ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 8.70
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.70.1
तद्धर्मशीलस्य वचो निशम्य ।
राज्ञः क्रुद्धस्यातिरथो महात्मा।
उवाच दुर्मर्षमदीनसत्वो ।
युधिष्ठिरं जिष्णुरनन्तवीर्यः ॥ ८.७०.१ ॥
ਧਰਮਸ਼ੀਲ ਰਾਜੇ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਅਤਿਰਥੀ, ਮਹਾਤਮਾ, ਅਦੀਨਸੱਤਵ, ਅਨੰਤ ਵੀਰਯ ਵਾਲੇ ਜਿਸ਼ਣੂ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਅਸਹਿ ਬਚਨ ਕਹੇ।
8.70.2
द्रोणं हतं पार्थ कर्णो विदित्वा ।
भिन्नां नावविमावत्यगाधे कुरूणाम्।
सम्मुह्यमानान्धार्तराष्ट्रान्विदित्वा ।
निरुत्साहांश्च विजये परेषाम् ॥ ८.७०.२ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਦ੍ਰੋਣ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ ਇਹ ਕਰਣ ਨੇ ਜਾਣਿਆ; ਅਥਾਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਾਂਗ ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਰਉਤਸ਼ਾਹ ਵੇਖ ਕੇ।
8.70.3
सोदर्यवत्त्वरितोऽमितौजा ।
उत्तारयिष्यन्धृतराष्ट्रस्य पुत्रान्।
रणे रथेनाधिरथिर्महात्मा ।
ततो हि मां त्वरितः सोऽभ्यधावत् ॥ ८.७०.३ ॥
ਭਰਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਕਰਕੇ, ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਉਹ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਰਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਰੱਥ ਸਮੇਤ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਅਧਿਰਥੀ (ਕਰਣ) ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਝਪਟ ਕੇ ਆਇਆ।
8.70.4
संशप्तकैर्युध्यमानस्य मेऽद्य ।
सेनाग्रयायी कुरुसैन्यस्य राजन्।
आशीविषाभान्विकिरञ्शरौघा… ।
न्द्रौणिः पुरस्तात्सहसाध्यतिष्ठत् ॥ ८.७०.४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅੱਜ ਸੰਸ਼ਪਤਕਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਰ੍ਹਾਉਂਦਾ ਕੌਰਵ ਸੈਨਾ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ (ਅਸ਼ਵਤਥਾਮਾ) ਅਚਾਨਕ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ…
8.70.5
स मे दृष्ट्वा शूरतमो ध्वजाग्रं ।
समादिशद्रथसङ्घाननेकान्।
तेषामहं पञ्चशतं निहत्य ।
आसादयं द्रोणपुत्रं नदन्तम् ॥ ८.७०.५ ॥
ਉਸ ਅਤਿ ਸੂਰਮੇ ਨੇ ਮੇਰੇ ਝੰਡੇ ਦਾ ਸਿਰਾ ਵੇਖ ਕੇ ਅਨੇਕਾਂ ਰੱਥ-ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜ ਸੌ ਮਾਰ ਕੇ ਮੈਂ ਗਰਜਦੇ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ।
8.70.6
स द्रोणपुत्रः सदृशं महात्मा ।
मामप्यरौत्सीत्तदनीकमध्ये।
किरञ्शरौघान्बहुरूपान्विचित्रा… ।
न्स्वातीगतः शुक्र इवातिवर्षन् ॥ ८.७०.६ ॥
ਦ੍ਰੋਣ ਦਾ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਰਗਾ, ਉਸ ਸੈਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵੀ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਵਿਚਿੱਤਰ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ… ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਗਏ ਸ਼ੁਕਰ ਵਾਂਗ ਅਤਿਅੰਤ ਵਰਸਦਾ ਸੀ।
8.70.7
स मे रान्सर्वतः कङ्कपत्रा… ।
नवासृजद्वै पृथिवीप्रकाशान्।
निवार्य तूर्णं परमाजिमध्ये ।
ततोऽपि मां बाणगणैः समार्पयत् ॥ ८.७०.७ ॥
ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਕੰਕਪੰਖੀ ਬਾਣ… ਸੱਚਮੁੱਚ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਾਣ ਛੱਡੇ। ਉਸ ਮਹਾਯੁੱਧ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੁਰੰਤ ਮੈਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਫਿਰ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਢੱਕ ਦਿੱਤਾ।
8.70.8
आकर्षणं वापि विकृष्य मुक्तं ।
न दृश्यते तस्य महारथस्य।
न सन्दधानः कुत आददानो ।
न व्याक्षिपन्न विकर्षन्विमुञ्चन् ॥ ८.७०.८ ॥
ਉਸ ਮਹਾਰਥੀ ਦਾ ਕਮਾਨ ਖਿੱਚਣਾ ਜਾਂ ਖਿੱਚ ਕੇ ਛੱਡਣਾ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ। ਬਾਣ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ, ਕਿੱਥੋਂ ਲੈਣਾ, ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਹਿਲਾਉਣਾ, ਖਿੱਚਣਾ ਜਾਂ ਛੱਡਣਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ।
