महाभारत · अध्याय 8.77
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.77.1
ततः पुनरमेयात्मा केशवोऽर्जुनमब्रवीत् ।
कृतसङ्कल्पमायान्तं वधे कर्णस्य भारत ॥ ८.७७.१ ॥
नंतर अमेयात्मा केशवाने अर्जुनाला म्हटले — कर्णवधाचा संकल्प करून येणाऱ्याला, हे भारता.
8.77.2
अद्य सप्तदशाहानि वर्तमानस्य नित्यशः ।
विनाशस्यातिघोरस्य नरवारणवाजिनाम् ॥ ८.७७.२ ॥
आज सतरा दिवस झाले, माणसे, हत्ती व घोडे यांचा अति भयंकर विनाश सतत चालू आहे.
8.77.3
भूत्वा हि विपुला सेना तावकानां परैः सह ।
अन्योन्यं समरं प्राप्य किञ्चिच्छेषा विशाम्पते ॥ ८.७७.३ ॥
तुमच्या पक्षाचे प्रचंड सैन्य शत्रूंशी परस्पर युद्धात भिडून, हे प्रजापाला, आता थोडेच उरले आहे.
8.77.4
भूत्वा वै कौरवाः पार्थ प्रभूतगजवाजिनः ।
त्वां वै शत्रुं समासाद्य विनष्टा रणमूर्धनि ॥ ८.७७.४ ॥
हे पार्था, विपुल हत्ती व घोडे असलेले कौरव, तुझ्यासारख्या शत्रूला भिडून रणभूमीच्या अग्रभागी नष्ट झाले.
8.77.5
एते ते पृथिवीपालाः सृञ्जयाश्च समागताः ।
त्वां समासाद्य दुर्धर्षं पाण्डवाश्च व्यवस्थिताः ॥ ८.७७.५ ॥
हे तुमचे राजे व सृंजयही एकत्र आले आहेत; अजिंक्य अशा तुला सामोरे जाऊन पांडवही खंबीरपणे उभे आहेत.
8.77.6
पाञ्चालैः पाण्डवैर्मात्स्यैः कारूशैश्चेदिभिः सह ।
मगधैः पारिजातैश्च दाक्षिणात्यैः सकेरलैः।
त्वया गुप्तैरमित्रघ्नैः कृतः शत्रुगणक्षयः ॥ ८.७७.६ ॥
पांचाल, पांडव, मत्स्य, कारूश, चेदी, मगध, पारिजात, दक्षिणेकडील लोक व केरळ यांच्यासह — तुझ्याकडून रक्षिलेल्या, शत्रुघ्न अशांनी — शत्रुगणांचा क्षय घडवला गेला.
8.77.7
को हि शक्तो रणे जेतुं कौरवांस्तात संयुगे ।
अन्यत्र पाण्डवाद्युद्धे श्वेताश्वाद्वानरध्वजात् ॥ ८.७७.७ ॥
हे तात, युद्धात कौरवांना कोण जिंकू शकेल? श्वेत अश्व आणि वानरध्वज असलेल्या पांडवाशिवाय.
8.77.8
शक्तस्त्वं हि रणे जेतुं ससुरासुरमानुषान् ।
त्रींल्लोकान्समरे युक्तान्किं पुनः कौरवं बलम् ॥ ८.७७.८ ॥
युद्धात देव, असुर, मानवांसह सज्ज झालेल्या तिन्ही लोकांनाही जिंकण्यास तूच समर्थ आहेस; मग कौरव सेनेची काय कथा?
8.77.9
भगदत्तं च राजानं कोऽन्यः शक्तस्त्वया विना ।
जेतुं पुरुषशार्दूल योऽपि स्याद्वासवोपमः ॥ ८.७७.९ ॥
हे पुरुषव्याघ्रा, तुझ्याशिवाय भगदत्त राजाला कोण जिंकू शकेल? इंद्रासमान असला तरीही.
8.77.10
तथेमां विपुलां सेनां गुप्तां पार्थ त्वयाऽनघ ।
न शेकुः पार्थिवाः सर्वे चक्षुर्भिरपि वीक्षितुम् ॥ ८.७७.१० ॥
हे निष्पाप पार्था, तुझ्याकडून रक्षिलेल्या या विशाल सेनेकडे सर्व राजे डोळ्यांनीही पाहू शकले नाहीत.
8.77.11
तथैव सततं पार्थ रक्षिताभ्यां त्वया रणे ।
धृष्टद्युम्नशिखण्डिभ्यां द्रोणभीष्मौ निपातितौ ॥ ८.७७.११ ॥
त्याचप्रमाणे, हे पार्था, तुझ्याकडून सतत रक्षिलेल्या धृष्टद्युम्न आणि शिखंडीने युद्धात द्रोण आणि भीष्म यांना पाडले.
8.77.12
को हि शक्तो रणे पार्थ भारतानां महारथौ ।
भीष्मद्रोणौ युधा जेतुं शक्रतुल्यपराक्रमौ ॥ ८.७७.१२ ॥
हे पार्था, युद्धात भारतांचे ते दोन महारथी, इंद्रासमान पराक्रमी भीष्म आणि द्रोण यांना कोण जिंकू शकेल?
8.77.13
को हि शान्तनवं भीष्मं द्रोणं वैकर्तनं कृपम् ।
द्रौणिं च सौमदत्तिं च कृतवर्माणमेव च ॥ ८.७७.१३ ॥
युद्धात शंतनूचा पुत्र भीष्म, द्रोण, विकर्तनाचा पुत्र कर्ण, कृप, द्रोणपुत्र अश्वत्थामा, सोमदत्तपुत्र आणि कृतवर्मा यांना जिंकण्यास कोण समर्थ आहे?
8.77.14
सैन्धवं मद्रराजं च राजानं च सुयोधनम् ।
वीरान्कृतास्त्रान्समरे सर्वानेवानिवर्तिनः ॥ ८.७७.१४ ॥
सिंधुराज, मद्रराज, राजा सुयोधन आणि युद्धात शस्त्रविद्येत निपुण, कधीही मागे न हटणाऱ्या सर्व वीरांना (कोण जिंकू शकेल)?
8.77.15
अक्षौहिणीपतीनुग्रान्संहतान्युद्धदुर्मदान् ।
त्वामृते पुरुषव्याघ्र जेतुं शक्तः पुमानिह ॥ ८.७७.१५ ॥
हे पुरुषव्याघ्रा! अक्षौहिणी सेनांचे अधिपती, उग्र, एकत्र आलेले आणि युद्धात उन्मत्त असलेल्यांना तुझ्याशिवाय या जगात कोणता पुरुष जिंकू शकेल?
8.77.16
श्रेण्यश्च बहुलाः क्षीणाः प्रदीर्णाश्वरथद्विपाः ।
नानाजनपदाश्चोग्राः क्षत्रियाणाममर्षिणाम् ॥ ८.७७.१६ ॥
अनेक श्रेणी नष्ट झाल्या; घोडे, रथ आणि हत्ती विखुरले; अनेक देशांचे उग्र, अपमान न सहन करणारे क्षत्रिय (ही नष्ट झाले).
