महाभारत · अध्याय 8.70
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.70.1
तद्धर्मशीलस्य वचो निशम्य ।
राज्ञः क्रुद्धस्यातिरथो महात्मा।
उवाच दुर्मर्षमदीनसत्वो ।
युधिष्ठिरं जिष्णुरनन्तवीर्यः ॥ ८.७०.१ ॥
धर्मशील राजाचे ते वचन ऐकून क्रुद्ध झालेला अतिरथी, महात्मा, अदीनसत्त्व, अनंतपराक्रमी जिष्णू (अर्जुन) युधिष्ठिराला असह्य शब्द बोलला.
8.70.2
द्रोणं हतं पार्थ कर्णो विदित्वा ।
भिन्नां नावविमावत्यगाधे कुरूणाम्।
सम्मुह्यमानान्धार्तराष्ट्रान्विदित्वा ।
निरुत्साहांश्च विजये परेषाम् ॥ ८.७०.२ ॥
हे पार्था, द्रोण मारला गेला हे कर्णाने जाणले; अगाध समुद्रात फुटलेल्या नावेप्रमाणे कौरवसेना आणि धृतराष्ट्राचे पुत्र मोहग्रस्त व शत्रूच्या विजयाविषयी निरुत्साही झालेले त्याने पाहिले.
8.70.3
सोदर्यवत्त्वरितोऽमितौजा ।
उत्तारयिष्यन्धृतराष्ट्रस्य पुत्रान्।
रणे रथेनाधिरथिर्महात्मा ।
ततो हि मां त्वरितः सोऽभ्यधावत् ॥ ८.७०.३ ॥
भावाप्रमाणे त्वरित होऊन, अमितौजस्वी, धृतराष्ट्राच्या पुत्रांचा उद्धार करण्याच्या इच्छेने, रणात आपल्या रथासह तो महात्मा अधिरथी (कर्ण) माझ्याकडे वेगाने धावून आला.
8.70.4
संशप्तकैर्युध्यमानस्य मेऽद्य ।
सेनाग्रयायी कुरुसैन्यस्य राजन्।
आशीविषाभान्विकिरञ्शरौघा… ।
न्द्रौणिः पुरस्तात्सहसाध्यतिष्ठत् ॥ ८.७०.४ ॥
हे राजा, आज संशप्तकांशी युद्ध करत असताना माझ्यासमोर, विषारी सर्पांसारखे बाणांचे समूह विखरत, कौरवसेनेच्या अग्रभागी जाणारा द्रोणपुत्र (अश्वत्थामा) अचानक पुढे उभा राहिला…
8.70.5
स मे दृष्ट्वा शूरतमो ध्वजाग्रं ।
समादिशद्रथसङ्घाननेकान्।
तेषामहं पञ्चशतं निहत्य ।
आसादयं द्रोणपुत्रं नदन्तम् ॥ ८.७०.५ ॥
त्या अत्यंत शूर वीराने माझ्या ध्वजाग्राला पाहून अनेक रथसमूहांना आज्ञा केली. त्यांपैकी पाचशे मारून मी गर्जणाऱ्या द्रोणपुत्राजवळ पोहोचलो.
8.70.6
स द्रोणपुत्रः सदृशं महात्मा ।
मामप्यरौत्सीत्तदनीकमध्ये।
किरञ्शरौघान्बहुरूपान्विचित्रा… ।
न्स्वातीगतः शुक्र इवातिवर्षन् ॥ ८.७०.६ ॥
द्रोणाचा तो महात्मा पुत्र, आपल्या पित्यासारखा, त्या सैन्याच्या मध्यभागी मलाही प्रहार करू लागला. विचित्र आणि अनेक रूपांचा बाणांचा वर्षाव करत… नक्षत्रात गेलेल्या शुक्राप्रमाणे तो अतिशय वर्षाव करत होता.
8.70.7
स मे रान्सर्वतः कङ्कपत्रा… ।
नवासृजद्वै पृथिवीप्रकाशान्।
निवार्य तूर्णं परमाजिमध्ये ।
ततोऽपि मां बाणगणैः समार्पयत् ॥ ८.७०.७ ॥
त्याने माझ्यावर सर्व बाजूंनी कंकपक्षाचे बाण… खरोखर पृथ्वी प्रकाशित करणारे बाण सोडले. त्या महायुद्धाच्या मध्यभागी त्याने मला त्वरित अडवून मग बाणसमूहांनी मला झाकून टाकले.
8.70.8
आकर्षणं वापि विकृष्य मुक्तं ।
न दृश्यते तस्य महारथस्य।
न सन्दधानः कुत आददानो ।
न व्याक्षिपन्न विकर्षन्विमुञ्चन् ॥ ८.७०.८ ॥
त्या महारथीचे धनुष्य ओढणे किंवा ओढून सोडणे दिसत नाही. बाण लावणे, कुठून घेणे, इकडेतिकडे हलवणे, ओढणे किंवा सोडणे काहीही दिसत नाही.
8.70.9
सव्येन वा यदि वा दक्षिणेन ।
न ज्ञायते कतरेणास्यतीति।
आचार्यवत्समरे पर्यवर्त… ।
न्महच्चित्रं दर्शयन्सर्वतः स्म ॥ ८.७०.९ ॥
डाव्या हाताने की उजव्या हाताने, कोणत्या हाताने तो बाण सोडतो हे कळत नाही. आचार्याप्रमाणे तो युद्धात फिरत होता… सर्व बाजूंना महान अद्भुत कौशल्य दाखवत होता.
8.70.10
दृष्ट्वीविषं चासुहरं परेषां ।
सर्वा दिशः पूरयानं शरौधैः।
अलातचक्रप्रतिमं महात्मनः ।
सदा नतं कार्मुकं ब्रह्मबन्धोः ॥ ८.७०.१० ॥
शत्रूंचे प्राण हरण करणारे बाण पाहून, बाणांच्या प्रवाहांनी सर्व दिशा भरून टाकणाऱ्या त्या महात्म्या ब्राह्मण-बंधूचे वाकलेले धनुष्य अलातचक्रासारखे दिसत होते.
8.70.11
ततोऽपरान्बाणगणाननेका… ।
नाकर्णपूर्णायतविप्रमुक्तान्।
ससर्ज शीघ्रास्त्रबलेन वीर… ।
स्तोयं यथा प्रावृषि कालमेघः ॥ ८.७०.११ ॥
नंतर त्याने कानापर्यंत ओढलेल्या धनुष्यांतून सुटलेले इतर अनेक बाणसमूह सोडले; त्या वीराने वेगवान अस्त्रबलाने पावसाळ्यातील काळ्या मेघासारखे ते वर्षवले.
8.70.12
आविध्यन्मां पञ्चभिद्रोणपुत्रः ।
शितैः शरैः पञ्चभिर्वासुदेवम्।
अभ्यघ्नं बाणैस्तमहं सुधारै… ।
र्निमेषमात्रेण सुवर्णपुङ्खैः ॥ ८.७०.१२ ॥
द्रोणपुत्राने मला पाच तीक्ष्ण बाणांनी विंधले, वासुदेवालाही पाचांनी. मी त्याला धारदार बाणांनी, क्षणार्धात, सोन्याच्या पंखांच्या बाणांनी प्रहार केला.
8.70.13
स निर्विद्धो विरथो द्रोणपुत्रो ।
रथानीकं चाधिरथेर्विवेश।
मयाभिभूतान्स्वरथप्रबर्हा… ।
नस्त्रं च पश्यन्रुधिरप्रदिग्धम् ॥ ८.७०.१३ ॥
द्रोणपुत्र बाणांनी विद्ध होऊन, रथहीन होऊन, अधिरथपुत्र (कर्ण) याच्या रथसेनेत शिरला; माझ्याकडून पराभूत झालेल्या, स्वतःचे रथ मोडणाऱ्या योद्ध्यांना आणि रक्ताने माखलेले अस्त्र पाहत.
8.70.14
ततोऽभिभूतं युधि वीक्ष्य सैन्यं ।
विध्वस्तयोधं द्रुतनागयूथम्।
पञ्चाशता रथमुख्यैः समेतः ।
कर्णस्त्वरन्नभ्यपतत्प्रमाथी ॥ ८.७०.१४ ॥
मग युद्धात पराभूत झालेले, योद्धे विखुरलेले, हत्तींचे कळप पळत असलेले सैन्य पाहून, पन्नास प्रमुख रथींसह मिळून, संहारक कर्ण वेगाने चालून गेला.
8.70.15
तान्सूदयित्वाऽहमपास्य कर्णं ।
द्रष्टुं भवन्तं त्वरयोपयातः।
सर्वे पाञ्चाला ह्युद्विजन्ते स्म कर्णं ।
दृष्ट्वा गावः केसरिणं यथैव ॥ ८.७०.१५ ॥
त्यांना ठार मारून, कर्णाला मागे सोडून, तुम्हाला पाहण्यासाठी मी त्वरेने आलो. सर्व पांचाल कर्णाला पाहून, सिंहाला पाहून गायी जशा घाबरतात तसे घाबरले आहेत.
8.70.16
मृत्योरास्यं व्यात्तमिवाभिपद्य ।
प्रभद्रकाः कर्णमासाद्य सर्वे।
यास्यामि तांस्तारयिष्यन्बलौघा… ।
द्दिष्ट्या भवान्स्वस्तिमान्पार्थ दृष्टः ॥ ८.७०.१६ ॥
मृत्यूच्या उघडलेल्या मुखात शिरल्याप्रमाणे, कर्णाजवळ पोहोचलेले प्रभद्रक सर्व (संकटात आहेत). त्यांना सोडवण्याच्या इच्छेने मी जाईन… सुदैवाने, हे पार्था, तू सुखरूप दिसलास.
8.70.17
हनिष्येऽहं भारत सूतपुत्र… ।
मस्मिन्सङ्ग्रामे यदि दृश्यतेऽद्य।
आयाहि पश्याद्य युयुत्समानौ ।
मां सूतपुत्रं च धृतौ रणाय ॥ ८.७०.१७ ॥
हे भारता, मी सूतपुत्राला… मारीन, जर आज या युद्धात तो दिसला तर. ये, आज पाहा, युद्धाची इच्छा करणारे दोघे — मी आणि सूतपुत्र — युद्धासाठी ठाम उभे असलेले.
8.70.18
महाझषस्येव मुखं प्रपन्नाः ।
प्रभद्रकाः कर्णमुखं प्रपन्नाः।
षट्साहस्रा भारत राजपुत्राः ।
स्वर्गाय लोकाय रणे निमग्नाः ॥ ८.७०.१८ ॥
मोठ्या माशाच्या तोंडात जसे, तसे प्रभद्रक कर्णाच्या मुखात शिरले. हे भारता, सहा हजार राजपुत्र स्वर्गासाठी आणि लोकासाठी युद्धात बुडाले.
8.70.19
तानद्य यास्यामि रणाद्विमोक्तुं ।
सर्वात्मना सूतपुत्रं च हन्तुम् ॥ ८.७०.१९ ॥
आज मी त्यांना युद्धातून सोडवण्यासाठी जाईन, आणि पूर्ण मनाने सूतपुत्राला मारण्यासाठीही.
8.70.20
अथ प्रवीरेण महानुभाव ।
द्विषत्सैन्यं निर्दहन्विस्तरेण।
समेत्याहं सूतपुत्रेण सङ्ख्ये ।
वज्रीव वृत्रेण नरेन्द्रमुख्य ॥ ८.७०.२० ॥
मग महावीरासह, हे महाप्रभावी, शत्रुसैन्याला व्यापकपणे जाळीत, युद्धात सूतपुत्राला भेटून — वज्रधारी वृत्राशी जसा — हे नरेंद्रश्रेष्ठा.
8.70.21
एवं गते किञ्च मयाऽद्य शक्यं ।
कार्यं कर्तुं निग्रहे सूतजस्य।
तथैव राज्ञश्च सुयोधनस्य ।
ये चापि मां योद्धुकामाः समेताः ॥ ८.७०.२१ ॥
अशा स्थितीत आज मी काय करू शकतो? सूतपुत्राला (कर्णाला) रोखणे हेच करायचे कार्य आहे; तसेच राजा सुयोधनालाही; आणि माझ्याशी युद्ध करण्याच्या इच्छेने जे एकत्र आले आहेत त्यांनाही.
8.70.22
कर्णं न चेदद्य निहन्मि राज… ।
न्सबान्धवं युध्यमानं प्रसह्य।
प्रतिश्रुत्याऽकुर्वतां या गतिर्वै ।
कष्टां यायां तामहं राजसिंह ॥ ८.७०.२२ ॥
आज कर्णाला त्याच्या बांधवांसह, बळाने युद्ध करत असताना मी जर ठार मारले नाही तर… — प्रतिज्ञा करून ती न पाळणाऱ्यांची जी दुःखद गती होते तीच मी प्राप्त करीन, हे राजसिंहा.
8.70.23
आमन्त्रये त्वां ब्रूहि रणे जयं मे ।
पुरा भीमं धार्तराष्ट्रा ग्रसन्ति।
सौतिं हनिष्यामि नरेन्द्रसिंह ।
सैन्यं तथा शत्रुगणांश्च सर्वान् ॥ ८.७०.२३ ॥
मी तुला हाक मारतो — रणांगणात माझा विजय होवो असे सांग. धृतराष्ट्राचे पुत्र भीमाला गिळंकृत करण्यापूर्वी, हे नरेंद्रसिंहा, मी सूतपुत्राला, सैन्याला आणि शत्रुसमूहांना सर्वांना ठार मारीन.