महाभारत · अध्याय 8.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.74.1
एतच्छ्रुत्वा पाण्डवो धर्मराजो ।
भ्रातुर्वाक्यं परुषं फल्गुनस्य।
उत्थाय तस्माच्छयनादुवाच ।
पार्थं ततो दुःखपरीतचेताः ॥ ८.७४.१ ॥
हे ऐकून पांडुपुत्र धर्मराज, आपला बंधू फल्गुनाचे कठोर बोल ऐकून, शय्येवरून उठून, दुःखाने व्याकूळ मनाने पार्थाला म्हणाले.
8.74.2
कृतं मया पार्थं न साधुकर्म ।
येन प्राप्तं व्यसनं वः सुघोरम्।
तस्माच्छिरश्छिन्धि ममैतदद्य ।
कुलान्तकस्याधमपूरुषस्य ॥ ८.७४.२ ॥
हे पार्था, मी कोणतेही सत्कर्म केले नाही; ज्यामुळे तुम्हांवर अत्यंत भयंकर संकट ओढवले. म्हणून आज माझे हे मस्तक छेदून टाक, कुलाचा नाश करणाऱ्या या अधम पुरुषाचे.
8.74.3
पापस्य पाप्मोहतस्य वीर ।
विमूढबुद्धेरलसस्य भीरोः।
वृद्धावमन्सुः परुषत्य चैव ।
किं ते चिरं मामनुसृज्य रूक्षम् ॥ ८.७४.३ ॥
हे वीरा, पापी, पापाने पीडित, मूढबुद्धी, आळशी, भित्रा आणि वडिलधाऱ्यांचा अपमान करणाऱ्या मला इतका वेळ कठोर बोलांनी पाठलाग करून तुला काय मिळणार?
8.74.4
गच्छाम्यहं वनमद्यैव पापः ।
सुखं भवान्वर्ततां मद्विहीनः।
योग्यो राजा भीमसेनो महात्मा ।
क्लीबस्य किं वा मम राज्यकृत्यम् ॥ ८.७४.४ ॥
मी आजच वनात जातो, मी पापी आहे. माझ्याशिवाय तुम्ही सुखाने राहा. योग्य राजा महात्मा भीमसेनच आहे. षंढाला राज्यकार्याचा काय उपयोग?
8.74.5
न चापि शक्तः परुषाणि सोढुं ।
पुनस्तवेमानि रुषान्वितस्य।
भीमोऽस्तु राजा मम जीवितेन ।
न कार्यमद्यावमतस्य वीर ॥ ८.७४.५ ॥
तुझे हे कठोर बोल मला पुन्हा सहन करण्याची शक्ती नाही. मी जिवंत असेपर्यंत भीमच राजा होवो. हे वीरा, अपमानित झालेल्या मला आज कोणतेही काम नाही.
8.74.6
इत्येवमुक्त्वा सहसोत्पपात ।
रुषान्वितस्तच्छयनं विहाय।
इयेष निर्गन्तुमथो वनाय ।
तं वासुदेवः प्रणतोऽभ्युवाच ॥ ८.७४.६ ॥
असे बोलून तो अचानक उठला. क्रोधाने भरलेला तो शय्या सोडून वनात जाण्याची इच्छा करू लागला. तेव्हा वासुदेवाने नमस्कार करून त्याला म्हटले.
8.74.7
न राजन्विदितं तत्ते यथा गाण्डीवधन्वनः ।
प्रतिज्ञा सत्यसन्धस्य गाण्डीवं प्रति विश्रुता ॥ ८.७४.७ ॥
हे राजा, गाण्डीव धनुष्य धारण करणाऱ्या सत्यसंध अर्जुनाची गाण्डीवाविषयीची प्रतिज्ञा तुला ठाऊक नाही का?
8.74.8
ब्रूयाद्य एनं गाण्डीवं देह्यन्यस्मै त्वमित्युत ।
वध्योऽस्य स पुमाँल्लोके त्वया चोक्तोयमीदृशम् ॥ ८.७४.८ ॥
"तू गाण्डीव दुसऱ्याला दे" असे जो याला म्हणेल तो जगात वधास पात्र आहे; आणि असे तूच म्हणाला आहेस.
