Mahābhārata · Adhyāya 8.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.83.1
हत्वा तु फल्गुनः सेनां कौरवाणां पृथक्पृथक् ।
सूतपुत्रस्य संरम्भं दृष्ट्वा चैव महारणे ॥ ८.८३.१ ॥
Habiendo abatido Phalguna (Arjuna) al ejército de los Kauravas uno por uno, y habiendo visto la furia del hijo del cochero en la gran batalla—
8.83.2
शोणितोदां नदीं कृत्वा मांसमज्जास्थिपङ्किलाम् ।
मनुष्यशीर्षपाषाणां हस्त्यश्वकृतरोधसम् ॥ ८.८३.२ ॥
Habiendo hecho un río de aguas de sangre, cenagoso de carne, médula y huesos, con cabezas humanas por piedras y orillas de elefantes y caballos—
8.83.3
शूरास्थित्तयसङ्कीर्णां काकगृध्रानुनादिताम् ।
छत्रहंसप्लुवोपेतां वीरवृक्षापहारिणीम् ॥ ८.८३.३ ॥
Sembrado de huesos de héroes y de hierba, resonando con graznidos de cuervos y buitres, con sombrillas como cisnes flotantes, arrastrando los árboles de los héroes—
8.83.4
हारपद्माकरवतीमुष्णीषवरफेनिलाम् ।
धनुःशरध्वजोपेतां नरक्षुद्रकपालिनीम् ॥ ८.८३.४ ॥
Abundante en estanques de collares y lotos, espumosa con los mejores turbantes, provista de arcos, flechas y estandartes, custodiada por los pequeños cráneos de los hombres—
8.83.5
चर्मवर्मभ्रमोपेतां रथोडुपसमाकुलाम् ।
जयैषिणां च सुतरां भीरूणां च सुदुस्तराम् ॥ ८.८३.५ ॥
Llena de remolinos de escudos y armaduras, atestada de carros como barcas—muy fácil de cruzar para quienes buscan la victoria, y muy difícil para los cobardes—
8.83.6
नदीं प्रावर्तयित्वा च बीभत्सुः परवीरहा ।
वासुदेवमिदं वाक्यमब्रवीत्पुरुषर्षभः ॥ ८.८३.६ ॥
Habiendo hecho fluir el río, Bībhatsu (Arjuna), matador de héroes enemigos, el mejor de los hombres, dijo estas palabras a Vāsudeva (Kṛṣṇa).
8.83.7
एष केतू रणे कृष्ण सूतपुत्रस्य दृश्यते ।
भीमसेनादयश्चैते योधयन्ति महारथम् ॥ ८.८३.७ ॥
Kṛṣṇa, en la batalla se ve el estandarte del hijo del cochero; Bhīmasena y los demás luchan contra ese gran guerrero de carro.
8.83.8
एते द्रवन्ति पाञ्चालाः कर्मत्रस्ता जनार्दन ।
एष दुर्योधनो राजा श्वेतच्छत्रेण धार्यते ॥ ८.८३.८ ॥
Janārdana, estos Pāñcālas huyen aterrorizados por las hazañas; este rey Duryodhana es sostenido bajo un parasol blanco.
8.83.9
कर्णेन भग्नान्पाञ्चालान्द्रावयन्बहु शोभते ।
कृपश्च कृतवर्मा च द्रौणिश्चैव महारथः ॥ ८.८३.९ ॥
Ahuyentando a los Pāñcālas derrotados por Karṇa, él resplandece mucho; también Kṛpa, Kṛtavarman y el gran guerrero de carro, hijo de Droṇa.
8.83.10
एते रक्षन्ति राजानं सूतपुत्रेण रक्षिताः ।
अवध्यमानास्तेऽस्माभिर्योधयिष्यन्ति सोमकान् ॥ ८.८३.१० ॥
Protegidos por el hijo del cochero, estos guardan al rey; no abatidos por nosotros, lucharán contra los Somakas.
8.83.11
एष शल्यो रथोपस्थे रश्मिसङ्ग्राहकोविदः ।
सूतपुत्ररथं कृष्ण वाहयन्बहु शोभते ॥ ८.८३.११ ॥
Kṛṣṇa, este Śalya, diestro en sujetar las riendas, en el asiento del carro conduce el carro del hijo del cochero y resplandece mucho.
8.83.12
तत्र मे बुद्धिरुत्पन्ना वाहयात्र रथं मम ।
नाहत्वा समरे कर्णं निवर्तिष्ये कथञ्चन ॥ ८.८३.१२ ॥
Entonces ha surgido en mí esta resolución: conduce aquí mi carro; sin haber abatido a Karṇa en la batalla, de ningún modo volveré atrás.
8.83.13
मा स्म कर्णो रणे पार्थान्सृञ्जयांश्च महारथान् ।
निःशेषान्समरे कुर्यात्पश्यतां नो जनार्दन ॥ ८.८३.१३ ॥
¡Oh Janārdana! Que Karṇa no aniquile por completo en batalla a los Pārthas y a los grandes guerreros de los Sṛñjayas mientras nosotros miramos.
8.83.14
ततः प्रायाज्जवेनाशु केशवस्तव वाहिनीम् ।
कर्णं प्रति महेष्वासं द्वैरथे सव्यसाचिनः ॥ ८.८३.१४ ॥
Entonces Keśava avanzó rápidamente hacia tu ejército, hacia el gran arquero Karṇa, para el combate singular de Savyasācin.
