Mahābhārata · Adhyāya 8.69
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.69.1
अथोपयातौ पृथुलोहिताक्षौ ।
शराचिताङ्गौ रुधिरप्रदिग्धौ।
समीक्ष्य सेनाग्रनरप्रवीरौ ।
युधिष्ठिरो वाक्यमिदं बभाषे ॥ ८.६९.१ ॥
Entonces, al ver acercarse a los dos héroes al frente del ejército, de ojos grandes y rojos, con los cuerpos cubiertos de flechas y manchados de sangre, Yudhiṣṭhira pronunció estas palabras.
8.69.2
ततो युधिष्ठिरो दृष्ट्वा सहितौ केशवार्जुनौ ।
हतमाधिरथिं मेने सङ्ख्ये गाण्डीवधन्वना ॥ ८.६९.२ ॥
Entonces Yudhiṣṭhira, al ver juntos a Keśava y Arjuna, pensó que el hijo del auriga había sido muerto en batalla por el portador del arco Gāṇḍīva.
8.69.3
तावभ्यनन्दत्कौन्तेयः साम्ना परमवल्गुना ।
स्मितपूर्वममित्रघ्न पूजयन्भरतर्पभ ॥ ८.६९.३ ॥
El hijo de Kuntī, sonriendo primero, los saludó con palabras muy agradables, honrándolos. Oh matador de enemigos, oh toro de los Bharatas.
8.69.4
स्वागतं देवकीपुत्र स्वागतं ते धनञ्जय ।
प्रियं मे दर्शनं वाढं युवयोर्नरसिंहयोः ॥ ८.६९.४ ॥
Bienvenido, hijo de Devakī, bienvenido a ti, Dhanañjaya. Verdaderamente, la vista de vosotros dos, leones entre los hombres, me es querida.
8.69.5
अरिष्टयोरक्षतयोः कर्णं हत्वा महारथम् ।
आशीविपसमं युद्धे सर्वशस्त्रविशारदम् ॥ ८.६९.५ ॥
Ambos estáis ilesos e intactos; habéis matado en batalla a Karṇa, el gran guerrero, semejante a una serpiente venenosa, diestro en todas las armas.
8.69.6
अग्रगं धार्तराष्ट्राणां सर्वेषां शर्म वर्म च ।
रक्षितं वृषसेनेन सुपेणेन च धन्विना ॥ ८.६९.६ ॥
El caudillo de los hijos de Dhṛtarāṣṭra, refugio y armadura de todos, protegido por los arqueros Vṛṣasena y Supeṇa.
8.69.7
अनुज्ञातं महावीर्यं रामेणास्त्रे सुदुर्जयम् ।
अग्र्यं सर्वस्य लोकस्य रथिनं लोकविश्रुतम् ॥ ८.६९.७ ॥
Autorizado en el manejo de las armas por Rāma, de gran poder, muy difícil de vencer con armas, el primero de todo el mundo, un guerrero de carro famoso en el mundo.
8.69.8
त्रातारं धार्तराष्ट्राणां गन्तारं वाहिनीमुखे ।
हन्तारं परसैन्यानाममित्रगणमर्दनम् ॥ ८.६९.८ ॥
Protector de los hijos de Dhṛtarāṣṭra, que avanza al frente del ejército, matador de los ejércitos enemigos, aplastador de las huestes de enemigos.
8.69.9
दुर्योधनहिते युक्तमस्मद्दुःखाय चोद्यतम् ।
अप्रधृष्यं महायुद्धे देवैरपि सवासवैः ॥ ८.६९.९ ॥
Dedicado al bien de Duryodhana, dispuesto a causarnos dolor, invencible en la gran batalla, que no puede ser vencido ni siquiera por los dioses junto con Indra.
8.69.10
अनलानिलयोस्तुल्यं तेजसा च बलेन च ।
पातालमिव गम्भीरं सुहृदां नन्दिवर्धनम् ॥ ८.६९.१० ॥
Igual al fuego y al viento en brillo y fuerza, profundo como el inframundo, acrecentador de la alegría de sus amigos.
8.69.11
अन्तकं मम मित्राणां हत्वा कर्णं महामृधे ।
दिष्ट्या युवामनुप्राप्तौ हत्वाऽसुरमिवामरौ ॥ ८.६९.११ ॥
Habiendo matado a Karṇa, que era la muerte de mis amigos, en la gran batalla, ustedes dos, por buena fortuna, han prevalecido como dos dioses que han matado a un asura.
8.69.12
तेन युद्धमभीतेन मयाऽद्याप्यच्युतार्जुनौ ।
कृतं घोरं महाबाहू धृष्टद्युम्नस्य पश्यतः।
अन्तकेनेव क्रुद्धेन प्रजाः सर्वा जिघांसता ॥ ८.६९.१२ ॥
Con él luché, sin miedo, incluso hoy, oh Acyuta y Arjuna, oh de brazos poderosos, mientras Dhṛṣṭadyumna observaba, como si la Muerte, enfurecida, deseara matar a todas las criaturas.
8.69.13
तेन केतुश्च मे च्छिन्नो हतौ च पार्ष्णिसारथी ।
हतवाहः कृतश्चास्मि युयुधानस्य पश्यतः ॥ ८.६९.१३ ॥
Él cortó mi estandarte, mató a mis dos aurigas de retaguardia y, mientras Yuyudhāna miraba, mató mis caballos y me dejó sin carro.
8.69.14
धृष्टद्युम्नस्य यमयोर्वीरस्य च शिखण्डिनः ।
पश्यतां द्रौपदेयानां शतद्रोश्च महात्मनः ॥ ८.६९.१४ ॥
Mientras Dhṛṣṭadyumna, los gemelos, el héroe Śikhaṇḍin, los hijos de Draupadī y el magnánimo Śatadru miraban.
8.69.15
एताञ्जित्वा महावीर्यः कर्णः शत्रुगणान्बहून् ।
जितवान्मां महाबाहो यतमानो महारणे ॥ ८.६९.१५ ॥
Tras vencer a estos y a muchas huestes enemigas, el poderoso Karṇa me venció también a mí, oh de poderosos brazos, mientras luchaba en la gran batalla.
8.69.16
अनुसृत्य च मां युद्धे परुषाण्युक्तवान्बहु ।
तत्र तत्र युधां श्रेष्ठ परिभूय न संशयः ॥ ८.६९.१६ ॥
Persiguiéndome en la batalla, pronunció muchas palabras duras; oh mejor de los guerreros, humillándome aquí y allá, sin duda.
8.69.17
भीमसेनप्रभावात्तु यज्जीवामि धनञ्जय ।
बहुनात्र किमुक्तेन हते सोढुं समुत्सहे ॥ ८.६९.१७ ॥
Solo por el poder de Bhīmasena sigo vivo, oh Dhanañjaya. ¿Qué más hay que decir? Solo cuando él sea abatido podré soportarlo.
8.69.18
त्रयोदशाहं वर्षाणि यस्माद्भीतो धनञ्जय ।
न स्म निद्रां लभे रात्रौ न चाहनि सुखं क्वचित् ॥ ८.६९.१८ ॥
Durante trece años, oh Dhanañjaya, por temor a él, no he conseguido dormir de noche, ni he hallado jamás alegría de día.
8.69.19
तस्य द्वेषेण संयुक्तः परिदह्ये धनञ्जय ।
आत्मनो मरणं जानन्वाध्रीणस इव द्विजः ॥ ८.६९.१९ ॥
Oh Dhanañjaya, lleno de odio hacia él, ardo por dentro, conociendo mi propia muerte, como un pájaro sacudido por el viento.
8.69.20
तस्यायमगमत्कालश्चिन्तयानस्य मे चिरम् ।
कथं कर्णो मया शक्यो युद्धे क्षपयितुं भवेत् ॥ ८.६९.२० ॥
Ha llegado para mí, que llevo mucho tiempo meditando en ello, el momento: ¿cómo podría yo destruir a Karṇa en la batalla?
8.69.21
जाग्रत्स्वपंश्च कौन्तेय कर्णमेव स्मराह्यहम् ।
पश्यामि तत्रतत्रैव कर्णभूतमिदं जगत् ॥ ८.६९.२१ ॥
Oh hijo de Kuntī, despierto y dormido, pienso solo en Karṇa; aquí y allá veo este mundo hecho de Karṇa.
8.69.22
यत्र यत्र हि गच्छामि कर्णाद्भीतो धनञ्जय ।
तत्र तत्र हि पश्यामि कर्णमेवाग्रतः स्थितम् ॥ ८.६९.२२ ॥
Oh Dhanañjaya, temeroso de Karṇa, dondequiera que voy veo a Karṇa de pie ante mí.
8.69.23
सोऽहं तेनैव वीरेण समरेष्वपलायिना ।
सहयः सरथः पार्थ जित्वा जीवन्विसर्जितः ॥ ८.६९.२३ ॥
Oh hijo de Pṛthā, aquel héroe que nunca huyó en las batallas me venció junto con mis caballos y mi carro, y me dejó vivo.
8.69.24
को नु मे जीवितेनार्थो राज्येनार्थो भवेत्पुनः ।
ममैवं विक्षतस्याद्य कर्णेनाहवशोभिना ॥ ८.६९.२४ ॥
¿De qué me sirve la vida, a mí, así herido hoy por Karṇa, glorioso en la batalla? ¿Y de qué me serviría de nuevo el reino?
8.69.25
न प्राप्तपूर्वं यद्भीष्मात्कृपाद्द्रोणाच्च संयुगे ।
तत्प्राप्तमद्य मे युद्धे सूतपुत्रान्महारथात् ॥ ८.६९.२५ ॥
Lo que no obtuve antes en batalla de Bhīṣma, Kṛpa o Droṇa, eso lo he obtenido hoy en batalla del hijo del auriga, el gran guerrero de carro.
8.69.26
स त्वां पृच्छामि कौन्तेय यथा न कुशलस्तथा ।
तन्ममाचक्ष्व कार्त्स्न्येन यथा कर्णो हतस्त्वया ॥ ८.६९.२६ ॥
Hijo de Kuntī, te pregunto: cuéntame por completo cómo Karṇa fue muerto por ti, pues él no está bien.
8.69.27
शक्रतुल्यबलो युद्धे यमतुल्यः पराक्रमे ।
रामतुल्यस्तथास्त्रेषु स कथं ते निषूदितः ॥ ८.६९.२७ ॥
Él, que en batalla era igual a Indra en fuerza, igual a Yama en valor y igual a Rāma en armas: ¿cómo fue muerto por ti?
8.69.28
महारथसमाख्यातः सर्वयुद्धविशारदः ।
धनुर्धराणां प्रवरः सर्वेषां वै सदार्जुन ॥ ८.६९.२८ ॥
Arjuna, él, renombrado como gran guerrero de carro, diestro en toda clase de batalla, y siempre el primero entre todos los arqueros.
8.69.29
पूजितो धृतराष्ट्रेण सपुत्रेण विशाम्पते ।
त्वदर्थमेव राधेयः स कथं निहतस्त्वया ॥ ८.६९.२९ ॥
Honrado por Dhṛtarāṣṭra junto con sus hijos, señor del pueblo: Rādheya (Karṇa), por tu causa, ¿cómo fue muerto por ti?
8.69.30
धार्तराष्ट्रस्य योद्धारः सर्व एव सदार्जुन ।
तव मृत्युं रणे कर्णं मन्यन्ते पुरुषर्षभ ॥ ८.६९.३० ॥
Arjuna, todos los guerreros del hijo de Dhṛtarāṣṭra siempre consideran a Karṇa como tu muerte en la batalla, toro entre los hombres.
8.69.31
स त्वया पुरुषव्याघ्र कथं युद्धे निषूदितः ।
तन्ममाचक्ष्व कौन्तेय यथा कर्णो हतस्त्वया ॥ ८.६९.३१ ॥
Tigre entre los hombres, ¿cómo fue él abatido por ti en la batalla? Dime, hijo de Kuntī, cómo fue muerto Karṇa por ti.
8.69.32
सोत्सेधमस्य च शिरः पश्यतां सुहृदां हृतम् ।
त्वया पुरुषशार्दूल सिंहेनेव यथा रुरोः ॥ ८.६९.३२ ॥
Tigre entre los hombres, mientras sus amigos miraban, tomaste su cabeza erguida, como el león a un ciervo ruru.
8.69.33
सर्वा दिशः पर्यपतत्त्वदर्थं ।
त्वां सूतपुत्रः समरे परीप्सन्।
दित्सन्नृणां शकटं रत्नपूर्णं ।
कथं त्वयासौ निहतोऽद्य कर्णः ॥ ८.६९.३३ ॥
Por ti corrió en todas las direcciones, buscándote en la batalla, el hijo del cochero que deseaba dar a los hombres un carro lleno de joyas. ¿Cómo fue hoy muerto Karṇa por ti?
8.69.34
त्वया रणे निहतः सूतपुत्रः ।
कच्चित्कृतं मे परमं त्वयाद्य
प्रियं रणे सूतपुत्रं निहत्य ॥ ८.६९.३४ ॥
Por ti fue abatido en la batalla el hijo del cochero. ¿Has hecho hoy, al matar en la batalla al hijo del cochero, la más alta acción querida para mí?
8.69.35
सर्वा दिशः पर्यपतत्त्वदर्थं ।
मुदान्वितो गर्वितः सूतपुत्रः।
स शूरमानी समरे समेत्य ।
कच्चित्त्वया निहतः सूतपुत्रः ॥ ८.६९.३५ ॥
Por ti corrió en todas las direcciones, el hijo del cochero, lleno de alegría y orgullo, que se creía un héroe. Tras encontrarte en la batalla, ¿fue el hijo del cochero abatido por ti?
8.69.36
राज्यं परं हस्तिगवाश्वयुक्तं ।
रथं दित्सुर्यः परेभ्यस्त्वर्दर्थे।
त्वया रणे स्पर्धते यः स पापः ।
कच्चित्त्वया निहतः पापबुद्धिः ॥ ८.६९.३६ ॥
Aquel que deseaba dar a otros el reino supremo, provisto de elefantes, ganado y caballos, y un carro, por tu causa, ahora te disputa en batalla, ese malvado. ¿Lo has matado, a ese de mente perversa?
8.69.37
योऽसौ नित्यं शौर्यमदेन मत्तो ।
विकत्थते संसदि कौरवाणाम्।
प्रीत्यर्थं वै तात सुयोधनस्य ।
कच्चित्स पापो निहतस्त्वयाद्य ॥ ८.६९.३७ ॥
Aquel que, siempre ebrio de la soberbia del valor, se jacta en la asamblea de los Kurus solo para complacer a Suyodhana — querido hijo — ¿acaso hoy lo has matado, a ese malvado?
8.69.38
कच्चित्समागम्य धनुःप्रमुक्तै… ।
स्त्वत्प्रेषितैर्लोहमयैर्विहंगैः।
शेते भिन्नः पांसुषु सूतपुत्रः ।
कच्चिद्भग्रौ धार्तराष्ट्रस्य बाहू ॥ ८.६९.३८ ॥
Tras encontrarse en batalla, disparados desde los arcos… ¿atravesado por las aves de hierro (flechas) enviadas por ti, yace el hijo del auriga en el polvo? ¿Están rotos los brazos del hijo de Dhṛtarāṣṭra?
8.69.39
योऽसौ सदा श्लाघते राजमध्ये ।
दुर्योधनं हर्षयन्दर्पयुक्तः।
हन्ताऽस्मि सर्वानिति पाण्डुपुत्रा… ।
नहं हन्ता फल्गुनस्येति मोहात् ॥ ८.६९.३९ ॥
Aquel que, siempre en medio de los reyes, alegrando a Duryodhana y lleno de arrogancia, se jactaba: «Mataré a todos los hijos de Pāṇḍu», y por ofuscación decía: «No soy yo el matador de Phalguna»…
8.69.40
कच्चिद्वचोऽस्य वितथं त्वया कृतं ।
यत्तत्प्रियामवदत्तात कर्णः।
सभामथ्ये रूक्षमनेकरूपं ।
धिक्पाण्डवानपतिस्त्वं हि कृष्णे ॥ ८.६९.४० ॥
¡Oh Kṛṣṇā! ¿No eran verdaderas las palabras duras y de muchas clases que Karṇa te dirigió en medio de la asamblea? ¡Vergüenza para los Pāṇḍavas, pues ya no tienes esposo!
8.69.41
कच्चिद्भुवं शत्रुरयं महात्मा ।
ह्यधारयद्द्वादश यः समास्तु।
कर्णो व्रतं घोरममित्रसाहो ।
दुर्योधनस्यार्थनिविष्टबुद्धिः ॥ ८.६९.४१ ॥
¡Oh vencedor de enemigos! ¿Acaso este enemigo magnánimo, Karṇa, que mantuvo durante doce años un voto terrible, lo sigue guardando en su mente, con su intelecto fijo en el interés de Duryodhana?
8.69.42
पादौ न धावे यावदहं न हन्मि ।
धनञ्जयं समरेषूग्रवेगम्।
कच्चिद्रणे फल्गुन तं निहत्य ।
कच्चिद्व्रतं तस्य भग्नं त्वयाऽद्य ॥ ८.६९.४२ ॥
Hasta que mate en las batallas a Dhanañjaya, de rápida furia, no lavaré mis pies. ¡Oh Phalguna! ¿Acaso hoy, habiéndolo matado en el combate, has roto su voto?
8.69.43
योऽसौ कृष्णामब्रवीद्दुष्टबुद्धिः ।
कर्णः सभायां कुरुवीरमध्ये।
किं पाण्डवांस्त्वं न जहासि कृष्णे ।
सुदुर्बलान्पतितान्हीनसत्वान् ॥ ८.६९.४३ ॥
¡Oh Kṛṣṇā! ¿No te dijo Karṇa, de mente perversa, estas cosas en medio de los héroes kurus en la asamblea? ¿No abandonas a los Pāṇḍavas, tan débiles, caídos y carentes de valor?
8.69.44
योऽसौ कर्णः प्रत्यजानात्त्वदर्थे ।
नाहं हत्वा सह कृष्णेन पार्थम्।
इहोपयातेति स पापबुद्धिः ।
कच्चिच्छेते शरसम्भिन्नगात्रः ॥ ८.६९.४४ ॥
¿Ese Karṇa de mente pecadora, que juró por ti que no volvería aquí sin matar a Pārtha junto con Kṛṣṇa, yace ahora con sus miembros atravesados por flechas?
8.69.45
कच्चित्सङ्ग्रामो विदितो वै तवायं ।
समागमे सृञ्जय कौरवाणाम्।
येनावस्थामीदृशीं प्रापितोऽहं ।
कच्चित्त्वया सोऽद्य हतो दुरात्मा ॥ ८.६९.४५ ॥
¡Oh Sṛñjaya! ¿Sabes de esta batalla con los Kauravas que me ha llevado a tal estado? ¿Has matado hoy a aquel de alma perversa?
8.69.46
कच्चित्त्वया तस्य सुमन्दबुद्धे… ।
र्गाण्डीवमुक्तैर्विशिखैर्ज्वलद्भिः।
सकुण्डलं भानुमदुत्तमाङ्गं ॥ ८.६९.४६ ॥
¡Oh necio! ¿Has cortado con las flechas ardientes lanzadas desde el Gāṇḍīva su radiante cabeza, con sus pendientes…?
8.69.47
यत्तन्मया बाणसमर्पितेन ।
ध्यातोऽसि कर्णस्य वधाय वीर।
तन्मे त्वया कच्चिदमोघमद्य ।
ध्यानं कृतं कर्णनिपातनेन ॥ ८.६९.४७ ॥
¡Oh héroe! ¿Se ha cumplido hoy, sin fallar, con la caída de Karṇa aquel propósito que, consagrado por la flecha, medité para tu victoria sobre Karṇa?
8.69.48
यद्दर्पपूर्णः स सुयोधनोऽस्मा… ।
न्दिधक्षते कर्णसमाश्रयेण।
कच्चित्त्वया सोऽद्य समाश्रयोऽस्य ।
भग्नः पराक्रम्य सुयोधनस्य ॥ ८.६९.४८ ॥
Suyodhana, lleno de orgullo, que buscaba abrasar con el apoyo de Karṇa, ¿ha quedado hoy roto su sostén por tu valor?
8.69.49
यो नः पुरा षण्ढतिलानवोच… ।
त्सभामध्ये कौरवाणां समक्षम्।
स दुर्मतिः कच्चिदुपेत्य सङ्ख्ये ।
त्वया हतः सूतपुत्रोऽत्यमर्षी ॥ ८.६९.४९ ॥
¿Aquel que antes, en medio de la asamblea de los Kauravas, nos dirigió injurias —«eunuco» y «sésamo»—, aquel hijo del cochero de mente perversa y fiero en su intolerancia, ha llegado hasta ti en la batalla y ha sido muerto por ti?
8.69.50
यः प्राहिणोत्सूतपुत्रो दुरात्मा ।
कृष्णां जितां सौबलेहानयेति।
स मन्दबुद्धिर्निहतः प्रसह्य ।
वैकर्तनस्त्वद्य कच्चिन्महात्मन् ॥ ८.६९.५० ॥
¿Acaso aquel hijo del cochero, de mente perversa, que mandó traer a Kṛṣṇā, ganada en el juego, a los Saubalas, ha sido hoy muerto por la fuerza, oh magnánimo?
8.69.51
यः शस्त्रभृच्छ्रेष्ठतमं पृथिव्यां ।
पितामहं व्याक्षिपदल्पचेताः।
सङ्ख्यायमानोऽर्धरथः स कच्चि… ।
त्त्वयां हतोऽद्याधिरथिर्महात्मन् ॥ ८.६९.५१ ॥
¿Acaso aquel de mente pequeña que, contado como guerrero de medio carro, agredió al abuelo, el mejor de los portadores de armas sobre la tierra… ha sido hoy muerto por ti, oh magnánimo? Hoy ese hijo del cochero (Karṇa) fue muerto por ti.
8.69.52
अमर्षजं निकृतिसमीरणेरितं ।
हृदि स्थितं ज्वलनमिमं सदा मम।
हतो मया सोऽद्य समेत्य कर्ण ।
इति ब्रुवन्प्रशमयसेऽद्य फल्गुन ॥ ८.६९.५२ ॥
Este fuego nacido de la ira, avivado por el viento del engaño, que siempre habita en mi corazón — diciendo «encontré a Karṇa y lo maté», hoy lo apagas, oh Phālguna.