ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 8.84
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.84.1
…प्रबरैर्वलैर्भीममभिद्रुतम् ।
… कौन्तेयमुस्थिहीर्षुर्धनञ्जयः ॥ ८.८४.१ ॥
…ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਭੀਮ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ। … ਕੁੰਤੀ ਪੁੱਤਰ (ਭੀਮ) ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਧਨੰਜਯ (ਅਰਜੁਨ)।
8.84.2
… सेनां मारत सायकैः ।
… परवीरान्धनञ्जयः ॥ ८.८४.२ ॥
…ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ … ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਧਨੰਜਯ (ਅਰਜੁਨ)।
8.84.3
… शरजालानि भागशः ।
अदृश्यन्त तथान्ये च निजघ्नुस्तव वाहिनीम् ॥ ८.८४.३ ॥
…ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
8.84.4
स पक्षिसङ्घाचरितमाकाशं पूरयञ्शरैः ।
धनञ्जयो महाबाहुः कुरूणामन्तकोऽमयत् ॥ ८.८४.४ ॥
ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਦਾ, ਮਹਾਬਾਹੂ ਧਨੰਜਯ (ਅਰਜੁਨ) ਕੁਰੂਆਂ ਲਈ ਯਮ ਬਣਕੇ ਵਿਚਰਿਆ।
8.84.5
ततो भल्लैः क्षुरप्रैश्च नाराचैर्विमलैरपि ।
गात्राणि प्राच्छिनत्पार्थः शिरांसि च चकर्त ह ॥ ८.८४.५ ॥
ਫਿਰ ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਭੱਲਾਂ, ਛੁਰਪ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਨਾਰਾਚਾਂ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵੱਢੇ ਅਤੇ ਸਿਰ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ।
8.84.6
छिन्नगात्रैर्विकवचैर्विशिरस्कैः समन्ततः ।
पातितैश्च पतद्भिश्च योधैरासीत्समावृता ॥ ८.८४.६ ॥
ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਸਰੀਰਾਂ, ਕਵਚਹੀਣ, ਸਿਰਹੀਣ, ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਢਕੀ ਹੋਈ ਸੀ।
8.84.7
धनञ्जयशराभ्यस्तैः स्यन्दनाश्वरथद्विपैः ।
सञ्छिन्नभिन्नविध्वस्तैर्व्यङ्गाङ्गावयवैः स्तृता।
गतसत्वैः ससत्वैश्च संवृताऽऽसीद्वसुन्धरा ॥ ८.८४.७ ॥
ਧਨੰਜਯ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਰਥਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਕੱਟੇ-ਟੁੱਟੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਢਕੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਮਰੇ ਅਤੇ ਜਿਉਂਦੇ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ।
8.84.8
सुदुर्गमा सुविषमा घोराऽत्यर्थं सुदुर्दृशा ।
रणभूमिरभूद्राजन्महावैतरणी यथा ॥ ८.८४.८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉਹ ਰਣਭੂਮੀ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਲੰਘਣ ਯੋਗ, ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ-ਨੀਵੀਂ, ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਬੇਹੱਦ ਡਰਾਉਣੀ ਮਹਾਵੈਤਰਣੀ ਵਰਗੀ ਹੋ ਗਈ।
8.84.9
ईषाचक्राक्षभल्लैश्च व्यश्वैः साश्वैश्च युध्यताम् ।
ससूतैर्हतसूतैश्च रथैः स्तीर्णाऽभवन्मही ॥ ८.८४.९ ॥
ਲੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਈਸ਼ਾ, ਚੱਕਰਾਂ, ਧੁਰਿਆਂ ਅਤੇ ਭੱਲਿਆਂ ਨਾਲ ਟੁੱਟੇ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਸਾਰਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਅਤੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਾਰਥੀਆਂ ਵਾਲੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਭਰ ਗਈ।
8.84.10
सुवर्णवर्मसन्नाहैर्योधैः कनकमालिभिः ।
आस्थिताः क्लृप्तवर्माणो भद्रा नित्यमदा द्विपाः ॥ ८.८४.१० ॥
ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਖ਼ਤਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿਰਹ ਪਹਿਨੇ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਹਿਨੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਰ, ਸਜੇ ਕਵਚਾਂ ਵਾਲੇ, ਉੱਤਮ, ਸਦਾ ਮਦ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ।
8.84.11
क्रुद्धाः क्रुरैर्महामात्रैः प्रेषितार्जुनमभ्ययुः ।
चतुः शता रथवरा हताः पेतुः किरीटिना ॥ ८.८४.११ ॥
ਕਰੂਰ ਮਹਾਮਾਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਗਏ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਉਹ ਅਰਜੁਨ ਵੱਲ ਵਧੇ; ਚਾਰ ਸੌ ਉੱਤਮ ਰਥ ਕਿਰੀਟੀ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
8.84.12
पर्यस्तानीव शृङ्गाणि ससत्वानि महागिरेः ।
धनञ्जयशराभ्यस्तैः स्तीर्णा भूर्वरवारणैः ॥ ८.८४.१२ ॥
ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਜੀਵਾਂ ਸਮੇਤ ਉਲਟ ਪਈਆਂ ਹੋਣ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਧਨੰਜਯ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਉੱਤਮ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਭਰ ਗਈ।
8.84.13
समन्ताज्जलदप्रख्यान्वारणान्मदवर्षिणः ।
अभिपेदेऽर्जुनरथो घनान्भिन्दन्निवांशुमान् ॥ ८.८४.१३ ॥
ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ, ਮਦ ਵਰਸਾਉਂਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਵੱਲ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਰਥ ਵਧਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰਦਾ ਹੋਵੇ।
8.84.14
हतैर्गजमनुष्याश्वैर्भिन्नैश्च बहुधा रथैः ।
विशस्त्रयन्त्रकवचैर्युद्धशौण्डैर्गतासुभिः।
उपविद्धायुधैर्मार्गः स्तीर्णोऽभूत्फल्गुनेन वै ॥ ८.८४.१४ ॥
ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਾਥੀਆਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੁੱਟੇ ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ-ਕਵਚ ਸੁੱਟੇ ਪ੍ਰਾਣਹੀਣ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਰਾਹ ਭਰ ਗਿਆ।
8.84.15
विस्फारितं च गाण्डीवमत्यासीद्भैरवस्वनम् ।
सुघोषं वज्रनिष्पेषं स्तनयन्निव तोयदः ॥ ८.८४.१५ ॥
ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਪੂਰਾ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਨ ਲੱਗਾ—ਵਜ੍ਰ ਦੀ ਟੱਕਰ ਵਾਂਗ, ਬੱਦਲ ਦੀ ਗਰਜ ਵਾਂਗ।
8.84.16
ततः प्रादीर्यत चमूर्धनञ्जयशराहता ।
महावातसमाविद्धा महानौरिव सागरे ॥ ८.८४.१६ ॥
ਤਦ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੀ ਸੈਨਾ ਚੀਰੀ ਗਈ; ਮਹਾਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਟਕਰਾਏ ਵੱਡੇ ਜਹਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟਦਾ।
8.84.17
नानारूपाः प्राणहराः शरा गाण्डीवचोदिताः ।
अलातोल्काशनिप्रख्यास्तव सैन्यं विनिर्दहन् ॥ ८.८४.१७ ॥
ਗਾਂਡੀਵ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਾਣ ਹਰਨ ਵਾਲੇ ਬਾਣ ਮਸ਼ਾਲਾਂ, ਉਲਕਾ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਤੁਹਾਡੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਲੱਗੇ।
8.84.18
महागिरौ वेणुवनं निशि प्रज्वलितं यथा ।
तथा तव महासैन्यं प्रास्फुरच्छरपीडितम् ॥ ८.८४.१८ ॥
ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬਾਂਸਾਂ ਦਾ ਬੇਲਾ ਬਲਣ ਵਾਂਗ, ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਤੁਹਾਡੀ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਤੜਫਣ ਲੱਗੀ।
8.84.19
तद्विनष्टं सुविध्वस्तं तव सैन्यं किरीटिना ।
हतप्रविहतं बाणैः सर्वतः प्रद्रुतं दिशः ॥ ८.८४.१९ ॥
ਕਿਰੀਟੀ ਦੁਆਰਾ ਤੁਹਾਡੀ ਉਹ ਸੈਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈ। ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੀ ਅਤੇ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਗਈ।
8.84.20
सश्वापदा मृगगणा दावाग्नित्रासिता यथा ।
कुरवः पर्यवर्तन्त निर्दग्धाः सव्यसाचिना ॥ ८.८४.२० ॥
ਜੰਗਲੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਿੰਸਕ ਜਾਨਵਰਾਂ ਸਮੇਤ ਹਿਰਨਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ, ਸਵਿਆਸਾਚੀ ਦੁਆਰਾ ਸੜੇ ਹੋਏ ਕੌਰਵ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਕੇ ਭੱਜਣ ਲੱਗੇ।
8.84.21
उत्सृज्य च महाबाहुं भीमसेनं तथा रणे ।
बलं कुरूणामुद्विग्नं सर्वमासीत्पराङ्मुखम् ॥ ८.८४.२१ ॥
ਰਣ ਵਿੱਚ ਮਹਾਬਾਹੂ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਕੇ ਮੂੰਹ ਫੇਰ ਕੇ ਭੱਜ ਗਈ।
8.84.22
ततः कुरुषु भग्नेषु बीभत्सुरपराजितः ।
भीमसेनं समासाद्य मुहूर्तं सोऽभ्यवर्तत ॥ ८.८४.२२ ॥
ਫਿਰ ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਭੱਜਣ ਤੇ, ਅਪਰਾਜਿਤ ਬੀਭਤਸੁ (ਅਰਜੁਨ) ਭੀਮਸੇਨ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਉੱਥੇ ਰੁਕਿਆ।
8.84.23
समागम्य च भीमेन मन्त्रयित्वा च फल्गुनः ।
विशल्यमरुजं चास्मै कथयित्वा युधिष्ठिरम् ॥ ८.८४.२३ ॥
ਭੀਮ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਅਤੇ ਸਲਾਹ ਕਰ ਕੇ, ਫਾਲਗੁਨ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਤੀਰ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਪੀੜਾ ਰਹਿਤ ਹਨ।
8.84.24
भीमसेनाभ्यनुज्ञातस्ततः प्रायाद्धनञ्जयः ।
नादन्रथघोषेण पृथिवीं द्यां च भारत ॥ ८.८४.२४ ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਫਿਰ ਧਨੰਜੈ (ਅਰਜੁਨ) ਚੱਲ ਪਿਆ, ਹੇ ਭਾਰਤ! ਉਸਦੇ ਰਥ ਦੀ ਗਰਜ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਗੂੰਜ ਉੱਠੇ।
8.84.25
ततः परिवृतो वीरैर्दशभिः शत्रुतापनः ।
दुःशासनादवरजैस्तव पुत्रैर्धनञ्जयः ॥ ८.८४.२५ ॥
ਤਦ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਧਨੰਜਯ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾਵਾਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ।
8.84.26
ते तमभ्यर्दयन्बाणैरुल्काभिरिव कुञ्जरम् ।
आततेष्वसना वीरा नृत्यन्त इव भारत ॥ ८.८४.२६ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਐਸੇ ਮਾਰਿਆ ਜਿਵੇਂ ਮਸ਼ਾਲਾਂ ਨਾਲ ਹਾਥੀ ਨੂੰ; ਹੇ ਭਾਰਤ, ਤਣੇ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਉਹ ਵੀਰ ਜਿਵੇਂ ਨੱਚ ਰਹੇ ਸਨ।
8.84.27
अपसव्यांस्तु तांश्चक्रे रथेन मधुसूदनः ।
नियुक्तान्हि स तान्मेने यमायाशु किरीटिना ॥ ८.८४.२७ ॥
ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਰਥ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਮੋੜਿਆ; ਕਿਰੀਟੀ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਯਮ ਕੋਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
8.84.28
तथान्ये प्राणदन्मूढाः पराङ्मुखमिवार्जुनम् ॥ ८.८४.२८ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਮੂਰਖ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਚੀਕਣ ਲੱਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਅਰਜੁਨ ਪਿੱਠ ਫੇਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
8.84.29
तेषां नानदतां केतूनश्वांश्चापानि सारथीन् ।
नाराचैरर्धचन्द्रैश्च क्षिप्रं पार्थो न्यकृन्तत ॥ ८.८४.२९ ॥
ਗਰਜਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਝੰਡੇ, ਘੋੜੇ, ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਸਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰਥ ਨੇ ਨਾਰਾਚਾਂ ਅਤੇ ਅਰਧਚੰਦਰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਛੇਤੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
8.84.30
अथान्यैर्दशभिर्भल्लैः शिरांस्येषामपातयत् ।
रोषसंरक्तनेत्राणि सन्दष्टौष्ठानि भूतले ॥ ८.८४.३० ॥
ਫਿਰ ਹੋਰ ਦਸ ਭੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਡੇਗ ਦਿੱਤੇ; ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਦਬੇ ਹੋਠਾਂ ਵਾਲੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾ ਪਏ।
8.84.31
तेषां वक्राणि विबभुर्व्योम्नि तारागणा इव ॥ ८.८४.३१ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਉੱਠੇ।
8.84.32
तांस्तु भल्लैर्महावेगैर्दशभिर्दश कौरवान् ।
रुक्माङ्गदाव्रुक्मपुङ्खैर्हत्वा प्रायादमित्रहा ॥ ८.८४.३२ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੌਰਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਦਸ-ਦਸ ਤੇਜ਼ ਭੱਲਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਿਆ।