મહાભારત · અધ્યાય 8.77
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.77.1
ततः पुनरमेयात्मा केशवोऽर्जुनमब्रवीत् ।
कृतसङ्कल्पमायान्तं वधे कर्णस्य भारत ॥ ८.७७.१ ॥
પછી અમેય આત્માવાળા કેશવે અર્જુનને કહ્યું — કર્ણના વધનો સંકલ્પ કરીને આવતા તેને, ભારત.
8.77.2
अद्य सप्तदशाहानि वर्तमानस्य नित्यशः ।
विनाशस्यातिघोरस्य नरवारणवाजिनाम् ॥ ८.७७.२ ॥
આજે સત્તર દિવસ થયા છે, મનુષ્યો, હાથીઓ અને ઘોડાઓનો અતિ ભયંકર વિનાશ સતત ચાલી રહ્યો છે.
8.77.3
भूत्वा हि विपुला सेना तावकानां परैः सह ।
अन्योन्यं समरं प्राप्य किञ्चिच्छेषा विशाम्पते ॥ ८.७७.३ ॥
તમારા પક્ષની વિશાળ સેના શત્રુઓ સાથે પરસ્પર યુદ્ધમાં ભીડાઈને, હે પ્રજાપાલક, હવે થોડી જ બાકી રહી છે.
8.77.4
भूत्वा वै कौरवाः पार्थ प्रभूतगजवाजिनः ।
त्वां वै शत्रुं समासाद्य विनष्टा रणमूर्धनि ॥ ८.७७.४ ॥
હે પાર્થ, પુષ્કળ હાથી અને ઘોડાવાળા કૌરવો તારા જેવા શત્રુનો સામનો કરીને યુદ્ધના અગ્રભાગે નાશ પામ્યા.
8.77.5
एते ते पृथिवीपालाः सृञ्जयाश्च समागताः ।
त्वां समासाद्य दुर्धर्षं पाण्डवाश्च व्यवस्थिताः ॥ ८.७७.५ ॥
આ તમારા રાજાઓ અને સૃંજયો પણ એકઠા થયા છે; અજેય એવા તારો સામનો કરીને પાંડવો પણ દૃઢતાથી ઊભા છે.
8.77.6
पाञ्चालैः पाण्डवैर्मात्स्यैः कारूशैश्चेदिभिः सह ।
मगधैः पारिजातैश्च दाक्षिणात्यैः सकेरलैः।
त्वया गुप्तैरमित्रघ्नैः कृतः शत्रुगणक्षयः ॥ ८.७७.६ ॥
પાંચાલો, પાંડવો, મત્સ્યો, કારૂષો, ચેદિઓ, મગધો, પારિજાતો, દક્ષિણના લોકો અને કેરલો સાથે — તારા વડે સુરક્ષિત, શત્રુઘ્ન — શત્રુગણનો ક્ષય કરાયો.
8.77.7
को हि शक्तो रणे जेतुं कौरवांस्तात संयुगे ।
अन्यत्र पाण्डवाद्युद्धे श्वेताश्वाद्वानरध्वजात् ॥ ८.७७.७ ॥
હે તાત, યુદ્ધમાં કૌરવોને કોણ જીતી શકે? શ્વેત અશ્વો અને વાનરધ્વજવાળા પાંડવ સિવાય.
8.77.8
शक्तस्त्वं हि रणे जेतुं ससुरासुरमानुषान् ।
त्रींल्लोकान्समरे युक्तान्किं पुनः कौरवं बलम् ॥ ८.७७.८ ॥
યુદ્ધમાં દેવ, અસુર, માનવો સાથે સજ્જ ત્રણે લોકને જીતવા તું જ સમર્થ છે; તો કૌરવ સેનાની શી વાત?
8.77.9
भगदत्तं च राजानं कोऽन्यः शक्तस्त्वया विना ।
जेतुं पुरुषशार्दूल योऽपि स्याद्वासवोपमः ॥ ८.७७.९ ॥
હે પુરુષવ્યાઘ્ર, તારા વિના રાજા ભગદત્તને બીજું કોણ જીતી શકે? ઇન્દ્ર સમાન હોય તોપણ.
8.77.10
तथेमां विपुलां सेनां गुप्तां पार्थ त्वयाऽनघ ।
न शेकुः पार्थिवाः सर्वे चक्षुर्भिरपि वीक्षितुम् ॥ ८.७७.१० ॥
હે નિષ્પાપ પાર્થ, તારા વડે રક્ષિત આ વિશાળ સેનાને સર્વ રાજાઓ આંખોથી પણ જોઈ શક્યા નહોતા.
8.77.11
तथैव सततं पार्थ रक्षिताभ्यां त्वया रणे ।
धृष्टद्युम्नशिखण्डिभ्यां द्रोणभीष्मौ निपातितौ ॥ ८.७७.११ ॥
એ જ રીતે, હે પાર્થ, તારા વડે સતત રક્ષિત ધૃષ્ટદ્યુમ્ન અને શિખંડીએ યુદ્ધમાં દ્રોણ અને ભીષ્મને પાડ્યા.
8.77.12
को हि शक्तो रणे पार्थ भारतानां महारथौ ।
भीष्मद्रोणौ युधा जेतुं शक्रतुल्यपराक्रमौ ॥ ८.७७.१२ ॥
હે પાર્થ, યુદ્ધમાં ભારતોના તે બે મહારથી, ઇન્દ્ર સમાન પરાક્રમી ભીષ્મ અને દ્રોણને કોણ જીતી શકે?
8.77.13
को हि शान्तनवं भीष्मं द्रोणं वैकर्तनं कृपम् ।
द्रौणिं च सौमदत्तिं च कृतवर्माणमेव च ॥ ८.७७.१३ ॥
યુદ્ધમાં શંતનુના પુત્ર ભીષ્મ, દ્રોણ, વિકર્તનના પુત્ર કર્ણ, કૃપ, દ્રોણપુત્ર અશ્વત્થામા, સોમદત્તપુત્ર અને કૃતવર્માને જીતવા કોણ સમર્થ છે?
8.77.14
सैन्धवं मद्रराजं च राजानं च सुयोधनम् ।
वीरान्कृतास्त्रान्समरे सर्वानेवानिवर्तिनः ॥ ८.७७.१४ ॥
સિંધુરાજ, મદ્રરાજ, રાજા સુયોધન અને યુદ્ધમાં શસ્ત્રવિદ્યામાં નિપુણ, ક્યારેય પીછેહઠ ન કરનારા સર્વ વીરોને (કોણ જીતી શકે)?
8.77.15
अक्षौहिणीपतीनुग्रान्संहतान्युद्धदुर्मदान् ।
त्वामृते पुरुषव्याघ्र जेतुं शक्तः पुमानिह ॥ ८.७७.१५ ॥
હે પુરુષવ્યાઘ્ર! અક્ષૌહિણી સેનાના સ્વામીઓ, ઉગ્ર, સંગઠિત અને યુદ્ધમાં મદોન્મત્ત વીરોને તારા સિવાય આ લોકમાં કયો પુરુષ જીતી શકે?
8.77.16
श्रेण्यश्च बहुलाः क्षीणाः प्रदीर्णाश्वरथद्विपाः ।
नानाजनपदाश्चोग्राः क्षत्रियाणाममर्षिणाम् ॥ ८.७७.१६ ॥
ઘણી શ્રેણીઓ નાશ પામી; ઘોડા, રથ અને હાથી વિખેરાઈ ગયા; અનેક દેશોના ઉગ્ર, અપમાન સહન ન કરનારા ક્ષત્રિયો (પણ નાશ પામ્યા).
8.77.17
गणाश्च दासमीयानां वसातीनां च भारत ।
प्राच्यानां वाटधानानां भोजानां चाभिमानिनाम्। ॥ ८.७७.१७ ॥
હે ભારત! દાસમેય, વસાતિ, પૂર્વદેશીય, વાટધાન અને અભિમાની ભોજોના ગણો પણ (નાશ પામ્યા).
8.77.18
उदीर्णाश्वगजा सेना सर्वक्षत्रस्य भारत ।
त्वां समासाद्य निधनं गता भीमं च भारत ॥ ८.७७.१८ ॥
હે ભારત! ઘોડા અને હાથી ઉછળી રહેલી સર્વ ક્ષત્રિયોની એ સેના તને અને ભીમને સામે આવીને નાશ પામી.
8.77.19
उग्राश्च भीमकर्माणस्तुषारा यवनाः खशाः ।
दार्वाभिसारा दरदाः शका माठरतङ्कणाः ॥ ८.७७.१९ ॥
ભયંકર કર્મ કરનારા ઉગ્ર, તુષાર, યવન, ખશ, દાર્વાભિસાર, દરદ, શક, માઠર અને તંકણ.
8.77.20
आन्ध्रकाश्च पुलिन्दाश्च किराताश्चोग्रविक्रमाः ।
म्लेच्छाश्च पर्वतीयाश्च सागरानूपवासिनः ॥ ८.७७.२० ॥
આંધ્ર, પુલિંદ, ઉગ્ર પરાક્રમી કિરાત, મ્લેચ્છ, પર્વતવાસી તથા સમુદ્ર અને જળભૂમિ કિનારાના વાસીઓ.
8.77.21
संरम्भिणो युद्धशौण्डा बलिनो दण्डपाणयः ।
एते सुयोधनस्यार्थे संरब्धाः कुरुभिः सह।
न शक्या युधि निर्जेतुं त्वदन्येन परन्तप ॥ ८.७७.२१ ॥
ક્રોધિત, યુદ્ધકુશળ, બળવાન, દંડપાણિ એવા આ સુયોધન માટે કૌરવો સાથે ક્રોધે ભરાયેલા છે. હે પરંતપ, તારા સિવાય બીજો કોઈ યુદ્ધમાં તેમને જીતી શકશે નહીં.
8.77.22
एते सुयोधनस्यार्थे संरब्धाः कुरुभिः सह ।
न शक्या युधि निर्जेतुं त्वदन्येन परन्तप ॥ ८.७७.२२ ॥
સુયોધન માટે કૌરવો સાથે આ ક્રોધિત છે; હે પરંતપ, તારા સિવાય કોઈ યુદ્ધમાં તેમને જીતી શકશે નહીં.
8.77.23
धार्तराष्ट्रमुदग्रं हि व्यूढं दृष्ट्वा महद्बलम् ।
यदि त्वं न भवेस्त्राता प्रतीयात्को नु मानवः ॥ ८.७७.२३ ॥
ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોની ઉગ્ર અને વ્યૂહબદ્ધ મહાસેના જોઈને, જો તું રક્ષક ન હોત તો કયો માણસ વિશ્વાસ કરત?
8.77.24
तत्सागरमिवोद्वूतं रजसा संवृतं बलम् ।
विदार्य पाण्डवैः क्रुद्धैस्त्वया गुप्तैर्हतं विभो ॥ ८.७७.२४ ॥
સમુદ્રની જેમ ઉછળતી, ધૂળથી ઢંકાયેલી તે સેનાને ક્રોધિત પાંડવોએ ચીરી નાખી; હે પ્રભુ, તારા વડે સુરક્ષિત થયેલા તેઓએ તેનો સંહાર કર્યો.
8.77.25
मागधानामधिपतिर्जयत्सेनो महाबलः ।
अद्य सप्तैव चाहानि हतः सङ्ख्येऽभिमन्युना ॥ ८.७७.२५ ॥
માગધોનો અધિપતિ મહાબલી જયત્સેન આજે, માત્ર સાત જ દિવસમાં યુદ્ધમાં અભિમન્યુ દ્વારા માર્યો ગયો.
8.77.26
ततो दशसहस्राणि गजानां भीमकर्मणाम् ।
जघान गदया भीमस्तस्य राज्ञः परिच्छदम् ॥ ८.७७.२६ ॥
પછી ભીમે પોતાની ગદાથી તે રાજાના પરિવારના, ભયંકર કર્મ કરનારા દસ હજાર હાથીઓને મારી નાખ્યા.
8.77.27
तथान्येऽभिहता नागा रथाश्च शतशो बलात् ।
तदेवं समरे पार्थ वर्तमाने महाभये ॥ ८.७७.२७ ॥
એ જ રીતે બીજા હાથીઓ અને સેંકડો રથો બળપૂર્વક પ્રહાર પામ્યા. હે પાર્થ, આ રીતે યુદ્ધમાં મહાભય ચાલતો હતો.
8.77.28
भीमसेनं समासाद्य त्वां च पाण्डव कौरवाः ।
सवाजिरथमातङ्गा मृत्युलोकमितो गताः ॥ ८.७७.२८ ॥
ભીમસેન અને હે પાંડવ, તમારો સામનો કરીને કૌરવો ઘોડા, રથ અને હાથીઓ સહિત અહીંથી મૃત્યુલોકમાં ગયા.
8.77.29
तथा सेनामुखे तत्र निहते पार्थ पाण्डवैः ।
भीष्मः प्रासृजदुग्राणि शरतालानि मारिष ॥ ८.७७.२९ ॥
ત્યાં સેનાના અગ્રભાગમાં પાંડવો દ્વારા હણાતાં, હે પાર્થ, ભીષ્મે ભયંકર તાડ-વૃક્ષ જેવડા બાણો છોડ્યા, હે મારિષ.
8.77.30
सचेदिकाशिपाञ्चालान्करूशान्मात्स्यकेकयान् ।
शरैः प्रच्छाद्य निधनमनयत्परमास्त्रवित् ॥ ८.७७.३० ॥
ચેદિ, કાશી, પાંચાલ, કરૂષ, મત્સ્ય અને કેકયને બાણોથી ઢાંકીને, પરમ અસ્ત્રોના જ્ઞાતાએ તેમને મૃત્યુ તરફ લઈ ગયા.
8.77.31
तस्य चापच्युतैर्बाणैः परदेहविदारणैः ।
पूर्णमाकाशमभवद्रुक्मपुह्खैरजिह्मगैः ॥ ८.७७.३१ ॥
તેના ધનુષ્યથી છૂટેલા, શત્રુઓના દેહ ચીરી નાખનારા, સોનેરી પાંખવાળા સીધા ઉડતા બાણોથી આકાશ ભરાઈ ગયું.
8.77.32
हन्याद्रथसहस्राणि एकैकेनैव मुष्टिना ।
लक्षं नरद्विपान्हत्वा समेतान्समहाबलान् ॥ ८.७७.३२ ॥
દરેક મુઠ્ઠીથી તે હજારો રથોને હણી શકતો; એકઠા થયેલા મહાબલી નર અને હાથીઓના લાખોને મારીને.
8.77.33
गत्या दशम्या ते गत्वा जघ्नुर्वाजिरथद्विपान् ।
हित्वा नवगतीर्दुष्टाः स बाणानाहवेऽत्यजत् ॥ ८.७७.३३ ॥
દસમી ગતિથી જઈને તેમણે ઘોડા, રથ અને હાથીઓને હણ્યા; નવ ગતિઓ છોડીને, દુષ્ટ તેણે યુદ્ધમાં બાણ છોડ્યા.
8.77.34
दिनानि दश भीष्मेण निघ्नता तावकं बलम् ।
शून्याः कृता रथोपस्था हताश्च गजवाजिनः ॥ ८.७७.३४ ॥
દસ દિવસ ભીષ્મે તમારી સેનાને હણીને રથોના આસનો ખાલી કર્યા; હાથી અને ઘોડા હણાયા.
8.77.35
दशमेऽहनि सम्प्राप्ते कृत्वा घोरं पराक्रमम् ।
दर्शयित्वाऽऽत्मनो रूपं रुद्रोपेन्द्रसमं युधि ॥ ८.७७.३५ ॥
દસમો દિવસ આવતાં, ભયંકર પરાક્રમ કરીને, યુદ્ધમાં રુદ્ર અને ઉપેન્દ્ર સમાન પોતાનું રૂપ બતાવીને.
8.77.36
पाण्डवानामनीकानि प्रविगाह्य विशाम्पते ।
विनिघ्नन्पृथिवीपालांश्चेदिपाञ्चालकेकयान् ॥ ८.७७.३६ ॥
પાંડવોની સેનાઓમાં પ્રવેશીને, હે પ્રજાપતિ, ચેદિ, પાંચાલ અને કેકય રાજાઓને હણતાં.
8.77.37
अहनत्पाण्डवीं सेनां रथाश्वगजसङ्कुलाम् ।
मज्जन्तमप्लुवे मन्दमुज्जिहीर्षुः सुयोधनम् ॥ ८.७७.३७ ॥
રથ, ઘોડા અને હાથીઓથી ભરેલી પાંડવ સેનાને તેણે પ્રહાર કર્યો; હોડી વિના ડૂબતા સુયોધનને ધીમે ઉગારવા ઇચ્છનારની જેમ.
8.77.38
तथा चरन्तं समरे तपन्तमिव भास्करम् ।
पदातिकोटिसाहस्राः प्रवरायुधपाणयः ॥ ८.७७.३८ ॥
યુદ્ધમાં સૂર્યની જેમ તપતા આ રીતે ફરતા તેને, ઉત્તમ આયુધો હાથમાં લઈને કરોડો-હજારો પાયદળો (ઘેરી વળ્યા).
8.77.39
न शेकुः सृञ्जया द्रष्टुं तथैवान्ये महीक्षितः ।
विचरन्तं तथा तं तु सङ्ग्रमे जितकाशिनम् ॥ ८.७७.३९ ॥
સૃંજયો અને અન્ય રાજાઓ યુદ્ધમાં પોતાને વિજયી માનતા આ રીતે ફરતા તેને જોઈ શક્યા નહીં.
8.77.40
सर्वोद्यमेन महता पाण्डवान्समभिद्रवत् ।
स तु विद्राव्य समरे पाण्डवान्सृञ्जयानपि।
एक एव रणे भीष्म एकवीरत्वमागतः ॥ ८.७७.४० ॥
સર્વ પ્રયત્નથી તેણે મહાન વેગે પાંડવો પર આક્રમણ કર્યું. યુદ્ધમાં પાંડવો અને સૃંજયોને ભગાડીને ભીષ્મ એકલા જ એકવીરત્વને પામ્યા.
8.77.41
तं शिखण्डी समासाद्य त्वया गुप्तो महाव्रतम् ।
जघान पुरुषव्याघ्रं शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ८.७७.४१ ॥
તારા વડે રક્ષિત, મહાવ્રતી તે પુરુષવ્યાઘ્ર (ભીષ્મ) પાસે પહોંચીને શિખંડીએ વળેલા ગાંઠવાળા બાણોથી તેમને પ્રહાર કર્યો.
8.77.42
स एष पतितः शेते शरतल्पे पितामहः ।
त्वां प्राप्य पुरुषव्याघ्रं वृत्रः प्राप्येव वासवम् ॥ ८.७७.४२ ॥
તે પિતામહ પડીને બાણોની શય્યા પર સૂતા છે; હે પુરુષવ્યાઘ્ર, તને પામીને તે વાસવને પામેલા વૃત્રની જેમ થયા છે.
8.77.43
द्रोणः पञ्चदिनान्युग्रो विधम्य रिपुवाहिनीम् ।
कृत्वा व्यूहमभेद्यं च पातयित्वा महारथान् ॥ ८.७७.४३ ॥
દ્રોણે પાંચ દિવસ ઉગ્ર થઈ શત્રુસેનાને હરાવી, અભેદ્ય વ્યૂહ રચ્યો અને મહારથીઓને પાડ્યા.
8.77.44
जयद्रथस्य समरे कृत्वा रक्षां महारथः ।
अन्तकप्रतिमश्चोग्रो रात्रियुद्धेऽदहत्प्रजाः ॥ ८.७७.४४ ॥
મહારથી દ્રોણે યુદ્ધમાં જયદ્રથનું રક્ષણ કર્યું; મૃત્યુ સમાન ઉગ્ર થઈ રાત્રિયુદ્ધમાં પ્રજાઓને બાળી.
8.77.45
दग्ध्वा योधाञ्छरैर्वीरो भारद्वाजः प्रतापवान् ।
धृष्टद्युम्नं समासाद्य स गतः परमां गतिम् ॥ ८.७७.४५ ॥
વીર ભારદ્વાજ દ્રોણે બાણોથી યોદ્ધાઓને બાળ્યા, ધૃષ્ટદ્યુમ્ન પાસે પહોંચી પરમ ગતિ પામ્યા.
8.77.46
यदि वाऽद्य भवान्युद्धे सूतपुत्रमुखान्रथान् ।
नावारयिष्यः सङ्ग्रामे न स्म द्रोणो व्यनङ्क्ष्यत ॥ ८.७७.४६ ॥
આજે જો તમે યુદ્ધમાં સૂતપુત્રની આગેવાની હેઠળના રથોને રોક્યા હોત, તો દ્રોણનો નાશ ન થયો હોત.
8.77.47
भवता तु बलं सर्वं धार्तराष्ट्रस्य वारितम् ।
ततो द्रोणो हतो युद्धे पार्षतेन धनञ्जय ॥ ८.७७.४७ ॥
તમે ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોની સમગ્ર સેનાને રોકી હતી; ત્યારબાદ હે ધનંજય, યુદ્ધમાં પાર્ષત વડે દ્રોણ હણાયા.
8.77.48
कश्च शक्तो रणे कर्तुं त्वदन्यः पुरुषब्रुवः ।
यादृशं ते कृतं पार्थ जयद्रथवधं प्रति ॥ ८.७७.४८ ॥
હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, તમારા સિવાય યુદ્ધમાં બીજું કોણ સમર્થ હતું, હે પાર્થ, જયદ્રથવધ માટે તમે કર્યું તેમ?
8.77.49
निवार्य सेनां महतीं हत्वा शूरांश्च पार्थिवान् ।
निहतः सैन्धवो राजा त्वयाऽस्त्रबलतेजसा ॥ ८.७७.४९ ॥
મહાન સેનાને રોકીને, શૂરવીર રાજાઓને હણીને, તારા અસ્ત્રબળ અને તેજથી સૈંધવ રાજા હણાયો.
8.77.50
आश्चर्यं सिन्धुराजस्य वधं जानन्ति पार्थिवाः ।
अनाश्चार्यं हि तत्त्वत्तस्त्वं हि पार्थ महारथः ॥ ८.७७.५० ॥
સિંધુરાજના વધને રાજાઓ આશ્ચર્ય માને છે; પરંતુ હે પાર્થ, તારા માટે તે આશ્ચર્ય નથી, કારણ કે તું મહારથી છે.
8.77.51
त्वां हि प्राप्य रणे क्षत्रमेकाहादिति भारत ।
नश्यमानमहं युक्तं मन्येयमिति मे मतिः ॥ ८.७७.५१ ॥
હે ભારત, તને પામીને રણમાં ક્ષત્રિય વર્ગ એક જ દિવસમાં નાશ પામે તે યોગ્ય છે, એવો મારો મત છે.
8.77.52
सेयं पार्थ चमूर्घोरा धार्तराष्ट्रस्य संयुगे ।
हतसर्वस्वभूयिष्ठा भीष्मद्रोणौ हतौ यथा ॥ ८.७७.५२ ॥
હે પાર્થ, ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રની આ ભયાનક સેના યુદ્ધમાં સર્વસ્વ ગુમાવીને, ભીષ્મ અને દ્રોણ હણાયા ત્યારે જેવી હતી તેવી થઈ ગઈ છે.
8.77.53
शीर्णप्रवरयोधाढ्या हतवाजिरथद्विपा ।
हीना सूर्येन्दुनक्षत्रैर्द्यौरिवाभाति भारती ॥ ८.७७.५३ ॥
શ્રેષ્ઠ યોદ્ધાઓથી ભરેલી છતાં વિખરાયેલી, ઘોડા, રથ, હાથી હણાયેલી ભારતી સેના સૂર્ય, ચંદ્ર, નક્ષત્રો વિનાના આકાશ જેવી શોભે છે.
8.77.54
विध्वस्ता हि रणे पार्थ सेनेयं भीमविक्रम ।
आसुरीव महासेना देवराजपराक्रमैः ॥ ८.७७.५४ ॥
હે ભીમવિક્રમ પાર્થ, રણમાં આ સેના દેવરાજના પરાક્રમથી નાશ પામેલી અસુરોની મહાસેના જેવી વિધ્વસ્ત થઈ છે.
8.77.55
तेषां हतावशिष्टास्तु सन्ति पञ्च महारथाः ।
द्रौणिश्च कृतवर्मा च कर्णो मद्राधिपः कृपः ॥ ८.७७.५५ ॥
તેમનામાંથી જે હણાયા નથી તે પાંચ મહારથીઓ છે: દ્રોણનો પુત્ર, કૃતવર્મા, કર્ણ, મદ્રાધિપતિ અને કૃપ.
8.77.56
तांस्त्वमद्य नरव्याघ्र हत्वा पञ्च महारथान् ।
हतामित्रः प्रयच्छोर्वी राज्ञे सद्वीपपत्तनाम् ॥ ८.७७.५६ ॥
હે નરવ્યાઘ્ર, આજે તું એ પાંચ મહારથીઓને મારી, શત્રુઓનો નાશ કરીને, દ્વીપો અને નગરો સહિત આ પૃથ્વી રાજાને અર્પણ કર.
8.77.57
साकाशजलपातालां सपर्वतमहावनाम् ।
प्रयच्छामितवीर्याय पार्थायाद्य वसुन्धराम् ॥ ८.७७.५७ ॥
આકાશ, જળ, પાતાળ સહિત, પર્વતો અને મહાવનો સહિત આ વસુંધરા અમિત પરાક્રમી પાર્થને આજે આપ.
8.77.58
एतां पुरा विष्णुरिव हत्वा दैतेयदानवान् ।
प्रयच्छ मेदिनीं राज्ञे शक्रायैव हरिर्यथा ॥ ८.७७.५८ ॥
પૂર્વે વિષ્ણુએ દૈત્ય-દાનવોને હણીને આ પૃથ્વી ઇન્દ્રને આપી હતી, તેમ તું આ પૃથ્વી રાજાને આપ.
8.77.59
अद्य मोदन्तु पाञ्चाला निहतेष्वरिषु त्वया ।
विष्णुना निहतेष्वेव दानवेयेषु देवताः ॥ ८.७७.५९ ॥
આજે તારા દ્વારા શત્રુઓ હણાતાં પાંચાળો આનંદ કરે; વિષ્ણુ દ્વારા દાનવપુત્રો હણાતાં દેવો આનંદ પામ્યા હતા તેમ.
8.77.60
यदि वा द्विपदां श्रेष्ठं द्रोणं मानयतो गुरुम् ।
अश्वत्थाम्नि कृपा तेऽस्ति कृपे वाचार्यगौरवात् ॥ ८.७७.६० ॥
દ્વિપાદોમાં શ્રેષ્ઠ, આદરણીય ગુરુ દ્રોણનું સન્માન કરીને અશ્વત્થામા પ્રત્યે તને કૃપા હોય, અથવા હે કૃપ, આચાર્યના ગૌરવને કારણે તને કૃપા હોય તો.
8.77.61
अत्यन्तापचितान्बन्धून्मानयन्मातृबान्धवान् ।
कृतवर्माणमासाद्य न नेष्यासि यमक्षयम् ॥ ८.७७.६१ ॥
અત્યંત આદરણીય સંબંધીઓ અને માતૃપક્ષના બાંધવોનું સન્માન કરનાર તું, કૃતવર્મન પાસે પહોંચીને તેને યમલોકે નહીં મોકલે?
8.77.62
भ्रातरं मातुरासाद्य शल्यं मद्रजनाधिपम् ।
यदि त्वमरविन्दाक्ष दयावान्न जिघाससि ॥ ८.७७.६२ ॥
હે કમળનયન, જો તું દયાળુ હોય તો મામાના ભાઈ મદ્રદેશના અધિપતિ શલ્યને મળીને તેને મારવાની ઇચ્છા નહીં કરે?
8.77.63
एतत्ते सुकृतं कर्म नात्र किञ्चन विद्यते ।
वयमप्यनुजानीमो नात्र दोषोऽस्ति कश्चन ॥ ८.७७.६३ ॥
તારું આ કર્મ સુકૃત છે; આમાં કોઈ દોષ નથી. અમે પણ આને અનુમોદન આપીએ છીએ; આમાં કોઈ દોષ નથી.
8.77.64
इमं पापमतिं क्षुद्रमत्यन्तं पाण्डवान्प्रति ।
कर्णमद्य नरश्रेष्ठ जहि पार्थ शितैः शरैः ॥ ८.७७.६४ ॥
હે નરશ્રેષ્ઠ, હે પાર્થ, પાંડવો પ્રત્યે અત્યંત પાપબુદ્ધિવાળા આ નીચ કર્ણને આજે તીક્ષ્ણ બાણોથી મારી નાખ.
8.77.65
दहने यत्सपुत्राया निशि मातुस्तवानघ ।
द्यूतार्थे यच्च युष्मासु प्रावर्तत सुयोधनः।
तस्य सर्वस्य दुष्टात्मा कर्णो वै मूलमित्युत ॥ ८.७७.६५ ॥
હે નિષ્પાપ, રાત્રે તારી માતા પુત્રો સહિત અગ્નિમાં પડી તે ઘટના, અને જુગાર માટે સુયોધને તમારા વિરુદ્ધ જે શરૂ કર્યું તે સર્વનું મૂળ દુષ્ટાત્મા કર્ણ જ છે, એમ કહેવાય છે.
8.77.66
प्रोत्साहयति दुष्टात्मा धार्तराष्ट्रं सुदुर्मतिम् ।
समितौ गदते कर्णस्तमद्य जहि भारत ॥ ८.७७.६६ ॥
દુષ્ટાત્મા કર્ણ એ અત્યંત દુર્બુદ્ધિ ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રને પ્રોત્સાહિત કરે છે; સભામાં બોલે છે. હે ભારત, આજે તેને મારી નાખ.
8.77.67
यश्च युष्मासु पापं वै धार्तराष्ट्रः प्रयुक्तवान् ।
तस्य सर्वस्य दुर्बुद्धिः कर्णो मूलमिहार्जुन ॥ ८.७७.६७ ॥
ધાર્તરાષ્ટ્રે તમારી સામે જે પાપ કર્યું, તે બધાનું મૂળ અહીં દુર્બુદ્ધિ કર્ણ છે, હે અર્જુન.
8.77.68
कर्णं हि मन्यते त्राणं नित्यमेव सुयोधनः ।
ततो मामपि संरब्धो निग्रहीतुं पराक्रमात् ॥ ८.७७.६८ ॥
સુયોધન હંમેશાં કર્ણને જ પોતાનો રક્ષક માને છે. તેથી ક્રોધે ભરાઈને તે પોતાના પરાક્રમથી મને પણ રોકવા ઇચ્છે છે.
8.77.69
स्थिता बुद्धिर्नरेन्द्राणां धार्तराष्ट्रस्य चोभयोः ।
कर्णः पार्थान्रणे सर्वान्नाशयिष्यति सायकैः ॥ ८.७७.६९ ॥
રાજાઓની અને ધાર્તરાષ્ટ્રની બંનેની સ્થિર બુદ્ધિ આ છે: કર્ણ યુદ્ધમાં બાણોથી બધા પાંડવોનો નાશ કરશે.
8.77.70
कर्णमाश्रित्य कौन्तेय धार्तराष्ट्रस्य विग्रहः ।
रुचितो भवता सार्धं जानतोऽपि बलं तव ॥ ८.७७.७० ॥
હે કૌન્તેય, કર્ણનો આશ્રય લઈ ધાર્તરાષ્ટ્રનો આ કલહ તમારી સાથે થયો; તમારું બળ જાણવા છતાં.
8.77.71
कर्णो जल्पति वै नित्यमहं पार्थान्समागतान् ।
वासुदेवं च दाशार्हं विजेष्यामि महारणे।
समितौ वल्गते कर्णस्तमद्य जहि फल्गुन ॥ ८.७७.७१ ॥
કર્ણ હંમેશાં બડાઈ હાંકે છે: "એકઠા થયેલા પાર્થોને અને વાસુદેવ તથા દાશાર્હને મહાયુદ્ધમાં હું જીતી લઈશ." સભામાં કર્ણ આમ બડાઈ કરે છે; હે ફલ્ગુન, આજે તેને મારી નાખ.
8.77.72
यच्च युष्मासु पापं वै धार्तराष्ट्रः प्रतापवान् ।
सभायां कृतवान्नित्यं कर्णमाश्रित्य वै पुरा ॥ ८.७७.७२ ॥
અને પરાક્રમી ધાર્તરાષ્ટ્રે પૂર્વે સભામાં કર્ણનો આશ્રય લઈ તમારી સામે સદા જે પાપ કર્યું હતું.
8.77.73
यच्च तं धार्तराष्ट्राणां षड्भिः शूरैर्महारथैः ।
पश्यतां संवृतं शूरं सौभद्रमपराजितम् ॥ ८.७७.७३ ॥
ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોના તે છ શૂર મહારથીઓએ જોતાં જોતાં અપરાજિત એ વીર સૌભદ્રને ઘેરી લીધો.
8.77.74
द्रोणद्रौणिकृपान्वीरान्कम्पयानं महेषुभिः ।
विधमन्तमनीकानि प्रमथन्तं महारथान् ॥ ८.७७.७४ ॥
મહાન બાણોથી દ્રોણ, દ્રૌણિ અને કૃપ જેવા વીરોને કંપાવતો, સેનાઓને વિખેરતો અને મહારથીઓને કચડતો.
8.77.75
मनुष्यवाजिमातङ्गान्प्रेषयन्तं यमक्षयम् ।
शरैः सौभद्रमायान्तं दहन्तमरिवाहिनीम् ॥ ८.७७.७५ ॥
મનુષ્યો, ઘોડાઓ અને હાથીઓને યમલોક મોકલતો, બાણોથી આગળ આવતો, શત્રુસેનાને બાળતો સૌભદ્ર.
8.77.76
निर्मनुष्याश्च मातङ्गा विरथाश्च महारथाः ।
प्रद्रवन्ति स्म समरे दिशो भीताऽभिमन्यवे ॥ ८.७७.७६ ॥
યુદ્ધમાં મનુષ્યો વિનાના હાથીઓ અને રથ વિનાના મહારથીઓ અભિમન્યુથી ડરીને દિશાઓમાં ભાગ્યા.
8.77.77
विगतासूंश्च तुरगान्पत्तीन्व्यायुधजीवितान् ।
कुर्वन्तमृषभस्कन्धं कुरुवृष्णियशस्करम्।
तन्मे दहति गात्राणि सखे सत्येन ते शपे ॥ ८.७७.७७ ॥
પ્રાણ ગયેલા ઘોડાઓ અને શસ્ત્ર છોડેલા પાયદળને આ રીતે કરતો, વૃષભ-સ્કંધ એ વીર, કુરુ-વૃષ્ણિ કુળનું યશ વધારનાર—તેનું સ્મરણ મારાં અંગો બાળે છે. મિત્ર, સત્યની શપથ લઈને કહું છું.
8.77.78
यत्तदासीत्सुदुष्टात्मा कर्णो विनिहतः प्रभुः ।
न शक्तो ह्यभिमन्योस्तु कर्णः स्थातुं रणाग्रतः ॥ ८.७७.७८ ॥
તે જ બન્યું—એ અતિ દુષ્ટચિત્ત, પ્રભુ કર્ણ માર્યો ગયા પછી, રણાગ્રે અભિમન્યુની સામે કર્ણ ઊભો રહી શક્યો નહીં.
8.77.79
सौभद्रशरनिर्भिन्नो विसंज्ञः शोणितोक्षितः ।
निश्वसन्क्रोधसन्दीप्तो विमुखः सायकार्दितः ॥ ८.७७.७९ ॥
સૌભદ્રના બાણોથી વીંધાયેલો, બેભાન, લોહીથી ભીંજાયેલો, નિસાસા નાખતો, ક્રોધથી સળગતો, મોં ફેરવેલો, બાણોથી પીડિત તે હતો.
8.77.80
तस्थौ स विह्वलः सङ्ख्ये प्रहारजनितच्छविः ।
अपयानकृतोत्साहो निरुत्साहश्च भारत ॥ ८.७७.८० ॥
હે ભારત, યુદ્ધમાં વિહ્વળ થઈને તે ઊભો રહ્યો; પ્રહારોથી તેની કાંતિ બદલાઈ ગઈ હતી; પાછા ફરવા ઉત્સાહિત, પણ ઉત્સાહ વિનાનો થયો હતો.
8.77.81
दुर्योधनं रणे दृष्ट्वा लज्जमानो मुहुर्मुहुः ।
नापयासीत्तततः पार्थ सोऽभिमन्योर्महारणे ॥ ८.७७.८१ ॥
હે પાર્થ, યુદ્ધમાં દુર્યોધનને જોઈને વારંવાર શરમાતો છતાં, તે મહાયુદ્ધમાં અભિમન્યુ સામેથી તે પાછો હટ્યો નહિ.
8.77.82
दृष्ट्वा द्रोणं वधोपायमभिमन्योश्च पृष्टवान् ।
श्रुत्वा द्रोणवचः क्रूरं ततश्चिच्छेद कार्मुकम् ॥ ८.७७.८२ ॥
દ્રોણને જોઈને, અભિમન્યુના વધનો ઉપાય પૂછીને, દ્રોણના ક્રૂર શબ્દો સાંભળીને પછી તેણે ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું.
8.77.83
ततश्छिन्नायुधं तेन दृष्ट्वा पञ्च महारथाः ।
स चैव निकृतिप्राज्ञः प्राहिणोच्छरवृष्टिभिः ॥ ८.७७.८३ ॥
ત્યારે તેનું શસ્ત્ર કપાયેલું જોઈને પાંચ મહારથીઓ, અને છળમાં કુશળ તે પણ, બાણોની વર્ષા કરવા લાગ્યા.
8.77.84
प्रहसन्स तु दुष्टात्मा कर्णो राजा च कौरवः ।
यच्च कर्णोऽब्रवीत्कृष्णां सभायां परुषं वचः।
प्रमुखे पाण्डवेयानां कुरूणां चैव पश्यताम् ॥ ८.७७.८४ ॥
તે દુષ્ટાત્મા કર્ણ અને કૌરવ રાજા હસ્યા; સભામાં કર્ણે કૃષ્ણાને કહેલાં કઠોર વચનો, પાંડવો અને કૌરવોની સામે, તેઓ જોતા હતા ત્યારે, યાદ કરીને.
8.77.85
विनष्टाः पाण्डवाः कृष्णे शाश्वतं नरकं गताः ।
पतिमन्यं पृथुश्रोणि वृणीष्व मृदुभाषिणि ॥ ८.७७.८५ ॥
હે કૃષ્ણે, પાંડવો નાશ પામ્યા અને શાશ્વત નરકમાં ગયા. હે પૃથુશ્રોણી, મૃદુભાષિણી, બીજો પતિ પસંદ કર.
8.77.86
एषा त्वं धृतराष्ट्रस्य दासीभूता निवेशनम् ।
प्रविशारालपक्ष्माक्षि न सन्ति पतयस्तव ॥ ८.७७.८६ ॥
તું ધૃતરાષ્ટ્રના ઘરમાં દાસી બનીને પ્રવેશ કર. હે વાંકી પાંપણોવાળી, હવે તારા કોઈ પતિ નથી.
8.77.87
न पाण्डवाः प्रभवन्ति तव कृष्णे कथञ्चन ।
दासभार्या च पाञ्चालि स्वयं दासी च शोभने ॥ ८.७७.८७ ॥
હે કૃષ્ણે, પાંડવો કોઈ પણ રીતે તારું રક્ષણ કરી શકશે નહીં. હે પાંચાલી, હે શોભને, તું દાસની પત્ની છે અને પોતે પણ દાસી છે.
8.77.88
अद्य दुर्योधनो राजा पृथिव्यां नृपतिः स्मृतः ।
सर्वे चास्य महिपाला योगक्षेममुपासते ॥ ८.७७.८८ ॥
આજે રાજા દુર્યોધન પૃથ્વીના સ્વામી તરીકે ગણાય છે; તેના સર્વ મહીપાલો તેના યોગક્ષેમની સેવા કરે છે.
8.77.89
पश्येदानीं यदा भद्रे निविष्टाः पाण्डवाः समम् ।
अन्योन्यं समुदीक्षन्ते धार्तराष्ट्रस्य तेजसा ॥ ८.७७.८९ ॥
હે ભદ્રે, હવે જુઓ, પાંડવો સાથે બેઠા છે ત્યારે ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રના તેજથી એકબીજા તરફ જુએ છે.
8.77.90
व्यक्तं षण्डतिला ह्येते नरके च निमज्जिताः ।
प्रेष्यवच्चापि राजानमुपस्थास्यन्ति कौरवम् ॥ ८.७७.९० ॥
સ્પષ્ટ છે કે આ ષંડતિલ છે; નરકમાં ડૂબેલા. સેવકની જેમ તેઓ કૌરવ રાજાની સેવા કરશે.
8.77.91
उक्तवान्स च पातात्मा तथा परमदुर्मतिः ।
पापः पापवचः कर्णः पश्यतस्ते धनञ्जय ॥ ८.७७.९१ ॥
પાપાત્મા અને અત્યંત દુર્બુદ્ધિ એવા તે કર્ણે, હે ધનંજય, તારી આંખ સામે આવા પાપવચનો કહ્યાં.
8.77.92
अस्य पापस्य तद्वाक्यं सुवर्णविकृताः शराः ।
शमयन्ति शिलाधौता नाशयन्तोऽस्य जीवितम् ॥ ८.७७.९२ ॥
તે પાપીના એ વચનોને શમાવવા, પથ્થર પર ધાર કાઢેલાં સોનાથી શણગારેલાં બાણો તેનું જીવન નાશ કરશે.
8.77.93
अद्य कर्णं रणे ग्रस्तं पश्यन्तु कुरवस्त्वया ।
स्वर्गावतरणे यत्नं स्वर्गद्वारगतं यथा ॥ ८.७७.९३ ॥
આજે યુદ્ધમાં કર્ણ તારા વડે ગ્રસ્ત થયેલો કૌરવો જુએ; સ્વર્ગમાંથી ઉતરવાના પ્રયત્નમાં સ્વર્ગદ્વાર પહોંચેલાની જેમ.
8.77.94
अद्य ते समरे वीर्यं पश्यन्तु कुरुयोधिनः ।
सूतपुत्रे हते पार्थ जानन्तु त्वां महारथम् ॥ ८.७७.९४ ॥
આજે યુદ્ધમાં તારું પરાક્રમ કૌરવ યોદ્ધાઓ જુએ; હે પાર્થ, સૂતપુત્ર હણાયે તને મહારથી તરીકે તેઓ જાણે.
8.77.95
अद्य काकवला गृध्रा वायसा जम्बुकास्तथा ।
विप्रकर्षन्तु गात्राणि सूतपुत्रस्य मारिष ॥ ८.७७.९५ ॥
આજે કાગડા જેવા બળવાળાં ગીધ, કાગડાઓ અને શિયાળો પણ, હે મારિષ, સૂતપુત્રનાં શરીર ખેંચી જાય.
8.77.96
अद्याधिरथिराक्षिप्तो निहतश्च त्वया रणे ।
कुरूणां शोकमाधत्तां पाण्वानां मुदं तदा ॥ ८.७७.९६ ॥
આજે યુદ્ધમાં અધિરથપુત્ર તારા વડે અપમાનિત થઈ હણાય; ત્યારે કૌરવોને શોક અને પાંડવોને આનંદ થાય.
8.77.97
अद्य त्वां प्रतिमर्दन्तु पाञ्चालाः पाण्डवैः सह ।
यथा वृत्रवधे वृत्ते देवाः सर्वे शतक्रतुम् ॥ ८.७७.९७ ॥
આજે પાંચાલો પાંડવો સાથે મળીને તને કચડી નાખે, જેમ વૃત્રવધ વખતે સર્વ દેવોએ શતક્રતુ (ઇન્દ્ર)ને સાથ આપ્યો હતો.
8.77.98
अद्य कर्णं रणे हत्वा प्राप्य चैवोत्तमं यशः ।
विशोको विज्वरः पार्थ भव बन्धुपुरस्कृतः ॥ ८.७७.९८ ॥
આજે રણમાં કર્ણને હણીને ઉત્તમ યશ પામીને, હે પાર્થ, શોકરહિત અને ચિંતારહિત થા અને બંધુઓથી સન્માનિત થા.
8.77.99
नरसिंहवपुः कृत्वा यथा शस्तो महासुरः ।
हिरण्यकशिपुर्दैत्यो विष्णुना प्रभविष्णुना ॥ ८.७७.९९ ॥
નૃસિંહરૂપ ધારણ કરીને મહાસુર હિરણ્યકશિપુ નામના દૈત્યને પ્રભવિષ્ણુ વિષ્ણુએ જેમ હણ્યો હતો.
8.77.101
तथा त्वमपि राधेयं घोरां कृत्वा महातनुम् ।
जहि युद्धे महाबाहो त्रायस्व च भयात्स्वकान् ॥ ८.७७.१०१ ॥
તેવી જ રીતે તું પણ ભયંકર મહાકાય રૂપ ધારણ કરીને, હે મહાબાહુ, યુદ્ધમાં રાધેય કર્ણને હણ અને તારા સ્વજનોને ભયથી બચાવ.
8.77.102
कर्णं हाहाकृतं दीनं विषण्णं त्वच्छरार्दितम् ।
प्रपतन्तं महीं कर्णं पश्यन्तु वसुधाधिपाः ॥ ८.७७.१०२ ॥
હાહાકાર કરતો, દીન, ખિન્ન અને તારા બાણોથી પીડિત કર્ણને ભૂમિ પર પડતો વસુધાધિપ (રાજાઓ) જુએ.
8.77.103
तं च स्वशोणिते मग्नं शयानं पतितं भुवि ।
अपविद्धायुकधं कर्णमद्य पश्यन्तु बान्धवाः ॥ ८.७७.१०३ ॥
પોતાના જ લોહીમાં ડૂબેલા, ભૂમિ પર પડેલા અને સૂતેલા, શસ્ત્રો ફેંકી દીધેલા તે કર્ણને આજે તેના બાંધવો જુએ.
8.77.104
तच्चैवाद्य महत्कर्म गाण्डीवप्रेषितैः शरैः ।
रथोपस्थे विशीर्येत ताराराज इवाम्बरात् ॥ ८.७७.१०४ ॥
આજે તે મહાન કર્મ ગાંડીવમાંથી છોડેલા બાણો વડે રથના તળિયે, આકાશમાંથી તારાઓના રાજા (ચંદ્ર) પડે તેમ વિખેરાઈ જશે.
8.77.105
आशु चाद्य शरास्तस्य सम्पतन्तो महाजवैः ।
त्वच्छरैः सन्निकृत्ताग्रा विशीर्यन्ते महीतले ॥ ८.७७.१०५ ॥
આજે તેના બાણો મહાવેગથી ઊડતાં તારા બાણોથી અગ્ર કપાઈ પૃથ્વી પર વિખેરાઈ જશે.
8.77.106
त्वया चाद्य हते तस्य विक्रमे भरतर्षभ ।
विमुखाः सर्वराजानो भवन्तु गतजीविताः ॥ ८.७७.१०६ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, આજે તારા વડે તેનો પરાક્રમ હણાતાં સર્વ રાજાઓ વિમુખ થઈ પ્રાણરહિત થાઓ.
8.77.107
तथा चाधिरथौ याते प्रयान्तु कुरवो दिशः ।
मन्वानास्तं रथश्रेष्ठं सर्वलोकेषु धन्विनाम् ॥ ८.७७.१०७ ॥
એ જ રીતે અધિરથપુત્ર (કર્ણ) પડતાં, સર્વ લોકોમાં ધનુર્ધરોમાં રથશ્રેષ્ઠ માનીને કુરુઓ દિશાઓમાં ભાગી જાઓ.
8.77.108
स वै चाद्य भयात्त्यक्त्वा धार्तराष्ट्रो महाचमूम् ।
दुर्योधनो भयोद्विग्नो द्रवतु स्वं निवेशनम् ॥ ८.७७.१०८ ॥
ધૃતરાષ્ટ્રનો પુત્ર દુર્યોધન આજે ભયથી મહાસેના છોડીને, ભયથી વ્યાકુળ થઈને પોતાના નિવાસ તરફ ભાગી જાય.
8.77.109
तथा चाद्य हतं श्रुत्वा धृतराष्ट्रो जनेश्वरः ।
क्षणेन निपतेद्भूमौ विसंज्ञो वै महीपतिः ॥ ८.७७.१०९ ॥
આજે તેને (કર્ણને) હણાયેલો સાંભળીને જનેશ્વર ધૃતરાષ્ટ્ર ક્ષણમાં બેભાન થઈ ભૂમિ પર પડી જશે.
8.77.110
अद्य जानन्तु ते पार्थ विक्रमं सर्वयोधिनः ।
यदुवाच सभामध्ये परुषं भारत त्वयि ॥ ८.७७.११० ॥
આજે બધા યોદ્ધાઓ જાણી લો, હે પાર્થ, તારો પરાક્રમ; સભાની વચ્ચે હે ભારત, તારા વિશે તેણે જે કઠોર વચનો કહ્યાં હતાં (તેનો આ ઉત્તર છે).
8.77.111
यानि चान्यानि दुष्टात्मा पापानि कृतवांस्त्वयि ।
तान्यद्य भरतश्रेष्ठ नाशयन्तु शरास्तव ॥ ८.७७.१११ ॥
તે દુષ્ટાત્માએ તારા વિશે કરેલાં બીજાં પાપકર્મો પણ, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, આજે તારાં બાણો નષ્ટ કરો.
8.77.112
शान्तिं कुरु परिक्लेशा कृष्णायाः शत्रुपातन ।
हत्वा शत्रुं रणे श्लाघ्यं गर्जन्तमतिपौरुषम् ॥ ८.७७.११२ ॥
હે શત્રુનાશક, કૃષ્ણા (દ્રૌપદી)ના ક્લેશોને શાંતિ આપો; યુદ્ધમાં પ્રશંસનીય, ગર્જતા, અતિપૌરુષવાન એ શત્રુને મારીને.
8.77.113
अद्य चाधिरथिर्वेद्धस्तव बाणैः समन्ततः ।
मन्यतां त्वां नरव्याघ्र प्रवरं सर्वधन्विनाम् ॥ ८.७७.११३ ॥
આજે અધિરથપુત્ર (કર્ણ) પણ તારાં બાણોથી ચારે બાજુ વિંધાઈ જાય; હે નરવ્યાઘ્ર, તે તને જ સર્વ ધનુર્ધરોમાં શ્રેષ્ઠ માને.
8.77.114
गाण्डीवप्रसृतान्वाणानद्य गात्रस्पृशः शरान् ।
यातु कर्णो रणे पार्थ श्वाविच्छललतो यथा ॥ ८.७७.११४ ॥
હે પાર્થ, આજે ગાંડીવમાંથી છોડાયેલાં, શરીરને સ્પર્શતાં બાણોથી કર્ણ યુદ્ધમાં શ્વાવિત (સાહી) પોતાના કાંટાથી ભાગે તેમ ભાગે.
8.77.115
तं कथं कर्णमासाद्य विद्रवेयुर्महारथाः ।
यस्त्वेकः सर्वपाञ्चालानहन्यहनि नाशयन्।
कालवच्चरते वीर पाञ्चालानां रथव्रजे ॥ ८.७७.११५ ॥
કર્ણની સામે પહોંચીને મહારથીઓ કેવી રીતે ભાગી શકે? જે એકલો જ દરરોજ સર્વ પાંચાલોનો નાશ કરતો, હે વીર, પાંચાલોની રથસેનામાં કાળની જેમ વિચરે છે.
