મહાભારત · અધ્યાય 8.84
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.84.1
…प्रबरैर्वलैर्भीममभिद्रुतम् ।
… कौन्तेयमुस्थिहीर्षुर्धनञ्जयः ॥ ८.८४.१ ॥
…શ્રેષ્ઠ સેનાઓ દ્વારા ભીમ પર હુમલો થયો. … કૌંતેયને (ભીમને) ઉઠાવવા ઇચ્છતો ધનંજય (અર્જુન).
8.84.2
… सेनां मारत सायकैः ।
… परवीरान्धनञ्जयः ॥ ८.८४.२ ॥
…સેનાને બાણોથી … શત્રુવીરોને ધનંજય (અર્જુન).
8.84.3
… शरजालानि भागशः ।
अदृश्यन्त तथान्ये च निजघ्नुस्तव वाहिनीम् ॥ ८.८४.३ ॥
…બાણોની જાળો ભાગોમાં દેખાઈ; એ જ રીતે અન્યોએ પણ તમારી સેનાને પ્રહાર કર્યો.
8.84.4
स पक्षिसङ्घाचरितमाकाशं पूरयञ्शरैः ।
धनञ्जयो महाबाहुः कुरूणामन्तकोऽमयत् ॥ ८.८४.४ ॥
પક્ષીઓના ટોળાંથી ભરેલા આકાશને બાણોથી ભરતો, મહાબાહુ ધનંજય (અર્જુન) કુરુઓનો યમ બનીને વિચરતો હતો.
8.84.5
ततो भल्लैः क्षुरप्रैश्च नाराचैर्विमलैरपि ।
गात्राणि प्राच्छिनत्पार्थः शिरांसि च चकर्त ह ॥ ८.८४.५ ॥
ત્યારે પાર્થ (અર્જુન)એ ભલ્લો, ક્ષુરપ્રો અને નિર્મળ નારાચોથી શરીરો કાપ્યાં અને માથાં પણ કાપી નાખ્યાં.
8.84.6
छिन्नगात्रैर्विकवचैर्विशिरस्कैः समन्ततः ।
पातितैश्च पतद्भिश्च योधैरासीत्समावृता ॥ ८.८४.६ ॥
છિન્ન શરીરો, કવચવિહીન, માથાવિહીન, પડી ગયેલા અને પડતા યોદ્ધાઓથી ચારે બાજુ એ ભૂમિ ઢંકાઈ ગઈ હતી.
8.84.7
धनञ्जयशराभ्यस्तैः स्यन्दनाश्वरथद्विपैः ।
सञ्छिन्नभिन्नविध्वस्तैर्व्यङ्गाङ्गावयवैः स्तृता।
गतसत्वैः ससत्वैश्च संवृताऽऽसीद्वसुन्धरा ॥ ८.८४.७ ॥
ધનંજયના બાણોથી ઘાયલ રથો, ઘોડા, રથીઓ અને હાથીઓથી, કપાયેલા-તૂટેલા અંગો વડે પૃથ્વી ઢંકાયેલી હતી; મૃત અને જીવિત બંનેથી.
8.84.8
सुदुर्गमा सुविषमा घोराऽत्यर्थं सुदुर्दृशा ।
रणभूमिरभूद्राजन्महावैतरणी यथा ॥ ८.८४.८ ॥
હે રાજન! તે રણભૂમિ અત્યંત દુર્ગમ, અતિ વિષમ, ભયાનક અને જોવી અશક્ય એવી મહાવૈતરણી નદી જેવી બની ગઈ.
8.84.9
ईषाचक्राक्षभल्लैश्च व्यश्वैः साश्वैश्च युध्यताम् ।
ससूतैर्हतसूतैश्च रथैः स्तीर्णाऽभवन्मही ॥ ८.८४.९ ॥
લડતા યોદ્ધાઓની ઈષા, ચક્રો, ધરીઓ અને ભલ્લોથી તૂટેલા, ઘોડા વિનાના, ઘોડાવાળા, સારથિ સહિતના અને મરેલા સારથિવાળા રથોથી પૃથ્વી પથરાઈ ગઈ.
8.84.10
सुवर्णवर्मसन्नाहैर्योधैः कनकमालिभिः ।
आस्थिताः क्लृप्तवर्माणो भद्रा नित्यमदा द्विपाः ॥ ८.८४.१० ॥
સોનેરી બખ્તર અને આવરણ પહેરેલા, સોનાની માળા ધારણ કરેલા યોદ્ધાઓ બેઠેલા, સજ્જ કવચવાળા, ઉત્તમ, સદા મદમસ્ત હાથીઓ.
8.84.11
क्रुद्धाः क्रुरैर्महामात्रैः प्रेषितार्जुनमभ्ययुः ।
चतुः शता रथवरा हताः पेतुः किरीटिना ॥ ८.८४.११ ॥
ક્રૂર મહામાત્યોએ મોકલેલા ક્રોધિત થઈને તેઓ અર્જુન પર ધસી ગયા; ચારસો ઉત્તમ રથ કિરીટી વડે હણાઈને પડ્યા.
8.84.12
पर्यस्तानीव शृङ्गाणि ससत्वानि महागिरेः ।
धनञ्जयशराभ्यस्तैः स्तीर्णा भूर्वरवारणैः ॥ ८.८४.१२ ॥
મહાન પર્વતનાં શિખરો જીવો સહિત ઊંધાં પડ્યાં હોય, તેમ ધનંજયના બાણોથી ઘાયલ શ્રેષ્ઠ હાથીઓથી પૃથ્વી પથરાઈ ગઈ.
8.84.13
समन्ताज्जलदप्रख्यान्वारणान्मदवर्षिणः ।
अभिपेदेऽर्जुनरथो घनान्भिन्दन्निवांशुमान् ॥ ८.८४.१३ ॥
ચોતરફ મેઘ જેવા, મદ વરસાવતા હાથીઓ તરફ અર્જુનનો રથ આગળ વધ્યો, જાણે સૂર્ય વાદળોને ચીરતો હોય.
8.84.14
हतैर्गजमनुष्याश्वैर्भिन्नैश्च बहुधा रथैः ।
विशस्त्रयन्त्रकवचैर्युद्धशौण्डैर्गतासुभिः।
उपविद्धायुधैर्मार्गः स्तीर्णोऽभूत्फल्गुनेन वै ॥ ८.८४.१४ ॥
મરાયેલા હાથીઓ, માણસો, ઘોડાઓ, અનેક રીતે ભાંગેલા રથો, શસ્ત્ર-કવચ ફેંકી દીધેલા પ્રાણહીન યોદ્ધાઓથી અર્જુનનો માર્ગ પથરાઈ ગયો.
8.84.15
विस्फारितं च गाण्डीवमत्यासीद्भैरवस्वनम् ।
सुघोषं वज्रनिष्पेषं स्तनयन्निव तोयदः ॥ ८.८४.१५ ॥
ગાંડીવ ધનુષ્ય પૂરેપૂરું ખેંચાયું અને ભયંકર અવાજ કરવા લાગ્યું—વજ્રના અથડામણ જેવો, મેઘની ગર્જના જેવો.
8.84.16
ततः प्रादीर्यत चमूर्धनञ्जयशराहता ।
महावातसमाविद्धा महानौरिव सागरे ॥ ८.८४.१६ ॥
ત્યારે અર્જુનના બાણોથી આહત સેના છિન્નભિન્ન થઈ ગઈ; મહાવાયુથી અથડાયેલું મોટું વહાણ સમુદ્રમાં ભાંગે તેમ.
8.84.17
नानारूपाः प्राणहराः शरा गाण्डीवचोदिताः ।
अलातोल्काशनिप्रख्यास्तव सैन्यं विनिर्दहन् ॥ ८.८४.१७ ॥
ગાંડીવથી છોડાયેલા, અનેક રૂપવાળા, પ્રાણહર બાણો મશાલ, ઉલ્કા અને વજ્ર જેવા થઈ તમારી સેનાને બાળવા લાગ્યા.
8.84.18
महागिरौ वेणुवनं निशि प्रज्वलितं यथा ।
तथा तव महासैन्यं प्रास्फुरच्छरपीडितम् ॥ ८.८४.१८ ॥
મોટા પર્વત પર રાત્રે વાંસનું વન બળે તેમ, બાણોથી પીડિત તમારી મહાસેના તડપવા લાગી.
8.84.19
तद्विनष्टं सुविध्वस्तं तव सैन्यं किरीटिना ।
हतप्रविहतं बाणैः सर्वतः प्रद्रुतं दिशः ॥ ८.८४.१९ ॥
કિરીટીએ આપની તે સેનાનો સંપૂર્ણ નાશ અને વિનાશ કર્યો. બાણોથી હણાઈ-ઘવાઈ તે સર્વ દિશાઓમાં ભાગી ગઈ.
8.84.20
सश्वापदा मृगगणा दावाग्नित्रासिता यथा ।
कुरवः पर्यवर्तन्त निर्दग्धाः सव्यसाचिना ॥ ८.८४.२० ॥
દાવાનળથી ત્રાસેલા હિંસક પશુઓ સાથેના મૃગોના ટોળાની જેમ, સવ્યસાચીથી દાઝેલા કૌરવો પાછા ફરી ભાગવા લાગ્યા.
8.84.21
उत्सृज्य च महाबाहुं भीमसेनं तथा रणे ।
बलं कुरूणामुद्विग्नं सर्वमासीत्पराङ्मुखम् ॥ ८.८४.२१ ॥
યુદ્ધમાં મહાબાહુ ભીમસેનને છોડીને કૌરવોની આખી સેના વ્યાકુળ થઈ મોં ફેરવી ભાગી ગઈ.
8.84.22
ततः कुरुषु भग्नेषु बीभत्सुरपराजितः ।
भीमसेनं समासाद्य मुहूर्तं सोऽभ्यवर्तत ॥ ८.८४.२२ ॥
પછી કૌરવો ભાંગી પડ્યા ત્યારે, અપરાજિત બીભત્સુ (અર્જુન) ભીમસેન પાસે પહોંચી ક્ષણભર ત્યાં રહ્યા.
8.84.23
समागम्य च भीमेन मन्त्रयित्वा च फल्गुनः ।
विशल्यमरुजं चास्मै कथयित्वा युधिष्ठिरम् ॥ ८.८४.२३ ॥
ભીમને મળી તથા પરામર્શ કરીને, ફાલ્ગુન (અર્જુન) એ તેમને યુધિષ્ઠિર શલ્યરહિત અને પીડારહિત છે એમ કહ્યું.
8.84.24
भीमसेनाभ्यनुज्ञातस्ततः प्रायाद्धनञ्जयः ।
नादन्रथघोषेण पृथिवीं द्यां च भारत ॥ ८.८४.२४ ॥
ભીમસેનની અનુમતિ મેળવીને ધનંજય (અર્જુન) ચાલ્યા ગયા, હે ભારત! તેમના રથના ઘોષથી પૃથ્વી અને આકાશ ગુંજી ઉઠ્યાં.
8.84.25
ततः परिवृतो वीरैर्दशभिः शत्रुतापनः ।
दुःशासनादवरजैस्तव पुत्रैर्धनञ्जयः ॥ ८.८४.२५ ॥
ત્યારે શત્રુઓને તપાવનાર ધનંજય દુઃશાસનના નાના ભાઈઓ, તમારા દસ પુત્રો, વીરોથી ઘેરાઈ ગયો.
8.84.26
ते तमभ्यर्दयन्बाणैरुल्काभिरिव कुञ्जरम् ।
आततेष्वसना वीरा नृत्यन्त इव भारत ॥ ८.८४.२६ ॥
તેમણે તેને બાણોથી હાથીને મશાલોથી મારે તેમ મારી; હે ભારત, ખેંચેલા ધનુષ્યવાળા એ વીરો જાણે નાચતા હતા.
8.84.27
अपसव्यांस्तु तांश्चक्रे रथेन मधुसूदनः ।
नियुक्तान्हि स तान्मेने यमायाशु किरीटिना ॥ ८.८४.२७ ॥
મધુસૂદને રથને ડાબી બાજુ વાળ્યો; કિરીટીએ તેમને જલદી યમ પાસે મોકલ્યા એમ માન્યું.
8.84.28
तथान्ये प्राणदन्मूढाः पराङ्मुखमिवार्जुनम् ॥ ८.८४.२८ ॥
એ જ રીતે બીજા મૂઢો બૂમો પાડવા લાગ્યા, જાણે અર્જુન પીઠ ફેરવી ગયો હોય.
8.84.29
तेषां नानदतां केतूनश्वांश्चापानि सारथीन् ।
नाराचैरर्धचन्द्रैश्च क्षिप्रं पार्थो न्यकृन्तत ॥ ८.८४.२९ ॥
ગર્જતા તેમના ધ્વજ, ઘોડા, ધનુષ્ય અને સારથિઓને પાર્થે નારાચ અને અર્ધચંદ્ર બાણોથી તરત કાપી નાખ્યા.
8.84.30
अथान्यैर्दशभिर्भल्लैः शिरांस्येषामपातयत् ।
रोषसंरक्तनेत्राणि सन्दष्टौष्ठानि भूतले ॥ ८.८४.३० ॥
પછી બીજા દસ ભલ્લોથી તેણે તેમના માથાં પાડી નાખ્યાં; ક્રોધથી લાલ આંખો અને દાંતે દબાયેલા હોઠવાળાં એ માથાં ભૂમિ પર પડ્યાં.
8.84.31
तेषां वक्राणि विबभुर्व्योम्नि तारागणा इव ॥ ८.८४.३१ ॥
તેમનાં મુખ આકાશમાં તારાગણની જેમ ચમક્યાં.
8.84.32
तांस्तु भल्लैर्महावेगैर्दशभिर्दश कौरवान् ।
रुक्माङ्गदाव्रुक्मपुङ्खैर्हत्वा प्रायादमित्रहा ॥ ८.८४.३२ ॥
તે કૌરવોને દરેકને દસ-દસ વેગવાન ભલ્લોથી હણીને શત્રુહંતા આગળ વધ્યો.