Vedyatra वेदयात्रा
खोजें

महाभारत · अध्याय 8.7

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

अर्थ सहित पढ़ें

8.7.1

हते द्रोणे महेष्वासे तस्मिन्नहनि भारत ।
कृते च मोघसंकल्पे द्रोणपुत्रे महारथे ॥ ८.७.१ ॥

हे भरतवंशी, उस दिन महान धनुर्धर द्रोण के मारे जाने पर और द्रोणपुत्र महारथी का संकल्प विफल हो जाने पर

8.7.2

द्रवमाणे महाराज कौरवाणां बलार्णवे ।
व्यूह्य पार्थः स्वकं सैन्यमतिष्ठद्वातृभिर्वृतः ॥ ८.७.२ ॥

हे महाराज, कौरवों की सेना के समुद्र के भागते समय पार्थ ने अपनी सेना को व्यूह में सजाकर अपने भाइयों से घिरे खड़े रहे

8.7.3

तमवस्थितमाज्ञाय पुत्रस्ते भरतर्षभ ।
विद्रुतं स्वबलं दृष्ट्वा पौरुषेण न्यवारयत् ॥ ८.७.३ ॥

हे भरतश्रेष्ठ, उसे अडिग खड़ा देखकर आपके पुत्र ने अपनी भागती हुई सेना को देखा और पौरुष से उसे रोक दिया

8.7.4

स्वमनीकमवस्थाप्य बाहुवीर्यमुपाश्रितः ।
युद्धा च सुचिरं कालं पाण्डवैः सह भारत ॥ ८.७.४ ॥

अपनी सेना को स्थिर करके बाहुबल का आश्रय लेकर, हे भरत, उसने पाण्डवों के साथ बहुत देर तक युद्ध किया

8.7.5

लब्धलक्षैः परैर्हष्टैर्व्यायच्छद्भिश्चिरं तदा ।
सन्ध्याकालं समासाद्य प्रत्याहारमकारयत् ॥ ८.७.५ ॥

शत्रुओं द्वारा अपना लक्ष्य पाकर हर्षित होकर देर तक प्रयास करते रहने पर, तब संध्याकाल आ जाने पर उसने पीछे हटने का आदेश दिया

8.7.6

निवेश्य बलवद्वोरं क्षुत्पिपासाबलैर्युतम् ।
श्रमेण महता युक्तं तथा द्रोणवधेन च ॥ ८.७.६ ॥

भूख-प्यास की शक्तियों से पीड़ित, भारी थकान से युक्त तथा द्रोण के वध से भी व्याकुल उस भयंकर सेना को उसने वापस ले जाकर ठहराया

8.7.7

दीनरूपा रणे कर्म कृत्वा घोरं च शर्वरीम् ।
विशं प्राप्य सा सेना विश्रम्य मुदिताऽभवत् ॥ ८.७.७ ॥

रणभूमि में घोर रात तक कठिन कर्म करके, दीन दशा को प्राप्त वह सेना विश्राम पाकर प्रसन्न हो गई।

8.7.8

कृत्वाऽवहारं सैन्यानां प्रविश्य शिबिरं स्वकम् ।
कुरवः सहिता मन्त्रं मन्त्रयाञ्चक्रिरे मिथः ॥ ८.७.८ ॥

सेनाओं को वापस लेकर अपने शिविर में प्रवेश करके कौरवों ने एकत्र होकर आपस में मन्त्रणा की।

8.7.9

पर्यङ्केषु परार्ध्येषु स्पर्ध्यास्तरणवत्सु च ।
वरासनेषूपविष्टाः सुखशय्यास्विवामराः ॥ ८.७.९ ॥

उत्कृष्ट पलंगों और सुन्दर बिछौनों वाले श्रेष्ठ आसनों पर बैठे वे देवताओं की तरह सुखद शय्याओं पर लेटे हुए-से प्रतीत होते थे।

8.7.10

ततो दुर्योधनो राजा साम्ना परमवल्गुना ।
तानाभाष्य महेष्वासान्प्राप्तकालमभाषत ॥ ८.७.१० ॥

