મહાભારત · અધ્યાય 8.8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.8.1
सैनापत्यं तु सम्प्राप्य कर्णो वैकर्तनस्तदा ।
तथोक्तश्च स्वयं राज्ञा स्निग्धं भ्रातृसमं वचः ॥ ८.८.१ ॥
વૈકર્તન કર્ણે ત્યારે સેનાપતિપદ પામીને, રાજાએ પોતે ભાઈ સમાન સ્નેહભર્યા વચનોથી એમ કહ્યું ત્યારે...
8.8.2
हितश्च प्रियकामश्च मम पुत्रस्य नित्यशः ।
अकरोत्किं महाप्राज्ञस्तन्ममाचक्ष्व स़ञ्जय ॥ ८.८.२ ॥
મારા પુત્રનું હિત અને પ્રિય સદા ઇચ્છનાર તે મહાપ્રાજ્ઞે શું કર્યું? સંજય, તે મને કહે.
8.8.3
कर्णस्य मतमाज्ञाय पुत्रास्ते भरतर्षभ ।
योगमाज्ञापयामासुर्नन्दितूर्यपुरःसरम् ॥ ८.८.३ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, કર્ણનો મત જાણીને તમારા પુત્રોએ નગારા અને વાજિંત્રોના નાદ સાથે સેનાને એકઠી કરવાનો આદેશ આપ્યો.
8.8.4
महत्यपररात्रे च तव सैन्यस्य मारिष ।
योगो योग इति ह्याशु प्रादुरासीन्महास्वनः ॥ ८.८.४ ॥
હે માન્ય, રાતના છેલ્લા પ્રહરે તમારી મહાન સેનામાં 'યોગ, યોગ' એવો મહાન નાદ તરત ઊઠ્યો.
8.8.5
कल्पतां नागमुख्यानां रथानां च वरुथिनाम् ।
सन्नह्यतां नराणां च वाजिनां च विशाम्पते ॥ ८.८.५ ॥
હે પ્રજાપતિ, શ્રેષ્ઠ હાથીઓ, બખ્તરધારી રથો, માણસો અને ઘોડાઓ તૈયાર થાઓ.
8.8.6
क्रोशतां चैव योधानां त्वरितानां परस्परम् ।
बभूव तुमुलः शब्दो दिवस्पृक्सुमहांस्ततः ॥ ८.८.६ ॥
ત્યારે યોદ્ધાઓ એકબીજાને ઉતાવળ કરતાં બૂમ પાડતા હતા ત્યારે આકાશને અડે એવો મોટો કોલાહલ થયો.
8.8.7
ततः श्वेतपताकेन बलाकावर्णवाजिना ।
हेमपृष्ठेन धनुषा नागकक्षेण केतुना ॥ ८.८.७ ॥
પછી સફેદ પતાકા, બગલાના રંગના ઘોડા, સોનાની પીઠવાળું ધનુષ્ય અને હાથીના કમરપટ્ટાવાળી ધ્વજા સાથે.
8.8.8
तूणीरशतपूर्णेन सगदेन वरूथिना ।
शतघ्नीकिङ्किणीशक्तिशूलतोमरधारिणा ॥ ८.८.८ ॥
સો ભાથાથી ભરેલા, ગદા અને બખ્તર સાથે, શતઘ્ની, ઘંટડીઓ, શક્તિ, શૂળ અને તોમર ધારણ કરેલા.
8.8.9
कार्मुकैरुपपन्नेन विमलादित्यवर्चसा ।
रथेनाभिपताकेन सुतपुत्रो ह्यदृश्यत ॥ ८.८.९ ॥
ધનુષોથી સજ્જ, નિર્મળ સૂર્ય જેવા તેજવાળા, પતાકાઓવાળા રથ પર સૂતપુત્ર દેખાયો.
8.8.10
ध्मापयन्वारिजं राजन्हेमजालविभूषिन्तम् ।
विध्रुन्वानो महच्चापं कार्तस्वरविभूषितम् ॥ ८.८.१० ॥
હે રાજન, સોનાની જાળીથી શણગારેલો શંખ વગાડતાં અને સોનાથી શોભતું મહાન ધનુષ્ય હલાવતાં.
8.8.11
दृष्ट्वा कर्णं महेष्वासं रथस्थं रथिनां वरम् ।
भानुमन्तमिवोद्यन्तं तमो घ्नन्तं दुरासदम् ॥ ८.८.११ ॥
મહાધનુર્ધર, રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ કર્ણને રથ પર ઊભેલો જોઈને; ઉગતા સૂર્ય જેવો, અંધકારનો નાશ કરતો, દુર્ધર્ષ.
8.8.12
न भीष्मव्यसनं केचिन्नापि द्रोणस्य मारिष ।
नान्येषां पुरुषव्याघ्र मेनिरे तत्र कौरवाः ॥ ८.८.१२ ॥
હે માનનીય, ત્યાં કૌરવોએ ભીષ્મનું સંકટ, દ્રોણનું સંકટ કે બીજા કોઈનું સંકટ ગણ્યું નહીં, હે પુરુષવ્યાઘ્ર.
8.8.13
ततस्तु त्वरयन्योधाञ्शङ्खशब्देन मारिष ।
कर्णो निष्कर्षयामास कौरवाणां महद्बलम् ॥ ८.८.१३ ॥
ત્યારે શંખના નાદથી યોદ્ધાઓને ત્વરિત કરતાં, હે મારિષ, કર્ણે કૌરવોની મહાસેનાને બહાર કાઢી.
8.8.14
व्यूहं व्यूह्य महेष्वासो मकरं शत्रुतापनः ।
प्रत्युद्ययौ तथा कर्णः पाण्डवान्विजिगीषया ॥ ८.८.१४ ॥
મહાધનુર્ધર, શત્રુઓને તપાવનાર કર્ણે મકર વ્યૂહ રચીને વિજયની ઇચ્છાથી પાંડવો સામે આગળ વધ્યો.
8.8.15
मकरस्य तु तुण्डे वै कर्णो राजन्व्यवस्थितः ।
नेत्राभ्यां शकुनिः शूर उलूकश्च महारथः ॥ ८.८.१५ ॥
હે રાજન, મકર વ્યૂહના મુખ પર કર્ણ ઊભો હતો; બંને આંખોએ શૂર શકુનિ અને મહારથી ઉલૂક હતા.
8.8.16
द्रोणपुत्रस्तु शिरसि ग्रीवायां सर्वसोदराः ।
मध्येदुर्योधनो राजा बलेन महता वृतः ॥ ८.८.१६ ॥
દ્રોણપુત્ર માથા પર, બધા ભાઈઓ ગરદન પર; મધ્યમાં રાજા દુર્યોધન મહાસેનાથી ઘેરાયેલો હતો.
8.8.17
वामपादे तु राजेन्द्र कृतवर्मा व्यवस्थितः ।
नारायणबलैर्युक्तो गोपालैर्युद्धदुर्मदैः ॥ ८.८.१७ ॥
હે રાજેન્દ્ર, ડાબા પગે કૃતવર્મા ઊભો હતો, નારાયણ સેના અને યુદ્ધમદથી ઉન્મત્ત ગોપાલો સાથે.
8.8.18
पादे तु दक्षिणे राजन्गौतमः सत्यविक्रमः ।
त्रिगर्तैः सुमहेष्वासैर्दाक्षिणात्यैश्च संवृतः ॥ ८.८.१८ ॥
હે રાજન, જમણા પગે સત્યપરાક્રમી ગૌતમ (કૃપ) ઊભો હતો; ત્રિગર્તો અને મહાધનુર્ધર દક્ષિણવાસીઓથી ઘેરાયેલો.
8.8.19
अनुपादे तु यो वामस्तत्र शल्यो व्यवस्थितः ।
महत्या सेनया सार्धं मद्रदेशसमुत्थया ॥ ८.८.१९ ॥
પાછલા ડાબા પાદભાગે મદ્રદેશમાંથી ઊઠેલી મહાન સેના સાથે શલ્ય સ્થિત હતો.
8.8.20
दक्षिणे तु महाराज सुषेणः सत्यसङ्गरः ।
वृतो रथमहस्रेण दन्तिनां च त्रिभिः शतैः ॥ ८.८.२० ॥
હે મહારાજ, જમણી બાજુએ સત્યપ્રતિજ્ઞ સુષેણ એક હજાર રથો અને ત્રણસો હાથીઓથી ઘેરાયેલો હતો.
8.8.21
पुच्छे ह्यास्तां महावीर्यौ भ्रातरौ पार्थिवौ तदा ।
चित्रश्च चित्रसेनश्च महत्या सेनया वृतौ ॥ ८.८.२१ ॥
પાછળના ભાગે ત્યારે મહાપરાક્રમી બે ભાઈ, રાજાઓ ચિત્ર અને ચિત્રસેન, મહાન સેનાથી ઘેરાયેલા હતા.
8.8.22
तथा प्रयाते राजेन्द्र कर्णे नरवरोत्तमे ।
धनञ्जयमभिपेक्ष्य धर्मराजोऽब्रवीदिदम् ॥ ८.८.२२ ॥
હે રાજેન્દ્ર, એ રીતે કર્ણ આગળ વધ્યો ત્યારે ધર્મરાજે ધનંજય તરફ જોઈને આ કહ્યું.