8.70.9
सव्येन वा यदि वा दक्षिणेन ।
न ज्ञायते कतरेणास्यतीति।
आचार्यवत्समरे पर्यवर्त… ।
न्महच्चित्रं दर्शयन्सर्वतः स्म ॥ ८.७०.९ ॥
ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਜਾਂ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ, ਕਿਸ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਹ ਬਾਣ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਆਚਾਰੀਆ ਵਾਂਗ ਉਹ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਸੀ… ਹਰ ਪਾਸੇ ਮਹਾਨ ਅਦਭੁਤ ਕਲਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਸੀ।
8.70.10
दृष्ट्वीविषं चासुहरं परेषां ।
सर्वा दिशः पूरयानं शरौधैः।
अलातचक्रप्रतिमं महात्मनः ।
सदा नतं कार्मुकं ब्रह्मबन्धोः ॥ ८.७०.१० ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬਾਣਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਭਰਦੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਬੰਧੂ ਦਾ ਝੁਕਿਆ ਕਮਾਨ ਅਲਾਤਚੱਕਰ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਸੀ।
8.70.11
ततोऽपरान्बाणगणाननेका… ।
नाकर्णपूर्णायतविप्रमुक्तान्।
ससर्ज शीघ्रास्त्रबलेन वीर… ।
स्तोयं यथा प्रावृषि कालमेघः ॥ ८.७०.११ ॥
ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ ਖਿੱਚੇ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਛੱਡੇ; ਉਸ ਵੀਰ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਅਸਤ੍ਰ-ਬਲ ਨਾਲ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ।
8.70.12
आविध्यन्मां पञ्चभिद्रोणपुत्रः ।
शितैः शरैः पञ्चभिर्वासुदेवम्।
अभ्यघ्नं बाणैस्तमहं सुधारै… ।
र्निमेषमात्रेण सुवर्णपुङ्खैः ॥ ८.७०.१२ ॥
ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੰਜ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਵੀ ਪੰਜ ਨਾਲ। ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਤਿੱਖੀ ਧਾਰ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।
8.70.13
स निर्विद्धो विरथो द्रोणपुत्रो ।
रथानीकं चाधिरथेर्विवेश।
मयाभिभूतान्स्वरथप्रबर्हा… ।
नस्त्रं च पश्यन्रुधिरप्रदिग्धम् ॥ ८.७०.१३ ॥
ਦ੍ਰੋਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਰੱਥਹੀਣ ਹੋ ਕੇ, ਅਧਿਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ (ਕਰਨ) ਦੀ ਰੱਥ-ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੜਿਆ; ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਹਾਰੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਰੱਥਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿੱਬੜੇ ਅਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ।
8.70.14
ततोऽभिभूतं युधि वीक्ष्य सैन्यं ।
विध्वस्तयोधं द्रुतनागयूथम्।
पञ्चाशता रथमुख्यैः समेतः ।
कर्णस्त्वरन्नभ्यपतत्प्रमाथी ॥ ८.७०.१४ ॥
ਫਿਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਾਰੀ ਹੋਈ, ਯੋਧਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਛੜੀ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਭੱਜਦੇ ਹੋਏ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪੰਜਾਹ ਮੁੱਖ ਰੱਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਨਾਸ਼ਕ ਕਰਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਪਿਆ।
8.70.15
तान्सूदयित्वाऽहमपास्य कर्णं ।
द्रष्टुं भवन्तं त्वरयोपयातः।
सर्वे पाञ्चाला ह्युद्विजन्ते स्म कर्णं ।
दृष्ट्वा गावः केसरिणं यथैव ॥ ८.७०.१५ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਕਰਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਛੇਤੀ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਸਾਰੇ ਪਾਂਚਾਲ ਕਰਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਬਰਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਗਾਵਾਂ ਘਬਰਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
8.70.16
मृत्योरास्यं व्यात्तमिवाभिपद्य ।
प्रभद्रकाः कर्णमासाद्य सर्वे।
यास्यामि तांस्तारयिष्यन्बलौघा… ।
