マハーバーラタ · 章 8.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.72.1
युधिष्ठिरेणै…क्तः कौन्तेयः श्वेतवाहनः ।
असिं जग्राह सङ्क्रुद्धो जिघांसुर्भरतर्षभम् ॥ ८.७२.१ ॥
ユディシュthira（ユディシュティラ）が…と言ったとき、白馬のクンティーの息子（アルジュナ）は激怒し、バーラタの牡牛を殺そうとして剣を取った。
8.72.2
तस्य कोपं समाज्ञाय चित्तज्ञः केशवस्तदा ।
उवाच किमिदं खङ्गं गृह्णास्यर्जुन शंम मे ॥ ८.७२.२ ॥
心を知る者ケーシャヴァ（クリシュナ）は彼の怒りを完全に察し、そのとき言った。「アルジュナよ、なぜこの剣を取るのか。私に言え。」
8.72.3
नेह पश्यामि योद्धव्यं त्वया किञ्चिद्वनञ्जय ।
नेहागता धार्तराष्ट्राः सर्वे भीमेन वारिताः ॥ ८.७२.३ ॥
ダナンジャヤよ、ここにお前が戦うべきものは何も見えない。ドリタラーシュトラの息子たちは一人もここに来ておらず、皆ビーマに阻まれている。
8.72.4
उपागतोऽसि कौन्तेय राजा द्रष्टव्य इत्यसौ ।
स राजा भवता दृष्टः कुशली च युधिष्ठिरः ॥ ८.७२.४ ॥
クンティーの息子よ、お前は王に会いに来た。その王ユディシュティラはお前によって見られ、彼は無事である。
8.72.5
तं दृष्ट्वा नृपशार्दूलं शार्दूलसमविक्रमम् ।
हर्षकाले च सम्प्राप्ते कस्मात्त्वां मन्युराविशत् ॥ ८.७२.५ ॥
王の中の虎、虎に等しい武勇の彼を見たのに、喜びの時が来たというのに、なぜお前の内に怒りが入ったのか。
8.72.6
न तं पश्यामि कौन्तेय यस्ते वध्यो भवेदिह ।
प्रहर्तुमिच्छसे कस्मात्किं वा ते चित्तविभ्रमः ॥ ८.७२.६ ॥
クンティーの息子よ、ここにお前によって殺されるべき者は見えない。なぜ打ちかかろうとするのか。それとも心が乱れたのか。
8.72.7
कस्माद्भवान्महाखङ्गं परिगृह्णात्यकारणात्। ॥ ८.७२.७ ॥
なぜ理由もなくこの大剣を手に取るのか。
8.72.8
तत्त्वां पृच्छामि कौन्तेय किमिदं ते चिकीर्षितम् ।
परामृशसि यत्क्रुद्धः खङ्गमद्भुतविक्रम ॥ ८.७२.८ ॥
それゆえ、クンティーの子よ、問う。怒りに駆られて驚くべき武勇の剣を握るとは、お前の意図は何か。
8.72.9
एवमुक्तः कटाक्षेण प्रेक्षमाणो युधिष्ठिरम् ।
अर्जुनः प्राह गोविन्दं क्रुद्धः सर्प इव श्वसन् ॥ ८.७२.९ ॥
そう言われると、アルジュナは怒りに駆られ、流し目でユディシュティラを見やり、蛇のように息を荒げてゴーヴィンダに言った。
8.72.10
अन्यस्मै देहि गाण्डीवमिति मां यः प्रचोदयेत् ।
भिन्द्यामहं तस्य शिर इत्युपांशु व्रतं मम।
युधिष्ठिरेण तेनाहमुक्तश्चास्मि जनार्दन ॥ ८.७२.१० ॥
「ガーンディーヴァを他の者に渡せ」と私に促す者がいれば、その首を断つ——これが私の秘めた誓いである。ジャナールダナよ、ユディシュティラ自身が私にそう言ったのだ。
8.72.11
यदुक्तोऽहमदीनार्थं राज्ञाऽनेन यशस्विना ।
समक्षं तव गोविन्द न तत्क्षन्तुमिहोत्सहे ॥ ८.७२.११ ॥
ゴーヴィンダよ、この名高い王があなたの御前で、確たる意図をもって私に言ったことを、私はここで耐え忍ぶことはできない。
8.72.12
तस्मादेनं विधिष्यामि राजानं धर्मचारिणाम् ।
प्रतिज्ञां पालयिष्यामि हत्वैनं नरसत्तमम् ॥ ८.७२.१२ ॥
ゆえに私は、法に従う者の中で第一人者であるこの王を打つ。人中の最上者であるこの者を殺して、私は誓いを守るのだ。
8.72.13
एतदर्थं मया खह्गो गृहीतो यदुनन्दन ।
सोऽहं युधिष्ठिरं हत्वा सत्यस्यानृण्यतां गतः।
विशोको विज्वरश्चापि भविष्यामि जनार्दन ॥ ८.७२.१३ ॥
この目的のために私は剣を取った、ヤドゥの喜びよ。ユディシュティラを殺して、真理への負債から解放され、憂いも苦悩もない者となるだろう、ジャナールダナよ。
8.72.14
किं वा त्वं मन्यसे प्राप्तमस्मिन्कार्य उपस्थिते ।
त्वमस्य जगतस्तात वेत्थ सर्वं गतागतम् ॥ ८.७२.१४ ॥
この事柄が生じた今、あなたは何が適切だと考えるか。親愛なる者よ、この世界の来ることと去ることを、あなたはすべて知っている。
8.72.15
जातस्त्वत्तो हि धर्मश्चाधर्मश्चेति परा श्रुतिः ।
तत्तथा प्रकरिष्यामि यथा मां वक्ष्यते भवान् ॥ ८.७२.१५ ॥
法と非法は、ともにあなたから生じる、と最高のシュルティは説く。ゆえに、あなたが私に言うとおりに私は行おう。
8.72.16
धिग्धिगित्येव गोविन्दः पार्थमुक्त्वाब्रवीत्पुनः ॥ ८.७२.१६ ॥
「恥だ、恥だ」とだけ言って、ゴーヴィンダはパールタに再び語った。
8.72.17
इदानीं पार्थ जानामि न वृद्धाः सेवितास्त्वया ।
अकाले पुरुषव्याघ्र संरम्भं यद्भवानगात् ॥ ८.७२.१७ ॥
今わかった、パールタよ。おまえは年長者に仕えなかったのだ。人中の虎よ、おまえは時ならぬ時に怒りに身を委ねた。
8.72.18
न हि धर्मविगज्ञैरेवं कार्यं धनञ्जय ।
यथा त्वं पाण्डवाद्येह धर्मभीरुरण्डितः ॥ ८.७२.१८ ॥
法を知る者は、このようにしてはならない、ダナンジャヤよ。おまえはここで行っているように。パーンダヴァの中の第一人者であり、法を畏れる者でありながら。
8.72.19
योऽकार्याणां क्रियायाश्च संयोगं नावबुध्यते ।
कार्याणामक्रियायाश्च स पार्थ पुरुषाधमः ॥ ८.७२.१९ ॥
してはならぬことの行いと、なすべきことの不行いとの繋がりを理解しない者は、プリターの子よ、人間の中で最も卑しい者である。
8.72.20
अनुसृत्य तु ये धर्मं कवयः समुपस्थिताः ।
समासविस्तरविदां न तेषां वेत्सि निश्चयम् ॥ ८.७२.२० ॥
しかし法に従って来た賢者たち、要約と詳細に通じた者たちの確信を、おまえは知らない。
8.72.21
अनिश्चयज्ञो हि नरः कार्याकार्यविनिश्चये ।
एवं स मुह्यत्यवशो यथा त्वं पार्थ मुह्यसि ॥ ८.७२.२१ ॥
確信を知らない人は、何をなすべきか、何をなすべきでないかを定める際に、このように無力に迷う。ちょうどおまえがプリターの子として迷っているように。
8.72.22
न हि कार्यमकार्यं वा सुखं ज्ञातुं कथञ्चन ।
श्रुतेन ज्ञायते सर्वं तच्च त्वं नावहुध्यसे ॥ ८.७२.२२ ॥
なすべきことも、なすべきでないことも、どのようにしても容易には知りえない。すべては聖典（シュルティ）によって知られるのに、おまえはそれを理解していない。
8.72.23
अविज्ञानादिह भवान्सत्यं रक्षति धर्मवित् ।
प्राणिनां त्वं वधं पार्थ धार्मिको नावबुध्यसे ॥ ८.७२.२३ ॥
無知のゆえにこそ、法を知る者よ、あなたはここで真実を守っている。しかしプリターの子よ、敬虔でありながら、おまえは生き物を殺すことを理解していない。
8.72.24