8.74.9
ततः सत्यां प्रतिज्ञां तां पार्थेन प्रतिरक्षता ।
मच्छन्दादवमानोऽयं कृतस्तव महीपते ॥ ८.७४.९ ॥
तेव्हा ती सत्य प्रतिज्ञा राखणाऱ्या पार्थाने माझ्या इच्छेने, हे राजा, तुझा हा अपमान केला.
8.74.10
गुरूणामवमानो हि वध इत्यभिधीयते ।
तस्मात्क्षम महाबाहो मम पार्थस्य चोभयोः ॥ ८.७४.१० ॥
वडीलधाऱ्यांचा अपमान म्हणजेच वध असे म्हटले जाते; म्हणून, हे महाबाहो, मला आणि पार्थ दोघांनाही क्षमा कर.
8.74.11
व्यतिक्रममिमं राजन्सत्यसंरक्षणं प्रति ।
शरणं त्वां महाराज प्रतिपन्नावुभावपि ॥ ८.७४.११ ॥
हे राजा, सत्याचे रक्षण करण्यासाठी घडलेल्या या उल्लंघनाबद्दल, हे महाराजा, आम्ही दोघेही तुला शरण आलो आहोत.
8.74.12
क्षन्तुमर्हसि मे राजन्प्रणतस्याभियाचतः ।
राधेयस्याद्य पापस्य भूमिः पास्यति शोणितम् ॥ ८.७४.१२ ॥
हे राजा, नम्रपणे याचना करणाऱ्या माझ्यावर तुम्ही क्षमा करावी. आज या पापी राधेयाचे रक्त पृथ्वी पिईल.
8.74.13
सत्यं ते प्रतिजानामि हतं विद्व्यद्य सूतजम् ।
यस्येच्छसि वधं तस्य गतमेवाद्य जिवीतम् ॥ ८.७४.१३ ॥
तुला खरे वचन देतो; आज सूतपुत्राला मेलेला समज. ज्याचा वध तू इच्छितोस, त्याचे जीवन आजच संपले आहे.
8.74.14
इति कृष्णवचः श्रुत्वा धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
ससम्भ्रमं हृषीकेशमुत्थाप्य प्रणतं तदा।
कृताञ्जलिमुवाचेदं वाक्यं यत्समनन्तरम् ॥ ८.७४.१४ ॥
कृष्णाचे हे शब्द ऐकून धर्मराज युधिष्ठिर घाईने नम्र झालेल्या हृषीकेशाला उठवून, हात जोडून लगेच हे वाक्य बोलला.
8.74.15
एवमेव यथात्थ त्वमस्त्येषोऽतिक्रमो मम ।
अनुनीतोऽस्मि गोविन्द तारितश्चास्मि माधव ॥ ८.७४.१५ ॥
तू म्हणतोस तसेच आहे; हे माझे उल्लंघन होते. हे गोविंदा, मी तुझ्याकडून समजावला गेलो आहे; हे माधवा, मी तरून गेलो आहे.
8.74.16
मोचिता व्यसनाद्धोराद्वयमद्य त्वयाच्युत ।
भवन्तं नावमासाद्य ह्यावां व्यसनसागरात्।
घोरादद्य समुत्तीर्णावुभावज्ञानमोहितौ ॥ ८.७४.१६ ॥
हे अच्युता, आज तू आम्हाला भयंकर संकटातून सोडवलेस. तुला नाव म्हणून मिळवून, अज्ञानाने मोहित झालेले आम्ही दोघे हा भयंकर संकटसागर पार झालो.
8.74.17
त्वद्बुद्धिप्लवमासाद्य दुःखशोकार्णवाद्वयम् ।
समुत्तीर्णाः सहामात्याः सनाथाः स्म त्वयाच्युत ॥ ८.७४.१७ ॥
हे अच्युता, तुझ्या बुद्धीरूपी तराफा मिळवून, अमात्यांसह आम्ही दुःख-शोकाचा सागर पार केला; तुझ्यामुळे आम्हाला नाथ लाभला.