8.77.116
तमप्यासाद्य समरे मित्रार्थे मित्रवत्सल ।
तथा ज्वलन्तमस्त्रैश्च शूरं सर्वधनुष्मताम्।
निर्दहन्तं समारूढं दुर्धर्षं द्रोणमञ्जसा ॥ ८.७७.११६ ॥
હે મિત્રવત્સલ, મિત્રના હેતુથી યુદ્ધમાં તેની પાસે પહોંચીને, અસ્ત્રોથી પ્રજ્વલિત થઈ, સર્વ ધનુર્ધરોમાં શૂર થઈ, બાળતા, રથ પર આરૂઢ દુર્ધર્ષ દ્રોણને પણ સહેલાઈથી (તેઓ પહોંચે છે).
8.77.117
ते नित्यमुदिता जेतुं युधि शत्रुमरिन्दमाः ।
न चेदाधिरथेर्भीताः पाञ्चालाः स्युः पराङ्मुखाः ॥ ८.७७.११७ ॥
શત્રુઓનું દમન કરનારા તેઓ યુદ્ધમાં શત્રુને જીતવા હંમેશાં ઉત્સાહિત રહે છે; આધિરથિ (કર્ણ)થી ભયભીત થઈને પાંચાલો પીઠ ફેરવે નહીં તો.
8.77.118
तेषामापततां शूरः पाञ्चालानां तरस्विनाम् ।
आदत्तासूञ्शरैः कर्णः पतङ्गानामिवानलः ॥ ८.७७.११८ ॥
વેગથી ધસી આવતા પાંચાલોના પ્રાણ શૂર કર્ણે બાણોથી હરી લીધા, જેમ અગ્નિ પતંગિયાંઓને (ભસ્મ કરે).
8.77.119
एते द्रवन्ति पाञ्चाला द्राव्यन्ते योधिभिर्ध्रुवम् ।
कर्णेन भरतश्रेष्ठ पश्यपश्य तथाकृतान् ॥ ८.७७.११९ ॥
આ પાંચાલો ભાગી રહ્યા છે; યોદ્ધાઓ દ્વારા, કર્ણ દ્વારા ચોક્કસપણે ભગાડાઈ રહ્યા છે. હે ભરતશ્રેષ્ઠ, જુઓ, જુઓ, તેમને આ રીતે કરાયેલા.
8.77.120
तान्समारोहतः शूरान्मित्रार्थे त्यक्तजीवितान् ।
निस्तारय महाबाहो कर्णास्त्रात्पावकोपमात् ॥ ८.७७.१२० ॥
મિત્ર માટે પ્રાણ ત્યજીને આગળ વધતા તે શૂરોને, હે મહાબાહુ, અગ્નિસમાન કર્ણના અસ્ત્રથી ઉગારો.
8.77.121
अस्त्रं हिरामात्कर्णेन भार्गवादृषिसत्तमात् ।
यदवाप्तं तदा घोरं तस्य रूपमुदीर्यते ॥ ८.७७.१२१ ॥
કર્ણે ભાર્ગવ પાસેથી, ઋષિશ્રેષ્ઠ પાસેથી લજ્જાથી મેળવેલું અસ્ત્ર — તે ભયંકર અસ્ત્રનું સ્વરૂપ હવે કહેવાય છે.
8.77.122
तापनं सर्वसैन्यस्य घोररूपं भयानकम् ।
यमाश्रित्य महासेना ज्वलते स्वेन तेजसा ॥ ८.७७.१२२ ॥
આ આખી સેનાને તપાવનારું, ઘોર રૂપવાળું અને ભયાનક છે; તેનો આશ્રય લઈને મહાસેના પોતાના જ તેજથી બળી રહી છે.
8.77.123
एते चरन्ति सङ्ग्रामे कर्णचापच्युताः शराः ।
प्रभया इह शत्रूणां घातयन्तो जनान्प्रभो ॥ ८.७७.१२३ ॥
કર્ણના ધનુષ્યથી છૂટેલા આ બાણો યુદ્ધમાં ફરી રહ્યા છે; હે પ્રભુ, પોતાની પ્રભાથી અહીં શત્રુઓના માણસોનો સંહાર કરી રહ્યા છે.
8.77.124
एते भ्रमन्ति पाञ्चाला उत्क्रयन्ति च मारिष ।
कर्णास्त्रं समरे प्राप्य दुर्निवार्यं महात्मभिः ॥ ८.७७.१२४ ॥
આ પાંચાલો ભટકી રહ્યા છે અને બૂમો પાડી રહ્યા છે; હે મારિષ, યુદ્ધમાં કર્ણના અસ્ત્રનો સામનો કરીને, જે મહાત્માઓથી પણ રોકી શકાય નહીં.
8.77.125
एष भीमो दृढक्रोधो वृतः पार्थ समन्ततः ।
सृञ्जयैर्योऽजयत्कर्णं पीड्यते निशितैः शरैः ॥ ८.७७.१२५ ॥
આ ભયંકર અને દૃઢ ક્રોધવાળો પાર્થ સૃંજયો દ્વારા ચારે બાજુથી ઘેરાયેલો છે; જેણે કર્ણને જીત્યો હતો, તે તીક્ષ્ણ બાણોથી પીડાઈ રહ્યો છે.
8.77.126
पाञ्चालान्सृञ्जयांश्चैव पाण्डवांश्चैव भारत ।
उपेक्षितो दहेत्कर्णो रोगो देहमिवान्तकः ॥ ८.७७.१२६ ॥
હે ભારત, પાંચાલો, સૃંજયો અને પાંડવોને પણ — અવગણવામાં આવે તો કર્ણ રોગ શરીરને બાળે તેમ, મૃત્યુની જેમ બાળી નાખશે.
8.77.127
नान्यं त्वत्तो हि पश्यामि योधं यौधिष्ठिरे बले ।
यः समासाद्य राधेयं स्वस्तिमानाव्रजेद्गृहान् ॥ ८.७७.१२७ ॥
યુધિષ્ઠિરની સેનામાં તારા સિવાય બીજો કોઈ યોદ્ધો હું જોતો નથી, જે રાધેય (કર્ણ)નો સામનો કરીને સલામત ઘરે પાછો ફરી શકે.
8.77.128
तमद्य निशितैर्बाणैर्निहत्य भरतर्षभ ।
यथा प्रतिज्ञां त्व पार्थ तीर्त्वा कीर्तिमवाप्स्यसि ॥ ८.७७.१२८ ॥
હે ભરતર્ષભ, આજે તીક્ષ્ણ બાણોથી તેને હણીને, હે પાર્થ, તું કરેલી પ્રતિજ્ઞા પૂર્ણ કરીને કીર્તિ મેળવીશ.
8.77.129
त्वं हि शक्तो रणे कर्णं विजेतुं सह पार्थिवैः ।
नान्यो युधि युधां श्रेष्ठ सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ८.७७.१२९ ॥
યુદ્ધમાં રાજાઓ સાથે કર્ણને જીતવા સમર્થ તું જ છે; હે યોદ્ધાઓમાં શ્રેષ્ઠ, આ સત્ય છે, હું તને કહું છું, બીજો કોઈ નથી.
8.77.130
एतत्कृत्वा महत्कार्म हत्वा कर्णं महारथम् ।
कृतार्थः सफलः पार्थ सुखी भव नरोत्तम ॥ ८.७७.१३० ॥
આ મહાન કાર્ય કરીને, મહારથી કર્ણને હણીને, હે પાર્થ, કૃતાર્થ અને સફળ થઈને સુખી થા, હે નરોત્તમ.