8.83.15
स प्रयातो रथेनाशु कृष्णो राजन्महाहवे ।
आश्वासयन्रणे चाशु पाण्डुसैन्यानि सर्वशः ॥ ८.८३.१५ ॥
Oh rey, Kṛṣṇa avanzó rápidamente en su carro, tranquilizando de inmediato a los ejércitos de los Pāṇḍavas por todos lados en la gran batalla.
8.83.16
रथघोषस्ततस्तस्य पाण्डवस्य बभूव ह ।
वासवास्त्रनिपातेन पर्वतेष्विव मारिष ॥ ८.८३.१६ ॥
Entonces, oh venerable, surgió el estruendo del carro del Pāṇḍava, como el golpe del arma de Vāsava sobre las montañas.
8.83.17
महता रथघोषेण पाण्डवः सत्यविक्रमः ।
अभ्ययादप्रमेयात्मा निर्जयंस्तव वाहिनीम् ॥ ८.८३.१७ ॥
Con un gran estruendo de carros, el Pāṇḍava de verdadero valor, de alma inconmensurable, avanzó contra tu ejército para conquistarlo.
8.83.18
तमायान्तं समीक्ष्यैव श्वेताश्वं कृष्णसारथिम् ।
मद्रराजोऽब्रवीत्कर्णं केतुं दृष्ट्वा महात्मनः ॥ ८.८३.१८ ॥
Al verlo acercarse, el de caballos blancos con Kṛṣṇa como auriga, y al ver el estandarte del magnánimo, el rey de los Madras habló a Karṇa.
8.83.19
अयं स रथ आयाति श्वेताश्वः कृष्णसारथिः ।
निघ्नन्नमित्रान्समरे यं कर्ण परिपृच्छसि ॥ ८.८३.१९ ॥
Ese carro viene, con caballos blancos y con Kṛṣṇa como auriga. Karṇa, es aquel por el que preguntas, que avanza abatiendo a los enemigos en la batalla.
8.83.20
एष तिष्ठति कौन्तेयः संस्पृशन्गाण्डिवं धनुः ।
तं हनिष्यसि चेदद्य तन्नः श्रेयो भविष्यति ॥ ८.८३.२० ॥
Ahí está el hijo de Kuntī, tocando el arco Gāṇḍīva. Si lo matas hoy, eso será una buena fortuna para nosotros.
8.83.21
धनुर्ज्या चन्द्रताराङ्का पताकाकिङ्किणीयुता ।
पश्य कर्णार्जुनस्यैषा सौदामन्यम्बरे यथा ॥ ८.८३.२१ ॥
Mira, Karṇa, esta cuerda del arco de Arjuna, marcada con lunas y estrellas, unida a banderas y campanillas, que brilla en el cielo como un relámpago.
8.83.22
एष ध्वजाग्रे पार्थस्य प्रेक्षमाणः समन्ततः ।
दृश्यते वानरो भीमो वीक्षतां भयवर्धनः ॥ ८.८३.२२ ॥
En la punta del estandarte de Pārtha, mirando a todos lados, se ve un mono, terrible, que aumenta el temor de quienes lo miran.
8.83.23
एतच्चक्रं गदा शङ्खः शार्ङ्गं कृष्णस्य च प्रभो ।
दृश्यते पाण्डवरथे वाहयानस्य वाजिनः ॥ ८.८३.२३ ॥
Aquí, señor, en el carro del Pāṇḍava, se ven el disco, la maza, la concha y el arco Śārṅga de Kṛṣṇa, de quien conduce los caballos.
8.83.24
एतत्कूजति गाण्डीवं विसृष्टं सव्यसाचिना ।
एते हस्तवता मुक्ता घ्नन्त्यमित्राञ्शिताः शराः ॥ ८.८३.२४ ॥
El Gāṇḍīva, disparado por Savyasācin, suena con su tañido. Estas afiladas flechas, lanzadas por la mano diestra, abaten a los enemigos.
8.83.25
विशालायतताम्राक्षैः पूर्णचन्द्रनिभाननैः ।
एषा भूः कीर्यते राज्ञां शिरोभिरपलायिनाम् ॥ ८.८३.२५ ॥
Con sus ojos amplios, largos y rojos y rostros como la luna llena, las cabezas de los reyes que no huyeron cubren esta tierra.
8.83.26
एते परिघसङ्काशाः पुण्यगन्धानुलेपनाः ।
उद्धता रणशूराणां पात्यन्ते सायुधा भुजाः ॥ ८.८३.२६ ॥
Estos brazos, semejantes a mazas de hierro, untados de ungüentos sagrados y fragantes, alzados por los héroes de la batalla, son cortados junto con sus armas.
8.83.27
निरस्तजिह्वा नेत्रान्ता वाजिनः सह सादिभिः ।
पतिताः पात्यमानाश्च क्षितौ क्षीणा विशेरते ॥ ८.८३.२७ ॥
Caballos con las lenguas fuera y las comisuras de los ojos desgarradas yacen caídos junto con sus jinetes; derribados y agotados, reposan en el suelo.
8.83.28
एते पर्वतशृङ्गाणां तुल्या हैमवता गजाः ।
सञ्छिन्नकुम्भाः पार्थेन प्रपतन्त्यद्रयो यथा ॥ ८.८३.२८ ॥
Estos elefantes del Himalaya, semejantes a cumbres de montañas, con sus frentes partidas por Pārtha, caen como montañas.
8.83.29
गन्धर्वनगराकारा रथा हतनरेश्वराः ।
विमानादिव पुण्यान्ते स्वर्गिणो निपतन्त्यमी ॥ ८.८३.२९ ॥
Estos carros, semejantes a ciudades de gandharvas, con sus reyes muertos, caen como los seres celestiales caen de sus vehículos celestes cuando su mérito se agota.
8.83.30
व्याकुलीकृतमत्यर्थं पश्य सैन्यं किरीटिना ।
नानामृगसहस्राणां यूथं केसरिणा यथा ॥ ८.८३.३० ॥
Mira el ejército sumido en extrema confusión por el Coronado, como una manada de mil ciervos diversos por un león.
8.83.31
त्वामभिप्रेप्सुरायाति कर्ण निघ्नन्वरान्रथान् ।
असज्जमानो राधेय तं याहि प्रति भारत ॥ ८.८३.३१ ॥
Viene buscándote, Karṇa, abatiendo a los excelentes guerreros de carro. Hijo de Rādhā, ve sin vacilar contra él, descendiente de Bharata.
8.83.32
एषा विदीर्यते सेना धार्तराष्ट्री समन्ततः ।
अर्जुनस्य भयात्तूर्णं निघ्नतः शात्रवान्बहून् ॥ ८.८३.३२ ॥
Este ejército de los hijos de Dhṛtarāṣṭra se desgarra por todas partes, por miedo a Arjuna, que abate rápidamente a muchos enemigos.
8.83.33
वर्जयन्सर्वसैन्यानि त्वरते हि धनञ्जयः ।
त्वदर्थमिति मन्येऽहं यथास्योदीर्यते वपुः ॥ ८.८३.३३ ॥
Evitando a todos los ejércitos, Dhanañjaya avanza con prisa. Su cuerpo parece impulsado hacia delante, y creo que es por ti.
8.83.34
न ह्यवस्थास्यते पार्थो युयुत्सुः केनचित्सह ।
त्वामृते क्रोधदीप्तो हि पीड्यमाने वृकोदरे ॥ ८.८३.३४ ॥
Pārtha, ansioso de batalla, no se enfrentará a nadie más que a ti; ardiendo de ira, se mantendrá ante ti, sobre todo cuando Vṛkodara (Bhīma) sea oprimido.
8.83.35
विरथं धर्मराजं तु दृष्ट्वा सुदृढविक्षतम् ।
शिखण्डिनं सात्यकिं च धृष्टद्युम्नं च पार्षतम् ॥ ८.८३.३५ ॥
Al ver a Dharmarāja (Yudhiṣṭhira) sin carro y gravemente herido, y al ver a Śikhaṇḍin, Sātyaki y Dhṛṣṭadyumna, hijo de Pṛṣata.
8.83.36
द्रौपदेयान्युधामन्युमुत्तमौजसमेव च ।
नकुलं सहदेवं च वशगांस्ते समीक्ष्य तु ॥ ८.८३.३६ ॥
Al ver a los hijos de Draupadī, a Yudhāmanyu y Uttamaujas también, y a Nakula y Sahadeva, todos sometidos a tu dominio.
8.83.37
सहसैकरथः पार्थस्त्वामभ्येति परन्तपः ।
क्रोधरक्तेक्षणः क्रुद्धो जिघांसुः सर्वपार्थिवान् ॥ ८.८३.३७ ॥
Solo, en un único carro, el hijo de Pṛthā, abrasador de enemigos, se acerca hacia ti, con los ojos enrojecidos por la ira, furioso y deseoso de matar a todos los reyes.
8.83.38
त्वरितोऽभिपतत्यस्मांस्त्यक्त्वा सैन्यान्यसंशयम् ।
त्वं कर्ण प्रतियाह्येनं नास्त्यन्यो हि धनुर्धरः ॥ ८.८३.३८ ॥
Con prisa, dejando de lado a los ejércitos, se abalanza sobre nosotros sin duda. Karṇa, ve tú a enfrentarlo, pues no hay otro arquero como él.
8.83.39
न तं पश्यामि लोकेऽस्मिंस्त्वत्तो ह्यन्यं धनुर्धरम् ।
अर्जुनं समरे क्रुद्धं यो वेलामिव वारयेत् ॥ ८.८३.३९ ॥
En este mundo no veo otro arquero, fuera de ti, que pudiera contener en la batalla a Arjuna enfurecido, como la orilla contiene al mar.
8.83.40
न चास्य रक्षां पश्यामि पार्श्वतो न च पृष्ठतः ।
एक एवाभियाति त्वां पश्य साफल्यमात्मनः ॥ ८.८३.४० ॥
No veo protección para él ni a sus lados ni por detrás. Solo, viene hacia ti; mira el fruto de tu propio éxito.
8.83.41
त्वं हि कृष्णौ रणे शक्तो योद्धुमेतौ परन्तपौ ।
तवैव भारो राधेय प्रत्युद्याहि धनञ्जयम् ॥ ८.८३.४१ ॥
Solo tú eres capaz en la batalla de luchar contra estos dos, Kṛṣṇa y Arjuna, ambos abrasadores de enemigos. Esta carga es solo tuya, hijo de Rādhā; sal al encuentro de Dhanañjaya.
8.83.42
समानो ह्यसि भीष्मेण द्रोमद्रौणिकृपेण च ।
सव्यसाचिनमायान्तं निवारय महारणे ॥ ८.८३.४२ ॥
Eres, en verdad, igual a Bhīṣma, Droṇa, Drauṇi y Kṛpa. Detén a Savyasācin, que se acerca en la gran batalla.
8.83.43
लेलिहानं यथा सर्पं गर्जन्तमृषभं यथा ।
वनस्थितं यथा व्याघ्रं जहि कर्ण धनञ्जयम् ॥ ८.८३.४३ ॥
Como una serpiente que lame, como un toro que ruge, como un tigre en el bosque, abate a Dhanañjaya, oh Karṇa.
8.83.44
एते द्रवन्ति समरान्निरपेक्षा नराधिपाः ।
अर्जुनस्य भयत्रस्ता धार्तराष्ट्रा महाबलाः ॥ ८.८३.४४ ॥
Aterrados por Arjuna, estos poderosos hijos de Dhṛtarāṣṭra y señores de hombres huyen del combate sin mirar atrás.
8.83.45
द्रवतामथ तेषां तु नान्योऽस्ति युधि मानवः ।
भयहा यो भवेद्वीरस्त्वामृते सूतनन्दन ॥ ८.८३.४५ ॥
Entre los que huyen, no hay en la batalla otro hombre, salvo tú, que sea un héroe capaz de disipar el miedo, oh hijo del auriga.
8.83.46
एते त्वां कुरवः सर्वे द्वीपमासाद्य संयुगे ।
धिष्ठिताः पुरुषव्याघ्र त्वत्तः शरणकाङ्क्षिणः ॥ ८.८३.४६ ॥
Oh tigre entre los hombres, todos estos Kurus, habiendo llegado a ti como a una isla en la batalla, se han puesto de pie buscando tu protección.
8.83.47
वैदेहाम्बष्ठकाम्भोजास्तथा नग्नजितस्त्वया ।
गान्धाराश्च यया धृत्या जिताः सङ्ख्ये सुदुर्जयाः।
तां धृतिं कुरुराधेय ततः प्रत्येहि पाण्डवम् ॥ ८.८३.४७ ॥
Con la misma firmeza con la que venciste en la batalla a los vaidehas, ambaṣṭhas, kāmbojas, a los reyes Nagnajit y a los gāndhāras, muy difíciles de vencer, con esa misma firmeza, oh hijo de Rādhā, enfréntate ahora al Pāṇḍava.
8.83.48
वासुदेवं च वार्ष्णेयं प्रीयमाणं किरीटिना ।
प्रत्युद्याहि महाबाहो पौरुषे महति स्थितः ॥ ८.८३.४८ ॥
Oh de brazos poderosos, sal al encuentro de Vāsudeva, descendiente de Vṛṣṇi, que se regocija con el de la corona, manteniéndote firme en gran valor viril.
8.83.49
प्रकृतिस्थोऽसि मे शल्य इदानीं सम्मतस्तथा ।
प्रतिभासि महाबाहो अभीतश्च धनञ्जयात् ॥ ८.८३.४९ ॥
Śalya, ahora estás en tu estado natural y así eres estimado por mí. Oh, de brazos poderosos, ante Dhanañjaya pareces intrépido.
8.83.50
पश्य बाह्वोर्बलं मेऽद्य शिक्षितस्य च पश्य मे ।
एकोऽद्य निहनिष्यामि पाण्डवानां महाचमूम् ॥ ८.८३.५० ॥
Mira hoy la fuerza de mis brazos, y mira mi destreza adiestrada. Hoy yo solo daré muerte al gran ejército de los Pāṇḍavas.
8.83.51
कृष्णौ च पुरुषव्याघ्र ततः सत्यं ब्रवीमि ते ।
नाहत्वा युधि तौ वीरौ व्यपयास्ये कथञ्चन ॥ ८.८३.५१ ॥
Oh, tigre entre los hombres, por eso te digo la verdad: no me retiraré de ninguna manera sin haber dado muerte en batalla a esos dos héroes Kṛṣṇa.
8.83.52
शिश्ये वा निहतस्ताभ्यामनित्यो हि रणे जयः ।
कृतार्थोऽद्य भविष्यामि हत्वा वाप्यथ वा हतः ॥ ८.८३.५२ ॥
O yaceré muerto por ellos, pues la victoria en la batalla es transitoria; o hoy, habiéndolos matado, quedaré cumplido, o incluso muerto.
8.83.53
अजय्यमेनं प्रवदन्ति युद्धे ।
महारथाः कर्ण रथप्रवीरम्।
एकाकिन किमु कृष्णाभिगुप्तं ।
विजेतुमेनं क इहोत्सहेत ॥ ८.८३.५३ ॥
Los grandes guerreros de carro lo llaman invencible en la batalla, oh Karṇa, este primero entre los guerreros de carro. ¿Quién se atrevería a vencerlo aquí, solo, protegido por Kṛṣṇa?
8.83.54
नैतादृशो जातु बभूव लोके ।
रथोत्तमो यावदुपश्रुतं नः।
तमीदृशं प्रतियोत्स्यामि पार्थं ।
महाहवे पश्य च पौरुषं मे ॥ ८.८३.५४ ॥
Hasta donde hemos oído, nunca hubo en el mundo un auriga tan excelso. Contra un Pārtha así lucharé en la gran batalla; mira mi valor.
8.83.55
रणे चरत्येष रथप्रवीरः ।
सितैर्हयैः कौरवराजपुत्रः।
स वाऽद्य मां नेष्यति कृच्छ्रमेत… ।
त्कर्णोऽस्यान्तेऽप्यत्र भवेत्समर्थः ॥ ८.८३.५५ ॥
En la batalla se mueve este héroe del carro, el hijo del rey kaurava, con caballos blancos. Hoy me llevará a la aflicción; al final, también Karṇa podría ser capaz aquí.
8.83.56
अस्वेदिनौ राजपुत्रस्य हस्ता… ।
ववेपमानौ जातकिणौ बृहन्तौ।
दृढायुधः कृतिमान्क्षिप्रहस्तो ।
न पाण्डवेयेन समोऽस्ति योधः ॥ ८.८३.५६ ॥
Las manos del hijo del rey no sudan; tiemblan, están callosas y son grandes. Ningún guerrero firme con las armas, hábil y de manos rápidas es igual al hijo de Pāṇḍu.
8.83.57
गृह्णात्यनेकानपि कङ्कपत्रा… ।
नेकं यथा तान्प्रतियोज्य चाशु।
ते क्रोशमात्रे निपतन्त्यमोधाः ।
कस्तेन योधोऽस्ति समः पृथिव्याम् ॥ ८.८३.५७ ॥
Él también toma muchas flechas de plumas de garza, y, colocándolas rápidamente en el arco, las suelta; caen infalibles a la distancia de un krośa. ¿Qué guerrero en la tierra es igual a él?
8.83.58
अतोषयत्स्वाण्डवे यो हुताशं ।
कृष्णद्वितीयोऽतिरथस्तरस्वी।
लेभे चक्रं यत्र कृष्णो महात्मा ।
धनुर्गाण्डीवं पाण्डवः सव्यसाची ॥ ८.८३.५८ ॥
Aquel que complació al fuego en el bosque de Khāṇḍava, con Kṛṣṇa como segundo, gran auriga y veloz; donde el magnánimo Kṛṣṇa obtuvo el disco, y el hijo de Pāṇḍu, el arquero diestro en ambas manos, obtuvo el arco Gāṇḍīva.
8.83.59
श्वेताश्वयुक्तं च सुघोषमुग्रं ।
रथं महाबाहुरदीनसत्वः।
महेषुधी चाक्षये दिव्यरूपे ।
शस्त्राणि दिव्यानि च हव्यवाहात् ॥ ८.८३.५९ ॥
El carro uncido con caballos blancos, de sonido resonante y feroz; el de brazos poderosos, de valor inquebrantable, obtuvo del portador del fuego dos grandes carcajes, inagotables y de forma divina, y armas divinas.
8.83.60
यस्त्विन्द्रलोके निजघान दैत्या… ।
नसङ्ख्येयान्कालकेयांश्च सर्वान्।
लेभे शङ्खं देवदत्तं स्म तत्र ।
को नाम तेनाभ्यधिकः पृथिव्याम् ॥ ८.८३.६० ॥
Aquel que en el mundo de Indra mató a los Daityas…, mató a innumerables Kālakeyas y a todos ellos, y allí obtuvo el caracol Devadatta. ¿Quién en la tierra es superior a él?
8.83.61
महादेवं तोषयामास योऽस्त्रैः ।
साक्षात्सुयुद्धेन महानुभावः।
लेभे ततः पाशुपतं सुघोरं ।
त्रैलोक्यसंहारकरं महास्त्रम् ॥ ८.८३.६१ ॥
Aquel de gran poder que complació directamente a Mahādeva con armas en una feroz batalla, obtuvo entonces el terrible Pāśupata, el gran arma que destruye los tres mundos.
8.83.62
पृथक्पृथग्लोकपालाः समेता ।
ददुर्महास्त्राण्यप्रमेयाणि सङ्ख्ये।
यैस्ताञ्जघानाशु रणे नृसिंहः ।
सकालकेयानसुरान्समेतान् ॥ ८.८३.६२ ॥
Los guardianes de los mundos, cada uno por separado, se reunieron y dieron armas grandes e inmensurables en la batalla, con las cuales aquel león entre hombres mató rápidamente en la lucha a los asuras reunidos junto con los Kālakeyas.
8.83.63
तथा विराटस्य पुरे समेता… ।
न्सर्वानस्मानेकरथेन जित्वा।
जहार तद्रोधनमाजिमध्ये ।
वस्त्राणि चादत्त महारथेभ्यः ॥ ८.८३.६३ ॥
Igualmente, en la ciudad de Virāṭa, cuando nos habíamos reunido…, nos venció a todos con un solo carro, arrebató aquel rebaño de vacas en medio de la batalla y tomó también las vestiduras de los grandes guerreros.
8.83.64
तमीदृशं वीर्यगुणोपपन्नं ।
कृष्णद्वितीयं परमं नृपाणाम्।
तमाह्वयन्साहसमुत्तमं वै ।
जाने स्वयं सर्वलोकस्य शल्य ॥ ८.८३.६४ ॥
A un hombre así, dotado de valor y virtud, que tiene a Kṛṣṇa como segundo, supremo entre los reyes, desafiándolo a él, el más audaz, oh Śalya, yo mismo conozco a todo el mundo.
8.83.65
अनन्तवीर्येण च केशवेन ।
नारायणेनाप्रतिमेन गुप्तः।
वर्षायुतैर्यस्य गुणा न शक्या ।
वक्तुं समेतैरपि सर्वलोकैः ॥ ८.८३.६५ ॥
Protegido por Keśava de poder sin fin y por el incomparable Nārāyaṇa, sus cualidades no pueden ser contadas ni en decenas de miles de años por todos los mundos reunidos.
8.83.66
महात्मनः शङ्खचक्रासिपाणे… ।
र्विष्णोर्जिष्णोर्वसुदेवात्मजस्य।
भयं न मे जायते साध्वसं च ।
दृष्ट्वा कृष्णावेकरथे समेतौ ॥ ८.८३.६६ ॥
No siento temor ni inquietud ante el magnánimo Viṣṇu, que empuña concha, disco y espada, ante el vencedor Arjuna ni ante el hijo de Vasudeva, aunque vea a estos dos Kṛṣṇas juntos en un mismo carro.
8.83.67
अतीवायं धनुषि राजपुत्रे… ।
ष्वतीवान्यान्केशवश्चक्रयुद्धे।
एवंविधौ पाण्डववासुदेवौ ।
चलेत्स्वदेशाद्विमवान्न कृष्णौ ॥ ८.८३.६७ ॥
Este príncipe Arjuna sobresale en el tiro con arco, y Keśava supera a otros en la lucha con el disco. Estos dos Kṛṣṇas, el Pāṇḍava y Vāsudeva, no podrían mover ni al Himālaya de su lugar.
8.83.68
उभौ हि शूरौ बलिनौ दृढायुधौ ।
महारथौ संहननोपपन्नौ।
एतौ वीरौ नरवीरौ समेतौ ।
स्थानाच्च्युतौ देवकुमाररूपौ ॥ ८.८३.६८ ॥
Ambos son héroes, poderosos, de armas firmes, grandes guerreros, dotados de cuerpos robustos. Estos dos héroes, héroes entre los hombres, se han reunido; con forma de príncipes celestiales, no son apartados de su lugar.
8.83.69
जेतुं प्रसह्यार्जुनं चाच्युतं च ॥ ८.८३.६९ ॥
para vencer por la fuerza a Arjuna y a Acyuta (Kṛṣṇa).
8.83.70
एतौ हि तावर्जुनवासुदेवौ ।
कोऽन्यः प्रतीयान्मदृते तु शल्य ॥ ८.८३.७० ॥
Estos dos, Arjuna y Vāsudeva — oh Śalya, ¿quién más que yo podría resistirlos?
8.83.71
सर्वेषां वृष्णिवीराणां कृष्णे लक्ष्मीः प्रतिष्ठिता ।
सर्वेषां पाण्डुपुत्राणां जयः पार्थे प्रतिष्ठितः ॥ ८.८३.७१ ॥
La fortuna de todos los héroes vṛṣṇi reside en Kṛṣṇa, y la victoria de todos los hijos de Pāṇḍu reside en Pārtha.
8.83.72
तावुभौ पुरुषव्याघ्रौ समाने स्यन्दने स्थितौ ।
मामेकमभियोद्धारौ सुजातं बत शल्य मे ॥ ८.८३.७२ ॥
Esos dos tigres entre los hombres están de pie en el mismo carro, para combatir solo contra mí. ¡Ah, Śalya, qué afortunado soy!
8.83.73
नैतच्चिरं क्षिप्रमिमं रथं मे ।
प्रवर्तयैतावभियामि चैवम्।
अस्मिन्मुहूर्ते निहतौ पश्य कृष्णौ ।
ताभ्यां हतं वा युधि मां रिपुभ्याम् ॥ ८.८३.७३ ॥
Esto no durará mucho; conduce mi carro rápidamente. Así avanzo contra ellos. En este mismo instante, mira a los dos Kṛṣṇas muertos, o mírame muerto en batalla a manos de estos dos enemigos.
8.83.74
एवं ब्रुवाणः सहसा महारथ… ।
स्त्वभ्यद्रवत्पाण्डवं सूतपुत्रः ॥ ८.८३.७४ ॥
Hablando así, el gran guerrero… el hijo del auriga (Karṇa) de pronto se lanzó contra el Pāṇḍava.
8.83.75
पदातिसङ्घा द्विरदास्तथा तदा ॥ ८.८३.७५ ॥
Entonces las huestes de infantes y los elefantes también (se lanzaron) de igual modo.
8.83.76
निरुध्यताभिद्रवताच्युतार्जुनौ ।
श्रमेण संयोजयताशु सर्वशः।
यथा भवद्भिर्भृशविक्षतावुभौ ।
सुखेन हन्यान्मम वाहिनीपतिः ॥ ८.८३.७६ ॥
Rodead y atacad a Acyuta y Arjuna. Rápidamente, con todo vuestro esfuerzo, reunidlos, para que ambos sean gravemente heridos por vosotros, y para que el comandante del ejército los mate fácilmente con mi mano.
8.83.77
यथा तथा तान्समरेऽर्जुनोऽग्रसत् ॥ ८.८३.७७ ॥
Tal como Arjuna los devoró en la batalla.
8.83.78
न सन्दधानो न तथा शरोत्तमान् ।
प्रमुञ्चमानो रिपुभिः प्रदृश्यते।
धनञ्जयास्तैः स्म शरैर्विदारिता ।
हता निपेतुर्नरवाजिकुञ्जराः ॥ ८.८३.७८ ॥
No se le ve ni colocar flechas ni disparar las mejores flechas ante los enemigos; desgarrados por las flechas de Dhanañjaya, hombres, caballos y elefantes cayeron muertos.
8.83.79
शरार्चिषं गाण्डिवचारुमण्डलं ।
युगान्तसूर्यप्रतिमानतेजसम्।
न कौरवाः शेकुरुदीक्षितुं जयं ।
यथा रविं व्याधितचक्षुषो जनाः ॥ ८.८३.७९ ॥
Los Kaurava no podían ni mirar hacia la victoria con él, ardiente de flechas, con el hermoso círculo del Gāṇḍīva y el esplendor del sol del fin de la era, como los de ojos enfermos no pueden mirar al sol.
8.83.80
शरोत्तमान्सम्प्रहितान्महारथै ।
श्चिच्छेद पार्थः प्रहसञ्छरौधैः।
भूयश्च तानहनद्बाणसङ्घान् ।
गाण्डीवधन्वायतपूर्णमण्डलम् ॥ ८.८३.८० ॥
Pārtha, riendo, cortó las excelentes flechas lanzadas por los grandes guerreros con una lluvia de flechas; y de nuevo golpeó aquellos grupos de flechas, tensando el arco Gāṇḍīva en un círculo completo.
8.83.81
यथोग्ररश्मिः शुचिशुक्रमध्यगः ।
सुखं विवस्वान्हरते जलौघान्।
तथार्जुनो बाणगणान्निरस्य ।
ददाह सेनां तव पार्थिवेन्द्र ॥ ८.८३.८१ ॥
Como el sol de rayos feroces, que atraviesa el puro centro del cielo brillante y fácilmente absorbe los torrentes de agua, así Arjuna, lanzando multitudes de flechas, quemó tu ejército, oh señor de reyes.
8.83.82
तमभ्यधावद्विसृजन्कृपः शरां… ।
स्तथैव भोजस्तव चात्मजः स्वयम्।
महारथो द्रोणसुतश्च सायकै… ।
रवाकिरंस्तोयधरा यथाऽचलम् ॥ ८.८३.८२ ॥
Kṛpa se abalanzó contra él lanzando flechas; igualmente Bhoja, tu propio hijo, y el gran auriga, el hijo de Droṇa, lo cubrieron de flechas, como las nubes de lluvia descargan sobre una montaña.
8.83.83
जिघांसुभिस्तान्कुशलैः शरोत्तमान् ।
महात्मभिः सम्प्रहितान्प्रयत्नतः।
शरैः प्रतिच्छेद स पाण्डवस्त्वरन् ।
परान्विनिर्भिद्य च तांस्त्रिभिस्त्रिभिः ॥ ८.८३.८३ ॥
Aquellas excelentes flechas, lanzadas con esfuerzo por hábiles grandes almas que deseaban matarlo, el Pāṇḍava las cortó rápidamente con sus propias flechas; atravesando a los enemigos, hirió a cada uno con tres flechas.
8.83.84
स गाण्डिवव्यायतपूर्णमण्डल… ।
स्तपन्रिपूनर्जुनभास्करो वभौ।
शरोग्रश्मिः शुचिशुक्रमध्यगो ।
यथैव सूर्यः परिवेयवांस्तथा ॥ ८.८३.८४ ॥
Él, tensando el Gāṇḍīva en un círculo completo… brilló como el sol Arjuna, abrasando a los enemigos; las puntas de sus flechas eran sus rayos, y apareció como el sol que se mueve en el puro centro del cielo, igual que el sol rodeado de su halo.
8.83.85
अथाग्र्यबाणैर्दशभिर्धनञ्जयं ।
पराभिनद्दोणसुतोऽच्युतं त्रिभिः।
चतुर्भिरश्वांश्चतुरः कपिं ततः ।
शरैश्च नाराचवरैरवाकिरत् ॥ ८.८३.८५ ॥
Entonces el hijo de Droṇa hirió a Dhanañjaya con diez flechas excelentes, a Acyuta (Kṛṣṇa) con tres, luego a sus cuatro caballos con cuatro, y cubrió con una lluvia de las mejores flechas de hierro al de estandarte de mono.
8.83.86
तथा ततः प्रस्फुरदस्य कार्मुकं ।
त्रिभिः शरैर्यन्तृशिरश्चकर्त ह।
हयांश्चतुर्भिश्चतुरस्त्रिभिर्ध्वजं ।
धनञ्जयो द्रौणिरथादपातयत् ॥ ८.८३.८६ ॥
Entonces Dhanañjaya, desde el carro de Drauṇi, cortó su arco vibrante con tres flechas y decapitó al auriga; con cuatro derribó a los caballos y con tres el estandarte.
8.83.87
स रोषपूर्णो ह्मतिवज्रहाटकै… ।
रलङ्कृतं तक्षकभोगवर्चसम्।
स तद्वधे कार्मुकमन्यदाददे ।
यथा महाहिप्रवरं तथैव च ॥ ८.८३.८७ ॥
Lleno de furia, tomó otro arco para su destrucción, adornado con oro muy duro … y resplandeciente como los anillos de Takṣaka, igual que una gran serpiente.
8.83.88
स्वमायुधं चापि विकीर्य भूतले ।
धनुश्च कृत्वा सगुणं गुणाधिकः।
समानयंसल्तावजितौ नरोत्तमौ ।
शरोत्तमैर्द्रौणिरविध्यदन्तिकात् ॥ ८.८३.८८ ॥
Tras arrojar su propia arma al suelo y tomar un arco tensado, Drauṇi, superior en destreza, atravesó de cerca a aquellos dos invencibles mejores de los hombres con excelentes flechas.
8.83.89
कृपश्च भोजश्च तवात्मजश्च ते ।
शरैरनेकैर्युधि पाण्डवर्षभम्।
महारथाः संयुगमूर्धनि स्थिता… ।
स्तमोनुदं वारिधरा इवापतन् ॥ ८.८३.८९ ॥
Kṛpa, Bhoja y tu hijo, los grandes guerreros de carro de pie al frente de la batalla, hirieron con muchas flechas al toro de los Pāṇḍavas en combate … y las flechas cayeron como nubes sobre el sol, disipador de la oscuridad.
8.83.90
कृपस्य पार्थः शरं शरासनं ।
हयान्ध्वजान्सारधिमेव पत्रिभिः।
समार्पयद्वाहुसहस्रविक्रम… ।
स्तथा यथा वज्रधरः पुरा बलेः ॥ ८.८३.९० ॥
Arjuna, hijo de Pṛthā, cubrió por completo la flecha, el arco, los caballos, los estandartes y el auriga de Kṛpa con flechas emplumadas, así como antaño el portador del rayo hizo con Bali … [de la fuerza de mil brazos].
8.83.91
स पार्थबाणैर्विनिपातितायुधो ।
ध्वजावमर्दे च कृते महाहवे।
कृतः कृपो बाणसहस्रयनितो ।
यथापगेयः प्रथमं किरीटिना ॥ ८.८३.९१ ॥
Cuando sus armas fueron derribadas por las flechas de Pārtha y su estandarte aplastado en aquella gran batalla, Kṛpa, rodeado por mil flechas, fue el primero en verse obligado a retirarse ante el coronado (Arjuna).
8.83.92
शरैः प्रचिच्छेद तवात्मजस्य ।
ध्वजं धनुश्च प्रचकर्त नर्दतः।
जघान चाश्वान्कृतवर्मणः शुभान् ।
ध्वजं च चिच्छेद तवात्मजस्य ह ॥ ८.८३.९२ ॥
Con flechas cortó el estandarte y el arco de tu hijo; rugiendo, derribó los hermosos caballos de Kṛtavarman; y también cortó el estandarte de tu hijo.
8.83.93
सवाजिसूतेष्वसनान्सकेतना… ।
ञ्जयान नागाश्वरथांश्च स त्वरन्।
ततः प्रकीर्णं सुमहद्वलं तव ।
प्रपीडितं सवितुरिवौजसा भृशम् ॥ ८.८३.९३ ॥
Apresurándose, golpeó a los Sṛñjayas junto con sus caballos, aurigas, arcos y estandartes, y sus elefantes, caballos y carros; entonces tu gran ejército se dispersó, como abrasado con fuerza por el brillo del sol.
8.83.94
रथैः सुयुक्तैरपरे युयुत्सवः ॥ ८.८३.९४ ॥
Con carros bien uncidos, los demás, ansiosos por combatir.
8.83.95
अथाभिसृत्य प्रतिवार्य चाहितान् ।
धनञ्जयस्यानुचरान्महारथाः।
शिखण्डिशैनेययमाः शितैः शरै… ।
र्विदारयन्तो व्यनदन्सुभैरवम् ॥ ८.८३.९५ ॥
Entonces, avanzando y rechazando a los enemigos, los grandes guerreros de carro Śikhaṇḍin, Śaineya y los gemelos, desgarrando con agudas flechas a los seguidores de Dhanañjaya, rugieron con terrible fuerza.
8.83.96
ततोऽभिजघ्नुः कुपिताः परस्परं ।
शरैस्तदाञ्चोगतिभिः सुतेजनैः।
कुरुप्रवीराः सह पृञ्जयैर्यथा ।
सुरारयो देवपतिं यथा तथा ॥ ८.८३.९६ ॥
Entonces los héroes kurus, enfurecidos, junto con los Pṛñjaya, se golpearon mutuamente con flechas veloces y bien afiladas, como los demonios golpean al señor de los dioses.
8.83.97
जयेप्सवः स्वर्गमनाय चोत्सुकाः ।
पतन्ति नागाश्वरथाः परन्तप।
तथैव सर्वे बहवश्च विव्यधुः ।
शरैः सुमुक्तैरितरेतरं पृथक् ॥ ८.८३.९७ ॥
Deseosos de victoria y ansiosos por el cielo, oh abrasador de enemigos, caen elefantes, caballos y carros. Del mismo modo, todos y muchos se hirieron unos a otros por separado con flechas bien disparadas.
8.83.98
शरान्धकारे तु महात्मभिः कृते ।
महामृधे योधवरैः परस्परम्।
चतुर्दिशो वै विदिशश्च पार्थिव ।
प्रभा च सूर्यस्य तमोवृताऽभवत् ॥ ८.८३.९८ ॥
Cuando los mejores guerreros, de grandes almas, crearon en aquella gran batalla una oscuridad de flechas unos contra otros, oh rey, las cuatro direcciones y las direcciones intermedias, y también la luz del sol, quedaron cubiertas por la oscuridad.