મહાભારત · અધ્યાય 8.75
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.75.1
इति स्म कृष्णवचनात्प्रत्युच्चार्य युधिष्ठिरम् ।
बभूव विमनाः पार्थः किञ्चित्कृत्वेव पातकम् ॥ ८.७५.१ ॥
આ રીતે કૃષ્ણના વચનથી યુધિષ્ઠિરને એ જ પાછું કહીને પાર્થ (અર્જુન) મનમાં વ્યાકુળ થયા; જાણે કોઈ પાપ કર્યું હોય તેમ.
8.75.2
ततोऽब्रवीद्वासुदेवः प्रहसन्निव पाण्डवम् ।
कथं नाम भवेदेतद्यदि त्वं पार्थ धर्मजम् ॥ ८.७५.२ ॥
ત્યારે વાસુદેવ (કૃષ્ણ) પાંડવને જાણે હસતાં હસતાં બોલ્યા — હે પાર્થ, જો તું ધર્મથી જન્મેલો હોય તો આ કેવી રીતે બની શકે?
8.75.3
असिना तीक्ष्णधारणे हन्या धर्मे व्यस्थितम् ।
त्वमित्युक्त्वाथ राजानमेवं कश्मलमाविशः ॥ ८.७५.३ ॥
"તીક્ષ્ણ ધારવાળી તલવારથી ધર્મમાં સ્થિર રાજાને તું મારી નાખ" એમ કહીને, પછી રાજા વિશે તું આ રીતે મોહમાં પડ્યો.
8.75.4
हत्वा तु नृपतिं पार्थ करिष्यसि किमुत्तरम् ।
एवं हि दुर्विदो धर्मो मन्दप्रज्ञैर्विशेषतः ॥ ८.७५.४ ॥
રાજાને મારીને, હે પાર્થ, તું શો ઉત્તર આપીશ? આ રીતે ધર્મ, ખાસ કરીને મંદબુદ્ધિઓ માટે, દુર્બોધ છે.
8.75.5
स भवान्धर्मभीरुत्वाद्धवं यायान्महत्तमः ।
नरकं घोररूपं च भ्रातुर्ज्येतुस्य वै वथात् ॥ ८.७५.५ ॥
તું, ધર્મના ભયથી, શ્રેષ્ઠ હોવા છતાં, મોટા ભાઈના વધથી ભયંકર નરકમાં જશે.
8.75.6
स त्वं धर्मभृतां श्रेष्ठं राजानं धर्मसंहितम् ।
प्रसादय कुरुश्रेष्ठमेतदत्र मतं मम ॥ ८.७५.६ ॥
તેથી તું, ધર્મધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ, ધર્મયુક્ત રાજા, કુરુશ્રેષ્ઠને પ્રસન્ન કર — આ વિષયમાં મારો મત આ જ છે.
8.75.7
प्रसाद्य भक्त्या राजानं प्रीते चैव युधिष्ठिरे ।
प्रयावस्त्वरितौ योद्धुं सूतपुत्ररथं प्रति ॥ ८.७५.७ ॥
ભક્તિથી રાજાને પ્રસન્ન કરીને, યુધિષ્ઠિર પણ પ્રસન્ન થતાં, બંને ઝડપથી સૂતપુત્રના રથ સામે યુદ્ધ કરવા નીકળ્યા.
8.75.8
हत्वा तु समरे कर्णं त्वमद्य निशितैः शरैः ।
विपुलां प्रीतिमाधत्स्व धर्मपुत्रस्य मानद ॥ ८.७५.८ ॥
હે માનદ, આજે યુદ્ધમાં તીક્ષ્ણ બાણોથી કર્ણને મારીને ધર્મપુત્રને અપાર આનંદ આપ.
8.75.9
एतदत्र महाबाहो प्राप्तकालं मतं मम ।
एवं कृते कृतं चैव तव कार्यं भविष्यति ॥ ८.७५.९ ॥
હે મહાબાહો, આ જ મારો મત છે, અત્યારે યોગ્ય સમય છે. આમ કરવાથી તારું કાર્ય પણ સિદ્ધ થશે.