प्राणिनां हि वधात्तात वृथा धर्मो मतो मम ।
अनृतं तु भवेद्वाच्यं न तु हिंसा कदाचन ॥ ८.७२.२४ ॥
親愛なる者よ、私の考えでは、生き物を殺せば法は無駄になる。虚偽を語ることはあっても、暴力は決して許されない。
8.72.25
स कथं भ्रातरं ज्येष्ठं राजानं धर्मकोविदम् ।
हन्याद्भवान्नरश्रेष्ठ प्राकृतोऽन्यः पुमानिव ॥ ८.७२.२५ ॥
人中の最良者よ、ダルマに通じた長兄であり王である彼を、どうしてあなたは凡人が他人を殺すように殺せようか。
8.72.26
अयुध्यमानस्य गुरोस्तथाऽशत्रोश्च मानद ।
पराङ्मुखस्य द्रवतः शरणं चापि गच्छतः ॥ ८.७२.२६ ॥
名誉を与える者よ、戦っていない者、師、敵でない者、背を向けて逃げる者、あるいは庇護を求めて行く者は殺すべきではない。
8.72.27
कृताञ्जलेः प्रपन्नस्य प्रमत्तस्य तथैव च ।
न वधः पूज्यते सद्भिस्तच्च सर्वं गुरौ तव ॥ ८.७२.२७ ॥
合掌する者、帰依した者、怠慢な者を殺すことは善人によって称賛されない。そしてこれらすべてがあなたの師に当てはまる。
8.72.28
त्वया चैतद्व्रतं पार्थ बालेनेव कृतं पुरा ।
तस्मादधर्मसंयुक्तं मौर्ख्यादेव व्यवस्यसि ॥ ८.७२.२८ ॥
プリター（パールタ）よ、あなたは以前、子供のようにこの誓いを立てた。それゆえ、非法に染まったこの決意を、ただ愚かさゆえにあなたは抱いている。
8.72.29
स्वगुरुं पार्थ कस्मात्त्वं हन्तुकामोऽभिधावसि ।
असम्प्रधार्य धर्माणां गतिं सूक्ष्मां दुरत्ययाम् ॥ ८.७२.२९ ॥
プリターよ、なぜあなたは自分の師を殺そうとして突進するのか。ダルマの微妙で越えがたい道を熟慮することもなく。
8.72.30
इदं धर्मरहस्यं च तव वक्ष्यामि पाण्डव ।
यद्ब्रूयात्तव भीष्मो वा राजा वापि युधिष्ठिरः ॥ ८.७२.३० ॥
パーンダヴァよ、ダルマのこの秘密をあなたに語ろう。ビーシュマや王ユディシュティラがあなたに語るであろうことを。
8.72.31
विदुरो वा पुनः क्षत्ता गान्धारी वा यशस्विनी ।
कुन्ती वा भरतश्रेष्ठ द्रौपदी वा यशस्विनी।
तत्ते वक्ष्यामि तत्त्वेन निबोधैतद्धनञ्जय ॥ ८.७२.३१ ॥
ヴィドゥラか執事か、栄光あるガーンダーリーか、クンティーか、バラタの最良者よ、あるいは栄光あるドラウパディーか——それをお前に真実に告げよう。ダナンジャヤよ、これを理解せよ。
8.72.32
सत्यस्यं वचनं साधु न सत्याद्विद्यते परम् ।
सुदुर्विदं हि तत्त्वेन तत्सत्यमिति मे सतिः ॥ ८.७२.३२ ॥
真実の言葉は善い。真実より高いものはない。しかし真実を真にわきまえることは極めて難しい——それこそが真実だというのが私の確信である。
8.72.33
भवेत्सत्यमवक्तव्यं वक्तव्यमनृतं भवेत् ।
यत्रानृतं भवेत्सत्यं सत्यं चाप्यनृतं भवेत् ॥ ८.७२.३३ ॥
時には真実が語られてはならず、虚偽が語られるべき時もある。虚偽が真実となり、真実が虚偽となるところでは。
8.72.34
विवाहकाले रतिसम्प्रयोगे ।
प्राणात्यये सर्वत्रनापहारे।
विप्रस्य चार्थे ह्यनृतं वदेत ।
पञ्चानृतान्याहुरपातकानि ॥ ८.७२.३४ ॥
婚礼の時、愛の交わりの時、命の危急の時——しかしあらゆる場合ではなく、盗みの場合でもない。バラモンのためには虚言を語ってよい。この五つの虚言は罪なきものと言われる。
8.72.35
सर्वस्वस्यापहारे तु वक्तव्यमनृतं भवेत् ।
तत्रानृतं भवेत्सत्यं सत्यं चाप्यनृतं भवेत् ॥ ८.७२.३५ ॥
しかし、すべての財を奪われる時には、虚偽を語るべき時もある。そこでは虚偽が真実となり、真実が虚偽となる。
8.72.36
तादृशो हन्यते बालो यस्य सत्यमनिश्चितम् ।
सत्यानृते विनिश्चित्य ततो भवति धर्मवित् ॥ ८.७२.३६ ॥
真実が定まらない愚者は滅びる。真実と虚偽を見定めて初めて、人は法を知る者となる。
8.72.37
किमाश्चर्यं कृतप्रज्ञः पुरुषोऽपि सुदारुणः ।
सुमहत्प्राप्नुयात्पुण्यं बलाकोऽन्धवधादिव ॥ ८.७२.३७ ॥
知恵の成熟した人が、非常に残酷であっても、盲人を殺したツルのように大きな功徳を得ることに何の不思議があろうか。
8.72.38
किमाश्चर्यं पुनर्मूढो धर्मकामो ह्यपण्डितः ।
सुमहत्प्राप्नुयात्पापमापगास्विव कौशिकः ॥ ८.७२.३८ ॥
愚かで学のない者が法を望みながらも、川にいるフクロウのように大きな罪を得ることに何の不思議があろうか。
8.72.39
आचक्ष्व भगवन्नेतद्यथा विन्दाम्यहं तथा ।
वलाकस्यानुसम्बद्धं नदीनां कौशिकस्य च ॥ ८.७२.३९ ॥
尊い方よ、これを私に語ってください、理解できるように——ツルの物語と、川やフクロウに関わることを。
8.72.40
मृगव्याधोऽभवत्कश्चिद्बलाको नाम भारत ।
यात्रार्थं पुत्रदाराणां मृगान्हन्ति न कामतः ॥ ८.७२.४० ॥
バーラタよ、バラーカという名の鹿狩りの猟師がいた。妻子を養うために鹿を殺したのであり、欲によるのではなかった。
8.72.41
वृद्धौ च मातापितरौ बिभर्त्यन्यांश्च संश्रितान् ।
स्वधर्मनिरतो नित्यं संविभज्यानसूयकः ॥ ८.७२.४१ ॥
彼は年老いた父母と、彼に頼る他の人々を養った。常に自らの義務に専念し、分かち合い、妬みがなかった。
8.72.42
स कदाचिन्मृगप्रेप्सुर्नान्वविन्दन्मृगं क्वचित् ।
अथापश्यत्स पीवानं श्वापदं घ्राणचक्षुषम् ॥ ८.७२.४२ ॥
ある時、鹿を探したが、どこにも鹿が見つからなかった。するとそこに、鼻に目のある肥えた猛獣が見えた。
8.72.43
अदृष्टपूर्वमपि तत्सत्वं तेन हतं तदा ।
अन्धे हते ततो व्योम्नः पुष्पवर्षं पपात च ॥ ८.७२.४३ ॥
かつて見られたことのないその生き物は、そのとき彼に殺された。盲目の者が倒れると、空から花の雨が降った。
8.72.44
अप्सरोगीतवादित्रैर्नादितं च मनोरमम् ।
विमानमगमत्स्वर्गान्मृगव्याधनिनीषया ॥ ८.७२.४४ ॥
アプサラスたちの歌と楽器に響く麗しい天車は、猟師を連れて行こうとして天界へ去った。
8.72.45
तद्भूतं सर्वभूतानामभावाय किलार्जुन ।
तपस्तप्त्वा वरं प्राप्तं कृतमन्धं स्वयम्भुवा ॥ ८.७२.४५ ॥
アルジュナよ、その生き物は一切の衆生を滅ぼすために存在していた。苦行を行い恩寵を得た後、スヴァヤンブーによって盲目にされたのだ。
8.72.46
तद्धत्वा सर्वभूतानामभावकृतनिश्चयम् ।
बलाकोऽगात्स्वर्गलोकमेवं धर्मः सुदुर्विदः ॥ ८.७२.४६ ॥
一切の衆生を滅ぼそうと決意していたその鶴を殺して、彼は天界へ去った。ダルマはこのように極めて知りがたいものである。
8.72.47
कौशिकोऽप्यभवद्विप्रस्तपस्वीनो बहुश्रुतः ।
नदीनां सङ्गमे ग्रामाददूरे स किलावसत् ॥ ८.७२.४७ ॥
カウシカもまた、苦行者であり博学なバラモンとなった。彼は川の合流点、村から遠くない所に住んでいた。
8.72.48
सत्यं मया सदा वाच्यमिति तस्याभवद्द्वतम् ।
सत्यवादीति विख्यातः स तदासीद्धनञ्जय ॥ ८.७२.४८ ॥
彼の決意は「私は常に真実を語らねばならない」というものだった。ダナンジャヤよ、そのとき彼は「真実を語る者」として名高くなった。
8.72.49
अथ दस्युभयात्केचित्तदा तद्वनमाविशन् ।
तत्रापि दस्यवः क्रुद्धास्तानमार्गन्त यत्नतः ॥ ८.७२.४९ ॥
そのとき盗賊を恐れて、ある者たちはその森に入った。そこでも怒った盗賊たちが念入りに彼らを捜した。
8.72.50
अथ कौशिकमभ्येत्य प्रोचुस्ते सत्यवादिनम् ।
कतरेण पथा याता भगवन्निति वै जनाः।
सत्येन पृष्टः प्रब्रूहि यदि तद्वेत्थ शंस नः ॥ ८.७२.५० ॥
そこで彼らは真実を語る憍尸迦のもとへ行き言った。「尊者よ、人々はどの道を行ったのでしょうか。真実にかけて尋ねます。もしご存じなら、お教えください。」
8.72.51
सत्यस्य त्वविभागज्ञः सत्यं तेभ्यः शशंस ह ।
बहुवृक्षलतागुल्ममेतद्गहनमाश्रिताः।
इति तान्ख्यापयामास तेभ्यस्तत्त्वं स कौशिकः ॥ ८.७२.५१ ॥
しかし真実の微妙な区別を知らぬ憍尸迦は、真実を彼らに告げた。「彼らは、多くの木々・蔓草・茂みに満ちたこの深い森に身を隠している。」こうして彼は事実を彼らに知らせた。
8.72.52
ततस्ते तान्समासाद्य क्रूरा जघ्नुरिति श्रुतिः ।
ततोऽधर्मेण महता वाग्दुरुक्तेन कौशिकः ॥ ८.७२.५२ ॥
伝承によれば、残忍な盗賊は彼らに追いつき殺した。そのとき憍尸迦は大いなる不正と粗暴な言葉のために、
8.72.53
गतः सुकष्टं निरयं धर्मसूक्ष्मेष्वतत्त्ववित् ।
दृष्टपूर्वश्रुतो मूढो धर्माणामविशारदः ॥ ८.७२.५३ ॥
法の微妙な点における真理を知らず、迷い、法に通じていない憍尸迦は、以前に見聞きしていたにもかかわらず、恐ろしい地獄へ行った。
8.72.54
वृद्धानपृच्छन्सन्देहानन्धः श्वभ्रमिवर्च्छति ॥ ८.७२.५४ ॥
疑問を長老に問わない者は、盲人が穴に落ちるように落ちてゆく。
8.72.55
तत्र ते लक्षणोद्देशः कश्चिदेव भविष्यति ।
दुष्करं प्रतिसंख्यानं कार्त्स्न्येनात्र व्यवस्थितिः ॥ ८.७२.५५ ॥
そこでは、ダルマの徴についての何らかの指示が必ずあるだろう。これを全面的に検討するのは難しく、この件には完全に定まった決まりもない。
8.72.56
सत्यं धर्म इति ह्येके वदन्ति बहवो जनाः ।
न च पार्थाभ्यसूयामि नैतत्सर्वत्र शिष्यते ॥ ८.७२.५६ ॥
真実こそダルマだと、ある者たちや多くの人々は言う。私はパールタを責めはしないが、これはどこにでも当てはまるわけではない。
8.72.57
श्रुतिस्तु धार्या इत्येके वदन्ति बहवो जनाः ।
न त्वेतत्प्रत्यसूयामि तत्र सर्वं विधीयते ॥ ८.७२.५७ ॥
多くの人々はシュルティ（天啓聖典）を守るべきだと言う。しかし私はこれに異を唱えない。そこでは一切が規定されている。
8.72.58
यत्स्यादहिंसासंयुक्तं स धर्म इति निश्चयः ।
अहिंसार्थाय हिंस्राणां धर्मप्रवचनं कृतम्।
धारणाद्धर्ममित्याहुर्धर्मो धारयते प्रजाः ॥ ८.७२.५८ ॥
非暴力と結びつくものこそがダルマである、これが確かな結論である。ダルマの教えは暴力的な者たちのために、非暴力を目的として説かれた。支えるからダルマと呼ばれる。ダルマは民衆を支えるのである。
8.72.59
प्रभवार्थाय भूतानां धर्मप्रवचनं कृतम् ।
यस्मात्प्रभवसंयुक्तः स धर्म इति निश्चयः ॥ ८.७२.५९ ॥
ダルマの教えは生きとし生けるものの繁栄のために説かれた。繁栄と結びつくものがダルマである、これが確かな結論である。
8.72.60
येऽन्यायेन जिगीषन्तो धर्मं पृच्छन्ति मानवाः ।
अकूजनेन चेन्मोक्षो नात्र कूजेत्कथञ्चन ॥ ८.७२.६० ॥
不正によって勝ちたいと望みながらダルマを問う人々。沈黙によって解脱が得られるのなら、ここでは決して声を立ててはならない。
8.72.61
अवश्यं कूजितव्ये ह शङ्केरन्वाप्यकूजनात् ।
येऽन्यायेन जिहीर्षन्तो धर्मं पृच्छन्ति कस्यचित्।
श्रेयस्तत्रानृतं वक्तुं सत्यादिति विनिश्चित्म् ॥ ८.७२.६१ ॥
話すべき場面で黙すれば疑いを招くことがある。不正によって勝とうとする者が誰かに法を問うなら、そこでは真実より偽りを語るほうが善いと定められている。
8.72.62
प्राणात्यये विवाहे वा सर्वजात्या महाभये ।
सर्वस्वस्य च लोपे वा वक्तव्यमनृतं भवेत् ॥ ८.७२.६२ ॥
命が危うい時、婚姻の時、あらゆる大きな危難の時、あるいは全財産を失う時には、偽りを語らねばならぬこともある。
8.72.63
अधर्मं हि न पश्यन्ति मृषोद्यं तत्र पण्डिताः ।
सर्वथाऽभिवदेत्तत्तु नानृतं स्याद्विचक्षणः ॥ ८.७२.६३ ॥
その場では賢者は偽りを語ることを非法とは見ない。思慮ある者はそれを十分に語るべきで、それは虚言にはならない。
8.72.64
यः स्तेनैः सह सम्बन्धो मुच्यते शपथादपि ।
भवेत्तत्रानृतं श्रेयः सत्यादिति विचारितम् ॥ ८.७२.६४ ॥
盗賊との関係からは誓いによってさえ解放されるなら、そこでは真実より偽りのほうが善いと考察された。
8.72.65
न च तेभ्यो धनं देयं सत्यादिति कथञ्चन ।
पापेभ्योऽपि धनं दत्तं दातारमपि पीडयेत्।
तस्माद्धर्मार्थमनृतमुक्त्वा नानृतवाग्भवेत् ॥ ८.७२.६५ ॥
真実の名においてさえ、彼らに財を与えてはならない。悪人に与えられた財は与える者をさえ苦しめる。ゆえに、法のために偽りを語る者は虚言者とはならない。
8.72.66
एष ते लक्षणोद्देशो मयोद्दिष्टो यथाविधि ।
एतज्ज्ञात्वा ब्रूहि पार्थ यदि वध्यो युधिष्ठिरः ॥ ८.७२.६६ ॥
これらの徴の指標を、私は規定どおりにあなたに告げた。プリター の子よ、これを知って言え、ユディシュティラは殺されるべきかどうかを。
8.72.67
यथा ब्रूयान्महाप्राज्ञो यथा ब्रूयान्महायशाः ॥ ८.७२.६७ ॥
大智者・大名声者が語るように。
8.72.68
सुहृद्ब्रूयाद्यथाऽस्माकं तथोक्तं वचनं त्वया ।
भवान्मातृसमोऽस्माकं भवान्पितृसमोऽपि च।
गतिश्च परमा कृष्ण त्वमेव च परायणम् ॥ ८.७२.६८ ॥
友が我らに語るように、あなたもそう語った。あなたは我らにとって母のようであり、父のようでもある。クリシュナよ、最高の帰依処と拠り所はあなたただ一人だ。
8.72.69
न हि ते त्रिषु लोकेषु विद्यतेऽविदितं क्वचित् ।
तस्माद्भवान्परं धर्मं वेद सर्वं यथातथम् ॥ ८.७२.६९ ॥
三界のどこにも、あなたに知られないものはない。ゆえにあなたは至上のダルマを、そのすべてをありのままに知っている。
8.72.70
अवध्यं पाण्डवं मन्ये धर्मराजं युधिष्ठिरम् ।
अधर्मयुक्ते संयोगे ब्रूहि किञ्चिदनुग्रहम् ॥ ८.७२.७० ॥
ダルマ王たるパーンダヴァ、ユディシュティラは殺されてはならぬと私は思う。このアダルマに満ちた戦いにおいて、何か恩恵を語ってほしい。
8.72.71
इदं चापरमत्रैव ब्रूहि तत्त्वं विवक्षितम् ॥ ८.७२.७१ ॥
ここでもう一つ語ってほしい。あなたが語りたい真理を。
8.72.72
जानासि दाशार्ह मम व्रतं तु ।
यो मां ब्रूयात्कश्चन मानुषेषु।
अन्यस्मै त्वं गाण्डिवं देहि पार्थ ।
यो मत्तोऽस्त्रे वीर्यतो वा विशिष्टः ॥ ८.७२.७२ ॥
ダーシャールハよ、あなたは私の誓いを知っている。人の中で私にこう言う者がいれば、「パールタよ、ガーンディーヴァを他の者に与えよ」と。その者は武器においても勇力においても私より優れた者である。
8.72.73
हन्यामहं केशव तं प्रसह्य ।
भीमो हन्यात्तूवरकेति चोक्तः।
वन्मां राजा ह्युक्तवांस्ते समक्षं ।
धनुर्देहीत्यसकृद्वृष्णिवीरे ॥ ८.७२.७३ ॥
ケーシャヴァよ、私は力ずくで彼を殺そう。ビーマは彼を「トゥーヴァラカ」と呼んでいた。王は君の前で何度も私に言った、「弓を与えよ」と、ヴリシュニの英雄よ。
8.72.74
तं हन्यां चेत्केशव जीवलोके ।
स्थाता नाहं कालमप्यल्पमात्रम्।
ध्यात्वा नूनं ह्येनसा चापि मुक्तो ।
वधं राज्ञो भ्रष्टवीर्यो विचेताः ॥ ८.७२.७४ ॥
ケーシャヴァよ、もし私が彼をこの世で殺せば、わずかの間も生き長らえはしないだろう。王を殺せば罪から確実に解放されると考え、勇気を失い心が乱れて……
8.72.75
यथा प्रतिज्ञा मम लोकबुद्धौ ।
भवेत्सत्या धर्मभृतां वरिष्ठ।
यथा जीवत्पाण्डवोऽहं च कृष्ण ।
तथा बुद्धिं दातुमप्यर्हसि त्वम् ॥ ८.७२.७५ ॥
ダルマを保つ者の中で最も優れた人よ、人々の思いの中で私の誓いが真実となるように、そしてクリシュナよ、私がパーンダヴァとして生きられるように、そのような知恵を私に授けるにふさわしいのはお前だ。
8.72.76
राजा श्रान्तो विक्षतो दुःखितश्च ।
कर्णेन सह्ख्ये निशितैर्बाणसङ्घैः।
यश्चानिशं सूतपुत्रेण वीर ।
शरैर्भृशं ताडितो युध्यमानः ॥ ८.७२.७६ ॥
王は疲れ、傷つき、悲しんでいる。戦いにおいて御者の子カルナと共に、鋭い矢の群れによって、ヴィーラよ、御者の子の矢に絶えず激しく打たれ、なお戦っていたのだ。
8.72.77
अतस्त्वमेतेन सरोषमुक्तो ।
दुःखान्वितेनेदमयुक्तरूपम्।
अकोपितो ह्येष यदि स्म सङ्ख्ये ।
कर्णं न हन्यादिति चाब्रवीत्सः ॥ ८.७२.७७ ॥
そこで、悲しみに満ちた彼が怒りのうちに述べた、この不適切な言葉を聞け。彼は、怒っていなければ戦いでカルナを殺すことはなかっただろう、と言ったのだ。
8.72.78
जानाति तं पाण्डव एष चापि ।
पापं लोके कर्णमसह्यमन्यैः।
ततस्त्वमुक्तो भृशरोषितेन ।
राज्ञा समक्षं परुषाणि पार्थ ॥ ८.७२.७८ ॥
パーンダヴァもこれを知っている。世間ではカルナは他人には耐え難い罪人とされている。そこで激しく怒った王は皆の前で君に厳しい言葉を浴びせた、プリター の子よ。
8.72.79
नित्योद्युक्ते सततं चाप्रसह्ये ।
कर्णे द्यूतं ह्यद्य रणे निबद्धम्।
तस्मिन्हते कुरवो निर्जिताः स्यु… ।
रेवं बुद्धिः पार्थिवे धर्मपुत्रे ॥ ८.७२.७९ ॥
カルナは常に準備万端で、絶えず打ち破れない。今日、戦場では賭けが彼にかけられている。彼が殺されれば、クルの者たちは敗れるだろう。王とダルマの子の考えはそのようなものだ。
8.72.80
ततो बधं नार्हति धर्मपुत्र… ।
स्त्वया प्रतिज्ञाऽर्जुन पालनीया।
जीवन्नयं येन मृतो भवेद्धि ।
तन्मे निबोधेह तवानुरूपम् ॥ ८.७२.८० ॥
ゆえにダルマの子を殺すのはふさわしくない。アルジュナよ、君の誓いは守られねばならない。生きながらにして彼が死んだも同然となる、君にふさわしいことを、ここで私から聞け。
8.72.81
यदा मानं लभते माननार्ह… ।
स्तदा स वै जीवति जीवलोके।
यदाऽवमानं लभते महान्तं ।
तदा जीवन्मृत इत्युच्यते सः ॥ ८.७२.८१ ॥
尊敬に値する人が敬意を得るとき、その人は実に生者の世界で生きているのである。しかし大きな侮辱を受けるとき、生きていても「死者」と呼ばれる。
8.72.82
सम्मानितः पार्थिवोऽयं सदैव ।
त्वया च भीमेन तथा यमाभ्याम्।
वृद्धैश्च लोके पुरुषैश्च शूरै… ।
स्तस्यापमानं कलया प्रयुङ्क्ष्व ॥ ८.७२.८२ ॥
この王はいつも君から、ビーマから、そして二人のヤマの子らからも敬われてきた。世においても、長老や男たち、英雄たちからも敬われてきた。それゆえ、彼に少しでも不名誉をもたらせ。
8.72.83
त्वमित्यत्रभवन्तं हि ब्रूहि पार्थ युधिष्ठिरम् ।
त्वमित्युक्तो हि निहतो गुरुर्भवति भारत ॥ ८.७२.८३ ॥
プリターの子よ、尊敬すべきユディシュティラに「汝(tvam)」と呼びかけよ。バーラタよ、師は「汝」と呼ばれた時点で殺されたものとなるのだから。
8.72.84
एवमाचर कौन्तेय धर्मराजे युधिष्ठिरे ।
अधर्मयुक्तं संयोगं कुरुष्वैनं कुरूद्वह ॥ ८.७२.८४ ॥
クンティーの子よ、法王ユディシュティラにこのように振る舞え。クルの最良者よ、彼に不正を伴う行いをせよ。
8.72.85
अथर्वाङ्गिरसी ह्येषा श्रुतीनामुत्तमा श्रुतिः ।
अविचार्यैव कार्यैषा श्रेयस्कामैर्नरैः सदा ॥ ८.७२.८५ ॥
このアタルヴァ・アンギラサは諸シュルティの中で最も優れたシュルティである。幸福を求める人々は常に思案せずにこれを行うべきである。
8.72.86
अवधेन वधः प्रोक्तो यद्गुरुस्त्वमिति प्रभुः ।
तद्ब्रूहि त्वं यन्मयोक्तं धर्मराजस्य धर्मवित् ॥ ८.७२.८६ ॥
主よ、師を「汝」と呼ぶことは「非殺」による殺害と説かれている。法を知る者よ、私が述べたことを法王に伝えよ。
8.72.87
यदा ह्यं पाण्डव धर्मराज… ।
सत्वत्तोऽयुक्तं लप्स्यते चैव साधु।
ततोऽस्य पादावभिवाद्य पश्चा… ।
च्छ्रेयो ब्रूयात्सान्त्वयुक्तं हितं च ॥ ८.७२.८७ ॥
パーンドゥの子よ、この法王が汝から不当なものも善いものも得るとき、その足元に礼拝した上で、その後……幸福をもたらし、なだめ、益となる言葉を述べるべきである。
8.72.88
भ्राता प्राज्ञस्तव कोपं न जातु ।
कुर्याद्राजा धर्ममार्गानुसारी।
मुक्तोऽनृताद्वातृवधाच्च पापा… ।
द्धृष्टः कर्णं त्वं जहि पार्थ पश्चात् ॥ ८.७२.८८ ॥
あなたの賢い兄は決して怒りを抱かぬように。ダルマの道に従う王は、偽りと兄殺しと罪から解放されますように。プリター の息子よ、恐れることなくカルナを討て、そののちに……