มหาภารตะ · อัธยายะ 8.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.83.1
हत्वा तु फल्गुनः सेनां कौरवाणां पृथक्पृथक् ।
सूतपुत्रस्य संरम्भं दृष्ट्वा चैव महारणे ॥ ८.८३.१ ॥
ฝ่ายฟัลคุนะ (อรชุน) ได้สังหารกองทัพของเการพทีละกองทีละกอง และได้เห็นความดุดันของบุตรแห่งสารถีในมหาสงครามนั้น
8.83.2
शोणितोदां नदीं कृत्वा मांसमज्जास्थिपङ्किलाम् ।
मनुष्यशीर्षपाषाणां हस्त्यश्वकृतरोधसम् ॥ ८.८३.२ ॥
ท่านได้ทำให้เกิดแม่น้ำแห่งน้ำเลือด เต็มไปด้วยเนื้อ ไขกระดูก และกระดูก มีศีรษะมนุษย์เป็นก้อนหิน และมีฝั่งที่ทำด้วยช้างและม้า
8.83.3
शूरास्थित्तयसङ्कीर्णां काकगृध्रानुनादिताम् ।
छत्रहंसप्लुवोपेतां वीरवृक्षापहारिणीम् ॥ ८.८३.३ ॥
เกลื่อนกลาดด้วยกระดูกของวีรบุรุษและด้วยหญ้า ดังก้องด้วยเสียงร้องของอีกาและแร้ง มีร่มเป็นดั่งหงส์และสิ่งที่ลอยน้ำ พัดพาต้นไม้ของวีรบุรุษไป
8.83.4
हारपद्माकरवतीमुष्णीषवरफेनिलाम् ।
धनुःशरध्वजोपेतां नरक्षुद्रकपालिनीम् ॥ ८.८३.४ ॥
อุดมด้วยสระที่มีสร้อยคอและดอกบัว เป็นฟองด้วยผ้าโพกศีรษะชั้นเลิศ เต็มไปด้วยคันธนู ลูกศร และธง มีกะโหลกเล็กของมนุษย์เป็นเครื่องคุ้มกัน
8.83.5
चर्मवर्मभ्रमोपेतां रथोडुपसमाकुलाम् ।
जयैषिणां च सुतरां भीरूणां च सुदुस्तराम् ॥ ८.८३.५ ॥
เต็มไปด้วยวนน้ำของโล่และเกราะ คับคั่งด้วยรถศึกดั่งเรือ ข้ามได้ง่ายยิ่งสำหรับผู้แสวงหาชัยชนะ และข้ามได้ยากยิ่งสำหรับผู้ขลาดกลัว
8.83.6
नदीं प्रावर्तयित्वा च बीभत्सुः परवीरहा ।
वासुदेवमिदं वाक्यमब्रवीत्पुरुषर्षभः ॥ ८.८३.६ ॥
เมื่อได้ทำให้แม่น้ำไหลแล้ว พีภัตสุ (อรชุน) ผู้สังหารวีรบุรุษฝ่ายศัตรู ผู้เลิศในหมู่บุรุษ ได้กล่าวถ้อยคำเหล่านี้แด่วาสุเทพ (พระกฤษณะ)
8.83.7
एष केतू रणे कृष्ण सूतपुत्रस्य दृश्यते ।
भीमसेनादयश्चैते योधयन्ति महारथम् ॥ ८.८३.७ ॥
พระกฤษณะ ในสงครามนี้ ธงของบุตรแห่งสารถีปรากฏให้เห็น ภีมเสนและผู้อื่นกำลังรบกับรถศึกผู้ยิ่งใหญ่นั้น
8.83.8
एते द्रवन्ति पाञ्चालाः कर्मत्रस्ता जनार्दन ।
एष दुर्योधनो राजा श्वेतच्छत्रेण धार्यते ॥ ८.८३.८ ॥
ชนชนบทปัญจาละกำลังหนีไป หวาดกลัวต่อการกระทำ ข้าแต่ชนารทนะ พระเจ้าทุรโยธน์ผู้นี้ถูกกางร่มขาวกั้นไว้
8.83.9
कर्णेन भग्नान्पाञ्चालान्द्रावयन्बहु शोभते ।
कृपश्च कृतवर्मा च द्रौणिश्चैव महारथः ॥ ८.८३.९ ॥
กรรณะขับไล่ปัญจาละที่พ่ายแพ้ไปมากมาย ท่านจึงรุ่งโรจน์ยิ่งนัก เช่นเดียวกับกฤปะ กฤตวรมัน และรถศึกผู้ยิ่งใหญ่คือบุตรของโทรณะ
8.83.10
एते रक्षन्ति राजानं सूतपुत्रेण रक्षिताः ।
अवध्यमानास्तेऽस्माभिर्योधयिष्यन्ति सोमकान् ॥ ८.८३.१० ॥
ทั้งหมดนี้ได้รับการคุ้มครองโดยบุตรแห่งสารถี จึงปกปักษ์รักษาพระราชา เมื่อพวกเราไม่อาจสังหารได้ พวกเขาจะรบกับโสมกะ
8.83.11
एष शल्यो रथोपस्थे रश्मिसङ्ग्राहकोविदः ।
सूतपुत्ररथं कृष्ण वाहयन्बहु शोभते ॥ ८.८३.११ ॥
กฤษณะ ศัลยะผู้นี้ ชำนาญในการกุมบังเหียน นั่งอยู่บนที่นั่งรถ ขับรถศึกของบุตรแห่งสารถี รุ่งโรจน์ยิ่งนัก
8.83.12
तत्र मे बुद्धिरुत्पन्ना वाहयात्र रथं मम ।
नाहत्वा समरे कर्णं निवर्तिष्ये कथञ्चन ॥ ८.८३.१२ ॥
ที่นั้น ความตั้งใจนี้ได้เกิดขึ้นในข้า จงขับรถของข้ามาที่นี่ หากยังมิได้สังหารกรรณะในสงคราม ข้าจะไม่หันกลับไปเด็ดขาด
8.83.13
मा स्म कर्णो रणे पार्थान्सृञ्जयांश्च महारथान् ।
निःशेषान्समरे कुर्यात्पश्यतां नो जनार्दन ॥ ८.८३.१३ ॥
ข้าแต่ชนารทนะ ขอให้กรรณะอย่าได้ทำลายบรรดาปารถะและมหารถของสฤญชัยจนหมดสิ้นในสงคราม ขณะที่พวกเรากำลังมองดูอยู่
8.83.14
ततः प्रायाज्जवेनाशु केशवस्तव वाहिनीम् ।
कर्णं प्रति महेष्वासं द्वैरथे सव्यसाचिनः ॥ ८.८३.१४ ॥
ลำดับนั้น เกศวะรีบขับรถอย่างรวดเร็วมุ่งหน้าสู่กองทัพของท่าน มุ่งสู่กรรณะผู้เป็นนักธนูผู้ยิ่งใหญ่ เพื่อการประลองเดี่ยวของสัวยสาจิน (อรชุน)
8.83.15
स प्रयातो रथेनाशु कृष्णो राजन्महाहवे ।
आश्वासयन्रणे चाशु पाण्डुसैन्यानि सर्वशः ॥ ८.८३.१५ ॥
ข้าแต่พระราชา พระกฤษณะได้ขับรถเคลื่อนไปอย่างรวดเร็ว พลางปลอบโยนกองทัพของปาณฑพโดยรอบอย่างรวดเร็วในมหาสงครามนั้น
8.83.16
रथघोषस्ततस्तस्य पाण्डवस्य बभूव ह ।
वासवास्त्रनिपातेन पर्वतेष्विव मारिष ॥ ८.८३.१६ ॥
ลำดับนั้น ข้าแต่ผู้ที่ควรเคารพ เสียงรถศึกของปาณฑพนั้นได้ดังขึ้น เหมือนอาวุธของวาสวะ (พระอินทร์) ที่ตกลงบนภูเขาทั้งหลาย
8.83.17
महता रथघोषेण पाण्डवः सत्यविक्रमः ।
अभ्ययादप्रमेयात्मा निर्जयंस्तव वाहिनीम् ॥ ८.८३.१७ ॥
ด้วยเสียงรถศึกอันดังกึกก้อง ปาณฑพผู้มีความกล้าหาญอันแท้จริง มีตนที่หาประมาณมิได้ ได้รุกเข้าหากองทัพของท่านเพื่อพิชิต
8.83.18
तमायान्तं समीक्ष्यैव श्वेताश्वं कृष्णसारथिम् ।
मद्रराजोऽब्रवीत्कर्णं केतुं दृष्ट्वा महात्मनः ॥ ८.८३.१८ ॥
เมื่อเห็นผู้ที่กำลังมาถึง ผู้มีม้าขาวและมีพระกฤษณะเป็นสารถี และเมื่อเห็นธงของผู้ยิ่งใหญ่ พระราชาแห่งมัทระได้ตรัสแก่กรรณะ
8.83.19
अयं स रथ आयाति श्वेताश्वः कृष्णसारथिः ।
निघ्नन्नमित्रान्समरे यं कर्ण परिपृच्छसि ॥ ८.८३.१९ ॥
รถคันนั้นกำลังมา มีม้าขาวและมีพระกฤษณะเป็นสารถี กรรณะ คือผู้ที่ท่านกำลังถาม ผู้กำลังสังหารศัตรูในสงคราม
8.83.20
एष तिष्ठति कौन्तेयः संस्पृशन्गाण्डिवं धनुः ।
तं हनिष्यसि चेदद्य तन्नः श्रेयो भविष्यति ॥ ८.८३.२० ॥
กุนตีบุตรผู้นั้นยืนอยู่ กำลังจับคันธนูคาณฑีวะ หากท่านสังหารเขาวันนี้ นั่นจะเป็นโชคดีของพวกเรา
8.83.21
धनुर्ज्या चन्द्रताराङ्का पताकाकिङ्किणीयुता ।
पश्य कर्णार्जुनस्यैषा सौदामन्यम्बरे यथा ॥ ८.८३.२१ ॥
กรรณ จงดูสายธนูของอรชุนนี้ ประดับด้วยพระจันทร์และดวงดาว มีธงและกระดิ่งเล็กๆ ติดอยู่ ส่องประกายบนท้องฟ้าดุจสายฟ้า
8.83.22
एष ध्वजाग्रे पार्थस्य प्रेक्षमाणः समन्ततः ।
दृश्यते वानरो भीमो वीक्षतां भयवर्धनः ॥ ८.८३.२२ ॥
ที่ปลายธงของปารถะ มีลิงตัวหนึ่งกำลังมองไปรอบด้าน ดูน่าสะพรึงกลัว เพิ่มความหวาดกลัวให้แก่ผู้ที่มองดู
8.83.23
एतच्चक्रं गदा शङ्खः शार्ङ्गं कृष्णस्य च प्रभो ।
दृश्यते पाण्डवरथे वाहयानस्य वाजिनः ॥ ८.८३.२३ ॥
ข้าแต่ท่านผู้เป็นใหญ่ ในรถศึกของปาณฑพนี้ มองเห็นจักร คทา สังข์ และคันศร ศารงค์ของพระกฤษณะ ซึ่งเป็นของผู้ขับม้าอยู่
8.83.24
एतत्कूजति गाण्डीवं विसृष्टं सव्यसाचिना ।
एते हस्तवता मुक्ता घ्नन्त्यमित्राञ्शिताः शराः ॥ ८.८३.२४ ॥
คันธนูคาณฑีวะนี้ส่งเสียงกึกก้อง ซึ่งสัวยสาจินยิงออกไป ลูกศรคมกล้าเหล่านี้ที่มือผู้ชำนาญยิงออกไป กำลังสังหารศัตรู
8.83.25
विशालायतताम्राक्षैः पूर्णचन्द्रनिभाननैः ।
एषा भूः कीर्यते राज्ञां शिरोभिरपलायिनाम् ॥ ८.८३.२५ ॥
ด้วยดวงตาที่กว้างยาว แดงก่ำ และใบหน้าดุจพระจันทร์เพ็ญ ศีรษะของบรรดากษัตริย์ผู้ไม่หนีไป กำลังกลิ้งเกลื่อนพื้นปฐพีนี้
8.83.26
एते परिघसङ्काशाः पुण्यगन्धानुलेपनाः ।
उद्धता रणशूराणां पात्यन्ते सायुधा भुजाः ॥ ८.८३.२६ ॥
แขนเหล่านี้ดุจกระบองเหล็ก ทาด้วยเครื่องหอมอันศักดิ์สิทธิ์ ยกขึ้นสูงโดยวีรบุรุษแห่งสนามรบ กำลังถูกตัดขาดพร้อมด้วยอาวุธที่ถืออยู่
8.83.27
निरस्तजिह्वा नेत्रान्ता वाजिनः सह सादिभिः ।
पतिताः पात्यमानाश्च क्षितौ क्षीणा विशेरते ॥ ८.८३.२७ ॥
ม้าที่ลิ้นแลบออกมาและหางตาถูกฉีกขาด ล้มลงพร้อมกับผู้ขี่ ถูกฟันจนล้มลงและอ่อนแรง นอนอยู่บนพื้นดิน
8.83.28
एते पर्वतशृङ्गाणां तुल्या हैमवता गजाः ।
सञ्छिन्नकुम्भाः पार्थेन प्रपतन्त्यद्रयो यथा ॥ ८.८३.२८ ॥
ช้างเหล่านี้จากหิมาลัย เทียบเท่ายอดเขา หน้าผากถูกปารถะผ่าขาด ล้มลงดุจภูเขาที่ถล่มลงมา
8.83.29
गन्धर्वनगराकारा रथा हतनरेश्वराः ।
विमानादिव पुण्यान्ते स्वर्गिणो निपतन्त्यमी ॥ ८.८३.२९ ॥
รถศึกเหล่านี้ดุจนครของคันธรรพ์ กษัตริย์ของมันถูกสังหารแล้ว ตกลงมาดุจเหล่าเทพบนสวรรค์ที่ตกจากวิมานเมื่อบุญของพวกเขาหมดสิ้น
8.83.30
व्याकुलीकृतमत्यर्थं पश्य सैन्यं किरीटिना ।
नानामृगसहस्राणां यूथं केसरिणा यथा ॥ ८.८३.३० ॥
จงดูกองทัพที่ถูกกระทำให้วุ่นวายยิ่งนัก โดยผู้สวมมงกุฎ ดุจฝูงสัตว์นานาพันชนิดถูกสิงโตไล่ต้อนไป
8.83.31
त्वामभिप्रेप्सुरायाति कर्ण निघ्नन्वरान्रथान् ।
असज्जमानो राधेय तं याहि प्रति भारत ॥ ८.८३.३१ ॥
กรรณ เขามุ่งหมายจะพบท่าน กำลังมาพร้อมสังหารรถศึกผู้ยอดเยี่ยม ราธเยะ จงไปต่อสู้กับเขาโดยไม่ลังเล ผู้สืบเชื้อสายภรตะ
8.83.32
एषा विदीर्यते सेना धार्तराष्ट्री समन्ततः ।
अर्जुनस्य भयात्तूर्णं निघ्नतः शात्रवान्बहून् ॥ ८.८३.३२ ॥
กองทัพของบุตรแห่งธฤตราษฎร์นี้กำลังถูกฉีกทำลายจากทุกด้าน เพราะความกลัวอรชุน ผู้กำลังสังหารศัตรูมากมายอย่างรวดเร็ว
8.83.33
वर्जयन्सर्वसैन्यानि त्वरते हि धनञ्जयः ।
त्वदर्थमिति मन्येऽहं यथास्योदीर्यते वपुः ॥ ८.८३.३३ ॥
ธนัญชัยหลีกเลี่ยงกองทัพทั้งหมดและรีบเร่งเดินหน้า ข้าพเจ้าคิดว่าร่างของเขาถูกผลักดันไปข้างหน้าเช่นนั้นก็เพื่อท่าน
8.83.34
न ह्यवस्थास्यते पार्थो युयुत्सुः केनचित्सह ।
त्वामृते क्रोधदीप्तो हि पीड्यमाने वृकोदरे ॥ ८.८३.३४ ॥
ปารถะผู้กระหายการรบจะไม่ยืนต่อสู้กับผู้ใดนอกจากท่าน เพราะเขาลุกโชนด้วยความโกรธ โดยเฉพาะเมื่อวฤโกทรหรือภีมะถูกรังแก เขาจะยืนเผชิญหน้ากับท่าน
8.83.35
विरथं धर्मराजं तु दृष्ट्वा सुदृढविक्षतम् ।
शिखण्डिनं सात्यकिं च धृष्टद्युम्नं च पार्षतम् ॥ ८.८३.३५ ॥
เมื่อเห็นธรรมราชาไม่มีรถศึก และได้รับบาดแผลสาหัส และเห็นศิขัณฑิน สาตยกิ และธฤษฏทยุมน์ บุตรแห่งปฤษตะ
8.83.36
द्रौपदेयान्युधामन्युमुत्तमौजसमेव च ।
नकुलं सहदेवं च वशगांस्ते समीक्ष्य तु ॥ ८.८३.३६ ॥
และเห็นบุตรของเทราปที ยุธามันยุและอุตตมเอาช ตลอดทั้งนกุลและสหเทพ ทั้งหมดอยู่ในอำนาจของท่าน
8.83.37
सहसैकरथः पार्थस्त्वामभ्येति परन्तपः ।
क्रोधरक्तेक्षणः क्रुद्धो जिघांसुः सर्वपार्थिवान् ॥ ८.८३.३७ ॥
ปุตรแห่งปฤถา ผู้ทำลายศัตรู เพียงลำพังบนรถศึกคันเดียว กำลังมุ่งตรงมาหาท่าน ดวงตาแดงก่ำด้วยความโกรธ เดือดดาล ปรารถนาจะสังหารบรรดากษัตริย์ทั้งปวง
8.83.38
त्वरितोऽभिपतत्यस्मांस्त्यक्त्वा सैन्यान्यसंशयम् ।
त्वं कर्ण प्रतियाह्येनं नास्त्यन्यो हि धनुर्धरः ॥ ८.८३.३८ ॥
เขารีบพุ่งเข้ามาหาพวกเรา ละทิ้งกองทัพไว้เบื้องหลัง โดยไม่ต้องสงสัยเลย กรรณ ท่านจงไปต่อสู้กับเขา เพราะไม่มีนักธนูคนอื่นเช่นเขาอีกแล้ว
8.83.39
न तं पश्यामि लोकेऽस्मिंस्त्वत्तो ह्यन्यं धनुर्धरम् ।
अर्जुनं समरे क्रुद्धं यो वेलामिव वारयेत् ॥ ८.८३.३९ ॥
ในโลกนี้ ข้าพเจ้าไม่เห็นนักธนูคนใดนอกจากท่านที่จะสามารถยับยั้งอรชุน ผู้โกรธเกรี้ยวในการรบ ดุจฝั่งที่ยับยั้งมหาสมุทรไว้ได้
8.83.40
न चास्य रक्षां पश्यामि पार्श्वतो न च पृष्ठतः ।
एक एवाभियाति त्वां पश्य साफल्यमात्मनः ॥ ८.८३.४० ॥
ข้าพเจ้าไม่เห็นการคุ้มกันให้แก่เขา ทั้งด้านข้างหรือด้านหลัง เขามุ่งตรงมาหาท่านเพียงลำพัง จงดูผลสำเร็จแห่งตนของท่านเถิด
8.83.41
त्वं हि कृष्णौ रणे शक्तो योद्धुमेतौ परन्तपौ ।
तवैव भारो राधेय प्रत्युद्याहि धनञ्जयम् ॥ ८.८३.४१ ॥
ท่านเท่านั้นที่สามารถต่อสู้กับสองพระกฤษณะและอรชุนในสงครามได้ ทั้งสองเป็นผู้เผาผลาญศัตรู ภาระนี้ตกอยู่กับท่านผู้เดียว โอ บุตรแห่งราธา จงออกไปประจันหน้าธนัญชัย
8.83.42
समानो ह्यसि भीष्मेण द्रोमद्रौणिकृपेण च ।
सव्यसाचिनमायान्तं निवारय महारणे ॥ ८.८३.४२ ॥
ท่านเสมอเท่าภีษมะ โทรณะ บุตรของโทรณะ และกฤปะจริงๆ จงสกัดสัวยสาจินที่กำลังเข้ามาในมหาสงคราม
8.83.43
लेलिहानं यथा सर्पं गर्जन्तमृषभं यथा ।
वनस्थितं यथा व्याघ्रं जहि कर्ण धनञ्जयम् ॥ ८.८३.४३ ॥
ดั่งงูที่แลบลิ้นเลียริมฝีปาก ดั่งวัวกระทิงที่คำรามก้อง ดั่งเสือที่ยืนอยู่ในป่า โอ กรรณะ จงสังหารธนัญชัยเสีย
8.83.44
एते द्रवन्ति समरान्निरपेक्षा नराधिपाः ।
अर्जुनस्य भयत्रस्ता धार्तराष्ट्रा महाबलाः ॥ ८.८३.४४ ॥
บรรดาเจ้าผู้ครองนครผู้ทรงพลังเหล่านี้ บุตรของธฤตราษฎร์ ต่างหวาดกลัวอรชุนจนสั่นสะท้าน ไม่ใยดีต่อความปลอดภัยของตนเอง กำลังหนีออกจากสนามรบ
8.83.45
द्रवतामथ तेषां तु नान्योऽस्ति युधि मानवः ।
भयहा यो भवेद्वीरस्त्वामृते सूतनन्दन ॥ ८.८३.४५ ॥
ในบรรดาผู้ที่กำลังหนีอยู่นั้น ไม่มีวีรบุรุษคนอื่นใดในการรบที่จะขับไล่ความกลัวของพวกเขาได้ นอกจากท่านเท่านั้น โอ บุตรแห่งสารถี
8.83.46
एते त्वां कुरवः सर्वे द्वीपमासाद्य संयुगे ।
धिष्ठिताः पुरुषव्याघ्र त्वत्तः शरणकाङ्क्षिणः ॥ ८.८३.४६ ॥
โอ เสือในหมู่มนุษย์ เหล่าชาวกุรุทั้งปวงนี้ เมื่อมาถึงท่านเปรียบดั่งเกาะกลางการรบ ยืนอยู่เบื้องหน้าท่าน แสวงหาที่พึ่งจากท่าน
8.83.47
वैदेहाम्बष्ठकाम्भोजास्तथा नग्नजितस्त्वया ।
गान्धाराश्च यया धृत्या जिताः सङ्ख्ये सुदुर्जयाः।
तां धृतिं कुरुराधेय ततः प्रत्येहि पाण्डवम् ॥ ८.८३.४७ ॥
ด้วยความมั่นคงเดียวกันกับที่ท่านพิชิตชาววไไทภะ อัมพษฐะ กัมโพชะ และนัคนชิตทั้งหลาย รวมทั้งชาวคันธาระที่พิชิตได้ยากยิ่งในการรบ โอ บุตรแห่งราธาผู้เป็นกุรุ ด้วยความมั่นคงนั้นเอง บัดนี้จงเผชิญหน้ากับปาณฑพ
8.83.48
वासुदेवं च वार्ष्णेयं प्रीयमाणं किरीटिना ।
प्रत्युद्याहि महाबाहो पौरुषे महति स्थितः ॥ ८.८३.४८ ॥
โอ ผู้มีแขนทรงพลัง จงออกไปประจันหน้าวาสุเทพ ผู้สืบเชื้อสายวฤษณิ ผู้ที่ปีติยินดีกับผู้สวมมงกุฎ ท่านยืนหยัดอยู่ด้วยความเป็นชายชาตรีอันยิ่งใหญ่
8.83.49
प्रकृतिस्थोऽसि मे शल्य इदानीं सम्मतस्तथा ।
प्रतिभासि महाबाहो अभीतश्च धनञ्जयात् ॥ ८.८३.४९ ॥
ศัลย ตอนนี้ท่านอยู่ในสภาพตามธรรมชาติของท่าน และเป็นที่นับถือของข้าพเจ้าเช่นเดียวกัน โอ ผู้มีแขนทรงพลัง ต่อหน้าธนัญชัย ท่านปรากฏว่าไม่หวาดหวั่น
8.83.50
पश्य बाह्वोर्बलं मेऽद्य शिक्षितस्य च पश्य मे ।
एकोऽद्य निहनिष्यामि पाण्डवानां महाचमूम् ॥ ८.८३.५० ॥
จงดูกำลังแขนของข้าพเจ้าในวันนี้ และจงดูความชำนาญที่ฝึกฝนมาของข้าพเจ้า วันนี้ข้าพเจ้าผู้เดียวจะสังหารกองทัพใหญ่ของปาณฑพ
8.83.51
कृष्णौ च पुरुषव्याघ्र ततः सत्यं ब्रवीमि ते ।
नाहत्वा युधि तौ वीरौ व्यपयास्ये कथञ्चन ॥ ८.८३.५१ ॥
โอ เสือในหมู่มนุษย์ เพราะเหตุนี้ ข้าพเจ้าจึงบอกความจริงแก่ท่าน ข้าพเจ้าจะไม่ถอยไปไม่ว่าด้วยวิธีใดๆ หากยังไม่ได้สังหารวีรบุรุษทั้งสองพระองค์ คือพระกฤษณะทั้งสองในการรบ
8.83.52
शिश्ये वा निहतस्ताभ्यामनित्यो हि रणे जयः ।
कृतार्थोऽद्य भविष्यामि हत्वा वाप्यथ वा हतः ॥ ८.८३.५२ ॥
ข้าพเจ้าอาจถูกสังหารโดยพวกเขาแล้วนอนลง เพราะชัยชนะในการรบนั้นไม่แน่นอน หรือวันนี้ เมื่อสังหารพวกเขาแล้ว ข้าพเจ้าจะบรรลุสิ่งที่ปรารถนา หรือแม้ถูกสังหารเสียเอง
8.83.53
अजय्यमेनं प्रवदन्ति युद्धे ।
महारथाः कर्ण रथप्रवीरम्।
एकाकिन किमु कृष्णाभिगुप्तं ।
विजेतुमेनं क इहोत्सहेत ॥ ८.८३.५३ ॥
บรรดามหารถีกล่าวว่าท่านผู้นี้ไม่มีใครพิชิตได้ในการรบ โอ กรรณะ ท่านผู้เป็นวีรบุรุษเหนือนักรบรถทั้งปวง แล้วใครเล่าจะกล้าพิชิตท่านที่นี่ ผู้ลำพังเพียงคนเดียว และได้รับการคุ้มครองจากพระกฤษณะ
8.83.54
नैतादृशो जातु बभूव लोके ।
रथोत्तमो यावदुपश्रुतं नः।
तमीदृशं प्रतियोत्स्यामि पार्थं ।
महाहवे पश्य च पौरुषं मे ॥ ८.८३.५४ ॥
ตามที่เราได้ยินมา ไม่เคยมีนักรบรถผู้ยอดเยี่ยมเช่นนี้เกิดขึ้นในโลกเลย ข้าพเจ้าจะต่อสู้กับปารถผู้เช่นนั้นในมหาสงคราม จงดูความเป็นชายชาตรีของข้าพเจ้า
8.83.55
रणे चरत्येष रथप्रवीरः ।
सितैर्हयैः कौरवराजपुत्रः।
स वाऽद्य मां नेष्यति कृच्छ्रमेत… ।
त्कर्णोऽस्यान्तेऽप्यत्र भवेत्समर्थः ॥ ८.८३.५५ ॥
ในการรบ วีรบุรุษแห่งรถผู้นี้ บุตรของพระราชาแห่งเการพ กำลังเคลื่อนไปด้วยม้าขาว วันนี้เขาจะนำข้าพเจ้าเข้าสู่ความยากลำบาก และในที่สุด กรรณะก็อาจทำได้ที่นี่เช่นกัน
8.83.56
अस्वेदिनौ राजपुत्रस्य हस्ता… ।
ववेपमानौ जातकिणौ बृहन्तौ।
दृढायुधः कृतिमान्क्षिप्रहस्तो ।
न पाण्डवेयेन समोऽस्ति योधः ॥ ८.८३.५६ ॥
มือของพระราชบุตรไม่เหงื่อออก แต่สั่นเทา มีรอยด้านและใหญ่ นักรบผู้มั่นคงด้วยอาวุธ ชำนาญและมือไว ไม่เท่าเทียมกับบุตรแห่งปาณฑุ
8.83.57
गृह्णात्यनेकानपि कङ्कपत्रा… ।
नेकं यथा तान्प्रतियोज्य चाशु।
ते क्रोशमात्रे निपतन्त्यमोधाः ।
कस्तेन योधोऽस्ति समः पृथिव्याम् ॥ ८.८३.५७ ॥
เขายังหยิบลูกศรขนนกกังกะจำนวนมาก แล้วรีบใส่เข้ากับคันธนูและปล่อยออกไป ลูกศรเหล่านั้นตกลงห่างออกไปหนึ่งโกรศะโดยไม่พลาดเป้า ในโลกนี้จะมีนักรบคนใดเสมอเท่าเขาอีกเล่า
8.83.58
अतोषयत्स्वाण्डवे यो हुताशं ।
कृष्णद्वितीयोऽतिरथस्तरस्वी।
लेभे चक्रं यत्र कृष्णो महात्मा ।
धनुर्गाण्डीवं पाण्डवः सव्यसाची ॥ ८.८३.५८ ॥
ผู้ทำให้พระอัคนีพอพระทัยในป่าขาณฑวะ มีพระกฤษณะเป็นคู่หู เป็นมหารถีผู้รวดเร็ว ที่ซึ่งพระกฤษณะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ได้จักรมา และบุตรแห่งปาณฑุ สัวยสาจิน ผู้ยิงธนูด้วยมือทั้งสองข้าง ได้คันธนุคาณฑีวะมา
8.83.59
श्वेताश्वयुक्तं च सुघोषमुग्रं ।
रथं महाबाहुरदीनसत्वः।
महेषुधी चाक्षये दिव्यरूपे ।
शस्त्राणि दिव्यानि च हव्यवाहात् ॥ ८.८३.५९ ॥
รถที่เทียมด้วยม้าขาว มีเสียงดังก้องและดุร้าย ผู้มีแขนทรงพลังผู้มีความกล้าหาญไม่ย่อท้อ ได้มาจากพระอัคนีผู้เป็นพาหะแห่งเครื่องบูชา ทั้งแล่งศรใหญ่สองแล่งที่ไม่มีวันหมดสิ้นและมีรูปทิพย์ กับอาวุธทิพย์ทั้งหลาย
8.83.60
यस्त्विन्द्रलोके निजघान दैत्या… ।
नसङ्ख्येयान्कालकेयांश्च सर्वान्।
लेभे शङ्खं देवदत्तं स्म तत्र ।
को नाम तेनाभ्यधिकः पृथिव्याम् ॥ ८.८३.६० ॥
ผู้ที่ในโลกของพระอินทร์ได้สังหารพวกไทตยะ… และสังหารกาลเกยะนับไม่ถ้วนทั้งหมด และได้สังข์เทวทัตมาที่นั่น ใครเล่าบนโลกนี้จะยิ่งกว่าเขา
8.83.61
महादेवं तोषयामास योऽस्त्रैः ।
साक्षात्सुयुद्धेन महानुभावः।
लेभे ततः पाशुपतं सुघोरं ।
त्रैलोक्यसंहारकरं महास्त्रम् ॥ ८.८३.६१ ॥
วีรบุรุษผู้ยิ่งใหญ่นั้น ผู้ได้ทำให้พระมหาเทพพอพระทัยในการรบอันดุเดือดด้วยอาวุธ ต่อมาได้รับปาศุปตาสตร์อันน่าสะพรึงกลัวยิ่ง อาวุธใหญ่ที่ทำลายสามโลก
8.83.62
पृथक्पृथग्लोकपालाः समेता ।
ददुर्महास्त्राण्यप्रमेयाणि सङ्ख्ये।
यैस्ताञ्जघानाशु रणे नृसिंहः ।
सकालकेयानसुरान्समेतान् ॥ ८.८३.६२ ॥
เหล่าโลกบาลแต่ละองค์ต่างมาประชุมกันและประทานมหาอาวุธอันหาที่สุดมิได้ในการสงคราม ด้วยอาวุธเหล่านั้น นรสิงห์พระองค์นั้นจึงสังหารเหล่าอสูรและกาลเกยะที่รวมตัวกันในการต่อสู้อย่างรวดเร็ว
8.83.63
तथा विराटस्य पुरे समेता… ।
न्सर्वानस्मानेकरथेन जित्वा।
जहार तद्रोधनमाजिमध्ये ।
वस्त्राणि चादत्त महारथेभ्यः ॥ ८.८३.६३ ॥
ในทำนองเดียวกัน เมื่อพวกเราประชุมกันในนครของพระเจ้าวิราฏ… ผู้นั้นได้เอาชนะพวกเราทั้งหมดด้วยรถศึกเพียงคันเดียว ยึดฝูงโคนั้นไปท่ามกลางการรบ และยังชิงเอาผ้านุ่งห่มแม้จากมหารถีทั้งหลาย
8.83.64
तमीदृशं वीर्यगुणोपपन्नं ।
कृष्णद्वितीयं परमं नृपाणाम्।
तमाह्वयन्साहसमुत्तमं वै ।
जाने स्वयं सर्वलोकस्य शल्य ॥ ८.८३.६४ ॥
ผู้มีวีรภาพและคุณธรรมเช่นนั้น มีพระกฤษณะเป็นผู้ช่วยคนที่สอง เป็นยอดแห่งกษัตริย์ทั้งหลาย ผู้ท้าทายผู้กล้าหาญที่สุดนั้น โอ้ศัลยะ ข้าพเจ้าเองรู้จักทั้งโลกดี
8.83.65
अनन्तवीर्येण च केशवेन ।
नारायणेनाप्रतिमेन गुप्तः।
वर्षायुतैर्यस्य गुणा न शक्या ।
वक्तुं समेतैरपि सर्वलोकैः ॥ ८.८३.६५ ॥
มีพระเกศวะผู้มีพลังไม่มีที่สิ้นสุดและพระนารายณ์ผู้ไม่มีผู้ใดเทียบได้คุ้มครองอยู่ คุณลักษณะของผู้นั้นไม่อาจกล่าวได้ แม้โลกทั้งปวงที่ประชุมกันจะกล่าวตลอดหมื่นปี
8.83.66
महात्मनः शङ्खचक्रासिपाणे… ।
र्विष्णोर्जिष्णोर्वसुदेवात्मजस्य।
भयं न मे जायते साध्वसं च ।
दृष्ट्वा कृष्णावेकरथे समेतौ ॥ ८.८३.६६ ॥
ข้าพเจ้าไม่รู้สึกหวาดหรือระแวงเลยต่อพระวิษณุผู้ยิ่งใหญ่ ทรงถือสังข์ จักร และดาบ ต่อผู้ชนะอย่างอรชุน และต่อโอรสของวสุเทพ แม้จะเห็นพระกฤษณะทั้งสองประทับร่วมอยู่บนรถศึกคันเดียวกัน
8.83.67
अतीवायं धनुषि राजपुत्रे… ।
ष्वतीवान्यान्केशवश्चक्रयुद्धे।
एवंविधौ पाण्डववासुदेवौ ।
चलेत्स्वदेशाद्विमवान्न कृष्णौ ॥ ८.८३.६७ ॥
ราชกุมารอรชุนนี้เป็นเลิศในการยิงธนู และพระเกศวะก็ยอดเยี่ยมกว่าผู้อื่นในการต่อสู้ด้วยจักร พระกฤษณะทั้งสองผู้เป็นปาณฑพและวาสุเทพ ที่เป็นเช่นนี้ แม้เทือกเขาหิมาลัยก็ไม่อาจทำให้เคลื่อนจากที่ได้
8.83.68
उभौ हि शूरौ बलिनौ दृढायुधौ ।
महारथौ संहननोपपन्नौ।
एतौ वीरौ नरवीरौ समेतौ ।
स्थानाच्च्युतौ देवकुमाररूपौ ॥ ८.८३.६८ ॥
ทั้งสองเป็นวีรบุรุษ มีกำลัง มีอาวุธมั่นคง เป็นมหารถี มีร่างกายแข็งแรงสมบูรณ์ วีรบุรุษทั้งสองนี้ ผู้เป็นวีรบุรุษในหมู่มนุษย์ ได้มาประชุมกัน มีรูปร่างดุจโอรสของเทพ จะไม่ถูกทำให้เคลื่อนจากที่
8.83.69
जेतुं प्रसह्यार्जुनं चाच्युतं च ॥ ८.८३.६९ ॥
เพื่อพิชิตอรชุนและอัจยุตะ (พระกฤษณะ) ด้วยกำลัง
8.83.70
एतौ हि तावर्जुनवासुदेवौ ।
कोऽन्यः प्रतीयान्मदृते तु शल्य ॥ ८.८३.७० ॥
ทั้งสองนี้คือ อรชุนและวาสุเทพ โอ้ศัลยะ ใครเล่าเว้นแต่ข้าพเจ้าจะต้านทานได้
8.83.71
सर्वेषां वृष्णिवीराणां कृष्णे लक्ष्मीः प्रतिष्ठिता ।
सर्वेषां पाण्डुपुत्राणां जयः पार्थे प्रतिष्ठितः ॥ ८.८३.७१ ॥
ความรุ่งเรืองแห่งโชคของวีรบุรุษวฤษณีทั้งปวงตั้งมั่นอยู่ในพระกฤษณะ และชัยชนะของโอรสทั้งหลายของปาณฑุทั้งปวงตั้งมั่นอยู่ในปารถะ
8.83.72
तावुभौ पुरुषव्याघ्रौ समाने स्यन्दने स्थितौ ।
मामेकमभियोद्धारौ सुजातं बत शल्य मे ॥ ८.८३.७२ ॥
ทั้งสองเป็นยอดบุรุษเสือ ประทับอยู่บนรถศึกคันเดียวกัน เพื่อจะต่อสู้กับข้าพเจ้าเพียงผู้เดียว อ้า โอ้ศัลยะ ข้าพเจ้าช่างโชคดีเสียนี่กระไร!
8.83.73
नैतच्चिरं क्षिप्रमिमं रथं मे ।
प्रवर्तयैतावभियामि चैवम्।
अस्मिन्मुहूर्ते निहतौ पश्य कृष्णौ ।
ताभ्यां हतं वा युधि मां रिपुभ्याम् ॥ ८.८३.७३ ॥
สิ่งนี้จะไม่ยืดเยื้อนาน จงขับรถศึกของข้าพเจ้าไปอย่างรวดเร็ว ข้าพเจ้าจะเข้าไปหาทั้งสองเช่นนี้ ในขณะนี้ จงดูเถิดว่าพระกฤษณะทั้งสองจะถูกสังหาร หรือข้าพเจ้าจะถูกศัตรูทั้งสองสังหารในการรบ
8.83.74
एवं ब्रुवाणः सहसा महारथ… ।
स्त्वभ्यद्रवत्पाण्डवं सूतपुत्रः ॥ ८.८३.७४ ॥
ขณะกล่าวดังนี้ มหารถีผู้นั้น… บุตรของสารถี (กรรณะ) พุ่งเข้าหาปาณฑพอย่างฉับพลัน
8.83.75
पदातिसङ्घा द्विरदास्तथा तदा ॥ ८.८३.७५ ॥
แล้วกองทหารราบและช้างทั้งหลายก็เช่นเดียวกัน (พุ่งไปข้างหน้า)
8.83.76
निरुध्यताभिद्रवताच्युतार्जुनौ ।
श्रमेण संयोजयताशु सर्वशः।
यथा भवद्भिर्भृशविक्षतावुभौ ।
सुखेन हन्यान्मम वाहिनीपतिः ॥ ८.८३.७६ ॥
จงล้อมและโจมตีอัจยุตะและอรชุน รีบรวมกำลังทั้งหมดเข้าด้วยกัน เพื่อให้ท่านทั้งสองได้รับบาดเจ็บสาหัส และเพื่อให้ผู้บัญชาการกองทัพสังหารทั้งสองได้โดยง่ายด้วยมือของข้าพเจ้า
8.83.77
यथा तथा तान्समरेऽर्जुनोऽग्रसत् ॥ ८.८३.७७ ॥
ดังเช่นที่อรชุนได้กลืนกินพวกเขาไปในการรบ
8.83.78
न सन्दधानो न तथा शरोत्तमान् ।
प्रमुञ्चमानो रिपुभिः प्रदृश्यते।
धनञ्जयास्तैः स्म शरैर्विदारिता ।
हता निपेतुर्नरवाजिकुञ्जराः ॥ ८.८३.७८ ॥
เขาไม่ปรากฏให้เห็นว่ากำลังสอดลูกศรหรือยิงลูกศรชั้นเลิศ ศัตรูถูกลูกศรของธนัญชัยแทงทะลุ บรรดามนุษย์ ม้า และช้างจึงล้มลงถูกสังหาร
8.83.79
शरार्चिषं गाण्डिवचारुमण्डलं ।
युगान्तसूर्यप्रतिमानतेजसम्।
न कौरवाः शेकुरुदीक्षितुं जयं ।
यथा रविं व्याधितचक्षुषो जनाः ॥ ८.८३.७९ ॥
เหล่าเการพไม่อาจแม้แต่จะมองดูพระองค์ ผู้ลุกโชนด้วยลูกศร มีคันธนูคาณฑีวะเป็นวงกลมอันงดงาม มีรัศมีดุจดวงอาทิตย์ในวาระสิ้นยุค เพื่อจะพิจารณาชัยชนะ เหมือนผู้คนที่มีดวงตาป่วยไม่อาจมองดูดวงอาทิตย์
8.83.80
शरोत्तमान्सम्प्रहितान्महारथै ।
श्चिच्छेद पार्थः प्रहसञ्छरौधैः।
भूयश्च तानहनद्बाणसङ्घान् ।
गाण्डीवधन्वायतपूर्णमण्डलम् ॥ ८.८३.८० ॥
ปารถะหัวเราะและตัดลูกศรชั้นเลิศที่มหารถีทั้งหลายยิงมาด้วยห่าลูกศร และยังได้ยิงกลุ่มลูกศรเหล่านั้นอีก โดยดึงคันธนูคาณฑีวะให้โค้งเป็นวงกลมเต็มที่
8.83.81
यथोग्ररश्मिः शुचिशुक्रमध्यगः ।
सुखं विवस्वान्हरते जलौघान्।
तथार्जुनो बाणगणान्निरस्य ।
ददाह सेनां तव पार्थिवेन्द्र ॥ ८.८३.८१ ॥
ดุจดวงอาทิตย์ผู้มีรัศมีกล้าแข็ง เคลื่อนผ่านกลางท้องฟ้าอันบริสุทธิ์และสว่างจ้า ดูดกลืนกระแสน้ำนับไม่ถ้วนได้โดยง่าย ฉันนั้นอรชุน เมื่อปัดเป่ากองลูกศรนับหมื่นออกไป ก็เผาทัพของพระองค์เสียสิ้น ข้าแต่จอมกษัตริย์
8.83.82
तमभ्यधावद्विसृजन्कृपः शरां… ।
स्तथैव भोजस्तव चात्मजः स्वयम्।
महारथो द्रोणसुतश्च सायकै… ।
रवाकिरंस्तोयधरा यथाऽचलम् ॥ ८.८३.८२ ॥
กฤปะพุ่งเข้าใส่เขา ระดมยิงลูกศรออกไป ฝ่ายโภชผู้เป็นบุตรของพระองค์เองก็เช่นกัน และมหารถผู้เป็นบุตรของโทรณะ ก็ปกคลุมเขาด้วยลูกศร ดุจเมฆฝนที่โปรยลงบนภูเขา
8.83.83
जिघांसुभिस्तान्कुशलैः शरोत्तमान् ।
महात्मभिः सम्प्रहितान्प्रयत्नतः।
शरैः प्रतिच्छेद स पाण्डवस्त्वरन् ।
परान्विनिर्भिद्य च तांस्त्रिभिस्त्रिभिः ॥ ८.८३.८३ ॥
ลูกศรชั้นเลิศเหล่านั้น อันนักรบผู้ชำนาญและมหาตมะผู้ประสงค์จะสังหารเขา ได้ยิงมาอย่างตั้งใจ ปาณฑพผู้นั้นรีบตัดลงด้วยลูกศรของตนเอง แล้วทะลวงศัตรูเหล่านั้น ยิงแต่ละคนด้วยลูกศรคนละสามดอก
8.83.84
स गाण्डिवव्यायतपूर्णमण्डल… ।
स्तपन्रिपूनर्जुनभास्करो वभौ।
शरोग्रश्मिः शुचिशुक्रमध्यगो ।
यथैव सूर्यः परिवेयवांस्तथा ॥ ८.८३.८४ ॥
พระองค์ทรงดึงคันธนูคาณฑีวะให้ตึงเป็นวงกลมเต็มที่ ทรงเผาผลาญศัตรูจนรุ่งโรจน์ ปลายลูกศรเป็นดั่งรัศมี พระองค์ประดุจดวงอาทิตย์แห่งอรชุนที่เคลื่อนผ่านกลางท้องฟ้าอันบริสุทธิ์ และมีรัศมีล้อมรอบดุจวงหัวสุริยะ
8.83.85
अथाग्र्यबाणैर्दशभिर्धनञ्जयं ।
पराभिनद्दोणसुतोऽच्युतं त्रिभिः।
चतुर्भिरश्वांश्चतुरः कपिं ततः ।
शरैश्च नाराचवरैरवाकिरत् ॥ ८.८३.८५ ॥
ต่อมา บุตรของโทรณะได้ยิงธนัญชัยด้วยลูกศรชั้นเลิศสิบดอก ยิงพระกฤษณะผู้ไม่เคยพ่ายแพ้ด้วยสามดอก จากนั้นยิงม้าทั้งสี่ด้วยสี่ดอก และระดมลูกศรและลูกศรเหล็กชั้นยอดใส่ผู้มีธงรูปวานร
8.83.86
तथा ततः प्रस्फुरदस्य कार्मुकं ।
त्रिभिः शरैर्यन्तृशिरश्चकर्त ह।
हयांश्चतुर्भिश्चतुरस्त्रिभिर्ध्वजं ।
धनञ्जयो द्रौणिरथादपातयत् ॥ ८.८३.८६ ॥
ต่อมา ธนัญชัยจากรถศึกของทราอุฑี ตัดคันธนูที่สั่นไหวด้วยลูกศรสามดอก และตัดศีรษะของผู้บังคับรถ ยิงม้าทั้งสี่ด้วยลูกศรสี่ดอก และยิงธงด้วยสามดอก จนทำให้ธงตกจากรถ
8.83.87
स रोषपूर्णो ह्मतिवज्रहाटकै… ।
रलङ्कृतं तक्षकभोगवर्चसम्।
स तद्वधे कार्मुकमन्यदाददे ।
यथा महाहिप्रवरं तथैव च ॥ ८.८३.८७ ॥
ทราอุฑีเต็มไปด้วยความโกรธ จึงหยิบคันธนูอีกคันหนึ่งขึ้นมาเพื่อสังหารศัตรูนั้น คันธนูประดับด้วยลวดลายทองแข็งกล้า และรุ่งโรจน์ดุจขดตัวของงูตักษกะ เหมือนงูใหญ่ที่แปลงกายเป็นร่างอันสูงส่งที่สุด
8.83.88