8.75.10
ततोऽर्जुनो महाराज लज्जपा वै समन्वितः ।
धर्तराजस्य चरणौ प्रपद्य शिरसा नतः ॥ ८.७५.१० ॥
ત્યારે હે મહારાજ, લજ્જાથી ભરેલો અર્જુન ધર્મરાજના ચરણોમાં માથું નમાવીને પ્રણામ કરી ગયો.
8.75.11
उवाच भरतश्रेष्ठं प्रसीदेति पुनः पुनः ।
क्षमस्व राजन्यत्प्रोक्तस्त्वं मया धर्मभीरुणा ॥ ८.७५.११ ॥
તે ભરતશ્રેષ્ઠને વારંવાર કહેવા લાગ્યો, 'પ્રસન્ન થાઓ. હે રાજન, ધર્મભીરુ એવા મેં આપને જે કહ્યું તે ક્ષમા કરો.'
8.75.12
पादयोः पतितं दृष्ट्वा धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
धनञ्जयममित्रघ्नं रुदन्तं भरतर्षभम् ॥ ८.७५.१२ ॥
પગમાં પડીને રડતા શત્રુઘ્ન ધનંજયને જોઈને ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે ભરતર્ષભને જોયો.
8.75.13
उत्थाप्य भ्रातरं राजा धर्मराजो धनञ्जयम् ।
समाश्लिष्य च सस्नेहं प्ररुरोद महीपतिः ॥ ८.७५.१३ ॥
રાજા ધર્મરાજે ભાઈ ધનંજયને ઊભો કરી સ્નેહથી આલિંગન આપ્યું અને મોટેથી રડ્યો.
8.75.14
रुदित्वा सुचिरं कालं भ्रातरौ सुमहाद्युती ।
कृतशौचौ महाराज प्रीतिमन्तौ बभूवतुः ॥ ८.७५.१४ ॥
હે મહારાજ! તે બંને મહાતેજસ્વી ભાઈઓ લાંબો સમય રડીને શુદ્ધ થયા અને પ્રસન્ન થયા.
8.75.15
तत आश्लिष्य तं प्रेम्णा मूर्ध्नि चाघ्राय पाण्डवः ।
प्रीत्या परमया युक्तो विस्मयंश्च पुनःपुनः।
अब्रवीत्तं महेष्वासं धर्मराजो धनञ्जयम् ॥ ८.७५.१५ ॥
પછી પાંડવે પ્રેમથી તેને આલિંગન આપી માથું સૂંઘ્યું, પરમ પ્રીતિથી ભરાઈ વારંવાર વિસ્મિત થતા ધર્મરાજે તે મહાધનુર્ધર ધનંજયને કહ્યું.
8.75.16
कर्णेन मे महाबाहो सर्वसैन्यस्य पश्यतः ।
कवचं च ध्वजं चैव धनुः शक्तिर्हयाः शराः।
शरैः कृत्ता महेष्वास यतमानस्य संयुगे ॥ ८.७५.१६ ॥
હે મહાબાહુ! સર્વ સેના જોતી હતી ત્યારે કર્ણે યુદ્ધમાં લડતા મારા કવચ, ધ્વજ, ધનુષ્ય, શક્તિ, ઘોડા અને બાણોને બાણોથી કાપી નાખ્યા.
8.75.17
सोऽहं दृष्ट्वा रणे तस्य कर्ण कर्णस्य फल्गुन ।
व्यवसीदामि दुःखेन न तु मे जीवितं प्रियम् ॥ ८.७५.१७ ॥
હે ફાલ્ગુન! યુદ્ધમાં કર્ણનું એ પરાક્રમ જોઈને હું દુઃખથી ઢીલો પડું છું; છતાં મને મારું પ્રિય જીવન પ્રિય લાગતું નથી.
8.75.18
न चेदद्य हि तं वीरं निहनिष्यसि संयुगे ।
प्राणानेव परित्यक्ष्ये जीवितार्थो हि को मम ॥ ८.७५.१८ ॥
આજે જો તું એ વીરને યુદ્ધમાં નહીં મારે, તો હું પ્રાણ જ ત્યજી દઈશ; મારા જીવનનો બીજો શો હેતુ છે?
8.75.19
एवमुक्तः प्रत्युवाच विजयो भरतर्षभ ॥ ८.७५.१९ ॥
આમ કહેવાયેલા ભરતશ્રેષ્ઠ વિજયે ઉત્તર આપ્યો.
8.75.20
सत्येन ते शपे राजंस्त्वत्पादेन तथैव च ।
भीमेन च नरश्रेष्ठ यमाभ्यां च महीपते ॥ ८.७५.२० ॥
હે રાજન, સત્યની, આપના ચરણોની, ભીમની, હે નરશ્રેષ્ઠ, અને યમળોની, હે મહીપતિ, હું શપથ લઉં છું.
8.75.21
अहमेनं नरश्रेष्ठ सामात्यं च महीपते ।
यथाद्य समरे कर्णं हनिष्यामि हतोपि वा।
महीतले पतिष्यामि सत्येनायुधमालभे ॥ ८.७५.२१ ॥
હે નરશ્રેષ્ઠ, હે મહીપતિ, હું આને અને તેના અમાત્યો સહિત આજે યુદ્ધમાં કર્ણને મારીશ; હું હણાઉં કે ન હણાઉં, ધરતી પર પડું કે ન પડું; સત્યથી શસ્ત્રને સ્પર્શ કરું છું.
8.75.22
एवमाभाष्य राजानमब्रवीन्माधवं वचः ।
अद्य कर्णं रणे कृष्ण सूदयिष्ये न संशयः।
त्वमनुध्याहि भद्रं ते वधं तस्य दुरात्मनः ॥ ८.७५.२२ ॥
રાજાને આમ કહીને તેણે માધવને કહ્યું: હે કૃષ્ણ, આજે યુદ્ધમાં કર્ણને નિઃસંદેહ હું મારીશ; તે દુરાત્માના વધનું ધ્યાન કર, તારું કલ્યાણ થાય.
8.75.23
एवमुक्तोऽब्रवीत्पार्थं केशवो राजसत्तम ।
शक्तोऽसि भरतश्रेष्ठ यत्नं कर्तुं यदात्थ माम् ॥ ८.७५.२३ ॥
આમ કહેવાયા પછી કેશવે પાર્થને કહ્યું: હે રાજશ્રેષ્ઠ, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તેં મને જે કહ્યું તે કરવા પ્રયત્ન કરવા તું સમર્થ છે.
8.75.24
एष चापि हि मे कामो नित्यमेव महारथ ।
कथं भवान्रणे कर्णं निहन्यादिति सत्तम ॥ ८.७५.२४ ॥
હે મહારથ, આ જ મારી પણ સદાની ઇચ્છા છે: તું યુદ્ધમાં કર્ણને કેવી રીતે મારશે, હે સત્તમ.
8.75.25
एवमुक्तस्ततो राजन्पार्थो वचनमब्रवीत् ।
हन्यते द्वैरथे भूयो युज्यन्तां वै रथोत्तमे ॥ ८.७५.२५ ॥
આ પ્રમાણે કહેવાતા, હે રાજન્, પાર્થે ફરી આ વચન કહ્યું: 'દ્વંદ્વયુદ્ધમાં તે હણાય; ઉત્તમ રથ જોડાય.'
8.75.26
उपावृत्ताश्च तुरगाः शिक्षिताश्चाश्वसादिभिः ।
रथोपकरणैः सर्वैः सत्वरं यातु मे रथः ॥ ८.७५.२६ ॥
પાછા લાવવામાં આવેલા, અશ્વારોહીઓ દ્વારા તાલીમ પામેલા ઘોડા; સર્વ રથસામગ્રી સાથે મારો રથ ઝડપથી જાય.
8.75.27
एवमुक्तो महाराज फल्गुनेन महात्मना ।
उवाच दारुकं कृष्णः कुरु सर्वं यदब्रवीत्।
अर्जुनो भारतश्रेष्ठः श्रेष्ठः सर्वधनुष्मताम् ॥ ८.७५.२७ ॥
હે મહારાજ, મહાત્મા ફાલ્ગુને એમ કહ્યું ત્યારે કૃષ્ણે દારુકને કહ્યું: 'અર્જુને જે કહ્યું તે બધું કર' — ભારતશ્રેષ્ઠ અર્જુન, સર્વ ધનુર્ધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ.
8.75.28
आज्ञप्तस्त्वथ कृष्णेन दारुको राजसत्तम ।
योजयामास च रथं वैयाघ्नं शत्रुतापनम्।
सज्जं निवेदयामास पाण्डवस्य महात्मनः ॥ ८.७५.२८ ॥
કૃષ્ણની આજ્ઞા મેળવી, હે રાજશ્રેષ્ઠ, દારુકે શત્રુસંતાપક વૈયાઘ્ર રથ જોડ્યો અને મહાત્મા પાંડવને તે તૈયાર હોવાનું નિવેદન કર્યું.
8.75.29
युक्तं तु रथमास्थाय दारुकेण महात्मना ।
उपस्थितं रथं दृष्ट्वा पद्मनाभो रणान्तकृत्।
भूयश्चोवाच मतिमान्माधवो धर्मनन्दनम् ॥ ८.७५.२९ ॥
મહાત્મા દારુકે જોડેલા રથ પર ચઢી, આવેલા રથને જોઈને, યુદ્ધના અંતકર્તા, પદ્મનાભ, બુદ્ધિમાન માધવે ફરી ધર્મનંદનને કહ્યું.
8.75.30
युधिष्ठिरेमं बीभत्सुं त्वं सान्त्वयितुमर्हसि ।
अनुज्ञातुं च कर्णस्य वधायाद्य दुरात्मनः ॥ ८.७५.३० ॥
'હે યુધિષ્ઠિર, તારે આ બીભત્સુને શાંત કરવો જોઈએ; આજે દુરાત્મા કર્ણના વધની અનુમતિ આપવી જોઈએ.'
8.75.31
श्रुत्वा ह्यावां महासंख्ये त्वां कर्णशरपीडितम् ।
प्रवृत्तिं ज्ञातुमायाताविहावां पाण्डुनन्दन ॥ ८.७५.३१ ॥
હે પાંડુનંદન, મહાયુદ્ધમાં કર્ણનાં બાણોથી તમે પીડિત થયા છો એ સાંભળી અમે બંને તમારી સ્થિતિ જાણવા અહીં આવ્યા છીએ.
8.75.32
दिष्ट्यासि राजन्विरुजो दिष्ट्या न ग्रहणं गतः ।
परिसान्त्वय बीभत्सुं जयमाशाधि चानघ ॥ ८.७५.३२ ॥
હે રાજન, સદ્ભાગ્યે તમે પીડામુક્ત છો; સદ્ભાગ્યે તમે પકડાયા નથી. હે નિષ્પાપ, બીભત્સુ (અર્જુન)ને સાંત્વન આપો અને વિજયની ઇચ્છા કરો.
8.75.33
एह्येहि पार्थ बीभत्सो मां परिष्वज पाण्डव ।
वक्तव्यमुक्तोस्म्यहितं त्वया क्षान्तं च तन्मया ॥ ८.७५.३३ ॥
આવ, આવ, હે પાર્થ, હે બીભત્સુ, હે પાંડવ, મને આલિંગન આપ. મેં અપ્રિય વચન કહ્યું; તેં તે સહન કર્યું અને મેં પણ તેને ક્ષમા કરી.
8.75.34
अहं त्वामनुजानामि जहि कर्णं धनञ्जय ।
मन्युं च मा कृथाः पार्थ यन्मयोक्तोऽसि दारुणं ॥ ८.७५.३४ ॥
હે ધનંજય, હું તને અનુમતિ આપું છું; કર્ણનો વધ કર. હે પાર્થ, મેં તને જે કઠોર કહ્યું તેનો ક્રોધ ન કરીશ.
8.75.35
ततो धनञ्जयो राजञ्शिरसा प्रणतस्तदा ।
पादौ जग्राह पाणिभ्यां भ्रातुर्ज्येष्ठस्य मारिष ॥ ८.७५.३५ ॥
ત્યારે, રાજન, ધનંજયે મસ્તક નમાવી પ્રણામ કર્યા અને પોતાના મોટા ભાઈના ચરણ બન્ને હાથે પકડી લીધા, હે માનનીય.