द्दिष्ट्या भवान्स्वस्तिमान्पार्थ दृष्टः ॥ ८.७०.१६ ॥
ਮੌਤ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਜਾ ਪੈਣ ਵਾਂਗ, ਕਰਣ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਪ੍ਰਭਦ੍ਰਕ ਸਾਰੇ (ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ)। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੁਡਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ… ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਤੁਸੀਂ ਸੁਖੀ ਦਿਸੇ।
8.70.17
हनिष्येऽहं भारत सूतपुत्र… ।
मस्मिन्सङ्ग्रामे यदि दृश्यतेऽद्य।
आयाहि पश्याद्य युयुत्समानौ ।
मां सूतपुत्रं च धृतौ रणाय ॥ ८.७०.१७ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਮੈਂ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਨੂੰ… ਮਾਰਾਂਗਾ, ਜੇ ਅੱਜ ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਿਸਿਆ। ਆ, ਅੱਜ ਵੇਖ, ਜੰਗ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ — ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਨੂੰ — ਜੰਗ ਲਈ ਡਟੇ ਹੋਏ।
8.70.18
महाझषस्येव मुखं प्रपन्नाः ।
प्रभद्रकाः कर्णमुखं प्रपन्नाः।
षट्साहस्रा भारत राजपुत्राः ।
स्वर्गाय लोकाय रणे निमग्नाः ॥ ८.७०.१८ ॥
ਵੱਡੀ ਮੱਛੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਾਂਗ, ਪ੍ਰਭਦ੍ਰਕ ਕਰਣ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਜਾ ਪਏ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਲੋਕ ਲਈ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ।
8.70.19
तानद्य यास्यामि रणाद्विमोक्तुं ।
सर्वात्मना सूतपुत्रं च हन्तुम् ॥ ८.७०.१९ ॥
ਅੱਜ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਤੋਂ ਛੁਡਾਉਣ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵੀ।
8.70.20
अथ प्रवीरेण महानुभाव ।
द्विषत्सैन्यं निर्दहन्विस्तरेण।
समेत्याहं सूतपुत्रेण सङ्ख्ये ।
वज्रीव वृत्रेण नरेन्द्रमुख्य ॥ ८.७०.२० ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਂਵੀਰ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਹਾਂਪ੍ਰਭਾਵੀ, ਵੈਰੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਾੜਦੇ ਹੋਏ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ — ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ — ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।
8.70.21
एवं गते किञ्च मयाऽद्य शक्यं ।
कार्यं कर्तुं निग्रहे सूतजस्य।
तथैव राज्ञश्च सुयोधनस्य ।
ये चापि मां योद्धुकामाः समेताः ॥ ८.७०.२१ ॥
ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਸੂਤਪੁੱਤਰ (ਕਰਨ) ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਹੀ ਕਰਨ ਯੋਗ ਕੰਮ ਹੈ; ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਸੁਯੋਧਨ ਨੂੰ ਵੀ; ਅਤੇ ਜੋ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ।
8.70.22
कर्णं न चेदद्य निहन्मि राज… ।
न्सबान्धवं युध्यमानं प्रसह्य।
प्रतिश्रुत्याऽकुर्वतां या गतिर्वै ।
कष्टां यायां तामहं राजसिंह ॥ ८.७०.२२ ॥
ਅੱਜ ਕਰਨ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਬੰਧੂਆਂ ਸਮੇਤ, ਬਲ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਜੇ ਮੈਂ ਨਾ ਮਾਰਾਂ… — ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾ ਕਰਕੇ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਨਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕਸ਼ਟਦਾਇਕ ਗਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਗਤੀ ਮੈਂ ਪਾਵਾਂਗਾ, ਹੇ ਰਾਜਸਿੰਹ।
8.70.23
आमन्त्रये त्वां ब्रूहि रणे जयं मे ।
पुरा भीमं धार्तराष्ट्रा ग्रसन्ति।
सौतिं हनिष्यामि नरेन्द्रसिंह ।
सैन्यं तथा शत्रुगणांश्च सर्वान् ॥ ८.७०.२३ ॥
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹਾਂ — ਆਖ ਕਿ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਮ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਨਰੇਂਦਰਸਿੰਘ, ਮੈਂ ਸੂਤਪੁੱਤਰ, ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀ-ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ।