महाभारत · अध्याय 8.69
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.69.1
अथोपयातौ पृथुलोहिताक्षौ ।
शराचिताङ्गौ रुधिरप्रदिग्धौ।
समीक्ष्य सेनाग्रनरप्रवीरौ ।
युधिष्ठिरो वाक्यमिदं बभाषे ॥ ८.६९.१ ॥
तेव्हा लालसर विशाल डोळे असलेले, बाणांनी आच्छादित अंग असलेले, रक्ताने माखलेले, सेनेच्या अग्रभागातील त्या दोन वीर पुरुषांना येताना पाहून युधिष्ठिर म्हणाला.
8.69.2
ततो युधिष्ठिरो दृष्ट्वा सहितौ केशवार्जुनौ ।
हतमाधिरथिं मेने सङ्ख्ये गाण्डीवधन्वना ॥ ८.६९.२ ॥
तेव्हा युधिष्ठिराने एकत्र आलेल्या केशव आणि अर्जुनाला पाहिले आणि गांडीवधारी अर्जुनाने युद्धात सूतपुत्र कर्णाला ठार केले असे त्याने मानले.
8.69.3
तावभ्यनन्दत्कौन्तेयः साम्ना परमवल्गुना ।
स्मितपूर्वममित्रघ्न पूजयन्भरतर्पभ ॥ ८.६९.३ ॥
कुंतीपुत्राने त्या दोघांचे अत्यंत मधुर शब्दांनी, प्रथम स्मित करून स्वागत केले व त्यांचा सन्मान केला. हे शत्रुघ्ना, हे भरतश्रेष्ठा.
8.69.4
स्वागतं देवकीपुत्र स्वागतं ते धनञ्जय ।
प्रियं मे दर्शनं वाढं युवयोर्नरसिंहयोः ॥ ८.६९.४ ॥
हे देवकीपुत्रा, तुझे स्वागत असो; हे धनंजया, तुझे स्वागत असो. नरसिंह अशा तुम्हा दोघांचे दर्शन मला अत्यंत प्रिय आहे.
8.69.5
अरिष्टयोरक्षतयोः कर्णं हत्वा महारथम् ।
आशीविपसमं युद्धे सर्वशस्त्रविशारदम् ॥ ८.६९.५ ॥
तुम्ही दोघेही अक्षत व सुरक्षित आहात; युद्धात विषारी सर्पासारख्या, सर्व शस्त्रांत निपुण अशा महारथी कर्णाला तुम्ही ठार केले आहे.
8.69.6
अग्रगं धार्तराष्ट्राणां सर्वेषां शर्म वर्म च ।
रक्षितं वृषसेनेन सुपेणेन च धन्विना ॥ ८.६९.६ ॥
धृतराष्ट्राच्या पुत्रांचा अग्रणी, सर्वांचा आश्रय व कवच, वृषसेन आणि सुपेण या धनुर्धरांनी रक्षिलेला.
8.69.7
अनुज्ञातं महावीर्यं रामेणास्त्रे सुदुर्जयम् ।
अग्र्यं सर्वस्य लोकस्य रथिनं लोकविश्रुतम् ॥ ८.६९.७ ॥
रामाने अस्त्रविद्येत अनुज्ञा दिलेला, महापराक्रमी, अस्त्रांत दुर्जय, सर्व लोकांत श्रेष्ठ, जगद्विख्यात रथी.
8.69.8
त्रातारं धार्तराष्ट्राणां गन्तारं वाहिनीमुखे ।
हन्तारं परसैन्यानाममित्रगणमर्दनम् ॥ ८.६९.८ ॥
धृतराष्ट्राच्या पुत्रांचा रक्षक, सेनेच्या अग्रभागी जाणारा, शत्रुसैन्याचा संहारक, शत्रुगणांचा मर्दन करणारा.
8.69.9
दुर्योधनहिते युक्तमस्मद्दुःखाय चोद्यतम् ।
अप्रधृष्यं महायुद्धे देवैरपि सवासवैः ॥ ८.६९.९ ॥
दुर्योधनाच्या हितात गुंतलेला, आमच्या दुःखासाठी सिद्ध झालेला, महायुद्धात अजेय, इंद्रासह देवांनाही जिंकता न येणारा.
8.69.10
अनलानिलयोस्तुल्यं तेजसा च बलेन च ।
पातालमिव गम्भीरं सुहृदां नन्दिवर्धनम् ॥ ८.६९.१० ॥
अग्नी आणि वायूसमान तेज व बल असलेला, पाताळासारखा गंभीर, मित्रांचा आनंद वाढवणारा.
8.69.11
अन्तकं मम मित्राणां हत्वा कर्णं महामृधे ।
दिष्ट्या युवामनुप्राप्तौ हत्वाऽसुरमिवामरौ ॥ ८.६९.११ ॥
महायुद्धात माझ्या मित्रांचा यम असलेल्या कर्णाला मारून, सुदैवाने तुम्ही दोघे असुराला मारलेल्या दोन देवांप्रमाणे विजयी झालात.
8.69.12
तेन युद्धमभीतेन मयाऽद्याप्यच्युतार्जुनौ ।
कृतं घोरं महाबाहू धृष्टद्युम्नस्य पश्यतः।
अन्तकेनेव क्रुद्धेन प्रजाः सर्वा जिघांसता ॥ ८.६९.१२ ॥
त्याच्याशी मी निर्भयपणे आजही युद्ध केले, हे अच्युता, अर्जुना, महाबाहूंनो, धृष्टद्युम्न पाहत असताना, क्रुद्ध काळ सर्व प्रजांना मारू इच्छितो तसे.
8.69.13
तेन केतुश्च मे च्छिन्नो हतौ च पार्ष्णिसारथी ।
हतवाहः कृतश्चास्मि युयुधानस्य पश्यतः ॥ ८.६९.१३ ॥
त्याने माझी ध्वजा तोडली, माझे दोन पार्ष्णिसारथी मारले आणि युयुधानाच्या देखत माझे घोडे मारून मला रथहीन केले.
8.69.14
धृष्टद्युम्नस्य यमयोर्वीरस्य च शिखण्डिनः ।
पश्यतां द्रौपदेयानां शतद्रोश्च महात्मनः ॥ ८.६९.१४ ॥
धृष्टद्युम्न, यमांचे दोघे बंधू, वीर शिखंडी, द्रौपदीचे पुत्र आणि महात्मा शतद्रु पाहत असताना.
8.69.15
एताञ्जित्वा महावीर्यः कर्णः शत्रुगणान्बहून् ।
जितवान्मां महाबाहो यतमानो महारणे ॥ ८.६९.१५ ॥
यांना आणि अनेक शत्रुसमूहांना जिंकून महापराक्रमी कर्णाने, हे महाबाहो, महायुद्धात लढणाऱ्या मलाही जिंकले.
8.69.16
अनुसृत्य च मां युद्धे परुषाण्युक्तवान्बहु ।
तत्र तत्र युधां श्रेष्ठ परिभूय न संशयः ॥ ८.६९.१६ ॥
युद्धात माझा पाठलाग करून त्याने अनेक कठोर शब्द उच्चारले; हे योद्ध्यांत श्रेष्ठा, ठिकठिकाणी माझा अपमान करून, यात संशय नाही.
8.69.17
भीमसेनप्रभावात्तु यज्जीवामि धनञ्जय ।
बहुनात्र किमुक्तेन हते सोढुं समुत्सहे ॥ ८.६९.१७ ॥
भीमसेनाच्या प्रभावामुळेच मी जिवंत आहे, हे धनंजया; यावर अधिक बोलून काय उपयोग, तो मारला गेल्यावरच मी सहन करू शकेन.
8.69.18
त्रयोदशाहं वर्षाणि यस्माद्भीतो धनञ्जय ।
न स्म निद्रां लभे रात्रौ न चाहनि सुखं क्वचित् ॥ ८.६९.१८ ॥
तेरा वर्षे, हे धनंजया, त्याच्या भीतीने मला रात्री झोप लागत नाही आणि दिवसा कधीच सुख मिळत नाही.
8.69.19
तस्य द्वेषेण संयुक्तः परिदह्ये धनञ्जय ।
आत्मनो मरणं जानन्वाध्रीणस इव द्विजः ॥ ८.६९.१९ ॥
हे धनंजया, त्याच्याविषयीच्या द्वेषाने व्यापलेला मी आतल्या आत जळत आहे; वाऱ्याने हलवलेल्या पक्ष्याप्रमाणे मी आपले मरण जाणत आहे.
8.69.20
तस्यायमगमत्कालश्चिन्तयानस्य मे चिरम् ।
कथं कर्णो मया शक्यो युद्धे क्षपयितुं भवेत् ॥ ८.६९.२० ॥
दीर्घकाल चिंता करणाऱ्या मला तो काळ आला आहे; युद्धात मी कर्णाचा नाश कसा करू शकेन?
8.69.21
जाग्रत्स्वपंश्च कौन्तेय कर्णमेव स्मराह्यहम् ।
पश्यामि तत्रतत्रैव कर्णभूतमिदं जगत् ॥ ८.६९.२१ ॥
हे कौंतेया, जागेपणी आणि झोपेतही मी केवळ कर्णाचेच स्मरण करतो; इकडे तिकडे हे जग मला कर्णमयच दिसते.
8.69.22
यत्र यत्र हि गच्छामि कर्णाद्भीतो धनञ्जय ।
तत्र तत्र हि पश्यामि कर्णमेवाग्रतः स्थितम् ॥ ८.६९.२२ ॥
हे धनंजया, कर्णाच्या भीतीने मी जिथे जिथे जातो, तिथे तिथे कर्णच माझ्यासमोर उभा असलेला दिसतो.
8.69.23
सोऽहं तेनैव वीरेण समरेष्वपलायिना ।
सहयः सरथः पार्थ जित्वा जीवन्विसर्जितः ॥ ८.६९.२३ ॥
हे पार्था, युद्धात कधीही पाठ न दाखवणाऱ्या त्या वीराने मला घोडे आणि रथासह जिंकून जिवंत सोडले.
8.69.24
को नु मे जीवितेनार्थो राज्येनार्थो भवेत्पुनः ।
ममैवं विक्षतस्याद्य कर्णेनाहवशोभिना ॥ ८.६९.२४ ॥
युद्धात तेजस्वी असलेल्या कर्णाकडून आज अशा प्रकारे जखमी झालेल्या मला जीवनाचे काय प्रयोजन, आणि राज्याचेही पुन्हा काय प्रयोजन?
8.69.25
न प्राप्तपूर्वं यद्भीष्मात्कृपाद्द्रोणाच्च संयुगे ।
तत्प्राप्तमद्य मे युद्धे सूतपुत्रान्महारथात् ॥ ८.६९.२५ ॥
युद्धात भीष्म, कृप आणि द्रोण यांच्याकडून पूर्वी जे मिळाले नव्हते, ते आज युद्धात सूतपुत्र महारथीकडून मला मिळाले.
8.69.26
स त्वां पृच्छामि कौन्तेय यथा न कुशलस्तथा ।
तन्ममाचक्ष्व कार्त्स्न्येन यथा कर्णो हतस्त्वया ॥ ८.६९.२६ ॥
हे कौंतेया, मी तुला विचारतो; तो जसा कुशल नाही, तसे कर्ण तुझ्याकडून कसा मारला गेला ते मला पूर्णपणे सांग.
8.69.27
शक्रतुल्यबलो युद्धे यमतुल्यः पराक्रमे ।
रामतुल्यस्तथास्त्रेषु स कथं ते निषूदितः ॥ ८.६९.२७ ॥
युद्धात इंद्रासमान बलवान, पराक्रमात यमासमान, आणि शस्त्रांत रामासमान असा तो तुझ्याकडून कसा मारला गेला?
8.69.28
महारथसमाख्यातः सर्वयुद्धविशारदः ।
धनुर्धराणां प्रवरः सर्वेषां वै सदार्जुन ॥ ८.६९.२८ ॥
हे अर्जुना, जो महारथी म्हणून प्रसिद्ध, सर्व प्रकारच्या युद्धात निपुण आणि सर्व धनुर्धरांमध्ये सदैव श्रेष्ठ होता.
8.69.29
पूजितो धृतराष्ट्रेण सपुत्रेण विशाम्पते ।
त्वदर्थमेव राधेयः स कथं निहतस्त्वया ॥ ८.६९.२९ ॥
हे प्रजापते, पुत्रांसह धृतराष्ट्राने सन्मानित केलेला राधेय (कर्ण) — तुझ्यासाठीच तो तुझ्याकडून कसा मारला गेला?
8.69.30
धार्तराष्ट्रस्य योद्धारः सर्व एव सदार्जुन ।
तव मृत्युं रणे कर्णं मन्यन्ते पुरुषर्षभ ॥ ८.६९.३० ॥
हे अर्जुना, धृतराष्ट्रपुत्राचे सर्व योद्धे युद्धात कर्णाला तुझा मृत्यू मानतात, हे पुरुषश्रेष्ठा.
8.69.31
स त्वया पुरुषव्याघ्र कथं युद्धे निषूदितः ।
तन्ममाचक्ष्व कौन्तेय यथा कर्णो हतस्त्वया ॥ ८.६९.३१ ॥
हे पुरुषव्याघ्रा, तो तुझ्याकडून युद्धात कसा मारला गेला? हे कौन्तेया, कर्ण तुझ्याकडून कसा मारला गेला ते मला सांग.
8.69.32
सोत्सेधमस्य च शिरः पश्यतां सुहृदां हृतम् ।
त्वया पुरुषशार्दूल सिंहेनेव यथा रुरोः ॥ ८.६९.३२ ॥
हे पुरुषशार्दूला, मित्रांच्या देखत तू त्याचे उंच मस्तक सिंह रुरु मृगाचे मस्तक घेतो तसे घेतले.
8.69.33
सर्वा दिशः पर्यपतत्त्वदर्थं ।
त्वां सूतपुत्रः समरे परीप्सन्।
दित्सन्नृणां शकटं रत्नपूर्णं ।
कथं त्वयासौ निहतोऽद्य कर्णः ॥ ८.६९.३३ ॥
तुझ्यासाठी तो सर्व दिशांना धावला; युद्धात तुला मिळवू इच्छिणारा, माणसांना रत्नांनी भरलेला रथ देऊ इच्छिणारा सूतपुत्र कर्ण आज तुझ्याकडून कसा मारला गेला?
8.69.34
त्वया रणे निहतः सूतपुत्रः ।
कच्चित्कृतं मे परमं त्वयाद्य
प्रियं रणे सूतपुत्रं निहत्य ॥ ८.६९.३४ ॥
युद्धात तुझ्याकडून सूतपुत्र मारला गेला. आज तू युद्धात सूतपुत्राला मारून माझे परम प्रिय कार्य केलेस का?
8.69.35
सर्वा दिशः पर्यपतत्त्वदर्थं ।
मुदान्वितो गर्वितः सूतपुत्रः।
स शूरमानी समरे समेत्य ।
कच्चित्त्वया निहतः सूतपुत्रः ॥ ८.६९.३५ ॥
तुझ्यासाठी तो सर्व दिशांना धावला. आनंदाने भरलेला, गर्विष्ठ, स्वतःला शूर समजणारा तो सूतपुत्र युद्धात तुला भेटून तुझ्याकडून मारला गेला का?
8.69.36
राज्यं परं हस्तिगवाश्वयुक्तं ।
रथं दित्सुर्यः परेभ्यस्त्वर्दर्थे।
त्वया रणे स्पर्धते यः स पापः ।
कच्चित्त्वया निहतः पापबुद्धिः ॥ ८.६९.३६ ॥
हत्ती, गाई आणि घोड्यांनी युक्त असे उत्तम राज्य व रथ तुझ्यासाठी इतरांना देण्याची इच्छा करणारा, रणात तुझ्याशी स्पर्धा करतो; तो पापी. त्या पापबुद्धीला तू मारलेस का?
8.69.37
योऽसौ नित्यं शौर्यमदेन मत्तो ।
विकत्थते संसदि कौरवाणाम्।
प्रीत्यर्थं वै तात सुयोधनस्य ।
कच्चित्स पापो निहतस्त्वयाद्य ॥ ८.६९.३७ ॥
नेहमी शौर्यमदाने उन्मत्त होऊन, कौरवांच्या सभेत सुयोधनाला संतोषवण्यासाठीच जो बढाया मारतो — प्रिय तात — त्या पापाला तू आज मारलेस का?
8.69.38
कच्चित्समागम्य धनुःप्रमुक्तै… ।
स्त्वत्प्रेषितैर्लोहमयैर्विहंगैः।
शेते भिन्नः पांसुषु सूतपुत्रः ।
कच्चिद्भग्रौ धार्तराष्ट्रस्य बाहू ॥ ८.६९.३८ ॥
रणात समोरासमोर येऊन, धनुष्यांतून सोडलेल्या… तुझ्याकडून पाठवलेल्या लोखंडी पक्ष्यांनी (बाणांनी) विद्ध होऊन तो सूतपुत्र धुळीत पडला आहे का? धृतराष्ट्राच्या पुत्राचे बाहू तुटले आहेत का?
8.69.39
योऽसौ सदा श्लाघते राजमध्ये ।
दुर्योधनं हर्षयन्दर्पयुक्तः।
हन्ताऽस्मि सर्वानिति पाण्डुपुत्रा… ।
नहं हन्ता फल्गुनस्येति मोहात् ॥ ८.६९.३९ ॥
नेहमी राजांच्या मध्ये दुर्योधनाला आनंदवत, दर्पाने बढाया मारणारा — 'पांडुपुत्रांना सर्वांना मी मारीन' असे, आणि मोहाने 'फाल्गुनाचा वधकर्ता मी नाही' असे…
8.69.40
कच्चिद्वचोऽस्य वितथं त्वया कृतं ।
यत्तत्प्रियामवदत्तात कर्णः।
सभामथ्ये रूक्षमनेकरूपं ।
धिक्पाण्डवानपतिस्त्वं हि कृष्णे ॥ ८.६९.४० ॥
हे कृष्णे, सभेच्या मध्यभागी कर्णाने तुझ्याविषयी जे कठोर आणि अनेक प्रकारचे बोल उच्चारले, ते खोटे नव्हते काय? पांडवांना धिक्कार असो; तुला तर पती उरलेला नाही.
8.69.41
कच्चिद्भुवं शत्रुरयं महात्मा ।
ह्यधारयद्द्वादश यः समास्तु।
कर्णो व्रतं घोरममित्रसाहो ।
दुर्योधनस्यार्थनिविष्टबुद्धिः ॥ ८.६९.४१ ॥
हे शत्रूंना जिंकणाऱ्या, बारा वर्षे भयंकर व्रत धारण करणारा हा महात्मा शत्रू कर्ण, दुर्योधनाच्या हितात बुद्धी गुंतवून ते व्रत खरोखर मनात धरून आहे काय?
8.69.42
पादौ न धावे यावदहं न हन्मि ।
धनञ्जयं समरेषूग्रवेगम्।
कच्चिद्रणे फल्गुन तं निहत्य ।
कच्चिद्व्रतं तस्य भग्नं त्वयाऽद्य ॥ ८.६९.४२ ॥
युद्धांत उग्र वेगाच्या धनंजयाला मी मारीपर्यंत पाय धुणार नाही. हे फाल्गुना, रणात त्याला मारून आज तू त्याचे व्रत मोडले आहेस काय?
8.69.43
योऽसौ कृष्णामब्रवीद्दुष्टबुद्धिः ।
कर्णः सभायां कुरुवीरमध्ये।
किं पाण्डवांस्त्वं न जहासि कृष्णे ।
सुदुर्बलान्पतितान्हीनसत्वान् ॥ ८.६९.४३ ॥
हे कृष्णे, कुरुवीरांच्या मध्ये सभेत दुष्टबुद्धी कर्णाने तुला असे म्हटले; अत्यंत दुर्बल, पतित आणि साहसहीन झालेल्या पांडवांचा तू त्याग केला नाहीस काय?
8.69.44
योऽसौ कर्णः प्रत्यजानात्त्वदर्थे ।
नाहं हत्वा सह कृष्णेन पार्थम्।
इहोपयातेति स पापबुद्धिः ।
कच्चिच्छेते शरसम्भिन्नगात्रः ॥ ८.६९.४४ ॥
तुझ्यासाठी कृष्णासह पार्थाला मारल्याशिवाय येथे परत येणार नाही अशी प्रतिज्ञा ज्या कर्णाने केली होती, तो पापबुद्धी कर्ण बाणांनी छिन्नभिन्न देहासह आता पडून आहे काय?
8.69.45
कच्चित्सङ्ग्रामो विदितो वै तवायं ।
समागमे सृञ्जय कौरवाणाम्।
येनावस्थामीदृशीं प्रापितोऽहं ।
कच्चित्त्वया सोऽद्य हतो दुरात्मा ॥ ८.६९.४५ ॥
हे सृंजया, कौरवांशी झालेले हे युद्ध तुला ठाऊक आहे काय, ज्याने मला अशा स्थितीत आणले? आज त्या दुरात्म्याला तू मारलेस काय?
8.69.46
कच्चित्त्वया तस्य सुमन्दबुद्धे… ।
र्गाण्डीवमुक्तैर्विशिखैर्ज्वलद्भिः।
सकुण्डलं भानुमदुत्तमाङ्गं ॥ ८.६९.४६ ॥
हे मंदबुद्धे, तू त्याचे… गांडीवातून सोडलेल्या प्रज्वलित बाणांनी कुंडलांसह तेजस्वी असे त्याचे उत्तमांग (मस्तक) छेदले काय?
8.69.47
यत्तन्मया बाणसमर्पितेन ।
ध्यातोऽसि कर्णस्य वधाय वीर।
तन्मे त्वया कच्चिदमोघमद्य ।
ध्यानं कृतं कर्णनिपातनेन ॥ ८.६९.४७ ॥
हे वीरा, बाणाने अर्पिलेल्या ज्या संकल्पाने मी कर्णवधासाठी तुझे ध्यान केले, तो संकल्प आज कर्णाच्या पतनाने तू अमोघपणे सिद्ध केलास काय?
8.69.48
यद्दर्पपूर्णः स सुयोधनोऽस्मा… ।
न्दिधक्षते कर्णसमाश्रयेण।
कच्चित्त्वया सोऽद्य समाश्रयोऽस्य ।
भग्नः पराक्रम्य सुयोधनस्य ॥ ८.६९.४८ ॥
गर्वाने भरलेला तो सुयोधन… कर्णाच्या आश्रयाने जाळू इच्छितो; आज तू पराक्रमाने सुयोधनाचा तो आश्रय भंग केलास काय?
8.69.49
यो नः पुरा षण्ढतिलानवोच… ।
त्सभामध्ये कौरवाणां समक्षम्।
स दुर्मतिः कच्चिदुपेत्य सङ्ख्ये ।
त्वया हतः सूतपुत्रोऽत्यमर्षी ॥ ८.६९.४९ ॥
पूर्वी जो आम्हाला… कौरवांच्या सभेमध्ये, त्यांच्या समक्ष 'षंढ' आणि 'तिल' म्हणाला — तो दुर्मती, अत्यंत संतप्त सूतपुत्र युद्धात तुझ्याजवळ येऊन तुझ्याकडून मारला गेला काय?
8.69.50
यः प्राहिणोत्सूतपुत्रो दुरात्मा ।
कृष्णां जितां सौबलेहानयेति।
स मन्दबुद्धिर्निहतः प्रसह्य ।
वैकर्तनस्त्वद्य कच्चिन्महात्मन् ॥ ८.६९.५० ॥
जिंकलेल्या कृष्णेला सौबलांकडे आणा असे सांगून ज्या दुरात्म्या सूतपुत्राने पाठवले, तो मंदबुद्धी वैकर्तन आज बलपूर्वक मारला गेला काय, हे महात्मन्?
8.69.51
यः शस्त्रभृच्छ्रेष्ठतमं पृथिव्यां ।
पितामहं व्याक्षिपदल्पचेताः।
सङ्ख्यायमानोऽर्धरथः स कच्चि… ।
त्त्वयां हतोऽद्याधिरथिर्महात्मन् ॥ ८.६९.५१ ॥
पृथ्वीवरील शस्त्रधारींमध्ये श्रेष्ठ अशा पितामहांवर आक्षेप घेणारा, अर्धरथ म्हणून गणला गेलेला तो अल्पबुद्धी… आज तुझ्याकडून मारला गेला काय, हे महात्मन्? आज तो आधिरथी (कर्ण) तुझ्याकडून मारला गेला.
8.69.52
अमर्षजं निकृतिसमीरणेरितं ।
हृदि स्थितं ज्वलनमिमं सदा मम।
हतो मया सोऽद्य समेत्य कर्ण ।
इति ब्रुवन्प्रशमयसेऽद्य फल्गुन ॥ ८.६९.५२ ॥
अमर्षातून जन्मलेला, कपटाच्या वाऱ्याने भडकलेला, माझ्या हृदयात सदैव वसलेला हा अग्नी — 'कर्णाला समोर येऊन मी मारले' असे म्हणत, हे फाल्गुना, तू आज तो विझवीत आहेस.