महाभारत · अध्याय 8.67
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.67.1
द्रौणिस्तु रथवंशेन महता परिवारितः ।
अपतत्सहसा राजन्यत्र पार्थो व्यवस्थितः ॥ ८.६७.१ ॥
संजय म्हणाला: हे राजा, द्रोणपुत्र मोठ्या रथसमूहाने वेढलेला होऊन अचानक तिथे धावून गेला, जिथे पार्थ (अर्जुन) उभा होता.
8.67.2
तमापतन्तं सहसा शूरः शौरिसहायवान् ।
दधार समरे पार्थो वेलेव मकरालयम् ॥ ८.६७.२ ॥
शौरी (कृष्ण) ज्याचा सहाय्यक होता, त्या शूर पार्थाने अचानक धावून येणाऱ्याला युद्धात रोखले, जसा किनारा मकरालय समुद्राला रोखतो.
8.67.3
ततः क्रुद्धो महाराज द्रोणपुत्रः प्रतापवान् ।
अर्जुनं वासुदेवं च च्छादयामास सायकैः ॥ ८.६७.३ ॥
तेव्हा हे महाराजा, क्रुद्ध आणि पराक्रमी द्रोणपुत्राने अर्जुन आणि वासुदेवाला बाणांनी झाकून टाकले.
8.67.4
अवच्छन्नौ ततः कृष्णौ दृष्ट्वा तत्र महारथाः ।
विस्मयं परमं गत्वा प्रैक्षन्त कुरवस्तदा ॥ ८.६७.४ ॥
तेथे दोन्ही कृष्ण (कृष्ण आणि अर्जुन) झाकलेले पाहून महारथी आणि कौरव अत्यंत आश्चर्यचकित होऊन तेव्हा पाहत राहिले.
8.67.5
अर्जुनस्तु ततो दिव्यमस्त्रं चक्रे हसन्निव ।
तदस्त्रं वारयामास ब्राह्मणो युधि भारत ॥ ८.६७.५ ॥
तेव्हा अर्जुनाने हसत हसत दिव्य अस्त्र प्रयुक्त केले; हे भारता, युद्धात त्याने ब्राह्मणाच्या (द्रोणपुत्राच्या) त्या अस्त्राला निवारले.
8.67.6
यद्यद्धि व्याक्षिपद्युद्धे फल्गुनोऽस्त्रं जिघांसया ।
तत्तदस्त्रैर्महेष्वासो द्रोणपुत्रो जघान ह ॥ ८.६७.६ ॥
युद्धात फल्गुन (अर्जुन) वधाच्या इच्छेने जे जे अस्त्र सोडत होता, त्या त्या प्रत्येक अस्त्राला महाधनुर्धर द्रोणपुत्राने आपल्या अस्त्रांनी निष्प्रभ केले.
8.67.7
अस्त्रयुद्धे महाराज वर्तमाने महाभये ।
अपश्याम रणे द्रौणिं व्यात्ताननमिवान्तकम् ॥ ८.६७.७ ॥
हे महाराज, महाभयंकर अस्त्रयुद्ध चालू असताना, रणांगणात तोंड उघडलेल्या यमासारखा द्रोणपुत्र आम्ही पाहिला.
8.67.8
स दिशः प्रदिशश्चैव च्छादयित्वा ह्यजिह्मगैः ।
वासुदेवं त्रिभिर्बाणैरविध्यद्दक्षिणे भुजे ॥ ८.६७.८ ॥
त्याने दिशा आणि उपदिशा सरळ बाणांनी झाकून टाकल्या आणि वासुदेवाला तीन बाणांनी उजव्या बाहूत विंधले.
8.67.9
ततोऽर्जुनो रथान्सर्वान्हत्वा तस्य पदानुगान् ।
चकार समरे भूमिं शोणितौघपरिप्लुताम्।
सर्बलोकवहां रौद्रां परलोकवहां नदीम् ॥ ८.६७.९ ॥
नंतर अर्जुनाने त्याचे सर्व रथ आणि पायदळ अनुचर मारून रणभूमीला रक्तप्रवाहांनी भरलेली, सर्वलोकांना वाहून नेणारी, भयंकर, परलोकाकडे नेणारी नदी बनवली.