8.77.17
गणाश्च दासमीयानां वसातीनां च भारत ।
प्राच्यानां वाटधानानां भोजानां चाभिमानिनाम्। ॥ ८.७७.१७ ॥
हे भरता! दासमेय, वसाती, पूर्वेकडील लोक, वाटधान आणि अभिमानी भोजांचे गणही (नष्ट झाले).
8.77.18
उदीर्णाश्वगजा सेना सर्वक्षत्रस्य भारत ।
त्वां समासाद्य निधनं गता भीमं च भारत ॥ ८.७७.१८ ॥
हे भरता! घोडे आणि हत्ती उसळलेली सर्व क्षत्रियांची ती सेना तुझ्यासमोर व भीमासमोर येऊन नष्ट झाली.
8.77.19
उग्राश्च भीमकर्माणस्तुषारा यवनाः खशाः ।
दार्वाभिसारा दरदाः शका माठरतङ्कणाः ॥ ८.७७.१९ ॥
भयंकर कर्मे करणारे उग्र, तुषार, यवन, खश, दार्वाभिसार, दरद, शक, माठर आणि तंकण.
8.77.20
आन्ध्रकाश्च पुलिन्दाश्च किराताश्चोग्रविक्रमाः ।
म्लेच्छाश्च पर्वतीयाश्च सागरानूपवासिनः ॥ ८.७७.२० ॥
आंध्र, पुलिंद, उग्रपराक्रमी किरात, म्लेच्छ, पर्वतवासी आणि समुद्र व दलदलीच्या किनाऱ्यांवर राहणारे.
8.77.21
संरम्भिणो युद्धशौण्डा बलिनो दण्डपाणयः ।
एते सुयोधनस्यार्थे संरब्धाः कुरुभिः सह।
न शक्या युधि निर्जेतुं त्वदन्येन परन्तप ॥ ८.७७.२१ ॥
संतप्त, युद्धकुशल, बलवान, दंडपाणी असे हे सुयोधनासाठी कौरवांसह संतप्त झाले आहेत. हे परंतप, तुझ्याखेरीज इतर कोणी युद्धात त्यांना जिंकू शकणार नाही.
8.77.22
एते सुयोधनस्यार्थे संरब्धाः कुरुभिः सह ।
न शक्या युधि निर्जेतुं त्वदन्येन परन्तप ॥ ८.७७.२२ ॥
सुयोधनासाठी कौरवांसह हे संतप्त आहेत; हे परंतप, तुझ्याखेरीज इतर कोणी युद्धात त्यांना जिंकू शकणार नाही.
8.77.23
धार्तराष्ट्रमुदग्रं हि व्यूढं दृष्ट्वा महद्बलम् ।
यदि त्वं न भवेस्त्राता प्रतीयात्को नु मानवः ॥ ८.७७.२३ ॥
धृतराष्ट्रपुत्रांचे उग्र आणि व्यूहबद्ध महासैन्य पाहून, जर तू रक्षक नसतास तर कोणता मनुष्य विश्वास ठेवला असता?
8.77.24
तत्सागरमिवोद्वूतं रजसा संवृतं बलम् ।
विदार्य पाण्डवैः क्रुद्धैस्त्वया गुप्तैर्हतं विभो ॥ ८.७७.२४ ॥
समुद्रासारखे उसळलेले, धुळीने झाकलेले ते सैन्य संतप्त पांडवांनी फोडले; हे प्रभो, तुझ्याकडून संरक्षित होऊन त्यांनी ते नष्ट केले.
8.77.25
मागधानामधिपतिर्जयत्सेनो महाबलः ।
अद्य सप्तैव चाहानि हतः सङ्ख्येऽभिमन्युना ॥ ८.७७.२५ ॥
मागधांचा अधिपती महाबली जयत्सेन आज, केवळ सात दिवसांतच युद्धात अभिमन्यूकडून मारला गेला.
8.77.26
ततो दशसहस्राणि गजानां भीमकर्मणाम् ।
जघान गदया भीमस्तस्य राज्ञः परिच्छदम् ॥ ८.७७.२६ ॥
नंतर भीमाने आपल्या गदेने त्या राजाचा परिवार असलेल्या, भयंकर कर्म करणाऱ्या दहा हजार हत्तींना ठार केले.
8.77.27
तथान्येऽभिहता नागा रथाश्च शतशो बलात् ।
तदेवं समरे पार्थ वर्तमाने महाभये ॥ ८.७७.२७ ॥
तसेच इतर हत्ती आणि शेकडो रथ बलपूर्वक आदळले गेले. हे पार्था, अशा प्रकारे युद्धात महाभय चालू होते.
8.77.28
भीमसेनं समासाद्य त्वां च पाण्डव कौरवाः ।
सवाजिरथमातङ्गा मृत्युलोकमितो गताः ॥ ८.७७.२८ ॥
भीमसेनाला आणि हे पांडवा, तुला सामोरे जाऊन कौरव घोडे, रथ व हत्तींसह येथून मृत्युलोकी गेले.
8.77.29
तथा सेनामुखे तत्र निहते पार्थ पाण्डवैः ।
भीष्मः प्रासृजदुग्राणि शरतालानि मारिष ॥ ८.७७.२९ ॥
तेथे सेनेच्या अग्रभागी पांडवांकडून मारले गेले असता, हे पार्था, भीष्माने भयंकर ताडाएवढे बाण सोडले, हे मारिष.
8.77.30
सचेदिकाशिपाञ्चालान्करूशान्मात्स्यकेकयान् ।
शरैः प्रच्छाद्य निधनमनयत्परमास्त्रवित् ॥ ८.७७.३० ॥
चेदी, काशी, पांचाल, करूष, मत्स्य आणि केकय यांना बाणांनी झाकून, परम अस्त्रज्ञाने त्यांना मृत्यूकडे नेले.
8.77.31
तस्य चापच्युतैर्बाणैः परदेहविदारणैः ।
पूर्णमाकाशमभवद्रुक्मपुह्खैरजिह्मगैः ॥ ८.७७.३१ ॥
त्याच्या धनुष्यातून सुटलेल्या, शत्रुदेह विदीर्ण करणाऱ्या, सोन्याच्या पिसांच्या सरळ जाणाऱ्या बाणांनी आकाश भरून गेले.
8.77.32
हन्याद्रथसहस्राणि एकैकेनैव मुष्टिना ।
लक्षं नरद्विपान्हत्वा समेतान्समहाबलान् ॥ ८.७७.३२ ॥
प्रत्येक मुठीने तो हजारो रथ नष्ट करू शकत होता; एकत्र झालेले महापराक्रमी नर आणि हत्ती लाखो मारून.
8.77.33
गत्या दशम्या ते गत्वा जघ्नुर्वाजिरथद्विपान् ।
हित्वा नवगतीर्दुष्टाः स बाणानाहवेऽत्यजत् ॥ ८.७७.३३ ॥
दहाव्या गतीने जाऊन त्यांनी घोडे, रथ आणि हत्ती मारले; नऊ गती सोडून दुष्ट त्याने युद्धात बाण सोडले.
8.77.34
दिनानि दश भीष्मेण निघ्नता तावकं बलम् ।
शून्याः कृता रथोपस्था हताश्च गजवाजिनः ॥ ८.७७.३४ ॥
दहा दिवस भीष्माने आपल्या सैन्याचा संहार करून रथांची आसने रिक्त केली; हत्ती आणि घोडे मारले गेले.
8.77.35
दशमेऽहनि सम्प्राप्ते कृत्वा घोरं पराक्रमम् ।
दर्शयित्वाऽऽत्मनो रूपं रुद्रोपेन्द्रसमं युधि ॥ ८.७७.३५ ॥
दहावा दिवस आल्यावर, घोर पराक्रम करून, युद्धात रुद्र आणि उपेंद्राच्या बरोबरीचे आपले रूप दाखवून.
8.77.36
पाण्डवानामनीकानि प्रविगाह्य विशाम्पते ।
विनिघ्नन्पृथिवीपालांश्चेदिपाञ्चालकेकयान् ॥ ८.७७.३६ ॥
पांडवांच्या सैन्यात शिरून, हे प्रजापते, चेदी, पांचाल आणि केकय राजांचा संहार करत.
8.77.37
अहनत्पाण्डवीं सेनां रथाश्वगजसङ्कुलाम् ।
मज्जन्तमप्लुवे मन्दमुज्जिहीर्षुः सुयोधनम् ॥ ८.७७.३७ ॥
रथ, घोडे आणि हत्तींनी भरलेल्या पांडव सेनेवर त्याने प्रहार केला; होडीशिवाय बुडणाऱ्या सुयोधनाला हळूहळू वर काढू इच्छिणाऱ्यासारखा.
8.77.38
तथा चरन्तं समरे तपन्तमिव भास्करम् ।
पदातिकोटिसाहस्राः प्रवरायुधपाणयः ॥ ८.७७.३८ ॥
युद्धात सूर्यासारखा तळपत असा फिरणाऱ्या त्याला, उत्तम आयुधे हाती घेतलेले कोटी-सहस्र पायदळ (घेरू लागले).
8.77.39
न शेकुः सृञ्जया द्रष्टुं तथैवान्ये महीक्षितः ।
विचरन्तं तथा तं तु सङ्ग्रमे जितकाशिनम् ॥ ८.७७.३९ ॥
सृंजय आणि इतर राजे युद्धात आपणच जिंकल्याचा अभिमान बाळगणाऱ्या त्याच्याकडे पाहू शकले नाहीत.
8.77.40
सर्वोद्यमेन महता पाण्डवान्समभिद्रवत् ।
स तु विद्राव्य समरे पाण्डवान्सृञ्जयानपि।
एक एव रणे भीष्म एकवीरत्वमागतः ॥ ८.७७.४० ॥
सर्व प्रयत्नांनी त्याने महान वेगाने पांडवांवर हल्ला केला. युद्धात पांडव आणि सृंजयांना पळवून लावून भीष्म एकटेच एकवीरत्वाला पोहोचले.
8.77.41
तं शिखण्डी समासाद्य त्वया गुप्तो महाव्रतम् ।
जघान पुरुषव्याघ्रं शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ८.७७.४१ ॥
तुझ्याकडून संरक्षित, महाव्रती त्या पुरुषव्याघ्राजवळ (भीष्मांजवळ) जाऊन शिखंडीने वाकलेल्या पर्वांच्या बाणांनी त्याच्यावर प्रहार केला.
8.77.42
स एष पतितः शेते शरतल्पे पितामहः ।
त्वां प्राप्य पुरुषव्याघ्रं वृत्रः प्राप्येव वासवम् ॥ ८.७७.४२ ॥
तो पितामह पडून बाणांच्या शय्येवर निजला आहे; हे पुरुषव्याघ्रा, तुला गाठून तो वासवाला गाठलेल्या वृत्रासारखा झाला आहे.
8.77.43
द्रोणः पञ्चदिनान्युग्रो विधम्य रिपुवाहिनीम् ।
कृत्वा व्यूहमभेद्यं च पातयित्वा महारथान् ॥ ८.७७.४३ ॥
द्रोणाने पाच दिवस उग्र होऊन शत्रुसैन्याचा पराभव केला, अभेद्य व्यूह रचला आणि महारथींना पाडले.
8.77.44
जयद्रथस्य समरे कृत्वा रक्षां महारथः ।
अन्तकप्रतिमश्चोग्रो रात्रियुद्धेऽदहत्प्रजाः ॥ ८.७७.४४ ॥
महारथी द्रोणाने युद्धात जयद्रथाचे रक्षण केले; मृत्यूसारखा उग्र होऊन रात्रियुद्धात प्रजांना जाळले.
8.77.45
दग्ध्वा योधाञ्छरैर्वीरो भारद्वाजः प्रतापवान् ।
धृष्टद्युम्नं समासाद्य स गतः परमां गतिम् ॥ ८.७७.४५ ॥
वीर भारद्वाज द्रोणाने बाणांनी योद्ध्यांना जाळले, धृष्टद्युम्नासमोर येऊन परम गती प्राप्त केली.
8.77.46
यदि वाऽद्य भवान्युद्धे सूतपुत्रमुखान्रथान् ।
नावारयिष्यः सङ्ग्रामे न स्म द्रोणो व्यनङ्क्ष्यत ॥ ८.७७.४६ ॥
आज जर तुम्ही युद्धात सूतपुत्राच्या नेतृत्वाखालील रथांना रोखले असते, तर द्रोण नष्ट झाला नसता.
8.77.47
भवता तु बलं सर्वं धार्तराष्ट्रस्य वारितम् ।
ततो द्रोणो हतो युद्धे पार्षतेन धनञ्जय ॥ ८.७७.४७ ॥
तुम्ही धृतराष्ट्रपुत्रांचे संपूर्ण सैन्य रोखले होते; नंतर हे धनंजया, युद्धात पार्षताकडून द्रोण मारला गेला.
8.77.48
कश्च शक्तो रणे कर्तुं त्वदन्यः पुरुषब्रुवः ।
यादृशं ते कृतं पार्थ जयद्रथवधं प्रति ॥ ८.७७.४८ ॥
हे पुरुषश्रेष्ठा, तुमच्याशिवाय युद्धात दुसरा कोण ते करू शकला असता, हे पार्था, जयद्रथवधासाठी तुम्ही केले तसे?
8.77.49
निवार्य सेनां महतीं हत्वा शूरांश्च पार्थिवान् ।
निहतः सैन्धवो राजा त्वयाऽस्त्रबलतेजसा ॥ ८.७७.४९ ॥
महान सेनेला रोखून, शूर राजांना मारून, तुझ्या अस्त्रबल व तेजाने सिंधुराजा मारला गेला.
8.77.50
आश्चर्यं सिन्धुराजस्य वधं जानन्ति पार्थिवाः ।
अनाश्चार्यं हि तत्त्वत्तस्त्वं हि पार्थ महारथः ॥ ८.७७.५० ॥
सिंधुराजाचा वध राजे आश्चर्य मानतात; पण हे पार्था, तुझ्यासाठी ते आश्चर्य नाही, कारण तू महारथी आहेस.
8.77.51
त्वां हि प्राप्य रणे क्षत्रमेकाहादिति भारत ।
नश्यमानमहं युक्तं मन्येयमिति मे मतिः ॥ ८.७७.५१ ॥
हे भारता, तुझ्याशी युद्धात क्षत्रियवर्ग एकाच दिवसात नष्ट होणे योग्य आहे, असे माझे मत आहे.
8.77.52
सेयं पार्थ चमूर्घोरा धार्तराष्ट्रस्य संयुगे ।
हतसर्वस्वभूयिष्ठा भीष्मद्रोणौ हतौ यथा ॥ ८.७७.५२ ॥
हे पार्था, धृतराष्ट्रपुत्राची ही भयानक सेना युद्धात आपले सर्वस्व गमावून, भीष्म व द्रोण मारले गेले तसे झाली आहे.
8.77.53
शीर्णप्रवरयोधाढ्या हतवाजिरथद्विपा ।
हीना सूर्येन्दुनक्षत्रैर्द्यौरिवाभाति भारती ॥ ८.७७.५३ ॥
श्रेष्ठ योद्ध्यांनी भरलेली पण छिन्नभिन्न झालेली, घोडे, रथ, हत्ती मारलेली भारती सेना सूर्य, चंद्र, नक्षत्रांविना आकाशासारखी दिसते.
8.77.54
विध्वस्ता हि रणे पार्थ सेनेयं भीमविक्रम ।
आसुरीव महासेना देवराजपराक्रमैः ॥ ८.७७.५४ ॥
हे भीमविक्रमा पार्था, रणात ही सेना देवराजाच्या पराक्रमाने नष्ट झालेल्या असुरांच्या महासेनेप्रमाणे विध्वंस पावली आहे.
8.77.55
तेषां हतावशिष्टास्तु सन्ति पञ्च महारथाः ।
द्रौणिश्च कृतवर्मा च कर्णो मद्राधिपः कृपः ॥ ८.७७.५५ ॥
त्यांपैकी जे मारले गेले नाहीत ते पाच महारथी आहेत: द्रोणपुत्र, कृतवर्मा, कर्ण, मद्राधिपती आणि कृप.
8.77.56
तांस्त्वमद्य नरव्याघ्र हत्वा पञ्च महारथान् ।
हतामित्रः प्रयच्छोर्वी राज्ञे सद्वीपपत्तनाम् ॥ ८.७७.५६ ॥
हे नरव्याघ्रा, आज तू त्या पाच महारथींना मारून, शत्रूंचा नाश करून, बेटे आणि नगरांसह ही पृथ्वी राजाला अर्पण कर.
8.77.57
साकाशजलपातालां सपर्वतमहावनाम् ।
प्रयच्छामितवीर्याय पार्थायाद्य वसुन्धराम् ॥ ८.७७.५७ ॥
आकाश, जल, पाताळ यांसह, पर्वत आणि महावनांसह ही वसुंधरा अमितपराक्रमी पार्थाला आज दे.
8.77.58
एतां पुरा विष्णुरिव हत्वा दैतेयदानवान् ।
प्रयच्छ मेदिनीं राज्ञे शक्रायैव हरिर्यथा ॥ ८.७७.५८ ॥
पूर्वी विष्णूने दैत्य-दानवांना मारून ही पृथ्वी इंद्राला दिली, तसेच तू ही पृथ्वी राजाला दे.
8.77.59
अद्य मोदन्तु पाञ्चाला निहतेष्वरिषु त्वया ।
विष्णुना निहतेष्वेव दानवेयेषु देवताः ॥ ८.७७.५९ ॥
आज तुझ्याकडून शत्रू मारले गेल्यावर पांचाल आनंदोत्सव करोत; विष्णूने दानवपुत्रांना मारल्यावर देव आनंदले होते तसे.
8.77.60
यदि वा द्विपदां श्रेष्ठं द्रोणं मानयतो गुरुम् ।
अश्वत्थाम्नि कृपा तेऽस्ति कृपे वाचार्यगौरवात् ॥ ८.७७.६० ॥
द्विपादांमध्ये श्रेष्ठ, पूज्य गुरू द्रोणांचा सन्मान करत अश्वत्थाम्याबद्दल तुला दया असेल, किंवा हे कृपा, आचार्यांच्या गौरवामुळे तुला दया असेल तर.
8.77.61
अत्यन्तापचितान्बन्धून्मानयन्मातृबान्धवान् ।
कृतवर्माणमासाद्य न नेष्यासि यमक्षयम् ॥ ८.७७.६१ ॥
अत्यंत आदरणीय नातेवाईक आणि मातृकुलातील बांधवांचा सन्मान करणारा तू, कृतवर्म्याजवळ जाऊन त्याला यमलोकाला पाठवणार नाहीस काय?
8.77.62
भ्रातरं मातुरासाद्य शल्यं मद्रजनाधिपम् ।
यदि त्वमरविन्दाक्ष दयावान्न जिघाससि ॥ ८.७७.६२ ॥
हे कमलनेत्रा, जर तू दयाळू असशील तर मातुलबंधू मद्रदेशाधिपती शल्याजवळ जाऊन त्याला वध करू इच्छिणार नाहीस काय?
8.77.63
एतत्ते सुकृतं कर्म नात्र किञ्चन विद्यते ।
वयमप्यनुजानीमो नात्र दोषोऽस्ति कश्चन ॥ ८.७७.६३ ॥
तुझे हे कर्म सत्कर्म आहे; यात काहीही दोष नाही. आम्हीही याला संमती देतो; यात कोणताही दोष नाही.
8.77.64
इमं पापमतिं क्षुद्रमत्यन्तं पाण्डवान्प्रति ।
कर्णमद्य नरश्रेष्ठ जहि पार्थ शितैः शरैः ॥ ८.७७.६४ ॥
हे नरश्रेष्ठा, हे पार्था, पांडवांविषयी अत्यंत पापबुद्धी असलेल्या या नीच कर्णाला आज तीक्ष्ण बाणांनी ठार कर.
8.77.65
दहने यत्सपुत्राया निशि मातुस्तवानघ ।
द्यूतार्थे यच्च युष्मासु प्रावर्तत सुयोधनः।
तस्य सर्वस्य दुष्टात्मा कर्णो वै मूलमित्युत ॥ ८.७७.६५ ॥
हे निष्पाप, रात्री तुझी माता पुत्रांसह अग्नीत जी घटना घडली आणि द्यूतासाठी सुयोधनाने तुमच्याविरुद्ध जे सुरू केले, त्या सर्वांचे मूळ दुष्टात्मा कर्णच आहे असे म्हणतात.
8.77.66
प्रोत्साहयति दुष्टात्मा धार्तराष्ट्रं सुदुर्मतिम् ।
समितौ गदते कर्णस्तमद्य जहि भारत ॥ ८.७७.६६ ॥
दुष्टात्मा कर्ण त्या अत्यंत दुर्बुद्धी धृतराष्ट्रपुत्राला प्रोत्साहन देतो; सभेत बोलतो. हे भारता, आज त्याला ठार कर.
8.77.67
यश्च युष्मासु पापं वै धार्तराष्ट्रः प्रयुक्तवान् ।
तस्य सर्वस्य दुर्बुद्धिः कर्णो मूलमिहार्जुन ॥ ८.७७.६७ ॥
धार्तराष्ट्राने तुमच्याविरुद्ध जे पाप केले, त्या सर्वाचे मूळ येथे दुर्बुद्धी कर्ण आहे, हे अर्जुना.
8.77.68
कर्णं हि मन्यते त्राणं नित्यमेव सुयोधनः ।
ततो मामपि संरब्धो निग्रहीतुं पराक्रमात् ॥ ८.७७.६८ ॥
सुयोधन नेहमी कर्णालाच आपला रक्षणकर्ता मानतो. म्हणून क्रोधित होऊन तो आपल्या पराक्रमाने मलाही रोखू इच्छितो.
8.77.69
स्थिता बुद्धिर्नरेन्द्राणां धार्तराष्ट्रस्य चोभयोः ।
कर्णः पार्थान्रणे सर्वान्नाशयिष्यति सायकैः ॥ ८.७७.६९ ॥
राजांची आणि धार्तराष्ट्राची दोघांचीही स्थिर बुद्धी हीच आहे: कर्ण रणात बाणांनी सर्व पांडवांचा नाश करील.
8.77.70
कर्णमाश्रित्य कौन्तेय धार्तराष्ट्रस्य विग्रहः ।
रुचितो भवता सार्धं जानतोऽपि बलं तव ॥ ८.७७.७० ॥
हे कौन्तेया, कर्णाच्या आधाराने धार्तराष्ट्राचा हा कलह तुमच्याशी झाला; तुमचे बल जाणूनही.
8.77.71
कर्णो जल्पति वै नित्यमहं पार्थान्समागतान् ।
वासुदेवं च दाशार्हं विजेष्यामि महारणे।
समितौ वल्गते कर्णस्तमद्य जहि फल्गुन ॥ ८.७७.७१ ॥
कर्ण नेहमी बढाई मारतो: "जमलेल्या पार्थांना आणि वासुदेव व दाशार्हाला महायुद्धात मी जिंकीन." सभेत कर्ण असे बढाईचे बोलतो; हे फाल्गुना, आज त्याला ठार कर.
8.77.72
यच्च युष्मासु पापं वै धार्तराष्ट्रः प्रतापवान् ।
सभायां कृतवान्नित्यं कर्णमाश्रित्य वै पुरा ॥ ८.७७.७२ ॥
आणि प्रतापी धार्तराष्ट्राने पूर्वी सभेत कर्णाच्या आधाराने तुमच्याविरुद्ध सदैव जे पाप केले होते.
8.77.73
यच्च तं धार्तराष्ट्राणां षड्भिः शूरैर्महारथैः ।
पश्यतां संवृतं शूरं सौभद्रमपराजितम् ॥ ८.७७.७३ ॥
धृतराष्ट्राच्या पुत्रांच्या त्या सहा शूर महारथींनी पाहता पाहता अपराजित त्या वीर सौभद्राला वेढले.
8.77.74
द्रोणद्रौणिकृपान्वीरान्कम्पयानं महेषुभिः ।
विधमन्तमनीकानि प्रमथन्तं महारथान् ॥ ८.७७.७४ ॥
मोठ्या बाणांनी द्रोण, द्रौणि आणि कृप यांसारख्या वीरांना कंपित करत, सैन्यांना विखुरत आणि महारथींना चिरडत.
8.77.75
मनुष्यवाजिमातङ्गान्प्रेषयन्तं यमक्षयम् ।
शरैः सौभद्रमायान्तं दहन्तमरिवाहिनीम् ॥ ८.७७.७५ ॥
माणसे, घोडे आणि हत्ती यांना यमलोकी पाठवत, बाणांनी पुढे येत, शत्रुसैन्याला जाळत असलेला सौभद्र.
8.77.76
निर्मनुष्याश्च मातङ्गा विरथाश्च महारथाः ।
प्रद्रवन्ति स्म समरे दिशो भीताऽभिमन्यवे ॥ ८.७७.७६ ॥
युद्धात माहुतांविना हत्ती आणि रथांविना महारथी अभिमन्यूला भिऊन दिशांकडे पळाले.
8.77.77
विगतासूंश्च तुरगान्पत्तीन्व्यायुधजीवितान् ।
कुर्वन्तमृषभस्कन्धं कुरुवृष्णियशस्करम्।
तन्मे दहति गात्राणि सखे सत्येन ते शपे ॥ ८.७७.७७ ॥
प्राण गेलेले घोडे आणि शस्त्र सोडलेले पायदळ असे करणारा, वृषभस्कंध तो वीर, कुरु-वृष्णि कुलांचे यश वाढवणारा—त्याची आठवण माझे अवयव जाळते. मित्रा, सत्याची शपथ घेऊन सांगतो.
8.77.78
यत्तदासीत्सुदुष्टात्मा कर्णो विनिहतः प्रभुः ।
न शक्तो ह्यभिमन्योस्तु कर्णः स्थातुं रणाग्रतः ॥ ८.७७.७८ ॥
तेच घडले—त्या अति दुष्टचित्त, प्रभू कर्ण मारला गेल्यानंतर, रणाग्रात अभिमन्यूपुढे कर्णाला उभे राहता आले नाही.
8.77.79
सौभद्रशरनिर्भिन्नो विसंज्ञः शोणितोक्षितः ।
निश्वसन्क्रोधसन्दीप्तो विमुखः सायकार्दितः ॥ ८.७७.७९ ॥
सौभद्राच्या बाणांनी विद्ध, बेशुद्ध, रक्ताने माखलेला, उसासे टाकणारा, क्रोधाने पेटलेला, तोंड फिरवलेला, बाणांनी पीडित असा तो होता.
8.77.80
तस्थौ स विह्वलः सङ्ख्ये प्रहारजनितच्छविः ।
अपयानकृतोत्साहो निरुत्साहश्च भारत ॥ ८.७७.८० ॥
हे भरता, युद्धात विव्हल होऊन तो उभा राहिला; प्रहारांनी त्याची कांती बदलली होती; माघार घेण्यास उत्सुक, पण उत्साहहीन झाला होता.
8.77.81
दुर्योधनं रणे दृष्ट्वा लज्जमानो मुहुर्मुहुः ।
नापयासीत्तततः पार्थ सोऽभिमन्योर्महारणे ॥ ८.७७.८१ ॥
हे पार्था, युद्धात दुर्योधनाला पाहून वारंवार लाजत असूनही, त्या महायुद्धात अभिमन्यूसमोरून तो मागे हटला नाही.