8.75.36
तमुत्थाप्य ततो राजा परिष्वज्य च पीडितम् ।
मूर्ध्नुपाघ्राय चैवैनमिदं पुनरुवाच ह ॥ ८.७५.३६ ॥
પછી રાજાએ તેને ઊભો કરી, પીડિત હોવા છતાં આલિંગન આપ્યું, મસ્તક સૂંઘીને ફરી આમ કહ્યું.
8.75.37
धनञ्जय महाबाहो मानितोऽस्मि दृढं त्वया ।
माहात्म्यं विजयं चैवं भूयः प्राप्नुहि शाश्वतम् ॥ ८.७५.३७ ॥
હે ધનંજય, મહાબાહો, તેં મને દૃઢતાથી સન્માનિત કર્યો છે. તું ફરી મહાનતા અને શાશ્વત વિજય પ્રાપ્ત કર.
8.75.38
अद्य तं पापकर्माणं सानुबन्धं रणे शरैः ।
नयाम्यन्तं समासाद्य राधेयं बलगर्वितम् ॥ ८.७५.३८ ॥
આજે યુદ્ધમાં બાણોથી, તેના અનુચરો સહિત, બળગર્વિત એ પાપકર્મી રાધેય કર્ણની પાસે જઈ હું તેનો અંત લાવીશ.
8.75.39
येन त्वं पीडितो बाणैर्दृढमायम्य कार्मुकम् ।
तस्याद्य कर्मणः कर्णः फलमाप्स्यति दारुणम् ॥ ८.७५.३९ ॥
ધનુષ્યને દૃઢતાથી ખેંચીને બાણોથી તને પીડનાર તે કર્મનું ભયંકર ફળ આજે કર્ણ પામશે.
8.75.40
अद्य त्वामुपयास्यामि कर्णं हत्वा महीपते ।
सभाजये त्वामाक्रन्दादिति सत्यं ब्रवीमि ते ॥ ८.७५.४० ॥
હે મહીપતિ, આજે કર્ણને મારીને હું તારી પાસે આવીશ. આક્રંદમાંથી તને હું સન્માનિત કરીશ — આ સત્ય તને કહું છું.
8.75.41
नाहत्वा विनिषर्तिष्ये कर्णमद्य रणाजिरात् ।
इति सत्येन ते पादौ स्पृशामि जगतीपते ॥ ८.७५.४१ ॥
આજે રણભૂમિમાંથી કર્ણને માર્યા વિના હું પાછો નહીં ફરું — આ સત્યથી, હે જગત્પતિ, તારા ચરણોને હું સ્પર્શું છું.
8.75.42
इति ब्रुवाणं सुमनाः किरीटिनं ।
युधिष्ठिरः प्राह वचो बृहत्तरम्।
यशोऽक्षयं जीवितमीप्सितं ते ।
जयं सदा वीर्यमरिक्षयं तदा ॥ ८.७५.४२ ॥
આ પ્રમાણે બોલતા કિરીટીને પ્રસન્નચિત્ત યુધિષ્ઠિરે આ મહાન વચન કહ્યું — તને અક્ષય યશ, ઇચ્છિત જીવન, સદા વિજય અને શત્રુનાશક પરાક્રમ પ્રાપ્ત થાઓ.
8.75.43
प्रयाहि वृद्धिं च दिशन्तु देवता ।
यथाहमिच्छामि तवास्तु तत्तथा।
प्रयाहि शीघ्रं जहि कर्णमाहवे ।
पुरन्दरो वृत्रमिवात्मवृद्वये ॥ ८.७५.४३ ॥
જા, દેવતાઓ તને વૃદ્ધિ આપો. જેમ હું ઇચ્છું છું તેમ તારા માટે થાય. યુદ્ધમાં શીઘ્ર જઈને કર્ણનો વધ કર, જેમ પુરંદર (ઇન્દ્ર) પોતાની વૃદ્ધિ માટે વૃત્રનો વધ કરે છે.