तब राजा दुर्योधन ने अत्यन्त मधुर वाणी में उन महाधनुर्धरों को सम्बोधित करके समयोचित बात कही।

8.7.11

मतं मतिमतां श्रेष्ठाः सर्वे प्रब्रूत मा चिरम् ।
एवङ्गतेन यत्कार्यं भवेत्कार्यतरं नृपाः ॥ ८.७.११ ॥

हे बुद्धिमानों में श्रेष्ठ राजाओ, सब लोग अपना मत कहो, देर मत करो; ऐसी स्थिति में जो अधिक आवश्यक कर्तव्य हो वही बताओ।

8.7.12

एवमुक्ते नरेन्द्रेण नरसिंहा युयुत्सवः ।
चक्रुर्नानाविधाश्चेष्टाः सिंहासनगतास्तदा ॥ ८.७.१२ ॥

राजा के ऐसा कहने पर युद्ध के इच्छुक नरसिंह वीर सिंहासनों पर बैठे हुए तब नाना प्रकार की चेष्टाएँ करने लगे।

8.7.13

तेषां निशाम्येङ्गितानि युद्धे प्राणाञ्जुहूषताम् ।
समुद्वीक्ष्य मुखं राज्ञो बालार्कसमवर्चसम्।
आचार्यपुत्रो मेधावी वाक्यज्ञो वाक्यमाददे ॥ ८.७.१३ ॥

युद्ध में प्राण न्योछावर करने को उत्सुक उन सबके संकेतों को देखकर, बाल-सूर्य के समान तेजस्वी राजा के मुख को देखकर, आचार्य का मेधावी पुत्र, जो वचन का मर्म जानता था, बोलने लगा।

8.7.14

रागो योगस्तथा दाक्ष्यां नयश्चेत्यर्थसाधकाः ।
उपायाः पण्डितैः प्रोक्तास्ते तु दैवमुपाश्रिताः ॥ ८.७.१४ ॥

राग, योग, वैसे ही दक्षता और नीति — ये प्रयोजन सिद्ध करने वाले उपाय विद्वानों ने बताए हैं; पर वे भी दैव पर आश्रित रहते हैं।

8.7.15

लोकप्रवीरा येऽस्माकं देवकल्पा महारथाः ।
नीतिमन्तस्तथा युक्ता दक्षा रक्ताश्च ते हताः ॥ ८.७.१५ ॥

हमारे जो लोक-वीर, देवतुल्य महारथी थे, नीतिमान, संयमी, दक्ष और अनुरागी थे — वे मारे गए।

8.7.16

न त्वेव कार्यं नैराश्यमस्माभिर्विजयं प्रति ।
सुनीतैरिह सर्वार्थैर्दैवमप्यनुलोम्यते ॥ ८.७.१६ ॥

परंतु हमें विजय के प्रति निराशा नहीं करनी चाहिए; यहाँ सभी उपायों और उत्तम नीति से दैव भी अनुकूल किया जाता है।

8.7.17

ते वयं प्रवरं नॄणां सर्वैर्योधगुणैर्युतम् ।
कर्णमेवाभिषेभ्यामः सैनापत्येन भारत ॥ ८.७.१७ ॥

हम सब युद्ध-गुणों से युक्त, मनुष्यों में श्रेष्ठ कर्ण को ही, हे भारत, सेनापति-पद पर अभिषिक्त करेंगे।

8.7.18

कर्णं सेनापतिं कृत्वा प्रमथिष्यामहे रिपून् ॥ ८.७.१८ ॥

कर्ण को सेनापति बनाकर हम शत्रुओं का संहार करेंगे।

8.7.19

एष ह्यतिबलः शूरः कृतास्त्रो युद्धदुर्मदः ।
वैवस्वत इवासह्यः शक्तो जेतुं रणे निपून् ॥ ८.७.१९ ॥

यह अतिबलशाली शूरवीर, अस्त्रों में निपुण और युद्ध के मद में मत्त है। यमराज के समान असहनीय यह रणभूमि में शत्रुओं को जीतने में समर्थ है।

8.7.20

एतदाचार्यतनयाच्छ्रुत्वा राजंस्तवात्मजः ।
दुर्योधनो महाराज भृशं प्रीतमनास्तदा ॥ ८.७.२० ॥

राजन्! आचार्य-पुत्र (अश्वत्थामा) से यह सुनकर आपके पुत्र दुर्योधन का मन तब अत्यंत प्रसन्न हो गया।

8.7.21

आशां बहुमतीं चक्रे वर्णं प्रति स वै तदा ।
हते भीष्मे च द्रोणे च कर्णो जेष्यति पाण्डवान् ॥ ८.७.२१ ॥

उस समय उसने कर्ण पर बड़ी आशा रखी। भीष्म और द्रोण के मारे जाने पर कर्ण पाण्डवों को जीत लेगा।

8.7.22

तामाशां हृदये कृत्वा समाश्वस्य च भारत ।
ततो दुर्योधनः प्रीतः प्रियं श्रुत्वाऽस्य तद्वचः।
प्रीतिसत्कारसंयुक्तं तथ्यमात्महितं शूभम् ॥ ८.७.२२ ॥

हे भारत! उस आशा को हृदय में धारण कर और आश्वस्त होकर दुर्योधन प्रसन्न हुआ। उसके प्रिय वचन सुनकर, जो प्रेम और सम्मान से युक्त, सत्य, अपने हित के लिए शुभ थे।

8.7.23

स्वं मनः समवस्थाप्य बाहुवीर्यमुपाश्रितः ॥ ८.७.२३ ॥

अपने मन को स्थिर करके, अपनी भुजाओं के पराक्रम का आश्रय लेकर।

8.7.24

प्रियसत्कारसंयुक्तं तथ्यमात्महिते रतम् ।
दुर्योधनो महाराज राधेयमिदमब्रवीत् ॥ ८.७.२४ ॥

महाराज! प्रेम और सम्मान से युक्त, सत्य और अपने हित में रत वचन दुर्योधन ने राधा-पुत्र (कर्ण) से यह कहे।

8.7.25

कर्ण जानामि ते वीर्यं सौहृदं परमं मयि ।
तथाऽपि त्वां महाबाहो प्रवक्ष्यामि हितं वचः ॥ ८.७.२५ ॥

हे कर्ण, मैं तुम्हारा पराक्रम और मेरे प्रति तुम्हारा परम सौहार्द जानता हूँ। फिर भी, हे महाबाहो, मैं तुमसे हितकारी वचन कहूँगा।

8.7.26

श्रुत्वा यथेष्टं च कुरु वीर यत्तव रोचते ।
भवान्प्राज्ञतमो नित्यं मम चैव परा गतिः ॥ ८.७.२६ ॥

हे वीर, सुनकर जो तुम्हें अच्छा लगे, वही करो। तुम सदा सबसे बुद्धिमान हो, और मेरे लिए तुम ही परम आश्रय हो।

8.7.27

भीष्मद्रोणावतिरथौ हतौ सेनापती मम ।
सेनापतिर्भवानस्तु ताभ्यां द्रविणवत्तरः ॥ ८.७.२७ ॥

मेरे दोनों सेनापति, महारथी भीष्म और द्रोण, मारे जा चुके हैं। अब उन दोनों से अधिक समर्थ आप सेनापति बनें।

8.7.28

वृद्धो च तौ महेष्वासौ सापेक्षो च धनञ्जये ।
मानितौ च मया वीरौ राधेय वचनात्तव ॥ ८.७.२८ ॥

वे दोनों वृद्ध महाधनुर्धर धनंजय के प्रति पक्षपात रखते थे। हे राधेय, तुम्हारे कहने पर मैंने उन दोनों वीरों का सम्मान किया था।

8.7.29

पितामहत्वं सम्प्रेक्ष्य पाण्डुपुत्रा महारणे ।
रक्षितास्तात भीष्मेण दिवसानि दशैव तु ॥ ८.७.२९ ॥

हे तात, भीष्म ने पितामह होने के नाते सोचकर महायुद्ध में पाण्डुपुत्रों की रक्षा की थी, केवल दस दिनों तक।

8.7.30

न्यस्तशस्त्रे तु भवति हतो भीष्मः पितामहः ।
शिखण्डिनं पुरुस्कृत्य फल्गुनेन महाहवे ॥ ८.७.३० ॥

जब भीष्म पितामह ने शस्त्र रख दिए, तब महायुद्ध में शिखण्डी को आगे रखकर अर्जुन ने उन्हें मार डाला।

8.7.31

हते तस्मिन्महेष्वासे शरतल्पगते तथा ।
त्वयोक्ते पुरुषव्याघ्र द्रोणो ह्यासीत्पुरःसरः ॥ ८.७.३१ ॥

हे पुरुषव्याघ्र, उस महाधनुर्धर के मारे जाने और शरशय्या पर लेट जाने के बाद, तुम्हारे द्वारा बताए अनुसार द्रोण ही आगे चलने वाले सेनापति बने।

8.7.32

तेनापि रक्षिताः पार्थाः शिष्यत्वादिति मे मतिः ।
स चापि निहतो वृद्धो धृष्टद्युम्नेन सत्वरम् ॥ ८.७.३२ ॥

मेरा विचार है कि उनके द्वारा भी पार्थ (पाण्डव) शिष्य होने के कारण रक्षित हुए थे। और वह वृद्ध भी धृष्टद्युम्न द्वारा शीघ्र मारे गए।

8.7.33

निहताभ्यां प्रधानाभ्यां ताभ्यामतुलविक्रम ।
त्वत्समं समरे योधं नान्यं पश्यामि चिन्तयन् ॥ ८.७.३३ ॥

हे अतुलविक्रम, उन दोनों प्रधान योद्धाओं के मारे जाने पर, सोचने पर भी मुझे युद्ध में तुम्हारे समान कोई दूसरा योद्धा नहीं दिखता।

8.7.34

भवानेव तु नः शक्तो विजयाय न संशयः ।
पूर्वं मध्ये च पश्चाश्च तथैव विहितं हितम् ॥ ८.७.३४ ॥

आप ही हमें विजय दिलाने में समर्थ हैं, इसमें संदेह नहीं। आरंभ में, मध्य में और अंत में भी, इसी प्रकार आपका हित-साधन ही विहित है।

8.7.35

स भवान्धुर्यवत्सङ्ख्ये धुरमुद्वोऽढुमर्हति ।
अभिषेचय सैनान्ये स्वयमात्मानमात्मना ॥ ८.७.३५ ॥

वही आप, युद्ध में धुरी धारण करने वाले की भाँति भार उठाने के योग्य हैं। आप स्वयं को स्वयं ही सेनापति पद पर अभिषिक्त कीजिए।

8.7.36

देवतानां यथा स्कन्दः सेनानीः प्रभुरव्ययः ।
तथा भवानिमां सेनां धार्तराष्ट्रीं बिभर्तु वै ॥ ८.७.३६ ॥

जैसे देवताओं में स्कन्द अविनाशी प्रभु सेनापति हैं, वैसे ही आप धृतराष्ट्र-पुत्रों की इस सेना का भार धारण करें।

8.7.37

जहि शत्रुगणान्सर्वान्महेन्द्रो दानवानिव ।
अवस्थितं रमे दृष्ट्वा पाण्डवास्त्वां महारथाः।
द्रविष्यन्ति च पाञ्चाला विष्णुं दृष्ट्वेव दानवाः ॥ ८.७.३७ ॥

जैसे महेन्द्र दानवों को मारते हैं, वैसे ही आप शत्रुओं के सभी समूहों को मार डालिए। आपको स्थित देखकर महारथी पाण्डव और पाञ्चाल भागेंगे, जैसे दानव विष्णु को देखकर भागते हैं।

8.7.38

तस्मात्त्वं पुरुषव्याघ्र प्रकर्षैतां महाचमूम् ॥ ८.७.३८ ॥

इसलिए हे पुरुषव्याघ्र, आप इस महान सेना को आगे बढ़ाइए।

8.7.39

भवत्यवस्थिते यत्ते पाण्डवा मन्दचेतसः ।
द्रविष्यन्ति सहामात्याः पाञ्चालाः सृञ्जयाश्च ह। ॥ ८.७.३९ ॥

जब आप स्थिर खड़े होंगे, तब मन्दबुद्धि पाण्डव अपने मन्त्रियों सहित भाग जाएँगे, और पाञ्चाल तथा सृञ्जय भी।

8.7.40

यथा ह्यभ्युदितः सूर्यः प्रतपन्स्वेन तेजसा ।
व्यपोहति तमस्तीव्रं तथा शत्रून्प्रतापय ॥ ८.७.४० ॥

जैसे उदित सूर्य अपने तेज से तपते हुए घोर अंधकार को दूर कर देता है, वैसे ही आप शत्रुओं को तपाइए।

8.7.41

एवमुक्तस्तु राधेयो राज्ञा दुर्योधनेन ह ।
राज्ञां मध्ये महाबाहुः प्रीतात्मा स महाबलः।
हर्षयन्नब्रवीत्कर्णो दुर्योधनमिदं वचः ॥ ८.७.४१ ॥

राजा दुर्योधन के ऐसा कहने पर राधापुत्र कर्ण, महाबाहु और महाबली, प्रसन्नचित्त होकर राजाओं के बीच दुर्योधन को हर्षित करते हुए यह वचन बोले।

8.7.42

उक्तमेतन्मया पूर्वं गान्धारे तव सन्निधौ ।
जेष्यामि पाण्डवान्सर्वान्सपुत्रान्सजनार्दनान् ॥ ८.७.४२ ॥

यह बात मैंने पहले ही आपके सामने कही थी, हे गान्धारी-पुत्र। मैं सभी पाण्डवों को, उनके पुत्रों सहित और जनार्दन सहित, जीत लूँगा।

8.7.43

सेनापतिर्भविष्यामि तवाहं नात्र संशयः ।
स्थिरो भव महाराज जितान्विद्वि च पाण्डवान् ॥ ८.७.४३ ॥

मैं तुम्हारा सेनापति बनूँगा, इसमें कोई संदेह नहीं। हे महाराज, स्थिर रहो और जान लो कि पाण्डव पराजित हो चुके हैं।

8.7.44

एवमुक्तो महाराज ततो दुर्याधनो नृपः ।
उत्तस्थौ राजभिः सार्धं देवैरिव शतक्रतुः ॥ ८.७.४४ ॥

हे महाराज, ऐसा कहे जाने पर तब राजा दुर्योधन राजाओं के साथ उठ खड़ा हुआ, जैसे देवताओं के साथ शतक्रतु (इन्द्र)।

8.7.45

सैनापत्येन सत्कर्तुं कर्णं स्कन्दमिवामराः ।
ततोऽभिषिषिचुः कर्णं विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ ८.७.४५ ॥

सेनापति-पद से सम्मानित करने के लिए, जैसे देवताओं ने स्कन्द को, तब उन्होंने विधि-सम्मत कर्म से कर्ण का अभिषेक किया।

8.7.46

दुर्योधनमुक्ता राजन्राजानो विजयैषिणः ।
शातकुम्भमयैः कुम्भेर्माहेयैश्चाभिमन्त्रितैः ॥ ८.७.४६ ॥

दुर्योधन द्वारा कहे गए, हे राजन्, विजय की इच्छा रखने वाले राजाओं ने स्वर्ण-निर्मित तथा पवित्र, मन्त्रों से अभिमन्त्रित घड़ों से (अभिषेक किया)।

8.7.47

तोयपूर्णैर्विषाणैश्च द्विपखङ्गमहर्षभैः ।
मणिमुक्तायुतैश्चान्यैः पुण्यगन्धैस्तथौषधैः ॥ ८.७.४७ ॥

जल से भरे शृंगों, हाथी-दाँत, तलवारों और महान वृषभों के साथ, मणि-मोतियों से अलंकृत तथा अन्य पवित्र सुगन्धित औषधियों से।

8.7.48

औदुम्बरे सुखासीनमासने क्षौमसंवृते ।
शास्त्रदृष्टेन विधिना सम्भारैश्च सुसम्भृतैः ॥ ८.७.४८ ॥

उदुम्बर-काष्ठ के आसन पर, रेशमी वस्त्र से ढके हुए, सुखपूर्वक बैठे हुए, शास्त्र-विहित विधि से और भली-भाँति जुटाई गई सामग्री के साथ।

8.7.49

ब्राह्मणः क्षत्रिया वैश्यास्तथा शूद्राश्च सम्मताः ।
तुष्टुवुस्तं महात्मानमभिषिक्तं वरासने ॥ ८.७.४९ ॥

ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य तथा शूद्र सभी ने सहमति देकर उस महात्मा की स्तुति की, जो श्रेष्ठ आसन पर अभिषिक्त हुए थे।

8.7.50

ततोऽभिषिक्ते राजेन्द्र निष्कैर्गोभिर्धनेन च ।
वाचयामास विप्राग्र्यान्राधेयः परवीरहा ॥ ८.७.५० ॥

हे राजेन्द्र, अभिषेक के पश्चात् शत्रुवीरों का संहार करने वाले राधेय ने निष्क, गौओं और धन के साथ श्रेष्ठ ब्राह्मणों से मंगल-वचन सुनवाए।

8.7.51

स व्यरोचत राधेयः सूतमागधबन्दिभिः ।
स्तूयमानो यथा भानुरुदये ब्रह्मवादिभिः ॥ ८.७.५१ ॥

राधेय, सूतों, मागधों और बन्दियों द्वारा स्तुत होकर ऐसे शोभित हुए जैसे उदय होते सूर्य ब्रह्मवादियों द्वारा स्तुत होते हैं।

8.7.52

ततः पुण्याहघोषेण वादित्रनिनदेन च ।
जयशब्देन शूराणां तुमुलः सर्वतोऽभवत् ॥ ८.७.५२ ॥

तब पुण्याहवाचन की ध्वनि, वाद्यों के नाद और शूरों के जयघोष से चारों ओर कोलाहल हो उठा।

8.7.53

जयेत्यूचुर्नृपाः सर्वे राधेयं तत्र सङ्गताः ॥ ८.७.५३ ॥

वहाँ एकत्र सभी राजाओं ने राधेय से कहा, "जय हो!"

8.7.54

जय पार्थान्सगोविन्दान्सानुगांस्तान्महामृधे ।
इति तं बन्दिनः प्राहुर्द्विजाश्च पुरुषर्षभम् ॥ ८.७.५४ ॥

"महासंग्राम में गोविन्द सहित और अनुचरों सहित पार्थों को जीतो" — इस प्रकार बन्दियों और द्विजों ने उस पुरुषश्रेष्ठ से कहा।

8.7.55

जहि पार्थान्सपाञ्चालान्राधेय विजयाय नः ।
उद्यन्निव सदा भानुस्तमांस्युग्रैर्गभस्तिभिः ॥ ८.७.५५ ॥

हे राधेय, हमारी विजय के लिए पार्थों और पाञ्चालों को मार डालो, जैसे उदित होता सूर्य अपनी प्रचण्ड किरणों से सदा अंधकार को नष्ट करता है।

8.7.56

न ह्यलं त्वद्विसृष्टानां शराणां वै सकेशवाः ।
उलूकाः सूर्यरश्मीनां ज्वलतामिव दर्शने ॥ ८.७.५६ ॥

निश्चय ही केशव सहित वे तुम्हारे छोड़े बाणों के सामने टिक नहीं सकेंगे, जैसे जलते सूर्य-किरणों के सामने उल्लू।

8.7.57

न हि पार्थाः सपाञ्चालाः स्थातुं शक्तास्तवाग्रतः ।
आत्तवज्रस्य समरे महेन्द्रस्येव दानवाः ॥ ८.७.५७ ॥

निश्चय ही पार्थ और पाञ्चाल तुम्हारे सामने युद्ध में टिक नहीं सकेंगे, जैसे वज्रधारी महेन्द्र के सामने दानव।

8.7.58

स सत्कृतः स्तूयमानः सुहृद्गणवृतो रुषा ।
कर्णो दुर्योधनं वाक्यमब्रवीत्प्रहसन्प्रियम् ॥ ८.७.५८ ॥

सत्कार पाकर, स्तुति सुनते हुए, मित्रों से घिरे कर्ण ने क्रोध में भरकर हँसते हुए दुर्योधन से प्रिय वचन कहे।

8.7.59

दुर्योधनाद्य सगणं पाण्डूनां प्रवरैः सह ।
फल्गुनं सूदयिष्यामि त्वत्प्रियार्थं सबान्धवम् ॥ ८.७.५९ ॥

हे दुर्योधन, आज तुम्हारे प्रिय के लिए मैं पाण्डवों के श्रेष्ठ योद्धाओं के साथ उनके सैन्य सहित अपने बान्धवों सहित फल्गुन को मार डालूँगा।

8.7.60

सपर्वतार्णवद्वीपां शाधि गां गतपाण्डवाम् ।
पुत्रपौत्रप्रपौत्रेषु प्रतिष्ठां गमयिष्यमि ॥ ८.७.६० ॥

पर्वतों, समुद्रों और द्वीपों सहित, पाण्डवों से रहित इस पृथ्वी का शासन करो; मैं इसे पुत्रों, पौत्रों और प्रपौत्रों में स्थायी प्रतिष्ठा दिलाऊँगा।

8.7.61

नासह्यं विद्यते मह्यं त्वत्प्रियार्थमरिन्दम ।
सत्यधर्मानुरक्तस्य सिद्धिरात्मवतो यथा ॥ ८.७.६१ ॥

हे अरिन्दम, आपके प्रिय के लिए मेरे लिए कुछ भी असह्य नहीं है। सत्य और धर्म में अनुरक्त संयमी पुरुष की सिद्धि जैसी होती है, वैसी ही मेरी भी होगी।

8.7.62

अभिषिक्तस्तु राघेयः प्रभया सोऽमितप्रभः ।
अत्यरिच्यत रूपेण दिवाकर इवापरः ॥ ८.७.६२ ॥

अभिषिक्त होकर राधापुत्र कर्ण, जिसकी प्रभा अपार थी, अपनी दीप्ति से और रूप से ऐसे अधिक शोभित हुए जैसे दूसरा सूर्य हो।

8.7.63

सैनापत्ये तु राधेयमभिषिच्य सुतस्तव ।
अमन्यत तदात्मानं कृतार्थं कालचोदितः ॥ ८.७.६३ ॥

सेनापतित्व पर राधापुत्र कर्ण का अभिषेक करके आपके पुत्र ने स्वयं को कृतार्थ माना, काल की प्रेरणा से प्रेरित होकर।

8.7.64

कर्णोऽपि राज्ञः संप्राप्य सैनापत्यमरिन्दमः ।
योगमाज्ञापयामास सूर्यस्योदयनं प्रति ॥ ८.७.६४ ॥

राजा से सेनापतित्व प्राप्त करके शत्रुओं का दमन करने वाले कर्ण ने भी सूर्योदय की ओर सेना की तैयारी का आदेश दिया।

8.7.65

तव पुत्रैर्वृतः कर्णः शुशुभे तत्र भारत ।
देवैरिव यथा स्कन्दः सङ्ग्रामे तारकामये ॥ ८.७.६५ ॥

हे भारत, आपके पुत्रों से घिरे हुए कर्ण वहाँ ऐसे शोभित हुए जैसे तारकासुर के युद्ध में देवताओं से घिरे हुए स्कन्द शोभित हुए थे।