8.77.82
दृष्ट्वा द्रोणं वधोपायमभिमन्योश्च पृष्टवान् ।
श्रुत्वा द्रोणवचः क्रूरं ततश्चिच्छेद कार्मुकम् ॥ ८.७७.८२ ॥
द्रोणाला पाहून, अभिमन्यूच्या वधाचा उपाय विचारून, द्रोणाचे क्रूर शब्द ऐकल्यानंतर त्याने धनुष्य तोडले.
8.77.83
ततश्छिन्नायुधं तेन दृष्ट्वा पञ्च महारथाः ।
स चैव निकृतिप्राज्ञः प्राहिणोच्छरवृष्टिभिः ॥ ८.७७.८३ ॥
तेव्हा त्याचे शस्त्र तुटलेले पाहून पाच महारथी आणि छलप्रवीण तोही बाणांचा वर्षाव करू लागला.
8.77.84
प्रहसन्स तु दुष्टात्मा कर्णो राजा च कौरवः ।
यच्च कर्णोऽब्रवीत्कृष्णां सभायां परुषं वचः।
प्रमुखे पाण्डवेयानां कुरूणां चैव पश्यताम् ॥ ८.७७.८४ ॥
त्या दुष्टात्मा कर्णाने आणि कौरव राजाने हसले; सभेत कर्णाने कृष्णेला जे कठोर शब्द म्हटले होते, पांडव आणि कौरवांसमोर, ते पाहत असताना, तेच स्मरून.
8.77.85
विनष्टाः पाण्डवाः कृष्णे शाश्वतं नरकं गताः ।
पतिमन्यं पृथुश्रोणि वृणीष्व मृदुभाषिणि ॥ ८.७७.८५ ॥
हे कृष्णे, पाण्डव नष्ट झाले आणि शाश्वत नरकात गेले. हे पृथुश्रोणी, मृदुभाषिणी, दुसरा पती निवड.
8.77.86
एषा त्वं धृतराष्ट्रस्य दासीभूता निवेशनम् ।
प्रविशारालपक्ष्माक्षि न सन्ति पतयस्तव ॥ ८.७७.८६ ॥
तू धृतराष्ट्राच्या गृही दासी होऊन प्रवेश कर. हे कुरळ्या पापण्यांच्या, आता तुला पती उरलेले नाहीत.
8.77.87
न पाण्डवाः प्रभवन्ति तव कृष्णे कथञ्चन ।
दासभार्या च पाञ्चालि स्वयं दासी च शोभने ॥ ८.७७.८७ ॥
हे कृष्णे, पाण्डव कोणत्याही प्रकारे तुझे रक्षण करू शकणार नाहीत. हे पांचाली, हे शोभने, तू दासाची पत्नी आहेस आणि स्वतःही दासी आहेस.
8.77.88
अद्य दुर्योधनो राजा पृथिव्यां नृपतिः स्मृतः ।
सर्वे चास्य महिपाला योगक्षेममुपासते ॥ ८.७७.८८ ॥
आज राजा दुर्योधन पृथ्वीचा नृपती म्हणून ओळखला जातो; त्याचे सर्व महीपाल त्याच्या योगक्षेमाची सेवा करतात.
8.77.89
पश्येदानीं यदा भद्रे निविष्टाः पाण्डवाः समम् ।
अन्योन्यं समुदीक्षन्ते धार्तराष्ट्रस्य तेजसा ॥ ८.७७.८९ ॥
हे भद्रे, आता पाहा, पाण्डव एकत्र बसलेले असताना धृतराष्ट्रपुत्राच्या तेजाने ते एकमेकांकडे पाहतात.
8.77.90
व्यक्तं षण्डतिला ह्येते नरके च निमज्जिताः ।
प्रेष्यवच्चापि राजानमुपस्थास्यन्ति कौरवम् ॥ ८.७७.९० ॥
स्पष्टपणे हे षंडतिल आहेत; नरकात बुडालेले. सेवकांप्रमाणे ते कौरव राजाची सेवा करतील.
8.77.91
उक्तवान्स च पातात्मा तथा परमदुर्मतिः ।
पापः पापवचः कर्णः पश्यतस्ते धनञ्जय ॥ ८.७७.९१ ॥
पापात्मा आणि अत्यंत दुर्बुद्धी असलेला तो कर्ण, हे धनंजया, तुझ्या देखत असे पापमय बोलला.
8.77.92
अस्य पापस्य तद्वाक्यं सुवर्णविकृताः शराः ।
शमयन्ति शिलाधौता नाशयन्तोऽस्य जीवितम् ॥ ८.७७.९२ ॥
त्या पाप्याचे ते बोल शमवण्यासाठी, दगडावर धार लावलेले सोन्याने सजवलेले बाण त्याचे प्राण नष्ट करतील.
8.77.93
अद्य कर्णं रणे ग्रस्तं पश्यन्तु कुरवस्त्वया ।
स्वर्गावतरणे यत्नं स्वर्गद्वारगतं यथा ॥ ८.७७.९३ ॥
आज युद्धात कर्ण तुझ्याकडून ग्रासलेला कौरवांनी पाहू दे; स्वर्गातून उतरण्याचा प्रयत्न करून स्वर्गद्वारी गेलेल्याप्रमाणे.
8.77.94
अद्य ते समरे वीर्यं पश्यन्तु कुरुयोधिनः ।
सूतपुत्रे हते पार्थ जानन्तु त्वां महारथम् ॥ ८.७७.९४ ॥
आज युद्धात तुझे पराक्रम कौरव योद्धे पाहू देत; हे पार्था, सूतपुत्र मारला गेल्यावर तुला महारथी म्हणून ते जाणोत.
8.77.95
अद्य काकवला गृध्रा वायसा जम्बुकास्तथा ।
विप्रकर्षन्तु गात्राणि सूतपुत्रस्य मारिष ॥ ८.७७.९५ ॥
आज कावळ्यांच्या बळाचे गिधाडे, कावळे आणि कोल्हे, हे मारिषा, सूतपुत्राची शरीरे ओढून नेवोत.
8.77.96
अद्याधिरथिराक्षिप्तो निहतश्च त्वया रणे ।
कुरूणां शोकमाधत्तां पाण्वानां मुदं तदा ॥ ८.७७.९६ ॥
आज युद्धात अधिरथपुत्र तुझ्याकडून अपमानित होऊन मारला जावो; तेव्हा कौरवांना शोक आणि पांडवांना आनंद लाभो.
8.77.97
अद्य त्वां प्रतिमर्दन्तु पाञ्चालाः पाण्डवैः सह ।
यथा वृत्रवधे वृत्ते देवाः सर्वे शतक्रतुम् ॥ ८.७७.९७ ॥
आज पांचाल पांडवांसह तुला चिरडून टाकोत, ज्याप्रमाणे वृत्रवधाच्या वेळी सर्व देवांनी शतक्रतू (इंद्र)ला साथ दिली होती.
8.77.98
अद्य कर्णं रणे हत्वा प्राप्य चैवोत्तमं यशः ।
विशोको विज्वरः पार्थ भव बन्धुपुरस्कृतः ॥ ८.७७.९८ ॥
आज रणांगणात कर्णाचा वध करून उत्तम यश मिळवून, हे पार्था, शोकरहित व चिंतारहित हो आणि बांधवांनी सन्मानित हो.
8.77.99
नरसिंहवपुः कृत्वा यथा शस्तो महासुरः ।
हिरण्यकशिपुर्दैत्यो विष्णुना प्रभविष्णुना ॥ ८.७७.९९ ॥
नृसिंहरूप धारण करून महासुर हिरण्यकशिपू नावाच्या दैत्याला प्रभविष्णू विष्णूने जसे मारले होते.
8.77.101
तथा त्वमपि राधेयं घोरां कृत्वा महातनुम् ।
जहि युद्धे महाबाहो त्रायस्व च भयात्स्वकान् ॥ ८.७७.१०१ ॥
त्याप्रमाणे तूही भयंकर महाकाय रूप धारण करून, हे महाबाहो, युद्धात राधेयाला म्हणजे कर्णाला मार आणि आपल्या माणसांना भयापासून वाचव.
8.77.102
कर्णं हाहाकृतं दीनं विषण्णं त्वच्छरार्दितम् ।
प्रपतन्तं महीं कर्णं पश्यन्तु वसुधाधिपाः ॥ ८.७७.१०२ ॥
हाहाकार करत, दीन व खिन्न होऊन, तुझ्या बाणांनी पीडित झालेला कर्ण भूमीवर कोसळताना राजांनी पाहावा.
8.77.103
तं च स्वशोणिते मग्नं शयानं पतितं भुवि ।
अपविद्धायुकधं कर्णमद्य पश्यन्तु बान्धवाः ॥ ८.७७.१०३ ॥
स्वतःच्या रक्तात बुडालेल्या, भूमीवर पडलेल्या व पडून राहिलेल्या, शस्त्रे टाकून दिलेल्या त्या कर्णाला आज त्याच्या बांधवांनी पाहावे.
8.77.104
तच्चैवाद्य महत्कर्म गाण्डीवप्रेषितैः शरैः ।
रथोपस्थे विशीर्येत ताराराज इवाम्बरात् ॥ ८.७७.१०४ ॥
आज ते महान कर्म गाण्डीवातून सोडलेल्या बाणांनी रथाच्या तळावर, आकाशातून ताऱ्यांचा राजा (चंद्र) पडावा तसे चूर्ण होईल.
8.77.105
आशु चाद्य शरास्तस्य सम्पतन्तो महाजवैः ।
त्वच्छरैः सन्निकृत्ताग्रा विशीर्यन्ते महीतले ॥ ८.७७.१०५ ॥
आज त्याचे बाण महावेगाने येताना तुझ्या बाणांनी त्यांची टोके छाटली जाऊन पृथ्वीवर चुरडून पडतील.
8.77.106
त्वया चाद्य हते तस्य विक्रमे भरतर्षभ ।
विमुखाः सर्वराजानो भवन्तु गतजीविताः ॥ ८.७७.१०६ ॥
हे भरतर्षभा, आज तुझ्याकडून त्याचा पराक्रम हत झाल्यावर सर्व राजे विमुख होऊन प्राणहीन होवोत.
8.77.107
तथा चाधिरथौ याते प्रयान्तु कुरवो दिशः ।
मन्वानास्तं रथश्रेष्ठं सर्वलोकेषु धन्विनाम् ॥ ८.७७.१०७ ॥
तसेच अधिरथपुत्र (कर्ण) पडल्यावर, सर्व लोकांत धनुर्धरांमध्ये रथश्रेष्ठ मानून कौरव दिशांना पळोत.
8.77.108
स वै चाद्य भयात्त्यक्त्वा धार्तराष्ट्रो महाचमूम् ।
दुर्योधनो भयोद्विग्नो द्रवतु स्वं निवेशनम् ॥ ८.७७.१०८ ॥
धृतराष्ट्राचा पुत्र दुर्योधन आज भयाने महासेना सोडून, भयाने व्याकूळ होऊन आपल्या निवासाकडे पळो.
8.77.109
तथा चाद्य हतं श्रुत्वा धृतराष्ट्रो जनेश्वरः ।
क्षणेन निपतेद्भूमौ विसंज्ञो वै महीपतिः ॥ ८.७७.१०९ ॥
आज त्याला (कर्णाला) मारले गेले असे ऐकून जनेश्वर धृतराष्ट्र क्षणात बेशुद्ध होऊन भूमीवर कोसळतील.
8.77.110
अद्य जानन्तु ते पार्थ विक्रमं सर्वयोधिनः ।
यदुवाच सभामध्ये परुषं भारत त्वयि ॥ ८.७७.११० ॥
आज सर्व योद्धे जाणोत, हे पार्था, तुझा पराक्रम; सभेच्या मध्ये हे भारता, तुझ्याविषयी त्याने जे कठोर शब्द उच्चारले होते (त्याचे हे उत्तर).
8.77.111
यानि चान्यानि दुष्टात्मा पापानि कृतवांस्त्वयि ।
तान्यद्य भरतश्रेष्ठ नाशयन्तु शरास्तव ॥ ८.७७.१११ ॥
त्या दुष्टात्म्याने तुझ्याविषयी केलेली इतर पापकर्मे, हे भरतश्रेष्ठा, आज तुझे बाण नष्ट करोत.
8.77.112
शान्तिं कुरु परिक्लेशा कृष्णायाः शत्रुपातन ।
हत्वा शत्रुं रणे श्लाघ्यं गर्जन्तमतिपौरुषम् ॥ ८.७७.११२ ॥
हे शत्रुसंहारका, कृष्णेच्या (द्रौपदीच्या) क्लेशांना शांती दे; रणात स्तुत्य, गर्जणाऱ्या, अतिपौरुषी शत्रूला मारून.
8.77.113
अद्य चाधिरथिर्वेद्धस्तव बाणैः समन्ततः ।
मन्यतां त्वां नरव्याघ्र प्रवरं सर्वधन्विनाम् ॥ ८.७७.११३ ॥
आज अधिरथपुत्रही (कर्णही) तुझ्या बाणांनी सर्व बाजूंनी विद्ध होवो; हे नरव्याघ्रा, त्याने तुलाच सर्व धनुर्धरांत श्रेष्ठ मानावे.
8.77.114
गाण्डीवप्रसृतान्वाणानद्य गात्रस्पृशः शरान् ।
यातु कर्णो रणे पार्थ श्वाविच्छललतो यथा ॥ ८.७७.११४ ॥
हे पार्था, आज गांडीवातून सोडलेल्या, शरीराला स्पर्श करणाऱ्या बाणांनी कर्ण रणात साळिंदर आपल्या काट्यांपासून पळतो तसा पळो.
8.77.115
तं कथं कर्णमासाद्य विद्रवेयुर्महारथाः ।
यस्त्वेकः सर्वपाञ्चालानहन्यहनि नाशयन्।
कालवच्चरते वीर पाञ्चालानां रथव्रजे ॥ ८.७७.११५ ॥
कर्णाजवळ पोहोचून महारथी कसे पळतील? जो एकटाच रोज सर्व पांचालांचा नाश करत, हे वीरा, पांचालांच्या रथसेनेत यमासारखा संचार करतो.
8.77.116
तमप्यासाद्य समरे मित्रार्थे मित्रवत्सल ।
तथा ज्वलन्तमस्त्रैश्च शूरं सर्वधनुष्मताम्।
निर्दहन्तं समारूढं दुर्धर्षं द्रोणमञ्जसा ॥ ८.७७.११६ ॥
हे मित्रवत्सल, मित्राच्या कार्यासाठी युद्धात त्याच्याजवळ जाऊन, अस्त्रांनी तेजस्वी होऊन, सर्व धनुर्धरांमध्ये शूर होऊन, दहन करत, रथारूढ अजेय द्रोणालाही सहज (ते पोहोचतात).
8.77.117
ते नित्यमुदिता जेतुं युधि शत्रुमरिन्दमाः ।
न चेदाधिरथेर्भीताः पाञ्चालाः स्युः पराङ्मुखाः ॥ ८.७७.११७ ॥
शत्रूंचे दमन करणारे ते युद्धात शत्रूला जिंकण्यासाठी नेहमी उत्सुक असतात; आधिरथी (कर्ण) यांच्या भीतीने पांचाल पाठ फिरवणार नसते तर.
8.77.118
तेषामापततां शूरः पाञ्चालानां तरस्विनाम् ।
आदत्तासूञ्शरैः कर्णः पतङ्गानामिवानलः ॥ ८.७७.११८ ॥
वेगाने धावून येणाऱ्या त्या पांचालांचे प्राण शूर कर्णाने बाणांनी हरण केले, जसा अग्नी पतंगांना (भस्म करतो).
8.77.119
एते द्रवन्ति पाञ्चाला द्राव्यन्ते योधिभिर्ध्रुवम् ।
कर्णेन भरतश्रेष्ठ पश्यपश्य तथाकृतान् ॥ ८.७७.११९ ॥
हे पांचाल पळत आहेत; योद्ध्यांकडून, कर्णाकडून निश्चितच पळवले जात आहेत. हे भरतश्रेष्ठा, पाहा, पाहा, त्यांची अशी स्थिती केलेली.
8.77.120
तान्समारोहतः शूरान्मित्रार्थे त्यक्तजीवितान् ।
निस्तारय महाबाहो कर्णास्त्रात्पावकोपमात् ॥ ८.७७.१२० ॥
मित्रासाठी प्राण त्यागून पुढे येणाऱ्या त्या शूरांना, हे महाबाहो, अग्नीसमान कर्णाच्या अस्त्रापासून सोडव.
8.77.121
अस्त्रं हिरामात्कर्णेन भार्गवादृषिसत्तमात् ।
यदवाप्तं तदा घोरं तस्य रूपमुदीर्यते ॥ ८.७७.१२१ ॥
कर्णाने भार्गवाकडून, ऋषिश्रेष्ठाकडून लाजेने मिळवलेले अस्त्र — त्या भयंकर अस्त्राचे रूप आता सांगितले जात आहे.
8.77.122
तापनं सर्वसैन्यस्य घोररूपं भयानकम् ।
यमाश्रित्य महासेना ज्वलते स्वेन तेजसा ॥ ८.७७.१२२ ॥
हे सर्व सैन्याला तापवणारे, घोर रूपाचे आणि भयानक आहे; याचा आश्रय घेतलेली महासेना स्वतःच्या तेजाने जळत आहे.
8.77.123
एते चरन्ति सङ्ग्रामे कर्णचापच्युताः शराः ।
प्रभया इह शत्रूणां घातयन्तो जनान्प्रभो ॥ ८.७७.१२३ ॥
कर्णाच्या धनुष्यातून सुटलेले हे बाण युद्धात फिरत आहेत; हे प्रभो, आपल्या तेजाने येथे शत्रूंच्या योद्ध्यांचा संहार करत आहेत.
8.77.124
एते भ्रमन्ति पाञ्चाला उत्क्रयन्ति च मारिष ।
कर्णास्त्रं समरे प्राप्य दुर्निवार्यं महात्मभिः ॥ ८.७७.१२४ ॥
हे पांचाल भटकत आहेत आणि ओरडत आहेत; हे मारिष, युद्धात कर्णाच्या अस्त्राला सामोरे जाऊन, जे महात्म्यांनाही रोखता येत नाही.
8.77.125
एष भीमो दृढक्रोधो वृतः पार्थ समन्ततः ।
सृञ्जयैर्योऽजयत्कर्णं पीड्यते निशितैः शरैः ॥ ८.७७.१२५ ॥
हा भयंकर आणि दृढ क्रोधाचा पार्थ सृंजयांनी चोहोबाजूंनी वेढलेला आहे; ज्याने कर्णाला जिंकले होते, तो तीक्ष्ण बाणांनी पीडित होत आहे.
8.77.126
पाञ्चालान्सृञ्जयांश्चैव पाण्डवांश्चैव भारत ।
उपेक्षितो दहेत्कर्णो रोगो देहमिवान्तकः ॥ ८.७७.१२६ ॥
हे भारता, पांचाल, सृंजय आणि पांडवांनाही — दुर्लक्षित केल्यास कर्ण रोग शरीराला जाळावा तसा, मृत्यूप्रमाणे जाळेल.
8.77.127
नान्यं त्वत्तो हि पश्यामि योधं यौधिष्ठिरे बले ।
यः समासाद्य राधेयं स्वस्तिमानाव्रजेद्गृहान् ॥ ८.७७.१२७ ॥
युधिष्ठिराच्या सैन्यात तुझ्याशिवाय दुसरा कोणताही योद्धा मला दिसत नाही, जो राधेय (कर्ण)ला सामोरा जाऊन सुखरूप घरी परतू शकेल.
8.77.128
तमद्य निशितैर्बाणैर्निहत्य भरतर्षभ ।
यथा प्रतिज्ञां त्व पार्थ तीर्त्वा कीर्तिमवाप्स्यसि ॥ ८.७७.१२८ ॥
हे भरतर्षभ, आज तीक्ष्ण बाणांनी त्याला मारून, हे पार्था, तू केलेली प्रतिज्ञा पूर्ण करून कीर्ती मिळवशील.
8.77.129
त्वं हि शक्तो रणे कर्णं विजेतुं सह पार्थिवैः ।
नान्यो युधि युधां श्रेष्ठ सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ८.७७.१२९ ॥
युद्धात राजांसह कर्णाला जिंकण्यास समर्थ तूच आहेस; हे योद्ध्यांत श्रेष्ठा, हेच सत्य आहे, मी तुला सांगतो, दुसरा कोणी नाही.
8.77.130
एतत्कृत्वा महत्कार्म हत्वा कर्णं महारथम् ।
कृतार्थः सफलः पार्थ सुखी भव नरोत्तम ॥ ८.७७.१३० ॥
हे महत्कार्य करून, महारथी कर्णाला मारून, हे पार्था, कृतार्थ आणि सफल होऊन सुखी हो, हे नरश्रेष्ठा.