8.8.23
पश्य पार्थ यथा सेना धार्तराष्ट्रीह संयुगे ।
कर्णेन विहिता वीर गुप्ता वीरैर्महारथैः ॥ ८.८.२३ ॥
હે પાર્થ, જુઓ, અહીં યુદ્ધમાં ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોની સેના કર્ણે કેવી ગોઠવી છે, હે વીર, મહારથીઓએ રક્ષેલી.
8.8.24
हतवीरतमा ह्येषा धार्तराष्ट्री महाचमूः ।
फल्गुशेषा महाबाहो तृणैस्तुल्या मता मम ॥ ८.८.२४ ॥
હે મહાબાહો, ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોની આ મહાસેનાના શ્રેષ્ઠ વીરો હણાઈ જવાથી માત્ર નામમાત્ર બચી છે; મારા મત પ્રમાણે તે ઘાસ સમાન થઈ ગઈ છે.
8.8.25
एको ह्यत्र महेष्वासः सूतपुत्रो विराजते ।
सदेवासुरगन्धर्वैः सकिन्नरमहोरगैः।
चराचरैस्त्रिभिर्लोकैरजेयो यो महारथः ॥ ८.८.२५ ॥
અહીં એકલો મહાધનુર્ધર સૂતપુત્ર શોભે છે; દેવ, અસુર, ગંધર્વ, કિન્નર અને મહાનાગો સહિત ચરાચર ત્રણે લોકને પણ જે અજેય મહારથી છે તે.
8.8.26
तं हत्वाऽद्य महाबाहो विजयस्तव फल्गुन ।
उद्धृतश्च भवेच्छल्यो मम द्वादशवार्षिकः ॥ ८.८.२६ ॥
આજે તેને મારીને, હે મહાબાહુ ફાલ્ગુન, તને વિજય મળશે; અને બાર વર્ષથી મને ખૂંચતો કાંટો પણ ઉખડી જશે.
8.8.27
एवं ज्ञात्वा महाबाहो व्यूहं व्यूह यथेच्छसि ॥ ८.८.२७ ॥
આ જાણીને, હે મહાબાહુ, તને ગમે તેમ વ્યૂહ રચ.
8.8.28
भ्रातुरेतद्वचः श्रुत्वा पाण्डवः श्वेतवाहनः ।
अर्धचन्द्रेण व्यूहेन प्रत्यव्यूहत तां चमूम् ॥ ८.८.२८ ॥
ભાઈનું આ વચન સાંભળીને શ્વેતવાહન પાંડવે અર્ધચંદ્ર વ્યૂહથી તે સેના સામે પોતાની સેના ગોઠવી.
8.8.29
वामपार्श्वे तु तस्याथ भीमसेनो व्यवस्थितः ।
दक्षिणे च महेष्वासो धृष्टद्युम्नो व्यवस्थितः ॥ ८.८.२९ ॥
તેની ડાબી બાજુએ ભીમસેન ઊભો રહ્યો; અને જમણી બાજુએ મહાધનુર્ધર ધૃષ્ટદ્યુમ્ન ઊભો રહ્યો.
8.8.30
मध्ये व्यूहस्य राजा तु पाण्डवश्च धनञ्जयः ।
नकुलः सहदेवश्च धर्मराजस्य पृष्ठतः ॥ ८.८.३० ॥
વ્યૂહની મધ્યમાં રાજા પાંડવ અને ધનંજય હતા; નકુલ અને સહદેવ ધર્મરાજની પાછળ હતા.
8.8.31
चक्ररक्षौ तु पाञ्चाल्यौ युधामन्यूत्तमौजसौ ।
पार्थं न जहतुर्युद्वे पाल्यमानौ किरीटिना ॥ ८.८.३१ ॥
યુદ્ધમાં ચક્રરક્ષક એવા બે પાંચાલ, યુધામન્યુ અને ઉત્તમૌજસ, કિરીટી અર્જુનને છોડ્યા નહિ; તેનું રક્ષણ કરતા રહ્યા.
8.8.32
शेषां नृपतयो वीराः स्थिता व्यूहस्य दंशिताः ।
यथाभागं यथोत्साहं यथायत्नं च भारत ॥ ८.८.३२ ॥
હે ભારત, વ્યૂહના બાકીના ભાગમાં કવચધારી વીર રાજાઓ પોતપોતાના ભાગ, ઉત્સાહ અને પ્રયત્ન મુજબ ઊભા રહ્યા.
8.8.33
एवमेतन्महाव्यूहं व्यूह्य भारत पाण्डवाः ।
तावकाश्च महेष्वासा युद्धायैव मनो दधुः ॥ ८.८.३३ ॥
હે ભારત, એ રીતે મહાવ્યૂહ રચીને પાંડવો અને તમારા મહાધનુર્ધરોએ યુદ્ધમાં જ મન લગાડ્યું.
8.8.34
दृष्ट्वा व्यूढां तव चमूं सूतपुत्रेण संयुगे ।
निहतान्पाण्डवान्मेने धार्तराष्ट्रः सबान्धवः ॥ ८.८.३४ ॥
સૂતપુત્ર (કર્ણ) દ્વારા યુદ્ધમાં રચાયેલી તમારી સેના જોઈને, બાંધવો સહિત ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રે પાંડવો હણાયા એમ માન્યું.
8.8.35
तथैव पाण्डवीं सेनां व्यूढां दृष्ट्वा युधिष्ठिरः ।
धार्तराष्ट्रान्हतान्मेने सकर्णान्वै जनाधिपः ॥ ८.८.३५ ॥
એ જ રીતે પાંડવસેનાને વ્યૂહમાં ઊભેલી જોઈને જનાધિપ યુધિષ્ઠિરે કર્ણ સહિત ધાર્તરાષ્ટ્રો હણાયા એમ માન્યું.
8.8.36
ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च पणवानकगोमुखाः ।
डिण्डिमाश्चाप्यहन्यन्त झर्झराश्च समन्ततः ॥ ८.८.३६ ॥
ત્યારે ચારે બાજુ શંખ, ભેરી, પણવ, આનક, ગોમુખ, ડિંડિમ અને ઝર્ઝર વાગવા લાગ્યા.
8.8.37
सेनयोरुभयो राजन्प्रावाद्यन्त महास्वनाः ।
सिंहनादश्च सञ्जज्ञे शूराणां जयगृद्धिनाम् ॥ ८.८.३७ ॥
હે રાજન્, બંને સેનાઓમાં મહાન ધ્વનિવાળાં વાદ્યો વાગવા લાગ્યાં. અને જયની ઇચ્છા રાખનારા શૂરવીરોનો સિંહનાદ ઊઠ્યો.
8.8.38
हयहेषितशब्दाश्च वारणानां च बृंहिताः ।
रथनेमिस्वनाश्चोग्राः सम्बभूवुर्जनाधिप ॥ ८.८.३८ ॥
હે જનાધિપ, ઘોડાઓનો હણહણાટ, હાથીઓની ગર્જના અને રથચક્રોનો ભયંકર અવાજ ઊઠ્યો.
8.8.39
न द्रोणव्यसनं कश्चिज्जानीते तत्र भारत ।
दृष्ट्वा कर्णं महेष्वासं मुखे व्यूहस्य दंशितम् ॥ ८.८.३९ ॥
હે ભારત, ત્યાં દ્રોણના સંકટને કોઈ જાણી શક્યું નહીં; વ્યૂહના મુખ પર કવચ ધારણ કરેલા મહાધનુર્ધર કર્ણને જોઈને.
8.8.40
उभे सैन्ये महाराज प्रहृष्टनरसङ्कुले ।
योद्वुकामे स्थिते राजन्हन्तुमन्योन्यमोजसा ॥ ८.८.४० ॥
હે મહારાજ, બંને સેનાઓ હર્ષિત માણસોથી ભરેલી હતી; હે રાજન્, યુદ્ધની ઇચ્છાથી ઊભી રહી એકબીજાને બળથી પ્રહાર કરવા તૈયાર હતી.
8.8.41
विजये जातसंरम्भे दृष्ट्वाऽन्योन्यं व्यवस्थिते ।
अनीकमध्ये राजेन्द्र चेरतुः कर्णपाण्डवौ ॥ ८.८.४१ ॥
હે રાજેન્દ્ર, વિજયના ઉત્સાહથી ભરેલા એકબીજાને જોઈને ઊભેલા કર્ણ અને પાંડવ સેનાના મધ્યમાં વિચરવા લાગ્યા.
8.8.42
नृत्यन्त्याविव ते सेने समेयातां परस्परम् ।
तयोः पक्षप्रपक्षेभ्यो निर्ययुर्युद्वलिप्सवः ॥ ८.८.४२ ॥
જાણે નાચતી હોય તેમ તે બંને સેનાઓ એકબીજાની સામે આવી; તેમની પાંખો અને ઉપપાંખોમાંથી યુદ્ધની ઇચ્છાવાળા નીકળ્યા.
8.8.43
ततः प्रववृते युद्धं नरवारणवाजिनाम् ।
रथानां च महाराज अन्योन्यमभिनिघ्नताम् ॥ ८.८.४३ ॥
ત્યારે નર, હાથી, ઘોડા અને રથોનું યુદ્ધ શરૂ થયું, હે મહારાજ; તેઓ એકબીજા પર પ્રહાર કરવા લાગ્યા.