स्वमायुधं चापि विकीर्य भूतले ।
धनुश्च कृत्वा सगुणं गुणाधिकः।
समानयंसल्तावजितौ नरोत्तमौ ।
शरोत्तमैर्द्रौणिरविध्यदन्तिकात् ॥ ८.८३.८८ ॥
ทราอุฑีวางอาวุธของตนลงบนพื้น แล้วจับคันธนูที่ขึงสายแล้ว ผู้เหนือกว่าในศิลปะการรบ ได้ยิงลูกศรชั้นเลิศเข้าใส่บุรุษสูงสุดทั้งสองผู้ไม่เคยพ่ายแพ้ ในระยะประชิด
8.83.89
कृपश्च भोजश्च तवात्मजश्च ते ।
शरैरनेकैर्युधि पाण्डवर्षभम्।
महारथाः संयुगमूर्धनि स्थिता… ।
स्तमोनुदं वारिधरा इवापतन् ॥ ८.८३.८९ ॥
กฤปะ โภชะ และบุตรของพระองค์ มหารถผู้ยืนอยู่แนวหน้าแห่งสนามรบ ได้ยิงลูกศรนับไม่ถ้วนใส่วัวกระทิงแห่งปาณฑพในการต่อสู้ ... ลูกศรโปรยลงมาดุจเมฆฝนที่โปรยลงบนดวงอาทิตย์ ผู้ขับไล่ความมืด
8.83.90
कृपस्य पार्थः शरं शरासनं ।
हयान्ध्वजान्सारधिमेव पत्रिभिः।
समार्पयद्वाहुसहस्रविक्रम… ।
स्तथा यथा वज्रधरः पुरा बलेः ॥ ८.८३.९० ॥
อรชุนบุตรของปฤถา ได้ปกคลุมลูกศร คันธนู ม้า ธง และนายสารถีของกฤปะจนมิด ด้วยลูกศรมีขนนก ดุจดังที่ผู้ถือสายฟ้าเคยทำต่อพลี ... ผู้มีพลังหนึ่งพันแขน
8.83.91
स पार्थबाणैर्विनिपातितायुधो ।
ध्वजावमर्दे च कृते महाहवे।
कृतः कृपो बाणसहस्रयनितो ।
यथापगेयः प्रथमं किरीटिना ॥ ८.८३.९१ ॥
เมื่อศัตรูทำให้อาวุธของกฤปะถูกทำลายด้วยลูกศรของปารถะ และธงถูกบดขยี้ในการรบอันยิ่งใหญ่นั้น กฤปะซึ่งถูกลูกศรนับพันล้อมไว้ ก็ถูกผู้สวมมงกุฎบังคับให้ถอยทัพเป็นครั้งแรก
8.83.92
शरैः प्रचिच्छेद तवात्मजस्य ।
ध्वजं धनुश्च प्रचकर्त नर्दतः।
जघान चाश्वान्कृतवर्मणः शुभान् ।
ध्वजं च चिच्छेद तवात्मजस्य ह ॥ ८.८३.९२ ॥
ด้วยลูกศร เขาตัดธงและคันธนูของบุตรของพระองค์ ขณะคำรามอยู่ เขาสังหารม้าอันงดงามของกฤตวรมัน และตัดธงของบุตรของพระองค์ขาดอีกด้วย
8.83.93
सवाजिसूतेष्वसनान्सकेतना… ।
ञ्जयान नागाश्वरथांश्च स त्वरन्।
ततः प्रकीर्णं सुमहद्वलं तव ।
प्रपीडितं सवितुरिवौजसा भृशम् ॥ ८.८३.९३ ॥
เขาเร่งเข้าโจมตีพวกสฤญชัยพร้อมทั้งม้า สารถี คันธนู และธง รวมทั้งช้าง ม้า และรถศึก จากนั้นกองทัพอันใหญ่ยิ่งของพระองค์ก็แตกกระจัดกระจาย ราวกับถูกแสงอาทิตย์เผาอย่างรุนแรง
8.83.94
रथैः सुयुक्तैरपरे युयुत्सवः ॥ ८.८३.९४ ॥
ฝ่ายอื่น ๆ ที่ปรารถนาจะต่อสู้ ด้วยรถศึกที่เทียมไว้อย่างดี
8.83.95
अथाभिसृत्य प्रतिवार्य चाहितान् ।
धनञ्जयस्यानुचरान्महारथाः।
शिखण्डिशैनेययमाः शितैः शरै… ।
र्विदारयन्तो व्यनदन्सुभैरवम् ॥ ८.८३.९५ ॥
ต่อมา มหารถทั้งหลายเข้าโจมตีและขับไล่ศัตรู ได้แก่ ศิขัณฑี ไศเนยะ และฝาแฝดยมะ ทั้งหลายเหล่านี้ฉีกทำลายบริวารของธนัญชัยด้วยลูกศรคม และคำรามออกมาอย่างน่าสะพรึงกลัวยิ่ง
8.83.96
ततोऽभिजघ्नुः कुपिताः परस्परं ।
शरैस्तदाञ्चोगतिभिः सुतेजनैः।
कुरुप्रवीराः सह पृञ्जयैर्यथा ।
सुरारयो देवपतिं यथा तथा ॥ ८.८३.९६ ॥
ต่อมา วีรบุรุษแห่งกุรุผู้โกรธเกรี้ยว พร้อมด้วยปัญจาละ ได้ยิงใส่กันและกันด้วยลูกศรที่พุ่งไปอย่างรวดเร็วและลับคมอย่างดี ดุจอสูรที่โจมตีเทพผู้เป็นใหญ่แห่งเทพ
8.83.97
जयेप्सवः स्वर्गमनाय चोत्सुकाः ।
पतन्ति नागाश्वरथाः परन्तप।
तथैव सर्वे बहवश्च विव्यधुः ।
शरैः सुमुक्तैरितरेतरं पृथक् ॥ ८.८३.९७ ॥
ข้าแต่ผู้เผาผลาญศัตรู ช้าง ม้า และรถศึกทั้งหลาย ผู้ปรารถนาชัยชนะและกระหายจะไปสวรรค์ ต่างล้มลง ฉันนั้นทุกคนและหลายคนต่างยิงกันและกันแยกกันไป ด้วยลูกศรที่ยิงออกไปอย่างดี
8.83.98
शरान्धकारे तु महात्मभिः कृते ।
महामृधे योधवरैः परस्परम्।
चतुर्दिशो वै विदिशश्च पार्थिव ।
प्रभा च सूर्यस्य तमोवृताऽभवत् ॥ ८.८३.९८ ॥
เมื่อลูกศรนับไม่ถ้วนมืดคลุ้มท้องฟ้าในการรบอันยิ่งใหญ่ ซึ่งนักรบผู้เลิศและมหาตมะยิงใส่กันและกัน ข้าแต่จอมกษัตริย์ ทิศทั้งสี่ ทิศรอง และแสงของดวงอาทิตย์ ก็ถูกความมืดปกคลุม