8.67.10
सरथा रथिनः पेतुः पार्थचापच्युतैः शरैः ॥ ८.६७.१० ॥
पार्थाच्या धनुष्यातून सुटलेल्या बाणांनी रथांसह रथी पडले.
8.67.11
द्रौणेरपहतान्सङ्खे ददृशु स च तां तथा ।
प्रावर्तयन्महाघोरां नदीं परवहां तदा ॥ ८.६७.११ ॥
द्रोणपुत्राने युद्धात पाडलेले लोक त्यांनी पाहिले; त्यानेही तसेच पाहिले. मग त्यांनी ती अत्यंत भयंकर, परलोकाकडे नेणारी नदी वाहवली.
8.67.12
तयोस्तु व्याकुले युद्धे द्रौणेः पार्थस्य दारुणे ।
अमर्यादं योधयन्तः पर्यधावन्त पृष्ठतः ॥ ८.६७.१२ ॥
द्रोणपुत्र आणि पार्थ यांच्या त्या भयंकर, गोंधळलेल्या युद्धात मर्यादा सोडून लढणारे मागून धावले.
8.67.13
रथैर्हताश्वसूतैश्च हतारोहैश्च वाजिभिः ।
द्विरदैश्च हतारोहैर्महामात्रैर्हतद्विपैः ॥ ८.६७.१३ ॥
रथ, मारले गेलेले घोडे व सारथी असलेले, मारले गेलेले स्वार असलेले घोडे व हत्ती, आणि मारले गेलेले महावत व हत्ती.
8.67.14
पार्थेन समरे राजन्कृतो घोरो जनक्षयः ।
निहता रथिनः पेतुः पार्थचापच्युतैः शरैः ॥ ८.६७.१४ ॥
हे राजा, युद्धात पार्थाने (अर्जुनाने) भयंकर नरसंहार केला; पार्थाच्या धनुष्यातून सुटलेल्या बाणांनी मारलेले रथी पडले.
8.67.15
हयाश्च पर्यधावन्त मुक्तयोक्त्रास्ततस्ततः ।
तद्दृष्ट्वा कर्म पार्थस्य द्रौणिराहवशोभिनः ॥ ८.६७.१५ ॥
जू व लगाम सुटलेले घोडे इकडे तिकडे धावले. पार्थाचे ते कर्म पाहून, युद्धात शोभणारा द्रोणपुत्र (अश्वत्थामा)...
8.67.16
अर्जुनं जयतां श्रेष्ठं त्वरितोऽभ्येत्य वीर्यवान् ।
विधुन्वानो महच्चापं कार्तस्वरविभूषितम् ॥ ८.६७.१६ ॥
विजेत्यांमध्ये श्रेष्ठ अर्जुनाजवळ त्वरेने येऊन, वीर (अश्वत्थामा) सोन्याने अलंकृत आपले महान धनुष्य हलवू लागला.
8.67.17
अवाकिरत्ततो द्रौमिः समन्तान्निशितैः शरैः ।
भूयोऽर्जुनं महाराज द्रौणिरायम्य पत्रिणा ॥ ८.६७.१७ ॥
तेव्हा द्रोणपुत्राने चहूकडून तीक्ष्ण बाणांचा वर्षाव केला. हे महाराजा, द्रोणपुत्राने पुन्हा पंखधारी बाण ओढून अर्जुनाला (बाणांनी झाकले).
8.67.18
वक्षोदेशे भृशं पार्थं ताडयामास निर्दयम् ।
सोऽतिविद्धो रणे तेन द्रोणपुत्रेण भारत ॥ ८.६७.१८ ॥
त्याने पार्थाच्या (अर्जुनाच्या) छातीवर निर्दयपणे जोरात प्रहार केला. हे भारता, द्रोणपुत्राच्या त्या प्रहाराने युद्धात अत्यंत जखमी झालेला तो (अर्जुन)...
8.67.19
गाण्डीवधन्वा प्रसभं शरवर्षैरुदारधीः ।
सञ्छाद्य समरे द्रौणिं चिच्छेदास्य च कार्मुकम् ॥ ८.६७.१९ ॥
गांडीव धनुष्य धारण करणाऱ्या उदारबुद्धी अर्जुनाने बलपूर्वक बाणांच्या वर्षावाने युद्धात द्रोणपुत्राला झाकून त्याचे धनुष्य तोडले.
8.67.20
स च्छिन्नधन्वा परिधं वज्रस्पर्शसमं युधि ।
आदाय चिक्षेप तदा द्रोणपुत्रः किरीटिने ॥ ८.६७.२० ॥
धनुष्य तुटलेल्या द्रोणपुत्राने वज्राच्या स्पर्शासारखा परिघ घेऊन तेव्हा युद्धात किरीटी अर्जुनावर फेकला.
8.67.21
तमापन्ततं परिघं जाम्बूनदपरिष्कृतम् ।
चिच्छेद सहसा राजन्प्रहसन्निव पाण्डवः ॥ ८.६७.२१ ॥
हे राजा! सोन्याने सजवलेला तो येणारा परिघ पाण्डवाने क्षणात जणू हसत हसत तोडला.
8.67.22
स पपात तदा भूमौ निकृत्तः पार्थसायकैः ।
विकीर्णः पर्वतो राजन्यथा वज्रेण ताडितः ॥ ८.६७.२२ ॥
हे राजा! पार्थाच्या बाणांनी तुटून तो तेव्हा भूमीवर कोसळला; वज्राने आदळलेल्या पर्वतासारखा विखुरलेला.
8.67.23
ततः क्रुद्धो महाराज द्रोणपुत्रो महारथः ।
ऐन्द्रेण चास्त्रवेगेन बीभत्सुं समवाकिरत् ॥ ८.६७.२३ ॥
तेव्हा हे महाराजा! क्रुद्ध झालेल्या महारथी द्रोणपुत्राने ऐन्द्र अस्त्राच्या वेगाने बीभत्सूवर बाण वर्षाव केला.
8.67.24
तस्येन्द्रजालावततं समीक्ष्य ।
पार्थो राजन्गाण्डिवमाददे सः।
ऐन्द्रं जालं प्रत्यहरत्तरस्वी ।
वरास्त्रमादाय महेन्द्रसृष्टम् ॥ ८.६७.२४ ॥
हे राजा! त्याचे इन्द्रजाल पसरलेले पाहून पार्थाने गांडीव उचलले. वेगवान अशा त्याने महेंद्राने सोडलेले श्रेष्ठ अस्त्र घेऊन ऐन्द्र जाल परत फिरवले.
8.67.25
विदार्य तज्जालमथेन्द्रमुक्तं ।
पार्थस्ततो द्रौणिरथं क्षणेन।
प्रच्छादयामास ततोऽभ्युपेत्य ।
द्रौणिस्तदा पार्थशराभिभूतः ॥ ८.६७.२५ ॥
इंद्राने सांगितलेले ते जाळ फोडून पार्थाने क्षणात द्रौणीचा रथ झाकून टाकला. तेव्हा अर्जुनाच्या बाणांनी पराभूत झालेला द्रौणी जवळ येऊन...
8.67.26
विगाह्य तां पाण्डवबाणवृष्टिं ।
शरैः परं नाम ततः प्रकाश्य।
शतेन कृष्णं सहसाभ्यविद्ध्या… ।
त्त्रिभिः शतैरर्जुनं क्षुद्रकाणाम् ॥ ८.६७.२६ ॥
पांडवांच्या त्या बाणवृष्टीत शिरून, मग आपले नाव जाहीर करून, त्याने क्षणात शंभर बाणांनी कृष्णावर प्रहार केला… तीनशे लहान बाणांनी अर्जुनावर...
8.67.27
ततोऽर्जुनः सायकानां शतेन ।
गुरोः सुतं मर्मसु निर्बिभेद।
अश्वांश्च सूतं च तथा धनुर्ज्या… ।
मवाकिरत्पश्यतां तावकानाम् ॥ ८.६७.२७ ॥
मग अर्जुनाने शंभर बाणांनी गुरूच्या (द्रोणाच्या) पुत्राला मर्मस्थानी भेदले; घोडे, सारथी आणि धनुष्याची दोरी… तुमच्या लोकांदेखत विखरून टाकली.
8.67.28
स विद्ध्वा मर्मसु द्रौणिं पाण्डवः परवीरहा ।
सारथिं चास्य भल्लेन रथनीडादपातयत् ॥ ८.६७.२८ ॥
त्या पांडवाने, शत्रुवीरांचा संहार करणाऱ्याने, द्रौणीला मर्मस्थानी भेदून भल्ल बाणाने त्याच्या सारथ्याला रथाच्या बैठकीवरून खाली पाडले.
8.67.29
स सङ्गृह्य स्वयं वाहान्कृष्णौ प्राच्छदयच्छरैः ।
तत्राद्भुतमपरश्याम द्रौणेराशु पराक्रमम् ॥ ८.६७.२९ ॥
त्याने स्वतः घोडे सावरून दोन्ही कृष्णांना (कृष्ण आणि अर्जुनाला) बाणांनी झाकून टाकले. तेथे आम्ही द्रौणीचा वेगवान पराक्रम अद्भुत रीतीने पाहिला.
8.67.30
संयच्छंस्तुरगान्यच्च फल्गुनं चाप्ययोधयत् ।
तदस्य समरे राजन्सर्वभूतान्यपूजयन् ॥ ८.६७.३० ॥
घोड्यांना आवरून आणि फाल्गुनाशीही (अर्जुनाशीही) युद्ध करीत — हे राजा, युद्धात त्याच्या त्या पराक्रमाची सर्व प्राण्यांनी प्रशंसा केली.
8.67.31
तेनास्य समरे योधास्तुष्टुवुः सर्व एव ते ।
यदा निजगृहे पार्थो द्रोणपुत्रेण धन्विना ॥ ८.६७.३१ ॥
द्रोणपुत्र धनुर्धारी अश्वत्थाम्याने युद्धात पार्थाला रोखले, तेव्हा त्याच्या त्या कृत्याबद्दल सर्व योद्धे त्याची स्तुती करू लागले.
8.67.32
तदा प्रहस्य बीभस्तुर्द्रोणपुत्रस्य संयुगे ।
क्षिप्रं रश्मीनथाश्वानां क्षुरप्रैश्चिच्छिदे जयः ॥ ८.६७.३२ ॥
तेव्हा बीभत्सु (अर्जुन) हसून द्रोणपुत्राच्या लगाम आणि घोड्यांना क्षुरप्र बाणांनी त्वरित तोडून विजय मिळवला.
8.67.33
प्राद्रवंस्तुरगास्तस्य शरवेगप्रपीडिताः ।
ततोऽभून्निनदो घोरस्तव सैन्यस्य भारत ॥ ८.६७.३३ ॥
त्याचे घोडे बाणांच्या वेगाने पीडित होऊन पळून गेले. तेव्हा, हे भारता, तुमच्या सैन्यात भयंकर गोंधळ उडाला.
8.67.34
पाण्डवास्तु जयं लब्ध्वा तव सैन्यं समाद्रवन् ।
समन्तान्निशितान्बाणान्विमुञ्चन्तो जयैषिणः ॥ ८.६७.३४ ॥
पांडवांनी विजय मिळवून, विजयाची इच्छा धरत, तीक्ष्ण बाणांचा वर्षाव करीत तुमच्या सैन्यावर चहूबाजूंनी हल्ला केला.
8.67.35
तावकी चतुरङ्गैषा पाण्डवैस्तु महाचमूः ।
पुनःपुनरथो वीरैः प्रभग्ना जितकाशिभिः ॥ ८.६७.३५ ॥
तुमची ही चतुरंगिणी महासेना पांडव वीरांनी, विजयाची इच्छा असलेल्या वीरांनी, पुन्हा पुन्हा विस्कळीत केली.
8.67.36
पश्यतां ते महाराज पुत्राणां चित्रयोधिनाम् ।
शकुनेः सौबलेयस्य कर्णस्य च विशाम्पते ॥ ८.६७.३६ ॥
हे महाराजा, तुमचे पुत्र पाहत असता, विचित्र योद्धे पाहत असता, सुबलपुत्र शकुनि आणि कर्ण पाहत असता, हे विशांपते.
8.67.37
वार्यमाणा महासेना पुत्रैस्तव जनेश्वर ।
न चातिष्ठत सङ्ग्रामे पीड्यमाना समन्ततः ॥ ८.६७.३७ ॥
हे जनेश्वरा, तुझ्या पुत्रांनी अडवलेली ती महासेना युद्धात टिकू शकली नाही; सर्व बाजूंनी पीडित होऊन.
8.67.38
ततो योधैर्महाराज पलायद्भिः समन्ततः ।
अभवद्य्वाकुलं भीतं पुत्राणां ते महद्बलम् ॥ ८.६७.३८ ॥
तेव्हा हे महाराजा, सर्व बाजूंनी पळणाऱ्या योद्ध्यांमुळे तुझ्या पुत्रांचे ते महाबल व्याकूळ आणि भयभीत झाले.
8.67.39
तिष्ठतिष्ठेति सततं सूतपुत्रस्य जल्पतः ।
नावतिष्ठति सा सेना वध्यमाना महात्मभिः ॥ ८.६७.३९ ॥
"थांबा, थांबा" असे सूतपुत्र सतत ओरडत असतानाही, महात्म्यांकडून मारली जाणारी ती सेना थांबली नाही.
8.67.40
अथोत्क्रुष्टं महाराज पाण्डवैर्जितकाशिभिः ।
धार्तराष्ट्रबलं दृष्ट्वा विद्रुतं वै समन्ततः ॥ ८.६७.४० ॥
तेव्हा हे महाराजा, धृतराष्ट्रपुत्रांची सेना सर्व बाजूंनी पळताना पाहून, काशी जिंकलेल्या पांडवांनी मोठा जयघोष केला.
8.67.41
ततो दुर्योधनः कर्णमब्रवीत्प्रणयादिव ।
पश्य कर्ण महासेनां पाण्डवैरर्दितां भृशम् ॥ ८.६७.४१ ॥
तेव्हा दुर्योधन स्नेहाने कर्णाला म्हणाला, "कर्णा, पांडवांकडून अत्यंत पीडित झालेल्या या महासेनेकडे पाहा."
8.67.42
त्वयि तिष्ठति सन्त्रासात्समन्तात्प्रपलायते ।
एतज्ज्ञत्वा महाबाहो कुरु प्राप्तमरिन्दम ॥ ८.६७.४२ ॥
"तू उभा असतानाही ही सेना भयाने सर्व बाजूंनी पळत आहे. हे महाबाहो, हे जाणून, हे अरिंदमा, योग्य ते कर."
8.67.43
सहस्राणि च योधानां त्वामेव पुरुषोत्तम ।
क्रोशन्ते समरे वीर द्राव्यमाणानि पाण्डवैः ॥ ८.६७.४३ ॥
हे पुरुषोत्तमा, हे वीरा, युद्धात पाण्डवांकडून पळवले जाणारे हजारो योद्धे तुम्हालाच हाका मारत आहेत.
8.67.44
एतच्छ्रुत्वा तु राधेयो दुर्योधनवचो महत् ।
मद्रराजमिदं वाक्यमब्रवीत्प्रहसन्निव ॥ ८.६७.४४ ॥
दुर्योधनाचे ते मोठे बोल ऐकून राधापुत्र कर्ण हसत हसत मद्रराजाला हे वचन बोलला.
8.67.45
पश्य मे भुजयोर्वीर्यमस्त्राणां च जनेश्वर ।
अद्य हन्मि रणे सर्वान्पाञ्चालान्पाण्डुभिः सह ॥ ८.६७.४५ ॥
हे जनेश्वरा, माझ्या बाहूंचा पराक्रम आणि माझी शस्त्रे पाहा; आज रणांगणात पाण्डवांसह सर्व पांचाळांना मी ठार मारीन.
8.67.46
वाहयाश्वान्नरव्याघ्र मद्राधिप न संशयः ।
एवमुक्त्वा महाराज सूतपुत्रः प्रतापवान् ॥ ८.६७.४६ ॥
हे नरव्याघ्रा, मद्राधिपा, घोडे हाका; यात शंका नाही. महाराजा, असे बोलून पराक्रमी सूतपुत्र…
8.67.47
प्रगृह्य विजयं वीरो धनुःश्रेष्ठं पुरातनम् ।
सज्यं कृत्वा महाराज सम्मृज्य च पुनः पुनः ॥ ८.६७.४७ ॥
वीराने विजय नावाचे प्राचीन श्रेष्ठ धनुष्य हाती घेतले. महाराजा, ते वारंवार पुसून त्याला प्रत्यंचा लावली.
8.67.48
सन्निवार्य च तान्योधान्सत्येन शपथेन च ।
प्रायोजयदमेयात्मा भार्गवास्त्रं महाबलः ॥ ८.६७.४८ ॥
त्या योद्ध्यांना सत्य आणि शपथ यांनी रोखून, अमित आत्मा असलेल्या महाबलाने भार्गवास्त्र प्रयुक्त केले.
8.67.49
तस्माद्राजन्सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च ।
कोटिशश्च शरास्तीक्ष्णा निरगच्छन्महामृधे ॥ ८.६७.४९ ॥
हे राजा, तेव्हा हजारो, प्रयुते, अर्बुदे आणि कोट्यवधी तीक्ष्ण बाण त्या महायुद्धात बाहेर पडले.
8.67.50
ज्वलितैस्तैः शरैर्घोरैः कङ्कबर्हिणवाजितैः ।
सञ्चन्ना पाण्डवी सेना न प्राज्ञायत किञ्चन ॥ ८.६७.५० ॥
त्या जळत्या, भयंकर, कंक आणि मोराच्या पिसांनी सजवलेल्या बाणांनी झाकलेली पांडवसेना काहीही ओळखता येत नव्हती.
8.67.51
हाहाकारो महानासीत्पाण्डवानां विशाम्पते ।
पीडितानां बलवता भार्गवास्त्रेण संयुगे ॥ ८.६७.५१ ॥
हे प्रभो, पांडवांमध्ये मोठा हाहाकार उठला; बलवान भार्गवास्त्राने युद्धात पीडित झालेल्यांमध्ये.
8.67.52
निपतद्भिर्गजै राजन्नश्वैश्चापि सहस्रशः ।
रथैश्चापि नरव्याघ्र नरैश्चैव समन्ततः ॥ ८.६७.५२ ॥
हे राजा, हे नरव्याघ्रा, चोहीकडे पडणारे हत्ती, घोडे, रथ आणि माणसे हजारोंनी.
8.67.53
प्राकम्पत मही राजन्निहतैस्तैः समन्ततः ।
व्याकुलं सर्वमभवत्पाण्डवानां महद्बलम् ॥ ८.६७.५३ ॥
हे राजा, त्या मारल गेलेल्यांमुळे चोहीकडे पृथ्वी थरथरली; पांडवांचे संपूर्ण महासैन्य व्याकूळ झाले.
8.67.54
कर्णस्त्वेको युधां श्रेष्ठो विधूम इव पावकः ।
दहञ्शत्रून्नरव्याघ्रः शुशुभे स परन्तपः ॥ ८.६७.५४ ॥
पण कर्ण एकटाच योद्ध्यांमध्ये श्रेष्ठ होता; धुराविना अग्नीप्रमाणे शत्रूंना जाळत, तो नरव्याघ्र, शत्रुतापक चमकला.
8.67.55
ते वध्यमानाः कर्णेन पाञ्चालाश्चेदिभिः सह ।
तत्र तत्र व्यमुह्यन्त वनदाहे यथा द्विपाः ॥ ८.६७.५५ ॥
कर्णाकडून मारले जात असलेले पांचाल आणि चेदी वनाच्या अग्नीत सापडलेल्या हत्तींप्रमाणे इकडे-तिकडे गोंधळून गेले.
8.67.56
चुक्रुशुश्च नरव्याघ्र यथाप्राणं नरोत्तमाः ।
तेषां तु क्रोशतां दीनं भीतानां रणमूर्धनि ॥ ८.६७.५६ ॥
हे नरव्याघ्रा, ते श्रेष्ठ पुरुष प्राणभयाने पूर्ण शक्तीनिशी ओरडले; रणभूमीच्या अग्रभागी भयभीतांचा दीन आक्रोश घुमला.
8.67.57
धावतां च ततो राजंस्त्रस्तानां च समन्ततः। ॥ ८.६७.५७ ॥
हे राजा, तेव्हा चोहोबाजूंनी धावणाऱ्यांचा आणि भयभीतांचा आक्रोश उठला.
8.67.58
वध्यमानांस्तु तान्दृष्ट्वा सूतपुत्रेण मारिष ।
वित्रेसुः सर्वभूतानि तिर्यग्योनिगतान्यपि ॥ ८.६७.५८ ॥
हे मारिष, सूतपुत्राकडून त्यांना मारले जात असलेले पाहून सर्व प्राणी, तिर्यग्योनीत जन्मलेलेही, भयभीत झाले.
8.67.59
ते वध्यमाताः समरे सूतपुत्रेण सृञ्जयाः ।
अर्जुनं वासुदेवं च क्रोशन्ति च मुहुर्मुहुः।
प्रेतराजपुरे यद्वत्प्रेतराजं विचेतसः ॥ ८.६७.५९ ॥
युद्धात सूतपुत्राकडून मारले जाणारे सृंजय, यमपुरीत गोंधळलेले जीव यमराजाला हाक मारतात तसे, अर्जुनाला आणि वासुदेवाला वारंवार हाका मारून ओरडत होते.
8.67.60
श्रुत्वा तु निनदं तेषां वध्यतां कर्णसायकैः ।
अथाब्रवीद्वासुदेवं कुन्तीपुत्रो धऩञ्जयः।
भार्गवास्त्रं महाघोरं दृष्ट्वा तत्र समीरितम् ॥ ८.६७.६० ॥
कर्णाच्या बाणांनी मारल्या जाणाऱ्यांचा आक्रोश ऐकून, आणि तेथे सोडलेले अति भयंकर भार्गवास्त्र पाहून, कुंतीपुत्र धनंजय वासुदेवाला म्हणाला.
8.67.61
पश्य कृष्ण महाबाहो भार्गवास्त्रस्य विक्रमम् ।
नैतदस्त्रं हि समरे शक्यं हन्तुं कथञ्चन ॥ ८.६७.६१ ॥
कृष्णा, महाबाहो, भार्गवास्त्राचा पराक्रम पाहा. युद्धात हे अस्त्र कोणत्याही प्रकारे नष्ट करणे शक्य नाही.
8.67.62
सूतपुत्रं च संरब्धं पश्य कृष्ण महारणे ।
अन्तकप्रतिमं वीर्ये कुर्वाणं कर्म दारुणम् ॥ ८.६७.६२ ॥
कृष्णा, महायुद्धात संतप्त सूतपुत्राकडे पाहा; पराक्रमात यमासारखे भयंकर कर्म करीत आहे.
8.67.63
अभीक्ष्णं चोदयन्नश्वान्प्रेक्षते मां मुहुर्मुहुः ।
नच शक्ष्यामि कर्णस्य संयुगेऽहं पलायितुम् ॥ ८.६७.६३ ॥
तो वारंवार घोड्यांना प्रेरित करीत माझ्याकडे पाहतो; युद्धात कर्णापासून मी पळू शकणार नाही.
8.67.64
जीवन्प्राप्नोति पुरुषः सङ्ख्ये जयपराजयौ ।
मृतस्य तु हृपीकेश भङ्ग एव कुतो जयः ॥ ८.६७.६४ ॥
जिवंत पुरुष युद्धात जय किंवा पराजय मिळवतो; पण हे हृषीकेशा, मृताला तर पराभवच, मग जय कुठून?
8.67.65
एष कर्णो रणे भाति मध्याह्न इव भास्करः ।
निवर्तय रथं कृष्ण जीवन्भद्राणि पश्यति ॥ ८.६७.६५ ॥
हा कर्ण रणात मध्याह्नीच्या सूर्याप्रमाणे तळपत आहे. कृष्णा, रथ परत फिरव; जिवंत माणूसच कल्याण पाहतो.