మహాభారతం · అధ్యాయం 8.68
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.68.1
ततो जनार्दनः श्रुत्वा तस्य वाक्यं विशाम्पते ।
रथेनापययौ क्षिप्रं सङ्ग्रामादिति भारत ॥ ८.६८.१ ॥
ప్రజాపతీ, అప్పుడు జనార్దనుడు అతని మాటలు విని, భారతా, వేగంగా రథంపై యుద్ధం నుండి వెనక్కి వెళ్ళాడు.
8.68.2
प्रत्यनीकमवस्थाप्य भीमं भीमपराक्रमम् ।
अलं विषहितुं ह्येष कुरूणां सम्प्रपश्यताम् ॥ ८.६८.२ ॥
కౌరవులు చూస్తుండగా, శత్రుసేన ఎదుట భయంకర పరాక్రమశాలి భీముడిని నిలిపి, అతనే దాన్ని తట్టుకోగలడు.
8.68.3
कर्णं च समरे राजन्ग्राहयिष्यञ्श्रमं प्रति ।
विश्वमार्थं च कौरव्य पार्थस्य च महात्मनः।
अपयातो रणाद्वीरो राजानं द्रष्टुमेव च ॥ ८.६८.३ ॥
రాజా, యుద్ధంలో అలసట తర్వాత కర్ణుడిని మళ్ళీ పోరాడించడానికి, కౌరవా, మహాత్ముడైన పార్థునికి విశ్రాంతినివ్వడానికి, ఆ వీరుడు రాజును చూడడానికే యుద్ధం నుండి వెనక్కి వెళ్ళాడు.
8.68.4
अर्जुनं चाब्रवीत्कृष्णो भृशं राजा परिक्षतः ।
तमाश्वास्य कुरुश्रेष्ठ ततः कर्णं हनिष्यसि ॥ ८.६८.४ ॥
కృష్ణుడు అర్జునునితో అన్నాడు: "రాజు చాలా బాధలో ఉన్నాడు. కురుశ్రేష్ఠా, అతన్ని ఓదార్చిన తర్వాత, అప్పుడు కర్ణుడిని సంహరిస్తావు."
8.68.5
ततो धनञ्जयः श्रुत्वा राजानं शल्यपीडितम् ।
याहियाहिति बहुशो वासुदेवमचोदयत्।
राजानं प्रति वार्ष्णेय दूयते मे दृढं मनः ॥ ८.६८.५ ॥
అప్పుడు ధనంజయుడు, రాజు బాణంతో బాధపడుతున్నాడని విని, వాసుదేవుడిని పదేపదే "పోనీ, పోనీ" అని ప్రేరేపించాడు. "వార్ష్ణేయా, రాజు గురించి నా మనసు గాఢంగా బాధపడుతోంది."
8.68.6
स चोद्यमानः पार्थेन केशिघ्नो वृष्णिनन्दनः ।
रथेनापययौ क्षिप्रं सङ्ग्रामाद्धोरदर्शनात् ॥ ८.६८.६ ॥
పార్థునిచే ప్రేరేపించబడిన, కేశి రాక్షసుడిని సంహరించినవాడు, వృష్ణుల ఆనందమైన ఆ కృష్ణుడు, భయంకరమైన దృశ్యంతో ఉన్న యుద్ధం నుండి రథంపై వేగంగా వెళ్ళాడు.
8.68.7
गच्छन्नेव तु कौन्तेयो धर्मराजदिदृक्षया ।
सैन्यमालोकयामास नापश्यत्तत्र चाग्रजम् ॥ ८.६८.७ ॥
వెళ్తూనే కౌంతేయుడు ధర్మరాజును చూడగోరి సైన్యాన్ని పరికించాడు; కాని అక్కడ తన అన్నను చూడలేదు.
8.68.8
युद्धं कृत्वा तु कौन्तेयो द्रोणपुत्रेण भारत ।
दुःसहं वज्रिणा सङ्ख्ये पराजित्य गुरोः सुतम् ॥ ८.६८.८ ॥
ఓ భారతా! కౌంతేయుడు ద్రోణపుత్రునితో యుద్ధం చేసి, ఇంద్రునికి సమానమైన దుర్జయుడైన ఆ గురుపుత్రుని యుద్ధంలో ఓడించాడు.
