนักรบบนหลังช้างที่ส่องประกายและประดับอัญมณีล้มลง พื้นดินก็สว่างไสวดุจดาวเคราะห์ที่ตกลงเมื่อบุญหมดสิ้น
8.64.39
ततो भिन्नकटा नागा भिन्नकुम्भकरास्तथा ।
दुद्रुवुः शतशः संख्ये भीमसेनशराहताः ॥ ८.६४.३९ ॥
จากนั้นช้างนับร้อยตัว ขมับแตก หน้าผากแตก ถูกลูกศรของภีมเสนในการรบ ก็หนีไป
8.64.40
केचिद्वमन्तो रुधिरं भयार्ताः पर्वतोपमाः ।
व्यद्रवञ्छरविद्धाङ्गा धातुचित्रा इवाचलाः ॥ ८.६४.४० ॥
ช้างบางตัวอาเจียนโลหิต หวาดกลัวจนสิ้นสติ มีร่างดุจภูเขา ร่างกายถูกลูกศรแทง วิ่งหนีไปดุจภูเขาที่มีสีแร่ลายพาดกลอน
8.64.41
महाभुजगसङ्काशौ चन्दनागुरुरूषितौ ।
अपश्यं भीमसेनस्य धनुर्विक्षिपतो भुजौ ॥ ८.६४.४१ ॥
ข้าพเจ้าเห็นแขนทั้งสองของภีมเสนขว้างคันธนูออกไป แขนเหล่านั้นงามเหมือนงูใหญ่ทั้งคู่ ทาด้วยจันทน์และอคุรุ
8.64.42
तस्य ज्यातलनिर्घोषं श्रुत्वाशनिसमस्वनम् ।
विमुञ्चन्तः शकृन्मूत्रं गजाः प्रादुद्रुवुर्भृशम् ॥ ८.६४.४२ ॥
เมื่อได้ยินเสียงสายธนูดีดดังก้องเหมือนสายฟ้า ช้างทั้งหลายถ่ายมูลและปัสสาวะออกมา แล้ววิ่งหนีกระเจิดกระเจิงอย่างรุนแรง
8.64.43
भीमसेनस्य तत्कर्म राजन्नेकस्य धीमतः ।
निघ्नतः सर्वभूतानि रुद्रस्येव च निर्बभौ ॥ ८.६४.४३ ॥
ข้าแต่พระราชา การกระทำของภีมเสนผู้มีปัญญาเพียงลำพังผู้นั้น ฆ่าสรรพสัตว์ทั้งปวง ได้เปล่งรัศมีออกมาเหมือนพระรุทร