8.68.9
द्रौणिं पराजित्य ततोग्रधन्वा ।
कृत्वा महद्दुष्करं शूरकर्म।
आलोकयामास ततः स्वसैन्यं ।
धनञ्जयः शत्रुभिरप्रधृष्यः ॥ ८.६८.९ ॥
ద్రోణపుత్రుని ఓడించి, ఉగ్రధన్వి అయిన ఆ ధనంజయుడు గొప్ప దుష్కరమైన శౌర్యకార్యం చేసి, అనంతరం తన సైన్యాన్ని చూశాడు; శత్రువులకు అజేయుడు అతడు.
8.68.10
संयुध्यमानान्पृतनामुखस्था… ।
ञ्शूरः शूरान्हर्षयन्सव्यसाची।
पूर्वापदानैः प्रथितैः प्रशंस… ।
न्स्थितांश्चकारात्मरथाननीके ॥ ८.६८.१० ॥
యుద్ధం చేస్తున్న, సైన్య ముందుభాగంలో నిలిచిన శూరులను, ఆ శూరుడైన సవ్యసాచి వారి ప్రసిద్ధ పూర్వ పరాక్రమాలను ప్రశంసించి సంతోషపెట్టి, తన రథికులను సైన్యంలో నిలిపాడు.
8.68.11
अपश्यमानस्तु किरीटमाली ।
युधिष्ठिरं भ्रातरमाजमीढम्।
उवाच भीमं तरसाभ्युपेत्य ।
राज्ञः प्रवृत्तिस्त्विह कुत्र चेति ॥ ८.६८.११ ॥
అయితే అజమీఢవంశీయుడైన అన్న యుధిష్ఠిరుని చూడక, కిరీటమాలి అర్జునుడు వేగంగా భీముని దగ్గరకు వెళ్లి, "రాజు గురించిన వార్త ఇక్కడ ఎక్కడ?" అని అన్నాడు.
8.68.12
अपयात इतो राजा धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
कर्णबाणाभितप्ताङ्गो यदि जीवेत्कथञ्चन ॥ ८.६८.१२ ॥
ఇక్కడ నుండి ధర్మపుత్రుడైన రాజు యుధిష్ఠిరుడు వెళ్లిపోయాడు; కర్ణుని బాణాలతో అతని అంగాలు పీడితమయ్యాయి. ఏదోవిధంగా బ్రతికి ఉంటే...
8.68.13
तस्माद्भवाञ्शीघ्रमितः प्रयातु ।
ज्ञातुं प्रवृत्तिं पुरुषर्षभस्य।
नूनं स विद्धोऽतिभृशं पृषत्कैः ।
कर्णेन राजा शिबिरं गतोऽसौ ॥ ८.६८.१३ ॥
కాబట్టి మీరు వెంటనే ఇక్కడినుంచి వెళ్ళండి. ఆ పురుషశ్రేష్ఠ రాజు స్థితిని తెలుసుకోండి. కర్ణుని బాణాలతో తీవ్రంగా గాయపడిన ఆయన శిబిరానికి వెళ్ళిపోయి ఉంటారు.
8.68.14
यः सम्प्रहारैर्युधि सम्प्रवृत्ते ।
द्रोणेन विद्धोऽतिभृशं तरस्वी।
तस्थौ स तत्रापि जयप्रतीक्षो ।
द्रोणेन यावन्न हतः किलासीत् ॥ ८.६८.१४ ॥
యుద్ధం మొదలై తీవ్రమైన దెబ్బల మధ్య ద్రోణునిచే అతిగా గాయపడిన ఆ వీరుడు అక్కడే నిలిచి విజయం కోసం ఎదురుచూశాడు; ద్రోణునిచే చంపబడేవరకు అతడు అక్కడే ఉన్నాడు.
8.68.15
स संशयं गमितः पाण्डवाग्र्यः ।
सङ्ख्येऽद्य कर्णेन महानुभावः।
ज्ञातुं प्रयाह्याशु तमद्य भीम ।
स्थास्याम्यहं शत्रुगणान्निरुध्य ॥ ८.६८.१५ ॥
పాండవులలో అగ్రగణ్యుడు, మహాప్రభావశాలి అయిన ఆయనను నేడు యుద్ధంలో కర్ణుడు సందేహంలో పడవేశాడు. ఓ భీమా, వేగంగా వెళ్లి ఆయన స్థితిని తెలుసుకో; నేను శత్రుసమూహాలను అడ్డుకుని ఇక్కడే నిలుస్తాను.
8.68.16
त्वमेव जानीहि महानुभाव ।
राज्ञः प्रवृत्तिं भरतर्षभस्य।
अहं हि यद्यर्जुन याम्यमित्रा ।
वदन्ति मां भीत इति प्रवीराः ॥ ८.६८.१६ ॥
ఓ మహాప్రభావా అర్జునా, భరతశ్రేష్ఠ రాజు స్థితిని నీవే తెలుసుకో. నేను వెళ్తే, శత్రువీరులు నన్ను భయపడినవాడని అంటారు.
8.68.17
ततोऽब्रवीदर्जुनो भीमसेनं ।
संशप्तकाः प्रत्यनीकस्थिता मे।
एतानहत्वाद्य मया न शक्य… ।
मितोपयातुं रिपुसङ्खमध्यात् ॥ ८.६८.१७ ॥
అప్పుడు అర్జునుడు భీమసేనునితో ఇలా అన్నాడు: నాకు ఎదురుగా నిలిచిన సంశప్తకులను చంపకుండా, ఈ రోజు నేను శత్రుసమూహం మధ్యనుంచి వెళ్ళడం సాధ్యం కాదు…
8.68.18
अथाब्रवीदर्जुनं भीमसेनः ।
स्ववीर्यमासाद्य कुरुप्रवीर।
संशप्तकान्प्रतियोत्स्यामि सङ्ख्ये ।
सर्वानहं याहि धनञ्जय त्वम् ॥ ८.६८.१८ ॥
అప్పుడు భీమసేనుడు అర్జునుడితో ఇలా అన్నాడు: కురువీరా, నా స్వంత పరాక్రమాన్ని ఆశ్రయించి యుద్ధంలో సంశప్తకులతో నేను పోరాడుతాను. ధనంజయా, నీవు వారందరి వద్దకు వెళ్ళు.
8.68.19
तद्भीमसेनस्य वचो निशम्य ।
धनञ्जयो भ्रातुरमित्रमध्ये।
द्रष्टुं कुरुश्रेष्ठमभिप्रयास्य… ।
न्प्रोवाच वृष्णिप्रवरं तदानीम् ॥ ८.६८.१९ ॥
భీమసేనుని ఆ మాటలు విని, ధనంజయుడు తన సోదరుడిని చూడటానికి శత్రువుల మధ్యకు వెళ్ళాలనుకుని, అప్పుడు వృష్ణి వీరులలో శ్రేష్ఠుడితో మాట్లాడాడు.
8.68.20
राजानं प्रति वार्ष्णेय दूयते मे दृढं मनः ।
चोदयाश्वान्हृषीकेश विहायैतद्बलार्णवम्।
अजातशत्रुं राजानं द्रष्टुमिच्छामि केशव ॥ ८.६८.२० ॥
వార్ష్ణేయా, రాజు గురించి నా మనసు గట్టిగా బాధపడుతోంది. హృషీకేశా, ఈ సైన్య సముద్రాన్ని విడిచి గుర్రాలను తోలు. కేశవా, అజాతశత్రువైన రాజును చూడాలనుకుంటున్నాను.
8.68.21
तं रथ चोदयामास बीभत्सोर्वचनाद्धरिः ॥ ८.६८.२१ ॥
బీభత్సు (అర్జునుడు) మాట ప్రకారం హరి (కృష్ణుడు) ఆ రథాన్ని తోలాడు.
8.68.22
ततो हयान्सर्वदाशार्हमुख्यः ।
प्रचोदयन्भीममुवाच चेदम्।
नैतच्चित्रं तव कर्माद्य भीम ।
यास्यावहे जहि पार्थारिसङ्घान् ॥ ८.६८.२२ ॥
అప్పుడు దాశార్హులలో ప్రధానుడు గుర్రాలను ప్రేరేపిస్తూ భీమునితో ఇలా అన్నాడు: భీమా, ఈ రోజు నీ ఈ కర్మ ఆశ్చర్యకరం కాదు. వెళ్దాం, పార్థుని శత్రు సమూహాలను సంహరించు.
8.68.23
ततो ययौ हृषीकेशो यत्र राजा युधिष्ठिरः ।
शीघ्राच्छीघ्रतरो राजन्वाजिभिर्गरुडोपमैः ॥ ८.६८.२३ ॥
అప్పుడు హృషీకేశుడు (కృష్ణుడు) రాజు యుధిష్ఠిరుడు ఉన్న చోటికి వెళ్ళాడు. ఓ రాజా, గరుడునితో సమానమైన గుర్రాలతో అతి వేగంగా వెళ్ళాడు.
8.68.24
प्रत्यनीके त्ववस्थाप्य भीमसेनमरिन्दमम् ।
सन्दिश्य चैनं राजेन्द्र युद्धं प्रति वृकोदरम् ॥ ८.६८.२४ ॥
ఓ రాజేంద్రా, శత్రువులను అణచే భీమసేనుని ప్రతిపక్షపు ముందు భాగంలో నిలిపి, ఆ వృకోదరునికి యుద్ధం గురించి ఆజ్ఞాపించి.
8.68.25
ततस्तु गत्वा पुरुषप्रवीरौ ।
राजानमासाद्य शयानमेकम्।
रथादुभौ प्रत्यवरुह्य तस्मा… ।
द्ववन्दतुर्धर्मराजस्य पादौ ॥ ८.६८.२५ ॥
తర్వాత ఆ ఇద్దరు పురుషశ్రేష్ఠ వీరులు వెళ్లి, ఒంటరిగా పడుకుని ఉన్న రాజును చేరి, ఇద్దరూ రథం దిగి, … ధర్మరాజు పాదాలకు నమస్కరించారు.
8.68.26
इत्येवमुपसङ्गृह्य उभौ तु पाञ्जली स्थितौ ।
शस्त्रक्षतौ महाराज रुधिरेण समुक्षितौ।
निहत्य वाहिनीं तुभ्यमपयातौ रणाजिरात् ॥ ८.६८.२६ ॥
ఇలా ఇద్దరూ చేతులు జోడించి నిలిచారు. మహారాజా, శస్త్రగాయాలతో రక్తంతో తడిసినవారై, మీ సైన్యాన్ని సంహరించి వారిద్దరూ రణభూమి నుండి వెళ్లిపోయారు.
8.68.27
तं दृष्ट्वा पुरुषव्याघ्रं क्षेमिणं पुरुषर्षभम् ।
मुदाभ्यनन्दतां कृष्णावश्विनाविव वासवम् ॥ ८.६८.२७ ॥
క్షేమంగా నిలిచిన ఆ పురుషవ్యాఘ్రుడు, పురుషర్షభుడిని చూసి, కృష్ణులిద్దరూ సంతోషంతో అభినందించారు, అశ్వినీ దేవతలు ఇంద్రుని అభినందించినట్లు.
8.68.28
तावभ्यनन्दद्राजापि विवस्वानश्विनाविव ।
हते महासुरे जम्भे शक्रविष्णू यथा गुरुः ॥ ८.६८.२८ ॥
రాజు కూడా వారిద్దరినీ అభినందించాడు, వివస్వంతుడు అశ్వినీ దేవతలను అభినందించినట్లు, మహాసురుడు జంభుడు హతమైనప్పుడు గురువు శక్రుడిని, విష్ణువును అభినందించినట్లు.
8.68.29
मन्यमानो हतं कर्णं प्रीतः परपुरञ्जयः ।
स भूत्वा पुरुषव्याघ्रो राजा तत्र युधिष्ठिरः।
हर्षगद्गदया वाचा प्रीतः प्राह परन्तपः ॥ ८.६८.२९ ॥
కర్ణుడు హతమయ్యాడని భావించి సంతోషించిన, శత్రునగరాలను జయించిన ఆ పురుషవ్యాఘ్రుడు, రాజు యుధిష్ఠిరుడు అక్కడ ఆనందంతో గద్గద స్వరంతో మాట్లాడాడు, ఓ శత్రుతాపనా.